Recherche 'ba...' : 1151 mots trouvés
Page 10 : de bananer (451) à banked (500) :- bananer
- bananez
- bananezenn .1
- bananezenn .2
- band
- bandañbandañ
voir bantañ
- bandenn .1bandenn .1
f. & adv. –où
(1) Bande, bandeau (de tissu, etc.).
●(1499) Ca 17a. Bandenn. g. bande a lier. ●(1633) Nom 26b. Pecus eximium : singuler, esleu : vn banden brao á chatal. ●116a. Redimiculum, tenia : bendeaux qui lient les cheueux : bandennou euit eren an rounçet. ●177a. Fascia, fasciola, anadesmos : bande : bandenn.
●(1904) DBFV 17a. banden, f. pl. –nneu, tr. «petite, bande, bandelette.» ●(1919) DBFVsup 5b. banden (Arg[oat]), tr. «bande dont on serrait les langes.»
(2) Ceinture.
●(1872) GAM 38. banden bragez ho map ena. ●(1888) LTU 25. golo ar c'horf beteg ann tu all d'ar vandenn, dioc'h ann araok ha dioc'h ann adren.
●(1914) KZVr 69 - 28/06/14. Roget eo banden ma bragou, tr. «la ceinture de mon pantalon est déchirée.» ●Banden-losten, tr. «tour de la jupe qui serre la femme à la taille, Milin.» ●(1919) DBFVsup 5b. banden, f., tr. «col, ceinture du pantalon.»
(3) Tour de corps, de taille.
●(1914) KZVr 69 - 28/06/14. Banden, benden, tr. «ceinture de corps et des vêtements.» ●Renket em eus mont betek ma banden en dour, tr. «j'ai dû aller jusqu'à la ceinture dans l'eau.»
(4) E pep bandenn : de chaque côté.
●(14--) N 1149-1150. Me az suply ez gruy espediant / Vn sin vaillant prudant e pep bandenn / Groa sin an croas a choas, tr. «Je te prie que tu fasses vite / Un signe comme il faut, sagement de chaque côté ; / Fais un signe de croix soigné.»
(5) (Être dans l’eau) jusqu’à mi-corps : betek e vandenn.
●(1931) VALL 467a. (il est dans l’eau) jusqu’à mi-corps, tr. « beteg e vandenn T. »
- bandenn .2bandenn .2
f. & adv. –où
I. F. Bande, troupe.
●(1580) G 238. Duet eou da neant ho bandenn, mar deou evalhen zo ennhy, tr. «Leur troupe est anéantie, si c'est ainsi qu'il en est.» ●(1633) Nom 26b. Pecus eximium : singulier, esleu : vn banden brao á chatal. ●150b. Classis : troupe ou flotte de nauires, vne armée : vn flot listry, vn banden listry, armè. ●188b. Exercitus : ost de gens de guerre : ost pe banden tut á bresel.
●(1659) SCger 12b. bandes d'hommes, tr. «banden.» ●(c.1680) NG 1441. Lucifer e vanden. ●(1710) IN I 61. ur vanden vras a dud monden tro-var-dro dezâ. ●(1732) GReg 77b. Bande, une troupe de gens associez, tr. «Bandenn. p. ou.»
●(1821) SST.ab xxxvii. ur vanden lonnet e larder d'er vocereah. ●(1894) BUZmornik 340. eur vandenn beorien. ●392. eur vandenn baianed.
●(1904) DBFV 17a. banden, f. pl. –nneu, tr. «bande, troupe, troupeau.» ●(1908) PIGO II 134. Ar vanden a droas a-gle.
II. Loc. adv.
(1) A-vandenn : en bande.
●(1838-1866) PRO.tj 190. Pa vez Tregueris a vanden. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 129. A vanden é hant, a vanden ! ●(1867) FHB 129/1195a. Bale a reant a vanden. ●(1879) BMN 213. mignoned a vanden, a zruill. ●(1868) FHB 164/58b. Ar beorien a ieaz a vanden d'an ti kær.
●(1911) SKRS II 139. mont a rejont a vanden d'he diambroug. ●(1912) BUAZpermoal 689. loened goue a vanden o redek dreze. ●(1912) MMKE 110. diredet a vanden. ●(1924) FHAB Meurzh 101. pa vezont a vandenn er poull-kanna o walc'hi an dilhad.
(2) A-vandennoù : par bandes.
●(1744) L'Arm 25b. A-bande, tr. «A-vandenneu.»
