Devri

Recherche 'lo...' : 791 mots trouvés

Page 16 : de louzez (751) à lozag (791) :
  • louzez
    louzez

    f. –ed Laideron.

    (c.1718) CHal.ms ii. fi allés uous n'estes quune laide, tr. «oet er gass' pellait, oeit qüitt' n'endoch meit ul louzes

  • louzoni
    louzoni

    f. & coll.

    (1) F. Malpropreté.

    (1697) CN 13. peguen bras ul louzoni, tr. «combien grande (est) la malpropreté.»

    (2) Coll. Ordures, déchets.

    (1903) MBJJ 256. eul læc'h-diskarg 'vit bep seurt louzoni.

  • louzoù
    louzoù

    plur. louzeier

    I.

    (1) Plantes, herbes.

    (1612) Cnf 62a. lousou sauuag criz. ●(1633) Nom 54a. Cœna terrestris, Cœna cyncia : soupé d'herbes : coan græt á lousaou. ●55b-56a. Moretum : tourteau fait de laict, vin, fourmage & herbes : tourtel græt á læz, á guin, á fourmaig, ha lousou. ●76b-77a. Cymæ, cymata : les cimes ou les tendrons des herbes : an quefrennou teneraff ves á lousou, an delyou guelaff. ●77a. Panicula, phoba : c'est la teste des herbes moussues & cottonneuses, comme de roseau & froment : an pennou bleuecq á vez voar an lousaou. ●96b. Planta, plantarium : plante d'arbre, ou d'herbe, ou ce qui en sort : planten guezenn, pe planten lousou. ●132a. Stibadium, thorus : lict fait d'herbes & de ioncées, sur lequel les anciens mangeoient : guelè græt á lousaou hac á brouen pe voar è debre'n dut ancien ô bouet.

    (1846) DGG 265. penos netaat en ur vech, un ty, ur jardin e pehini e lezer al loustoni, al louzou-fall da gresqui ha da c'hruc'hull epad ur bloas ? ●(1849) LLB 701. tenein ol el lezeu. ●(1876) TDE.BF 640a. Louzou troazuz, tr. «plante diurétique.»

    (2) Plantes potagères, légumes.

    (1732) GReg 491a. Herbe potagere, tr. «Lousaouënn. p. lousou. lousou jardin. lousou fin. Van[netois] leseüenn. p. lesëu.» ●Mettre les herbes au pot, tr. «Lacqaat al lousou èr pod.» ●Vendre des herbes potageres, tr. «Guërza lousou.» ●(17--) CBet 1353. Disqueset al lousou : guelomp ar gout ho deus, tr. «Montrez ces herbes. Voyons quel est leur goût.»

    (1876) TDE.BF 417a. Louzou, s. pl. m., tr. «des plantes potagères. En ce dernier sens, on dit louzou kegin, plantes de cuisine»

    (1954) VAZA 50. avaloù-douar, fav, piz, pe louzoù all.

    (3) Plantes médicinale, simples.

    (1732) GReg 491a. Herbe, plante medecinale, tr. «Lousaouenn. p. lousou. Van[netois] Léseüenn. p. lésëu

    (1876) TDE.BF 417a. Louzou, s. pl. m., tr. «Des plantes médicinales.»

    (4) Remèdes.

    (1860) BAL 65. marteze e parein adarre o kemeret louzou ! ●(1868) KMM 25. Ho louzou c'hui, emeza, o deuz muioc'h a vertuz eget on re-ni. ●(1876) TDE.BF 417a. Louzou, s. pl. m., tr. «des remèdes pour les malades, des médicaments. (…) louzou oc'h an dersienn, remède contre la fièvre.»

