Recherche 'lo...' : 791 mots trouvés

• lonker
  lonker

  m. –ion

  (1) Goinfre.

  ●(1732) GReg 62a. Avaleur, goinfre, tr. «Louncqer. p. louncqéryen. (Van[netois] loncqour. loncqér. pp. loncqeryon.»

  ●(1907) VBFV.bf 48b. lonkér, lonkour ; m. pl. erion, tr. «goinfre, glouton.»

  (2) Ivrogne.

  ●(1876) TDE.BF 409b. Loñker, s. m., tr. «Ivrogne qui dépense son argent à godailler ; pl. ien.»

  ●(1902) PIGO I 91. an holl lonkerien euz a guz-heol betek sav-heol. ●(1984) EBSY 116. (Sant-Ivi) lonker, tr. «ivrogne.»

• lonkerez .1
  lonkerez .1

  f. –ed Ivrognesse.

  ●(1937) DIHU 310/247. ul lonkour pé ul lonkeréz ivaj.

• lonkerez .2
  lonkerez .2

  f. Gosier.

  ●(1906) BOBL 03 novembre 110/3a. mar chomfe pell an avel-ze (lire : aval-ze) en e lonkerez, al loen a zeufe da veza mouget.

• lonkerezh
  lonkerezh

  m.

  (1) Action d'avaler.

  ●(1732) GReg 62a. Action d'avaler, tr. «Van[netois] loncqereah.» ●(1744) L'Arm 20b. Action d'avaler, tr. «Lonquereah.. heu. m.»

  (2) Ivrognerie.

  ●(1844) LZBg 2^l blezad-1^añ lodenn 17. Temallein e rant dehou (...) é lonquereah. ●(1867) FHB 112/ 57a. deg ha n'o deus ken maro nemet dioc'h al lonkerez. ●(1867) FHB 141/293a. da bellaat dious da dy ar vossen spountuz euz al lounkerez. ●(1870) FHB 294/259a. Ar pez a ell an dispac'herien-ze da scrabat, a zispignont e lonkerez.

  ●(1907) BOBL 23 mars 130/1c. an tech hudur a rer al lonkërez anean.

  (3) Voracité, gourmandise.

  ●(1907) VBFV.bf 48b. lonkereh, m., tr. «voracité, gourmandise.»

  (4) Toull lonkerezh : gosier.

  ●(1879) ERNsup 161. Toull loñkeres, gosier ; stoufañ toull loñkeres, engouer, Trév[érec].

• lonket
  lonket

  adj. Avalé.

  ●(1744) L'Arm 107b. Devoré, ée, tr. «Lonquétt.»

• lonkez
  lonkez

  s. Personne vorace.

  ●(1959) BRUD 7/. Setu aze eul lonk-e-eü, avad ! ●Lonk-e-eu = lonk-e-avu, lonkez.

• lonkezenn
  lonkezenn

  f. –ed Ivrogne.

  ●(1859) SAVes 3. D'al lounqesennet malheurus. ●6. Al lonqesen a suposàn. ●9. Evit anaout mat ar Mezier, / Roit dezàn guella tiegues / A velit ebars ar barres, / Da c'houzout pegueit e pado / Oc'h al lonqesen divalo ! ●20. an tad zo eul lounqesen (...) mibien al lounqesennet.

• lonkidigezh
  lonkidigezh

  f. Action d'avaler.

  ●(1732) GReg 62a. Action d'avaler, tr. «louncqidiguez.»

• lonkiñ
  lonkiñ

  voir lonkañ

• lonktraezh
  lonktraezh

  m. Sable mouvant.

  ●(1732) GReg 835b. Sable mouvant où l'on abîme, tr. «louncq-treaz.»

  ●(1876) TDE.BF 409b. Loñk-treaz, s. m., tr. «Sable mouvant, lieu où il y a de ce sable.»

• lonktraezhañ
  lonktraezhañ

  v.

  (1) V. intr. S'enliser.

  ●(1931) VALL 259a. Enliser (s'), tr. «lonktraeza.»

  (2) V. pron. réfl. En em lonktraezhañ : s'enliser.