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 90. é ridec a vandenneu. ●(1849) LLB 336. brindi a vandeneu. ●(1889) SFA 156. o tont gand an hent, avechou a hiniennou, avechou a vandennou.
●(1913) FHAB Mae 156. ez aï ar Vretoned, a vandennou. ●(1915) HBPR 101. Tud goueled Leon oa diredet, a vandennou, d'ho diambroug.
(3) Dre ur vandenn : en une bande.
●(1530) Pm 238. Try azroant dre vn bandenn, tr. «Trois ennemis en une bande.»
(4) En ur vandenn : en une bande, tous ensemble.
●(14--) N 1405. Jt da embann en vn bandenn. tr. « Allez publier tous ensemble ». ●(1450) Dag 246. En un bandenn an oll Saouson. tr. « Tous les Anglais en une seule bande ».
- bandenn-goefbandenn-goef
f. bandennoù-koef (habillement) Bandeau pour tenir les cheveux.
●(1732) GReg 78a. Bande de tête, ou bandelette, dont les femmes du commun se servent pour se coiffer, tr. «bandenn-coeff. p. bandennou-coeff.»
- bandenn-rod
- bandennadbandennad
f. & adv. –où
I. F. Bande, troupe.
●(1818) HJC 83. er pifferion ac ur vandénad tud i criale forh. ●(1876) TDE.BF 437b. eur pez bandennad saout. ●(1894) BUZmornik 322. bandennadou saout var ar meaz. ●500. bandennadou minored paour.
●(1910) MAKE 37. Eur pebez bandennad houidi goue. ●(1915) HBPR 204. bandennajou tud fall. ●(1922) EMAR 66. Eur vandennad hailhoned. ●(1955) STBJ 183. an diou vandennad brezelourien.
II. Loc. adv.
(1) A-vandennad : en bande.
●(1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 184. ind e za a vandennad d'en iliz.
(2) A-vandennadoù : par bandes.
●(1894) BUZmornik 195. Ann dud a zirede a vandennadou. ●515. e veler tud o tiredet a vandennadou.
- bandennañ
- banderolenn
- bandev
- bandiñbandiñ
v. tr. d.
(1) Bander, tendre.
●(c.1718) CHal.ms iv. tendre un arc, tr. «stignein, bandein ur goarec.» ●tendre un las, tr. «stignein ul laç bandein ul laç.»
●(1904) DBFV 17a. bandein, v. a., tr. «bander (une arme).»
(2) Armer.
●(c.1718) CHal.ms i. Bander une arquebuse, tr. «bandein ur arquebus'.»
●(1904) DBFV 17a. bandein, v. a., tr. «armer (un pistolet).»
- bandisennbandisenn
f. –où (habillement) Bande pour serrer les langes des nourrissons.
●(1919) DBFVsup 5b. bandisen (Arv[or]), tr. «bande dont on serrait les langes.»
- banellbanell
f. –où
I.
(1) Venelle.
●(14--) N 1487. e nep banell, tr. «en aucun lieu.»
●(1659) SCger 176b. vr vanellic, tr. «vne petite vanelle.»
●(1856) VNA 16. une Ruelle, tr. «ur Vanel.» ●(1872) ROU 107b. Venelle, tr. «Banell.»
●(1902) PIGO I 173. en eur asten e fri 'barz ar venel a bep tu d'ean. ●(1904) DBFV 17a. banel, f., tr. «venelle, ruelle.» ●(1927) GERI.Ern 37. banell f., tr. «Venelle, ruelle.»
(2) (architecture) Corridor.
●(1904) KZVr 355 - 25/08/04. Banel a ve graet ive eus pondalez (pe corridor) eun ti. ●(1910) MBJL 62-63. eur vannel ha daou bez lojeiz en traou.
II. Bezañ digor e vanell gant ub. : être rempli de vanité.
●(1914) KZVr 69 - 28/06/14. Digor eo e vanell gantan, tr. «il est rempli de vanité. Milin.»
- bangor
- Bangor
- bangounellbangounell
f. –où
(1) Baliste.
●(1732) GReg 77a. Baliste, machine de guerre pour jetter des pierres, tr. «Mangounell. p. mangounellou.» ●598b. Mangonneau, baliste, ou machine ancienne dont on lançoit des pierres dans une Ville assiegée, tr. «Mangoñnell. p. mangoñnellou.»
(2) Pompe.
