Recherche 'lo...' : 791 mots trouvés
Page 9 : de lorgnal (401) à lost-leue (450) :- lorgnallorgnal
voir lorgnañ
- lorgnañ / lorgnallorgnañ / lorgnal
v.
I. V. tr.
(1) V. tr. d. Cogner, frapper.
●(1876) TDE.BF 410a. Lorgna, v. a., tr. «Battre fort ou rosser quelqu'un.»
●(1913) FHAB Genver 19. gant aoun da veza lorgnet. ●(1929) FHAB Meurzh 104. Tud an eured a en em lakeas d'hel lorgna. ●(1949) KROB 13/8. Ma na vezez ket lorgnet ganti, az po chañs !
►absol.
●(1907) FHAB Here 249. Hag e kendalc'he da lorgna goasa ma c'helle. ●(1984) HYZH 154-155/36. Hag eñ... da lorgnañ gant ar foet.
(2) Lorgnañ an hent : abattre du chemin.
●(1919) MVRO 5/1c. easoc'h ha dillooc'h eo mont en doare-ze eget beza o lorgna an hent hag o kignat an treid.
(3) Battre la terre sur une aire pour l'affermir.
●(1876) TDE.BF 410a. Lorgnal, v. a., tr. «Battre la terre sur une aire pour l'affermir.»
II. V. tr. i.
(1) Lorgnañ war ub. : frapper sur qqn.
●(1914) FHAB Mezheven 172. ar paeron koz gant eur goaz all a grogaz er fillor keaz hag a lorgnas varnan gwella ma c'helljont.
(2) Lorgnañ war ar vein : abattre du chemin.
●(1920) MVRO 39/1b. Perig, a fors da lornia var ar vein, a erruas eur miz goude vardro anter-noz en Huelgoat.
III. V. intr. Travailler dur.
- lorgneglorgneg
m. Imbécile.
●(1792) BD 1499. quemer lornec passiantet, tr. «Prends, imbécile, de la patience.»
- lorgnek
- lorgnetezlorgnetez
Lorgnettes.
●(1772) KI 121-126. en deva collet (...) he lorgnetes, tr. «avait perdu (...) son lorgnon.»
- lorgnezh / lorniezhlorgnezh / lorniezh
[lor + niezh]
M. & coll. cf. lovrnezh
(1) M. (pathologie) Lèpre.
●(1866) HSH 49. goloet a lorgnez. ●(1870) FHB 280/146b. eur guiskat lorgnez a ioa deut da c'holo oll he groc'hen. ●(1889) SFA 33. Eugusa klenved eo al lorgnez ! ●(1896) GMB 372. tréc[orois] lorgnes.
●(1907) AVKA 91. na oe ken a lorgnez warnehan. ●(1911) BUAZperrot 366. goloet e gorf gant al lorgnez. ●(1911) SKRS II 125. An eil a velas he gorf taget gant al lorgnez. ●(1936) PRBD 98. taget gant al lorgnez.
(2) péjor. (en plt de qqn) Charogne, ordure, salaud.
●(1924) ZAMA 201. nemet al lorgnez eveldout n'eus ket a vervel warno.
(3) Coll. Toutes choses parasites, ordures, etc.
●(1957) ADBr lxiv 4/471-472. (An Ospital-Kammfroud) Lorgnez : Ce nom (...) s'emploie actuellement pour désigner des souillures et des saletés de toutes sortes, des gens de mauvaise vie (à ne pas fréquenter), des mauvaises herbes, etc. : er bloa(z)-mañ ez eus deut eur bern lorgnez e-touez an al'douar.
- loribennloribenn
s. = (?).
●(1647) Am 703. Coz loriben fall ma fezo brallet, tr. «Vieux méchant (?) … (?), qu'on l'envoie paître !»
- loriglorig
m. Ober al lorig gant ub. : se moquer de qqn.
●(1953) LLMM 43/16. ur paotr ha n'heller ket ober al lorig gantañ.