    (1907) PERS 330. evel ma kemerer louzeier. ●(1911) BUAZperrot 635. louzeier ar vedesined. ●(1912) MMPM 139. Graz ar zakramant, en eur gweza var ar pec'her evel eul louzou santel, a deu da gleïzenna he c'houliou ha d'ho farea. ●(1932) BSTR 81. eus klenved ar skorpul n'eus nemet daou louzou. ●114. eul louzou da lakaat var ar palastr.

    (5) Recette pour détruire les insectes.

    (1876) TDE.BF 417a. Louzou, s. pl. m., tr. «des recettes pour détruire les insectes. (..) louzou oc'h ar c'hosed, remède pour éloigner les charançons.»

    II. Bezañ staotet war beseurt louzoù : être de mauvaise humeur. Cf. louzaouenn

    (1890) MOA 293 (L). Sur quelle herbe avez-vous marché ? tr. J. Moal «pe var louzou oc'h euz-hu staotet hirio

  • louzoù-aod
    louzoù-aod

    coll. (botanique) Casse-pierre.

    (1876) TDE.BF 417a. Louzou-aot, s. pl. m., tr. «Casse-pierre, plante.»

  • louzoù-fin
    louzoù-fin

    coll. Aromates, plantes aromatiques.

    (1732) GReg 51b. Herbes aromatiques, tr. «Lousou fin.» ●567b. Legume, herbes potageres, tr. «lousou fin. lousou jardin. lousou. Van[netois] lesëu.» ●(17--) CBet 118. Ha da asten he corf voar un tam lousou fin, tr. «...sur une poignée d'herbes odoriférantes.»

    (1867) GBI I 320. Da dibab 'r bouket louzou-finn, / A varjolain a durkantin, tr. «pour choisir un bouquet de fines fleurs de marjolaine et de thym.»

  • louzoù-kegin
    louzoù-kegin

    coll. Plantes potagères, légumes.

    (1732) GReg 743a. jardin potager, tr. «Jardin al lousou qeguin.» ●Herbes potagères, tr. «Lousou qeguin

    (1876) TDE.BF 417a. Louzou-kegin, s. pl. m., tr. «herbes potagères.»

  • louzoù-kroaz
    louzoù-kroaz

    coll. (botanique) Sauge à feuilles de verveine.

    (1876) TDE.BF 417a. Louzou-kroaz, s. pl. m., tr. «Sauge à feuille de verveine.»

  • louzoù-pod
    louzoù-pod

    coll. Plantes potagères, légumes.

    (1732) GReg 743a. Herbes potagères, tr. «lousou pod

    (1876) TDE.BF 417a. Louzou-pod, s. pl. m., tr. «Plantes potagères.»

  • louzoù-sko
    louzoù-sko

    coll. Remède radical, qui assomme.

    (1907) KORN 22. Evet am eus diou skudellad chistr gant intanv Stank al Lann. Eul louzou-sko bennak en deus taolet em evaj. ●(1949) KROB 14/10. Ha setu heñ mont da gaout an divinourez, evit goulenn diganti eun tamm louzou-sko bennak da barea e baourkêz beoc'h.

  • louzoù-terzhienn
    louzoù-terzhienn

    m. =

    (1909) FHAB Meurzh 74. Eun tammik lein a ranker da gaout arog dont d'ar gear, hag ive eur bannac'hig «louzou terzien» benag a hed an hent.

  • louzouachoù
    louzouachoù

    plur. Plantes, herbes sauvages.

    (1752) BS 783. lousouachou a deue anezo o-unan ebars en desert. 795. beva a ree gant bara ha lousouachou.

  • louzouoniezh
    louzouoniezh

    f. Botanique.

    (1907) BOBL 24 août 152/1b. al louzouoniez (botanique).

  • louzourez
    louzourez

    f. –ed Marchande de plantes, d'herbes.

    (c.1718) CHal.ms ii. herbiere, tr. «lesourés, moüés a c'huerh leseu.»

  • louzus
    louzus

    adj. Salissant.

    (1931) VALL 672b. Salissant, tr. «louzus

  • lova
    lova

    s. Personne négligée, sale, souillon.