●(1732) GReg 738a. Pompe, machine à pomper l'eau du fond d'un vaisseau, &c., tr. «bangounell. vangounell. p. vangounellou.»
●(1927) GERI.Ern 37. bañgounell f., tr. «Pompe.»
- bangounellat
- banikellbanikell
f. –où Spatule pour retourner les crêpes.
●(1744) L'Arm 19b. Attelle pour la galetoire, tr. «Bariquell.. leu. f.» ●169a. Espatule de bois pour tourner la galette, tr. «Bariqueell.. leu : Baniqueell.. leu. f.»
●(1878) BAY 14. barikel, tr. «attelle.»
●(1904) DBFV 17a. banikel, barikel, f. pl. eu, tr. «galetoire, spatule de bois tourner les galettes (l'A.).»
- banistell
- banjobanjo
m. (musique) Banjo.
●(1959) TGPB 64. Evit troc’hañ berr, ne vane mann em spered nemet ar ganiri ha va banjo nevez.
- bank .1bank .1
m. –où, –eier
(1) Banc.
●(c.1500) Cb. Scaffn. alias banq. g. tablete. l. hoc scamnum. ●petit banq / ou tablete. b. scaffnic / banqyc. ●(1633) Nom 151b. Transtra, iuga : les bancs des gascheurs, ou rameurs : an tostou, ar bancquou ma vez, an merdeidy ò rouëuat. ●157b. Scamnum : banc : bancq, scabel.
●(1732) GReg 77b. Ban, ou, ban, siege de bois pour plusieurs, tr. «Bancq. p. bancqou, bancqéyer.» ●(1744) L'Arm 25b. Banc, tr. «Bang.. gueu. m.»
●(1834) SIM 28. presset bras da vont var ar banq. ●(1838) CGK 13. He diouhar on (lire : en) furm treïd hanko (lire : banko).
●(1902) PIGO I 139. war vank ar gwele. ●(1904) DBFV 17a. bank, m. pl. eu, tr. «banc.» ●(1905) BOBL 11 mars 25/3b. pankou ha kadoriou. ●(1907) PERS 328. ar bankou hag ar c'hadoriou. ●(1931) GUBI 98. Lod ér gadoér, lod ar er bank / Ol azéet.
(2) Coffre, huche.
●(1840) EBB 12. banque ou luherre, tr. « grand coffre ou pétrin ». ●(1886) SAQ I 9. en eur renka he zillad e korn ar bank.
●(1904) DBFV 17a. bank, m. pl. eu, tr. «coffre, arche.»
(3) Krog-bank : valet d'établi.
●(1910) EGBT 106. krog-pank, tr. «valet d'établi.»
(4) Bankoù geot : vertugadin.
●(1744) L'Arm 400b. Vertugadin, tr. «Banqueu guiaud, enn eile ihuéloh eid éguilé.»
(5) Banc (de sable).
●(1633) Nom 244a-b. Puluinus : quelque banc de sable en mer : vr bancq træz bennac en mor.
- bank .2bank .2
m. –où
(1) Banque.
●(1633) Nom 243b. Telonium : le banc, ou la maison du fermier : an bancq, pe ty an fermer.
●(1732) GReg 78b. Banque, trafic d'argent par des lettres de Change, & par correspondance, tr. «Bancq.» ●(1744) L'Arm 25b. Banque, tr. «Banque.. eu. m.»
●(1904) DBFV 17a. bank, m. pl. eu, tr. «banque.» ●(1907) AVKA 229. roet ma arc'hant er bank.
(2) Ober bank : faire banqueroute.
●(1633) Nom 207b. Argentarium dissoluere, vel cedere foro : faillir, faire banqueroute : faziaff, ober bancq, bancqueroutà.
- bank .3bank .3
m. –eier (ornithologie) Volier.
●(1977) PBDZ 1014. (Douarnenez) bankeier karamelled war an dour, tr. «des voliers de puffins posés sur l'eau.»
- bank-amenuzer
- bank-drustuilhbank-drustuilh
m.
(1) Banc dont le dossier forme cloison.
●(1988) TIEZ II 222. Le banc à dossier existe également : bank-kazeleg, bank-kein ou keinog ou encore bank-drustuilh vihan dans le Cap-Sizun, par opposition au bank-drustuilh dont le dossier ressemble fort à une véritable cloison sculptée montant jusqu'au plafond et comportant deux portes, l'une factice, l'autre ouvrant sur une petite armoire.