- loriklorik
adj. Lent, sens force, indolent.
●(1947) TNOG 5/25. (Goelo) Lorig, ag. divalav, hep nerzh. Ger deuet eus lor, kakous. Lor a dalv ivez sioul, dilusk.
- lorikenn
- lorikennek
- loriñloriñ
voir lorañ
- lormorlormor
s. (insulte) =
●(1972) SKVT I 97. Stlepel a ri c'hoazh dour ouzh va c'hazh, fall-tra, lormor !
- lornlorn
s. (botanique) Tamaris.
●(1633) Nom 104a. Sabina : sauinier : sauigne vn seurt lorn.
●(1732) GReg 835b. Sabine, ou savinier, arbrisseau bas & large, tr. «Savigné. un seurd lorn. voyez tamaris.» ●903b-904a. Tamaris, ou tamarisc, arbre de moïenne hauteur, dont les feuilles approchantes de celles du ciprès, sont de couleur verte-pâle, tr. «Lorn. voyez sabine.»
- lorniezhlorniezh
voir lorgnezh
- lorsenlorsen
adj. =
●(1900) KZVr 105 - 18/02/00. (Skivid) Lorsen, eul laourek, eun didalve. Da skouer : «Gwasa ma 'z eo lorsen hennez ?»
- lorwezlorwez
coll. (botanique) = (?).
●(1867) FHB 121/132b. eur bod lorvez ouz ho zok. ●(1894) BUZmornik 831. eur c'hoat lorvez.
●(1911) BUAZperrot 850. e kreiz eur c'hoat lorvez. ●(1915) MMED 270. e kichen eur c'hoat lorvez. ●(1925) BUAZmadeg 798. en ur c'hoad lorvez, e Rekanati, en Itali.
- losa
- losevlosev
m. (marine) Sentine.
●(1633) Nom 151b. Sentina : l'ossec : an losseau, an toull dizour.
●(1732) GReg 859b. Sentine, le lieu le plus bas du navire, près du grand mât, tr. «Loçzéau.»
●(1925) BILZ 106. Luseo eur vag, c'est le trou dans le bateau un peu vers l'arrière où l'eau vient se réunir, et d'où, avec «eur skop» il est facile de la vider. ●121. N'eus ket a zour el luseo.
- losk .1losk .1
adj.
I. (agriculture)
(1) Segal losk : seigle d'écobue.
●(1857) CBF 88. Ho segal losk a vezo dare dizale, tr. «Votre seigle écobué sera mûr bientôt. ●(1876) TDE.BF 410b. Segal losk, tr. «seigle écobué.»
●(1924) NFLO. écobué. seigle é[cobué], tr. «segal losk am eus da werza.»
(2) Douar-losk : terre à écobuer.
●(1931) VALL 735a. douar-losk, tr. «terre à écobuer.»
II. (pathologie)
(1) Kalon-losk : brûlure d'estomac.
●(1732) GReg 177a. La bile me brûle le cœur, tr. «Calon-loscq am'eus.»
●(1941) FHAB Mae/Mezheven 45. kalon-laosk en deveze alies.
(2) Daroued-losk : dartres vives.
●(1732) GReg 243b. Dartre vive, tr. «Dervoëden-losq. p. dervoëd-losq.» ●(1744) L'Arm 89b-90a. les dartres vives, tr. «enn deerouitt-lossque.»
●(1927) GERI.Ern 92. daroued losk, tr. «dartres vives.»
- losk .2losk .2
m.
(1) Brûlé.
●(1876) TDE.BF 410b. Losk, s. m., tr. «Le brûlé, le roussi.»
(2) C'hwezh, gout al losk : odeur de brûlé.
●(1732) GReg 832b. Roussi, odeur de ce qui brûle, tr. «C'huez ar losq.» ●Je sens le roussi, tr. «C'huëz al losq a glévan.» ●(1922) BUPU 4. Souéhet bras int é kleuet gout er losk.
(3) par ext. Amadou.