    (1906-1907) EVENnot 23. (Priel, Tredarzeg) Skuizan e ra an dud o vont da sognal ar lova (à bref) ze. ●(1906-1907) EVENnot 27. (Priel) He c'hoar zo krog breman da vezan lova (a bref) ie, tr. «sale, négligée, malpropre, souillon.»

  • loveal / loveat / loveiñ / lohedal
    loveal / loveat / loveiñ / lohedal

    v. (marine)

    (1) V. intr. Louvoyer.

    (1659) SCger 157b. lova, tr. «ramer.»

    (1924) DIHU 158/128. (Groe) Lohedal, tr. «louvoyer.» (Dastumet de Vleimor 1913). ●(1925) BILZ 107. loveal en antre ar porz. ●(1925) DIHU 165/232. (Groe) Lohedal, tr. «louvoyer.» Dastumet get Bleimor. ●(1931) VALL 433b. Louvoyer, tr. «lovea (î. de Batz), lovat (Ouessant).» ●(1931) GWAL 136-137/429. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Loveal : an hevelep ger eo evel «lova» en Eusa ha «lovea» en Enez Vaz. ●(1959) TGPB 199. setu m’en em gavis war hent an teirgwern o kregiñ da loveal. ●(1963) LLMM 99/266. E-keit ma lovee al lestr en ul leuskel war e lerc’h div roudenn arc’hant en dour pounner ha fankek ar stêr. ●(1977) PBDZ 959. (Douarnenez) loveal, tr. «tirer des bords.» ●(1987) GOEM 138. La navigation à la voile impose de louvoyer, lonveat ; il faut tirer des bords, tenna bourchadou.

    (2) V. tr. d. Faire louvoyer (une embarcation).

    (1979) VSDZ 20. (Douarnenez) Pouez ar vag 'ra netra 'vit loveiñ ar vag. Aesoc'h loveor ur vag zo don en dour'get ur vag zo skañv war an dour. tr. (p. 190) «Le poids du bateau en lui-même n'est pas important pour le louvoyage ; mais tu louvoieras plus facilement un bateau qui est profond dans l'eau qu'un bateau léger.»

  • loveat
    loveat

    voir loveal

  • loveiñ
    loveiñ

    voir loveal

  • lovr .1
    lovr .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (pathologie) Lépreux.

    (1499) Ca 127b. Loffr. g. ladre meseau. ●(1530) Pm 155. Dan tut loffr goude nech ez renthe ho iec’het, tr. «Aux lépreux, après leur douleur, il rendait la santé.» ●(1576) Catechism 22 (= RECE 47, 108). Entré an caus, hac an caus, An lofr, hac an heny na deu lofr, hac é guelez variabl, auys an barneryen so en ha porzyou, tr. « entre la cause et la cause, le lépreux et celui qui n’est pas lépreux, et que tu trouves divergent l’avis des juges qui sont dans tes portes. » ●(1633) Nom 34b. Sus grandinosus : porceau ladre & sursemé : ouch lofr.

    (1659) SCger 71b. ladre, tr. «lovvr.» ●157b. lovr, tr. «ladre.» ●(1710) IN I 153. an den lofr-se. ●(1732) GReg 557b. Ladre, malade atteint de la lepre, tr. «Lozvr. lovr. lozr. lor. Van[netois] lor. loir

    (1839) BESquil 384. en dud lovre ag er guér a Nivel. ●(1861) BSJ 108. un dén lovr. ●(1899) LZBt Meurzh 5. eul leanez a zo war dro an dud laour.

    (1907) AVKA 90. un den lor.

    B. sens fig.

    (1) Lourdaud.

    (1867) FHB 117/102a. Ar skuisder a deue, he dreid a iea lor.