  ●(1959) BRUD 7/30. e vije chomet eno d'en em lonktrêza.

• lonkus
  lonkus

  adj. Qui avale beaucoup.

  ●(1996) CRYK 352. ma goûg paour a zo lonkus ! tr. «ma pauvre gorge a une bonne descente !»

• loñs
  loñs

  f./m. –où Louche (instrument).

  ●(1744) L'Arm 87a. Cuillere (..) Du pot, tr. «Lonçe.. eu. f.» ●(1790) MG 186. ul lonce couivr.

  ●(1856) VNA 30. une Cuiller à pot, tr. «ul Lonce.»

  ●(1903) EGBV 34. lons, m. pl. eu, tr. «cuiller à pot, louche.»

• loñsad
  loñsad

  f. –où Contenu d'une louche.

  ●(1744) L'Arm 87a. Cuillerée (..) Du pot, tr. «Lonçatt. f.»

  ●(c.1897) GUN.dihu 147/332. Ag er bras, ér belig, é kemér ul lonsad, / Hé led ar er balon. ●336. A lonsad de lonsad er bras e vihañna.

  ●(1903) EGBV 49. ur lonsadig bras. ●(1939) RIBA 62. deur berù, lonsad ha lonsad.

• loñseg
  loñseg

  m. –ed Nigaud.

  ●(1841) IDH 26. A vesul ma huhe ul loncêg benac.

  ●(1904) DBFV 150a. lonseg m., tr. «sot, nigaud, qui reste à regarder niaisement.» ●(1934) BRUS 199. Un nigaud, tr. «ul lonseg –ed.»

• loñsek
  loñsek

  adj. Nigaud.

  ●(1904) DBFV 150a. lonseg adj., tr. «sot, nigaud, qui reste à regarder niaisement.» ●(1934) BRUS 147. Nigaud, tr. «lonsek.»

• loñsoù
  loñsoù

  plur.

  (1) = selloù droch.

  ●(1939) RIBA 70. é mant difur doh en temal ag é lonseu.

  (2) Ober loñsoù = sellout en un doare droch.

  ●(1913) DIHU 91/202. Hag er vam e chomé de sellet doh er sant èl unan é hobér lonseu. ●(1939) RIBA 70. aveit en temal bout deit d'obér lonseu dirak er ré e zo kement a her arnehè. ●(1969) LIMO 05 avril. Ne oè ket chomet en dud, er mitin-sé, d'obér lonseu én ou guélé.

• lonteg / lontreg
  lonteg / lontreg

  m. –ed

  I. Homme, animal qui mange beaucoup.

  ●(1732) GReg 464a. Goulu, qui mange beaucoup, & fort vite, tr. «Lontrecq. p. lontregued, lontréyen. Van[netois] lontecq. p. ed.» ●Goulument, tr. «evel ul lontrecq.»

  ●(1907) FHAB Kerzu 294. Al lontreged bras etouez al laboussed, evel an er hag ar gup, ne zozvont nemet daou vi.

  II. (ichtyonymie) Cotte scorpion, Chaboisseau à épines courtes Myoxocephalus scorpius.

  ●(1950) LLMM 20/49 (île de Sein). lountog (= lonteg), tr. « mordousog bras. »

  ●(1977) PBDZ 634. (Douarnenez) lontreg, lontreged, tr. «cotte scorpion.»

• lontegezh / lontregezh
  lontegezh / lontregezh

  f. Voracité.

  ●(1732) GReg 464a. Goulument, tr. «gad lontréguez.»

  ●(1862) JKS 47. trec'hit ho lountregez. ●378. techet d'al lontegez.

  ●(1911) BUAZperrot 802. ar vesventi hag al lontregez.

• lontek / lontrek
  lontek / lontrek

  adj. cf. lonkek

  (1) Attr./Épith. Qui mange beaucoup, avide, goulu, vorace.

  ●(1744) L'Arm 20b. Avaleur, goinfre, tr. «Lontêc.» ●22a. Avide, tr. «Lontêc.» ●107b. Devorant (...) Qui avale, tr. «Lontêc.» ●406b. Vorace, tr. «Lontêc.»