●(1897) EST 33. En tan e saill, e grog ér losk e zou ér horn, tr. «l'étincelle jaillit et allume la matière inflammable qui est renfermée dans un petit pot en bois ou en fer.»
(4) (agriculture) Troc'hañ, ober losk : écobuer.
●(1907) VBFV.fb 34a. écobuer, tr. «trohein losk, gobér losk.»
- losk-kalonlosk-kalon
m. Brûlures d'estomac.
●(1977) PBDZ 241. (Douarnenez) losk-kalon, tr. «brûlures d'estomac.»
- loskaberzhloskaberzh
m. –ioù Holocauste.
●(1931) VALL 362b. Holocauste, tr. «losgaberz (d'après le gallois) m. pl. iou.»
- loskadeg
- loskadenn
- loskadurloskadur
m.
(1) Brûlure.
●(1499) Ca 128a. Losquadur. g. embressement. ●(c.1500) Cb 12a. embrasement ou arseure. b. losquadur. ●(1633) Nom 100b. Sideratio : bruslure d'arbres, ou autre gatement : losquadur an guez pe pa vezont siullet (lire : suillet).
●(1659) SCger 8b. ardeur, tr. «losquadur groès.» ●49a. embrasement, tr. «losquadur.» ●156b. lesquadur, tr. «bruslure.» ●(c.1718) CHal.ms i. brulure, tr. «poehadur, losquadur, scautadur.» ●(1732) GReg 123b. Brulure, tr. «losqadur.» ●(1744) L'Arm 39b. Brûlûre, tr. «Lossquadur. m.»
●(1856) GRD 65. el loscadur ag en tan.
●(1918) BNHT 8. ne oé ket a huellad d'ur loskadur sort-sé. ●(1932) GUTO 7. poénuisoh (…) eget ne oè loskadur en tan.
(2) (Goût) de brûlé.
●(1970) GSBG 338. (Groe) blaz loskadur, tr. «odeur de brûlé (p.ex. de bois brûlé.»
- loskadurezhloskadurezh
f. Sensation de brûlure.
●(1931) VALL 85b. Sensation de brûlure, et inflammation (médecine), tr. « loskadurez L[éon] f.»
- loskan
- losker .1losker .1
m. –ion Incendiaire.
●(1576) H 50. Dorn laquaet dre violancz en perssonag ecclesiastic : faussonier. Losquer ha piller dan Ilysou, tr. « Hand laid with violance on an ecclesiastic : forgery of papal briefs : burning and pillaging of the churches. »
●(1931) VALL 85b. Brûleur incendiaire, tr. « losker pl. ien.» ●381a. Incendiaire, tr. «losker pl. ien.»
- losker .2
- losker-gouloùlosker-gouloù
m. plais. Prêtre qui est long à dire sa messe.
●(1911) DIHU 68/204. Sellet, sellet 'ta na péh ur loskour goleu a berson ! ●(1922) DIHU 136/155. o ! hur person-ni e zo un dén mat. (...) Un draig distér neoah em es de demal dehon : un tammig é ma loskour goleu. Pèl e vè get é overen d'er sul...
- losker-tiez
- loskerezh
- losketlosket
adj. & m.
I. M.
(1) Brûlé.
●(1499) Ca 128b. Losquet. g. brulle.
(2) Aduste.
●(1732) GReg 14b. Un sang aduste, tr. «Goad losqet.»
(3) Gwin losket : vin chaud.
●(1633) Nom 64b. Defrutum : vin cuit : guin tomm, guin losquet.
(4) Losket-poazh : complètement brûlé.
●(1867) GBI I 68. 'Baoe m'on 'n ifern losket poaz ! ●(1876) TIM 80. ol er vro-cé tro-ha-tro péré e oé bet lausquet poah.
●(1938) ADBr xlv 1&2/60. Ag en ivern losket poaz.