(2) Bank drustuilh bihan : banc à dossier.
●(1988) TIEZ II 222. Le banc à dossier existe également : bank-kazeleg, bank-kein ou keinog ou encore bank-drustuilh vihan dans le Cap-Sizun, par opposition au bank-drustuilh dont le dossier ressemble fort à une véritable cloison sculptée montant jusqu'au plafond et comportant deux portes, l'une factice, l'autre ouvrant sur une petite armoire.
- bank-gwele
- bank-ilinek
- bank-kalvez
- bank-kañvbank-kañv
m. Catafalque.
●(1938) WDAP 2/120. (Pleiben, Gwezeg) Bank-kañv, hano gourel, Bolz-kañv, geler (hervez Vallée). Skouer : Emañ ar serch war ar bank-kañv.
►absol.
●(18--) SBI II 74. Liennet ê ar c'horf, war ar banc astennet, tr. «Le corps (le mort) est enseveli, étendu sur le banc.»
●(1996) CRYK 198. Setu aze ar c'horf paour war ar bank astennet, tr. «Voici le pauvre corps étendu sur le banc.»
- bank-karter
- bank-kavellbank-kavell
m. Banc-coffre sur lequel on pose le berceau.
●(1909) KTLR 136. E kichen ar bank-kavel, eur vaouez iaouank c'hoaz a vouskane en eur luskellat he c'hrouadur. ●(1982) TIEZ I 155. Un coffre faisant office de banc. Il peut être lui-même muni d'un dossier, c'est le bank keinog et il est alors adossé à un autre coffre, le bank kavell ou skaoñ gavell où l'on pose le berceau du bébé.
- bank-kazelekbank-kazelek
m. Banc à dossier.
●(1988) TIEZ II 222. Le banc à dossier existe également : bank-kazeleg, bank-kein ou keinog.
- bank-keinbank-kein
m. Banc à dossier.
●(1988) TIEZ II 222. Le banc à dossier existe également : bank-kazeleg, bank-kein ou keinog.
- bank-keinekbank-keinek
m. Banc à dossier.
●(1929) SVBV 8. war ar bank keinok. ●(1982) TIEZ I 155. Un coffre faisant office de banc. Il peut être lui-même muni d'un dossier, c'est le bank keinog et il est alors adossé à un autre coffre, le bank kavell ou skaoñ gavell où l'on pose le berceau du bébé. ●(1988) TIEZ II 222. Le banc à dossier existe également : bank-kazeleg, bank-kein ou keinog.
- bank-kloz
- bank-labourbank-labour
m. Établi.
●(1884) BUR I 17. eur bank-labour diazeet fall. ●53. Kemer a ra eur planken pounner ; he dougen a ra ezet war he vank-labour.
- bank-oaled
- bank-peskedbank-pesked
m. (pêche) Banc de poissons.
●(1944) GWAL 163/173. (Ar Gelveneg) Kemm a zo etre bank-pesked ha taolad-pesked : ur bank-pesked (sardin, blod, meilhed) a dremen hep ma tapfed kalz dioutañ ; un taolad-pesked a zo ur bank-pesked o tont el lec'h ma pesketaer en doare ma vez tapet kalz a besked : «sell, du-hont, ur bank sardin».
- bank-piltos
- bank-skoazbank-skoaz
m. (marine) =
●(1979) VSDZ 16. (Douarnenez) Setu deus ar staon : ar staon, ar wern vijin, ar bank skoaz, ar bank treust (an dromm a teue atav betek ar bank skoaz, ar skotilh, goude eo aze vie lakaet ar rouejoù hag a-dreñv 'mañ an daolenn (…) Ar chich, hennezh ar chich, ar benk a-raok… ar benk skoaz hag ar chich zo memes-tra, tr. «Donc, en partant de l'étrave, tu trouves : l'étrave, le mât de misaine, le banc skoaz, le banc treust ou grand-bau (la drôme, à tribord, venait jusqu'au banc skoaz) le skotilh, ensuite l'endroit où l'on rangeait les filets et le plateau arrière (…) Le chich et le banc de l'avant, c'est la même chose : on dit aussi le banc skoaz.»
►absol.
●(1979) VSDZ 16. (Douarnenez) Amañ oa ar skoaz, ar benk skoaz, amañ ar benk treust.
- bank-taol
- bank-toazbank-toaz
m. Banc-coffre à usage de pétrin.