  ●(1857) AVImaheu 23. bleidi lontêc. ●(1862) JKS 72. ar re lountrek a vezo bourreviet gant ann naoun hag ar zec'hed.

  ●(1903) CDFi août-septembre. An dud lontrek ! (d'après KBSA 62). ●(1928) BFSA 226. ez omp e gwirionez tud lontrek. ●(1943) FATI 21. chas lontek. ●(1928) CONS 356. Red eo asanti gant kement-man : Kerneviz a zo ken dilontek evel eo lontek Tregeriz.

  (2) Adv. Avidement.

  ●(1867) FHB 120/126a. Nemet ho beva (lire : veva ) lonteg...

• lontreg
  lontreg

  voir lonteg

• lontregezh
  lontregezh

  voir lontegezh

• lontrek
  lontrek

  voir lontek

• lontrus
  lontrus

  adj. Goulu.

  ●(1732) GReg 464a. Goulument, tr. «èn ur fæçzon lontrus.»

• lop
  lop

  m. –où

  (1) Coup porté à qqn.

  ●(1927) KANNkerzevod 8/8. chom aman zo paka «langach ha lopou». ●(1927) FHAB Gouere 141. Tapa a ran langach ha lopou. ●(1928) FHAB Genver 19. ma kinnigas rei lopou d'an intron. ●(1931) VALL 161a. Coup très violent, tr. «lop.»

  (2) Coup frappé à la porte.

  ●(1950) KROB 21/13. Hag heñ da ober daou lop.

• lopadenn
  lopadenn

  f. –où Coup porté.

  ●(1934) GWAL 70/29. Izidor, avat, ne gleve ket al lopadennou warn an anneo. ●(1985) AMRZ 293. an dour o strinka dindan o lopadennou.

• lopagn .1
  lopagn .1

  adj. Imbécile.

  ●(1974) SKOL 55/52. Betek n'en deus ket bet Freterig un tenn, emezon-me, digant ur chaseer galjor ha lopagn bennak !

• lopagn .2
  lopagn .2

  m. –ed Imbécile.

  ●(1968) LOLE 64. lopagn a zo ahanon. ●133. lopagn (K[ernev] U[hel]) : genaoueg. ●(1968) BAHE 58/43. Un tamm brav a c'henaoueg, «lopagn», evel ma vez lavaret er vro, ne oan ken... ●(1977) BAHE 95/20. Al lopagned-mañ a zeu holl da glask skrapañ va zammoù traoù diganin.

• lopañ / lopat / lopiñ
  lopañ / lopat / lopiñ

  v.

  I. V. tr. d.

  (1) Frapper.

  ●(1874) FHB 509/309b. lopa tri den kez. ●(1876) TDE.BF 409b. Lopa, v. a. C[ornouaille], tr. «Frapper fort ; p. lopet.»

  ●(1919) FHAB Gwengolo 76. ez-tom e tle beza / Lopet an houarn war an anne. ●(1928) TAPO 9. Hen ober a reoc’h, dre gaer pe dre heg. Ma n’her grit ket e vezoc’h lopet ken a c’houlennoc’h dour da eva ●(1929) FHAB Eost 303. Lopa a reas taoliou gant e vaz war bok an toull, ken na glevas sutadeg o tont er maez. ●(1931) VALL 319a. Frapper à coups redoublés, tr. «lopa.» ●(1975) UVUD 82. (Plougerne) Gant ar bal e vehes o lopa an douar da lakat aneho flour.

  (2) sens fig. Duper, tromper.

  ●(1958) BRUD 5/64. Lopet oh bet gantañ, Pastien. Hennez a zo troiou en e gorv kement hag en eur gordenn geuneud.

  II. V. tr. i.

  (1) Lopañ war ub., udb. : frapper qqn, qqc.

  ●(1859) MMN 89. neuse e lopint varneza. ●(1867) FHB 116/91b. Paul gand eur vaz a lope hag a zalhoe varhan. ●(1894) BUZmornik 267. lopa var ann daou gristen.