II. M. [adj. verb. substantivé] C’hwezh al losked : odeur de roussi.
●(1732) GReg 832b. Roussi, odeur de ce qui brûle, tr. «Van[netois] huëh el losqet.» ●Je sens le roussi, tr. «C'huëz al losqet a glévan.»
- loskiñloskiñ
voir leskiñ
- loskus
- lostlost
m. & interj. –où
I. (en plt des animaux)
(1) Queue (qui continue la colonne vertébrale)
●(1499) Ca 128a. Lost. g. queue. ●(c.1500) Cb. Lost. g. queue. ●(1521) Cc. Lost. g. queue. ●(1633) Nom 27b. Cauda : queuë : lost. ●Muscarium : queuë de cheual : lost an march. ●98b. Nucamentum, panicula, iulus : la fleur de noyer semblable à la queuë d'vn rat : bleuzu an guezen craou aual ouz lost vn raz.
●(1659) SCger 99b. queuë, tr. «lost.» ●157a. lost, tr. «queuë.» ●(1732) GReg 772a. Queue, partie de l'animal pendante par derriere, tr. «Lost. p. lostou.»
●(1849) LLB 1137-1140. en anuerzi breh guen / (…) E chib, én ur gerhet, en doar ged ou losteu / Hag e zismant er merch en des groeit ou fazeu.
●(1928) BFSA 162. e plegas ar bleiz e benn hag e fichas e lost.
(2) (en plt des oiseaux) Ensemble des plumes qui ornent le croupion.
●(1924) BILZbubr Mae/950. plun e lost gwer c'hlas, lugernus, o vransigellat war e gein [ar c'hilhog].
(3) (en plt de reptiles, poissons, etc.) Fin du corps.
●(1932) GUTO 28. Ind ou doè losteu èl glazéged.
II.
A. (en plt d'édifices)
(1) (en plt d'une maison) Partie basse de la pièce principale (opposée au foyer).
●(1732) GReg 24b. Le bas de l'atre de la maison, tr. «Lost an ty.»
●(1878) EKG II 71. Unan euz ar zoudarded a ieaz da lost an ti.
●(1942) DIHU 373/99. tioèl dal e oè lost en ti.
(2) (en plt d'une église) Partie basse (opposée à l'autel).
●(1855) BDE 91. chomet é lost en ilis.
B. (en plt d'une place, d'un bourg) =
●(1868) FHB 177/167a. eleac'h m'ema ar chapel vrudet en deuz eno e lost parrez Plounevez-ar-Faou.
●(1996) CRYK 155. betek lost al leurgêr, tr. «jusqu'au bout de la place du village.»
C. (en plt des bois, des étangs, etc.) =
●(1732) GReg 772b. Queuë de l'étang, tr. «Lost ar stancq.»
●(1868) KTB.ms 15 p 275. ur stank vraz, goloët he lost a ieod hag a elestr. ●(1877) EKG I 198-199. mont a raimp en tu-all d'an dour da guzet e lost koad maner Kerian. ●(1889) ISV 378. lost lenn ar c'hastel coz.
D. Fin.
●(1903) MBJJ xiv. en lost al lever.
II. par anal.
(1) (en plt de vêtements) Queue, pan, basque.
●(c.1500) Cb. g. la queue des robes des fames. bri. lost hustou an graguez. ●(1521) Cc. ga. queue de robes des femmes. bri. lost hustou an graguez. ●(1633) Nom 114b. Syrma : la queuë trainante : an lost á treïn ouz an douar.
●(1910) MBJL 92. mes eur vantell ken hir ma renk eur c'hloareg kregi en he lost evit sikour he dougen.
(2) Lost ar westenn =
●(1909) FHAB Gwengolo 266. da ziframma lost ar vestign a-dre daouarn eur charretour.
(3) Partie arrière.
●(1790) MG 322. bout doh lost un arrair.
●(1903) MBJJ 69. ec'h a an Tad Bailly da lost ar vatimant.
(4) Fin d'un cortège, d'une file de gens.
●(1950) KROB 31-32/17. E lost an amheuliadenn.
(5) Manche (d'outil).