    (1910) MAKE 54. mes re lor e oa e zivesker e-skoaz re al loen besk. ●(1952) LLMM 34/45. (Douarnenez) ur vaouez lor : diaes dezhi fiñval. ●(1957) ADBr lxiv 4/471. (An Ospital-Kammfroud) Lor : (o très long) : adj. – Qui se meut avec difficulté, lourd et parresseux. eur vaouez lor.

    (2) Obtus.

    (1957) ADBr lxiv 4/471. (An Ospital-Kammfroud) Très dépréciatif dans l'expression : pebez den (ou penn) lor ! (quelle personne «épaisse», quel esprit obtus !)

    (3) Fainéant.

    (1905) BOBL 22 juillet 44/2d. Me'n em ganno duont vel eun diaoul ; vin ket lôr.

    C. (météorologie) Orageux.

    (1910) MAKE 58. broutac'hus, pounner ha lor e oa an amzer.

    D. (en plt d'un poisson) Devenu mou, flasque par la chaleur.

    (1952) LLMM 34/45. (Douarnenez) ur pesk lor : deut gwak gant ar wrez. ●(1977) PBDZ 88. (Douarnenez) lor, tr. «mou, flasque (en parlant de poisson).»

    II. Adv. intens.

    (1) Très.

    (1935) BREI 439/2c. Skuiz-lor 'oa an douar. ●(1936) BREI 441/3a. skwiz-lor.

    (2) Pizh-lovr : ladre.

    (1869) FHB 241/255a. lavaret e ve ne c'hounezet ket cals a arc'hant aman, pe ezoc'h piz lor.

    (1937) ALMA 156. he moereb hag he deus he digemeret a zo drouk ha piz-lor.

  • lovr .2
    lovr .2

    m. –ion

    (1) Lépreux, ladre blanc.

    (1576) Catechism 22 (= RECE 47, 108). Entré an caus, hac an caus, An lofr, hac an heny na deu lofr, hac é guelez variabl, auys an barneryen so en ha porzyou, tr. « entre la cause et la cause, le lépreux et celui qui n’est pas lépreux, et que tu trouves divergent l’avis des juges qui sont dans tes portes. » ●(1633) Nom 128a. Hierocomium : la ladrerie, le lazaret : an clandy, ty an lofryen.

    (1688) MD II 22. é guis eul lofr. ●(1732) GReg 557b. Ladre blanc, lepreux qui n'ai au dehors aucun signe de la lepre qu'il a au-dedans, tr. «Lovr. p. lovréyen. lor. loréyen. Van[netais] lor. p. eyon

    (1861) BSJ 198. Simon el lovr ou fedas de goéniein én é dy. ●(1863) GBI I 244. Un ti-newez, liouet en gwenn, / Vel ma ve savet d'al laourienn, tr. «Une maison neuve, peinte en blanc, / Comme celles que l'on bâtit aux lépreux.»

    (1911) BUAZperrot 515. da di Zimon al lor.

    (2) Lovr-pezhell, lovr-brein : Lépreux, ladre vert.

    (1732) GReg 557b. Ladre vert, ou ladre confirmé. lepreux qui a au dehors plusieurs boutons blancs & durs, dont la base est verte, ou même une grosse gale en forme d'écailles de poissons, tr. «Lovr-pezel. pl. lovréyen-pezel. lozrv-brein. p. lozrèyen vrein

  • lovr .3
    lovr .3

    m. (pathologie) Ladrerie, lèpre.

    (1832) MOY.ms 140. diou daquen l'aour, tr. (GMB 372) «deux taches de lèpre.» ●(1856) GRD 227. hou corv goleit a lôvr. ●(1857) CBF 109. al lor a laz ar moc'h, tr. «la ladrerie tue les porcs.» ●(1861) BSJ 82. un dén goleit a lovr hum gavas guet Jesus (…) Eutru, hui e hel lemel el lovr-men a han-an. ●181. el lovr e oé un droug forh æs de chair. ●(1867) BSSo 8. goleit oé a lovr.