  ●(1904) KANngalon Du 252. rak lopat a reat var ann hor. ●(1904) KANNgwital 22/169. evit sanka doun eun tach, e ranker lopa varn'han meur a daol. ●(1929) FHAB Ebrel 134. gant daou lakez o lopa warnoc'h. ●(1945) GPRV 51. War 'n tachou pa loper.

  (2) Lopañ gant ub. : frapper qqn.

  ●(1907) KANngalon Du 546. He-ma a ieaz en egar hag a lopaz ganthi tu ha tu.

  (3) sens fig. Lopañ war ar boued : manger.

  ●(1929) SVBV 9. Ma ! lop war ar boued 'ta, neuze. ●(1935) CDFi 16 février. pres a zo warnout, da vihana, paotr ! Peseurd a c'hoari ganez, peogwir e lopez war ar boued ken dillo ha ma rez ?

  III. V. intr.

  A. Frapper.

  ●(1909) FHAB Gwengolo 267. Gwelloc'h eget lopa a zo d'ober. ●(1910) MAKE 105. o lopa a dro-chouk war an aerouant. ●(1932) OALD 40/426. e vaz gantan prest da lopa !

  B. sens fig.

  (1) Travailler dur, cravacher.

  ●(1982) HYZH 147/60. (Treboull) hag an dud a ouie lopiñ da lak gwenneien a gostez. ●(1992) HYZH 189/56. (Treboull) i neus ranket lopiñ. ●(1993) HYZH 196/31-32. Vremañ c'hoazh 'ta pa yeont d'ar fritur e c'hounezont mat o devezh lec'h gwechall vient o lopiñ noz deiz evit netra, a-boan.

  (2) En chier.

  ●(1993) HYZH 196/31. (Douarnenez) Ha mizer giz n'eus bet o tont eus ar fritur, ken nebeut a oa da c'houniz, ha m'eus ranket lopiñ hag ober fas da tout kement barr-amzer zo bet o tont d'ar gêr.

  IV. V. pron. réci. En em lopañ : se battre.

  ●(1922) FHAB Here 302. daou baotr yaouank, kounnar enno, oc'h en em lopa.

• lopat
  lopat

  voir lopañ

• lopata / lopatat
  lopata / lopatat

  v. intr.

  (1) Frapper.

  ●(1929) MKRN 78. Eur logodenn gant eur mell baz / O lopetat var gein eur c'haz. ●(1931) VALL 319a. Frapper à coups redoublés, tr. «lopata.» ●(1935) BREI 435/2d. eul logodenn gant eur vaz, / O lopeta war choug eur c'haz. ●(1982) PBLS 450. (Langoned) lopatat, tr. «frapper fort.» ●628. lopatad, tr. «frapper, cogner.»

  (2) Secouer.

  ●(1982) PBLS 628. (Langoned) lopatad, tr. «secouer.»

• lopatat
  lopatat

  voir lopata

• loper
  loper

  m. –ion Frappeur.

  ●(1955) STBJ 189. hag e save c'hoarz diwar goust al loperien dall.

• loper-noz
  loper-noz

  m. Esprit frappeur.

  ●(2000) PCRMM 770. (Plougastell-Daoulaz) Ainsi il n'y a pas si longtemps à Plougastell on considérait que tout décès était préalablement annoncé par des intersignes, présages de mort, tels les loper noz, créatures surnaturelles qui venaient la nuit frapper les volets ou la pie cognant aux carreaux de la maison dont un des habitants était appelé à mourir.

• Loperc'hed
  Loperc'hed

  n. de . Loperhet.

  I. Loperc’hed.

  ●(1890) MOA 22b. Loperhet.

  ●(1936) DIHU 301/101. Oeit e oè d'unan ag el lein, ag er vro «boio», unan ag er loperhed-sé. ●(1974) ISHV 5. A-gozh a-walc’h eo bet savet ivez moarvat parrez Loperc’hed. ●(1977) PVPR 7. Eus Beg an Arvor betek an harzoù gant Loperc’hed, en ur poent tost d’ar C’harn, ez eus, dre nij-labous, teir lev.