●(1633) Nom 152b. Remi manubrium : le manche de l'auiron : quadran pe lost an rouef.
(6) [au plur.] Lostoù : déchets de blé vanné.
●(1931) VALL 187a. Déchets (prop. de blé vanné), tr. «lostou.»
III. sens fig. Solution.
●(1970) BHAF 180. Lost ebed d'ar gudenn.
IV. Loc. interj.
(1) Lost ar spanell ! =
●(1910) MAKE 42. Petra ? Bouchadin ? O ! O ! Lost ar spanel ! Biskoaz, nan biskoaz kemend-all !
(2) Lost ar c'hazh er sac'had farz ! =
●(1929) CDFi 16 fevrier. ô ! satordellik ! Lost ar c'haz er zac'had farz !
V.
(1) Treiñ e lost e... :
●(1908) E. Crocq KMAF 31. Gwir eo ive, abaoue e teus chenchet giz ha troët da... da lost e bourc'hiz...
(2) Lost ebet d'ar gudenn : aucune solution.
● (1970) BHAF 180 (T) E. ar Barzhig. Lost ebed d'ar gudenn, daoust pegen spontuz e oa, red e vefe tremen dre garreou Lusifer.
(3) Ken start ha direunañ lost an diaoul : voir diaoul.
(4) Etre lost an diaoul ha toull e revr : voir diaoul.
(5) Kavout penn pe lost da : voir penn.
(6) Bezañ na penn na lost da : voir penn.
(7) Ar penn hag al lost : voir penn.
(8) Bezañ kouezhet eus lost ar c'harr : voir karr.
(9) Na fiziañ lost e gazh en ub. : voir kazh.
(10) Dont evel e lost d'ar c'hazh : voir kazh.
(11) Bezañ mat da lakaat dindan lost ar c'hazh : voir kazh.
(12) Reiñ kerc'h d'e gezeg dre o lost : voir kerc'h.
(13) Stlejañ an diaoul dre e lost : voir diaoul.
(14) Stagañ kezeg ouzh lost ar c'harr : voir kezeg.
(15) Lakaat lost ar c'harr a-raok : voir karr.
(16) Bezañ a-istribilh ouzh lost ar c’harr er skol : voir karr.
(17) Treiñ ar c'hi dre e lost : voir ki.
(18) Lojañ dindan lost ar c'hi : voir ki.
(19) Mont e lost ar c'had : voir gad.
- lost-ar-bleizlost-ar-bleiz
m. Arc-en-ciel.
●(1884) MELu II 11. Kanevédenn, guarek ar glao 'arc de la pluie', lost ar bleiz 'queue du loup', breton.
- lost-arar
- lost-beleglost-beleg
m. lostoù-beleien (phycologie) Algue Furcellaria fastigiata.
●(1968) NOGO 223. Furcellaria fastigiata. lostu belejen, «queues de prêtres» : Porz-Gwenn en Plouescat. Allusion aux pompons de leurs ceintures.
- lost-du
- lost-e-lost
- lost-ha-lost
- lost-hir
- lost-hoc'hlost-hoc'h
m. (botanique) Peucédan officinal Peucedanum officinale.
●(1633) Nom 91a. Peucedanum, stataria herba, pinastellum, fœniculus porcinus vulgò : queuë de porc : lost ouch.
●(1876) TDE.BF 411a. Lost-houc'h, s. m., tr. «Queue de pourceau, plante.» ●(1879) BLE 280. Peucédane. (Peucedanum. K.) Lost-houc'h.
- lost-karrlost-karr
m. Montant arrière de voiture à cheval.
●(1934) BRUS 281. Le montant de la voiture, tr. «el lost-kar (arrière).»
- lost-kazh
- lost-kebr
- lost-ki
- lost-leuelost-leue
m. Imbécile.
●(1943) VKST Kerzu 419. Hirio, kement «marc'h-laou», kement «lost-leue», kement «sklip-dour» a oar en em denna e galleg.