  • lovr-pezhell
    lovr-pezhell

    adj. Ladre.

    (1659) SCger 71b. ladre, tr. «lovvr-pezel

  • lovradur
    lovradur

    m. (pathologie) Lèpre.

    (1861) JEI 168. el lovradur méhus e laqua én hun inéan.

  • lovrañ / lovriñ
    lovrañ / lovriñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Attraper, contracter la lèpre.

    (1659) SCger 71b. deuenir ladre, tr. «lovri.» ●(1732) GReg 557b. Devenir ladre, tr. «Lovra. lovri. ppr. lovret. lozri. pr. lozret. Van[netois] loreiñ. loireiñ.» ●(1744) L'Arm 212b. Devenir ladre, tr. «Lovrein

    (1863) GBI I 244. Ma bugel keiz, kerz al lec'h-se, / Gant aoun n' laournfez dre doul 'nn alc'houez, tr. «Mont enfant chérie, retire-toi, / De peur d'attraper la lèpre par le trou de la serrure !» ●(1876) TDE.BF 417a. Lovri, v. n., tr. «devenir lépreux.»

    (2) sens fig. Vivoter.

    (1935) BREI 431/2c. O veva, n'eo ket o laïnan, o ruza anei, o laouara, evel m'eman hon broiou-ni !… ●(1982) TKRH 127. chom da laouriñ en e vilin.

    II. V. tr. d. Donner la lèpre.

    (18--) PEN 93/78. me laourfe kanat (sic) kouls ac unan.

  • lovrasenniñ
    lovrasenniñ

    v. intr. =

    (1906) BOBL 06 octobre 107/1b. Ouspenn, e ene ne vo ket bet kaillaret gant loudourach ar chambreou, en pere e chomer da lorassenni devejou penn da benn.

  • lovrdi
    lovrdi

    m. –ez Léproserie.

    (1904) LZBg Du 255. ou lovr-diér.

  • lovreg
    lovreg

    m. lovreion Lépreux.

    (1907) AVKA 90. Pare al laourek.

  • lovregez
    lovregez

    f. –ed Lépreuse.

    (18--) GBI II 274. Na serr da c'henaou, laourneges, tr. «Tais-toi, lépreuse.»

  • lovrek
    lovrek

    adj. Lépreux.

    (1857) AVImaheu 11. er ré lôvrec.

    (1907) AVKA 163. An Den Kakouz. (Laourek pe lor.) ●(1931) VALL 414b. Ladre, tr. «laourek, lovrek

  • lovrentez
    lovrentez

    f.

    (1) (pathologie) Lèpre.

    (1732) GReg 558a. Ladrerie, lèpre, tr. «Lovréntez

    (2) par ext. Saleté.

    (1974) GAME 16. He gwad zo leun lorente. ●20. Neus netra glokoh evid eur spurj evid kas kuit al lorente.

  • lovrerez
    lovrerez

    f. –ed Lépreuse.

    (1744) L'Arm 212b. Ladresse, tr. «Lovreréss. ézétt

  • lovrerezh
    lovrerezh

    m. (pathologie) Lèpre.

    (1744) L'Arm 212b. Ladrerie, tr. «Lovrereah.. heu

    (1839) BESquil 6. goleit ag ur lovrereah quen horrible. ●(1879) GDI 332. er hlinhuèd eahus a lovrereah.

    (1908) AVES 13. Ha kentéh é lam el lovrereh getou.

  • lovret
    lovret

    adj.

    (1) Lépreux.

    (17--) ST 24. E kaver remejou d'ar re a zo lovret.

    (1863) GBI I 242. ma zadik paour 'zo laouret ! tr. «Mon pauvre père est lépreux !» ●(1931) VALL 414b. Ladre, tr. «laouret

    (2) Fainéant.