  II.

  (1) Rimaille pour les enfants.

  ●(1995) PLTZ 89. Loperhidiz renk ha renk / 'tribi krampouez gand lez treñk ! (rimadell bugale an Douar Bihan).

  (2) Dicton.

  ●(1995) PLTZ 89. Pôtreg (pôtrig) koz Loperhed 'n-eus gouneet toud asamblez : ar retred, an artrit hag an artroz ! (eur rimadell all).

  III. [Toponymie locale]

  ●(1977) PVPR 7. en ur poent tost d’ar C’harn.

• Loperc'hidiz
  Loperc'hidiz

  Habitants de Loperhet.

  ●(1995) PLTZ 61. Ha Loperhidiz a lare 'n eur farsal.

• Lopereg
  Lopereg

  n. de l. Lopérec.

  (1) Lopereg.

  ●(1850) PENgwerin4 5. E zeo maro e mestrez bars er ger a Loperek. ●(1865) FHB 8/63b. Francez masson, marc’hadour e Loperec. ●(1890) MOA 22b. Loperek.

  ●(1905) ALMA 34. A hanter-hent etre Kimerc’h ha Loperek edo o choum. ●(1911) BUAZmadeg 609. Aotrou Persoun Loperec. ●(1915) HBPR 200. E koat an Nivot, e Loperek. ●(1974) ISHV 15. hent Sizun da Lopereg.

  (2) [Toponymie locale].

  ●(1915) HBPR 200. E koat an Nivot, e Loperek.

• lopes
  lopes

  adj.

  (1) = bleupez.

  ●(1910) MAKE 111. d'al leupez aotrou yaouank. ●(1949) LLMM 14/58. re lopez e oant, pe re strizh o spered. ●(1954) LLMM 46/11. drop, lopes, korilh, o klask e gomzoù. ●(1972) SKVT I 114. kement hag e lopez a dad e ouife atav.

  (2) Trapañ ub. lopez =

  ●(1973) LBFR 64. Trapet lopez on bet eur wech, tr. «Je fus stupide une fois.» ●(1974) GAME 34. Me gred, trapet oh lopez ar wech-man, poutouarn koz.

  (3) Lourdaud (voir dopes).

  ●(1952) LLMM 34/45. (Douarnenez) Lopes. ur vaouez lopes : tev, ponner. ●(1973) SKVT II 51. ur pezh korf tev ha lopes.

  (4) =

  ●(1923) BUBR 28/530. O bale lopez, leur démarche lourde. Lopez, dont le sens est lourdaud, est très employé à Châteaulin.

• lopin
  lopin

  s. Imbécile.

  ●(1904) DBFV 46b. lopito, s., tr. «imbécile, niais. Aussi lopin»

• lopiñ
  lopiñ

  voir lopañ

• lopito
  lopito

  s. Imbécile.

  ●(1904) DBFV 46b. lopito, s., tr. «imbécile, niais. Aussi lopin»

• Lopreden
  Lopreden

  n. de l. Lopreden (Plouénan).

  ●(1878) EKG II 156. Lauranz ar Sann, euz a Lopreden. ●305. eme baotred Lopreden. ●306. Ar c'homzou-ze a bike paotred Lopreden en ho c'haloun.

• Loprevalaer
  Loprevalaer

  n. de l. Loc-Brévalaire.

  ●(1772) KI 497. a Barres Locprevalar.

  ►

  ●(1890) MOA 22b. Lopre.

  ●(1927) KANNgwital 299/94. Hanvet da bersoun e Lopre. ●(1927) GERI.Ern 359. Lopre. ●(1931) FHAB C'houevrer 61. ar manac'h Brendan, (hanvet c'hoaz Brevalar hag a zo enoret evel patron e Lok-Bre, e kichen Lesneven hag en devo chapeliou e Plouenan hag e Botsorhel).

• lor .1
  lor .1

  adj.

  (1) Mou, apathique.

  ●(1836) FLF 31. Ar gloaneien, traou disqiant ha lor.