●(1988) TIEZ II 221. Le banc-coffre à usage de pétrin est désigné différemment selon les lieux : bank-toaz, laouer-doaz, neo-doaz. ●(1988) TIEZ II 244. C'est la table familiale qui sert de pétrin (daol-arc'h, daol-toaz), à moins que ce ne soit le coffre voisin du lit-clos proche du foyer (neo-doaz, laouer-doaz, bank-toaz, gern ou charlenn selon les lieux).
- bank-toselbank-tosel
m. (ameublement) Banc-coffre.
●(1890) MOA 136b. Banc-dossier, tr. «Bank-doser, (bandoser), m.»
●(1904) KZVr 355 - 25/08/04. Bank-Toser pe Bank-Tosel, eur sort bank, eur skaon geinek. ●(1902) PIGO II 18. Rak-tal e tigor ar stalafou hag e lamm war ar bank tosel. ●121. war ar bank-tosel. ●(1914) KZVr 69 - 28/06/14. «Bank-toser, bank-tosel», banc à dossier (Haute-Cornouaille, skaon geinek). ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 344. war ar bank tosel, e-kichen ar prenestr. ●(1938) BRHI 8. Sur le bank-tossel, la maie du pays gallo. ●(1980) MATIF 86. au fond du bank-tossel, je trouve des vêtements usagés mais propres. ●(1985) OUIS 178. bank toser. ●note : « Banc coffre adossé au lit clos. » ●(1988) TIEZ II 221. Traduit en breton par bank-klos ou plus souvent par bank-tossel ou tosser, le banc-coffre est toujours voisin d'un lit-clos.
- bank-treustbank-treust
m. (marine) Grand bau, maître-bau.
●(1979) VSDZ 16. (Douarnenez) Setu deus ar staon : ar staon, ar wern vijin, ar bank skoaz, ar bank treust (an dromm a teue atav betek ar bank skoaz, ar skotilh, goude eo aze vie lakaet ar rouejoù hag a-dreñv 'mañ an daolenn, tr. «Donc, en partant de l'étrave, tu trouves : l'étrave, le mât de misaine, le banc skoaz, le banc treust ou grand-bau (la drôme, à tribord, venait jusqu'au banc skoaz) le skotilh, ensuite l'endroit où l'on rangeait les filets et le plateau arrière.»
- bankadbankad
m. –où
(1) Quantité de personnes sur un banc.
●(1834) SIM 27. peb banqat bugale a oboisse.
(2) Banc de poissons.
●(1977) PBDZ 717. (Douarnenez) benkadoù, tr. «bancs de poissons.»
(3) Coffre plein, huche pleine.
●(1962) EGRH I 12. bankad m. -où, tr. « plein une huche. »
(4) Bankad pour : herbier de zostères.
●(1960) GOGO 204. (Kerlouan, Brignogan) le pur (pour), Zosteria (lire : Zostera) marina. (…). Il est parfois appelé varek er forme des herbiers, bankadu pur (bankadou pour).
- bankedbanked
m. –où Banquet.
●(1612) Cnf 22. comediennou profan, bancquedou, mascaradennou, hoariou, danczou, gourenerez, chasceal, festou dez, ha festou nos. ●(1633) Nom 52b. Epulum : festin, banquet : fest, bancquet. ●53b. Cœna aditialis sacerdotij : banquet de quelque nouueau Prestre : bancquet, pe fest an Belec neuez. ●54a. Cœna aduentitia : banquet des amis : bancquet an mignounet. ●Cœna collatia, collecta : banquet de voisins ensemble : bancquet an ameseyen assambles. ●54b. Cœna nuptialis : banquet des nopces ; fest an priedez, bancquet an oeufret.
●(1710) IN I 334. en divertissamanchou, e[r] banquejou. ●(1727) HB 192. P'æn em bresantin d'o panquet. ●(1744) L'Arm 25b. Banquet, tr. «Banquette.. eu.»
●(1831) MAI 32. eur banquet continuel. ●(1847) FVR 362. Ober a reont eur banked, / Pedin 'reont ho mignoned. ●(1850) JAC 69. preparomp eur banqet. ●(1869) FHB 230/161a. o tostaat eus ar goesion, eus ar banket santel. ●(1894) BUZmornik 59. da zeiz ho banked-eured.
●(1906) KANngalon Mezheven 123. Ema prest ar banked. ●(1921) PGAZ 55. Var dro kreiz-dez e koumanse ar banket.