    (1787) BI 58-59. Ne ouai jamæss (...) lovret guet er parèss.

    (1839) BSI 36. Jamès ne vize cavet (...) lovret gand ar faineantiçz.

    (1931) VALL 414b. laouret, tr. «fainéant.»

  • lovrez
    lovrez

    f. –ed Lépreuse.

    (1732) GReg 558a. Ladresse, femme ladre, tr. «Lovrès. p. lovresed

  • lovrezh .1
    lovrezh .1

    f.

    (1) Lèpre.

    (14--) Jer.ms 8. Sygoaz gant loffrez glecz, / Hac he specz quen dreczet, tr. «Hélas, avec une lèpre (?) … (?), et (?) sa beauté brillante réparée (?). »

    (c.1718) CHal.ms ii. Ladrerie maladie, tr. «lou vreh, louvr' substant.» ●(1732) GReg 558a. Ladrerie, lèpre, tr. «Van[netois] lovreh. loreh

    (2) Pauvreté.

    (1896) GMB 373. pauvreté, pet[it] tréc[orois] laoures.

  • lovrezh .2
    lovrezh .2

    f. Léproserie.

    (1659) SCger 71a. ladrerie, tr. «lovrez.» ●157b. lovrez, tr. «ladrerie.»

    (1732) GReg 558a. Ladrerie, leproserie, maladerie, Hôpital pour les ladres, ou lepreux, tr. «Lovrez. p. lovrezou

  • lovrgenn
    lovrgenn

    f. Femme malpropre.

    (1957) ADBr lxiv 4/471. (An Ospital-Kammfroud) Lorgenn : n. f. – De par sa formation (lo(v)r lèpre + kenn peau) ce mot signifie littéralement : «peau lépreuse». Le souvenir de la lèpre ayant disparu, le terme n'a conservé que le sens de «sale» et «parresseux» : ar vaouez-se ? n'em-eus ket an'vet (anavezet) gwasoh lorgenn morse !

  • lovrnaj
    lovrnaj

    s. Lèpre.

    (1922) LZBt Gwengolo 35. an dud valurus skoet gant ar lovrnaj. ●(1923) LZBt Gouere 32. klenved al laournaj.

  • lovrnezh
    lovrnezh

    [mbr lofrnez, loffrnez < lovr + -nezh]

    F. Lèpre. cf. lorgnezh

    (14--) N 1839-1840. Gant ma lofrnez me meux mez bras / Fromet ha fall dre goall allas, tr. «Avec ma lèpre j’ai grand honte, / Confondu et faible par malheur, hélas.» ●(1499) Ca 127b. Loffrnez. g. messellerie. ●(1633) Nom 263b. Elephas, elephantiasis, elephantia : ladrerie, ladre : lofrnez.

    (1732) GReg 558a. Ladrerie, lèpre, tr. «lornez. lorne

    (1831) MAI 166. attaquet gant ar laournez. ●(1863) GBI I 256. Gant al laournes e tispenne !

    (1900) MSJO 154. goloet a lornes. ●(1923) LZBt Gwengolo 28. klenved al laournez.

  • lovroni
    lovroni

    f. Lèpre.

    (c.1718) CHal.ms iii. pauureté n'est pas uice, mais c'est une espece de-ladrerie, tout le monde la fuit, tr. «peuranté nende quet ur c'hrim'maes truegueh bras n'endes deen na deh' doh ti, peuranté nequet ur vic', ma's un espeç louvroni en ol a bella doh ti, peurante n'endequet ur vic, maes un espeç louur', peb unon a deh en erauc.»

    (1913) AVIE 61. é lam el lovroni get hennont. (…) El lovroni e zou ur hlinùed nen des ket a huellat dehou. ●(1922) EOVD 111. ur heh dén debret d'el lovroni. ●(1934) BRUS 224. La lèpre, tr. «el lovroni

  • Lozag
    Lozag

    voir Loudieg

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...