  ●(1913) BOBL 27 septembre 458/2e. Ar c'hezek tretou, da lavaret eo kezeg labour, eo ar re bounner, ledan a gorf ha teo a vemprou, eun tammik lor ha pozet.

  (2) (en plt de la surface de l'eau) Calme.

  ●(1931) VALL 92a. Calme (eau, étang), tr. «lor.» ●(1944) GWAL 161/42. Daoulagad lemm livris 'vel lano ul lenn lor.

• lor .2
  lor .2

  adj. cf. lovr

  (1) (en plt de qqc.) Sale.

  ●(1872) DJL 29. ar c'hrabanou lor. ●(1891) MAA 49. eneou lor ar bayanet.

  ●(1927) KANNkerzevod 3/13. eun toull tenval, lor ha saotret. ●(1936) IVGA 44. Deut e oa ganti war he c'hein eur pez liñseriad traou lor. ●(1952) LLMM 34/45. (Douarnenez) e Kemper lor = lous. ●(1955) STBJ 93. krotouzet o fas ha lor o dilhad.

  ►sens fig.

  ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 38. D'ar re a zo douget d'al leuc'haj e kinnigont scridou lor, goest avechou da lakaat da ruzia gant ar vez tud Sodom ha Gomor.

  (2) (en plt de la mer) Grosse, mauvaise.

  ●(1977) PBDZ 899. (Douarnenez) n'eus ken ma teu re lor ar mor, tr. «ce n'est que si la mer devient trop mauvaise.» ●(1979) VSDZ 156. (Douarnenez) kalz loroc'h mor 't eus, tr. (p. 317) «tu as une mer beaucoup plus grosse.»

  (3) =

  ●(1787) BI 57. lod ë hum lausq de lourtat ha de ponnérat énn unn aroüaregueah lovre.

  (4) (insulte) Lor Frans =

  ●(1938) SAV 9/41. Ha ! Tres-kroug ! A ! Laer ha mab laer ! Me da bako me, koll-boued ! fall-tra ! lor-Frañs, penn-tach !

• lorañ / loriñ
  lorañ / loriñ

  v.

  I. V. tr. d. Salir. cf. lovrañ

  ●(1869) FHB 228/151b. lori ho prezoneg gan ar geryou galleg-ze.

  ●(1936) IVGA 58. beza loret bremañ gant lag an hent. ●(1984) EBSY 62. (Sant-Ivi) loriñ, tr. «salir.»

  II. V. intr.

  (1) Perdre son temps à ne rien faire.

  ●(1942) DHKN 105. Ne chom ket de lorein pelloh.

  (2) Se gâter.

  ●(1977) PBDZ 64. (Douarnenez) lori, tr. «se détériorer (en parlant du poisson laissé à la chaleur, par exemple).»

  (3) Aigrir (le cœur).

  ●(1977) PBDZ 124. (Douarnenez) loriñ, tr. «aigrir (le cœur).»

• Loraog
  Loraog

  voir Loudieg

• lorb
  lorb

  m. =

  ●(1855) BDE 447. É creis me lorb, me mès laret : n'en dès hanni ne fari.

• lorbaj
  lorbaj

  m. Paroles trompeuses.

  ●(1767) ISpour 370. el lorbage ha folleah ag er bétt. ●(1790) MG 344. Goud e ran bermen, me hoær, en e mès hum abusét a vras, a pe mès credét el lorbage-ce eid er péh e ansaign er Hatechén. ●(17--) VO 85. folleah ha lorbage er béd.

  ●(1857) GUG 154. Groamb brézel d'er bed, de Satan, / Saùamb ol énep d'ou lorbaj ! ●(1896) HIS 35. er bobl e gredas er lorbaj-sé.

  ●(1907) VBFV.fb 44a. flagorner, tr. «laret lorbaj.» ●(1921) DIHU 116/207. dihoallet doh lorbaj er sorserion. ●(1921) GRSA 215. En doéré-man e zo hoah guirioné ha nann lorbaj.

• lorber .1
  lorber .1

  adj. Trompeur.

  ●(1922) EOVD 37. O bed maleurus ha lorbour !