Devri

Recherche 'sa...' : 846 mots trouvés

Page 13 : de saosenn (601) à saoznaj (650) :
  • saosenn
    saosenn

    f. (cuisine) Sauce.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. sauce au verjus, tr. «saucen guet verjus.»

  • saosiñ
    saosiñ

    v. tr. d. Saucer.

    ●(1732) GReg 847a. Saucer, tremper dans la sauce, tr. «(on dit à présent assez communément : sausi. pr. sauset.»

  • saosis
    saosis

    coll. (charcuterie) Saucisses.

    ●(1924) SBED 76. Sausiz, andouill, goédigenneu. ●(1929) MKRN 53. lard, andouill ha zaosiz, tr. «le lard, les andouilles et les saucisses.» ●(1975) YABA 07.06. ur chapeledad saoziz.

  • saosisenn
    saosisenn

    f. –où Saucisse.

    ●(1975) YABA 07.06. Saozizenn Sant Bachenn.

  • saotennig
    saotennig

    f. –ed (ornithologie) =

    ●(1925) DIHU 172/343. (Groe) Sautenig, ed, (s. m.), tr. «alcyon, hirondelle de mer.» Dastumet de Vleimor.

  • saoter
    saoter

    m. (religion) Psautier.

    ●(1499) Ca 180b. Sauter. g. psaultier.

    ●(1659) SCger 98b. psautier, tr. «sautier.»

  • saotr .1
    saotr .1

    adj.

    (1) Sale.

    ●(1877) BSA 32. He daoulagad a ioa ive ken reizet, ma ne barent morse var an distera tra zaotr.

    (2) (en plt d'une chienne) E saotr : en chaleur.

    ●(1659) SCger 167b. quiés lupr ou sautr, tr. «chienne chaude.» ●(c.1718) CHal.ms i. Chienne chaude, tr. «quiés lupr' quiés é saudr'.» ●(1732) GReg 165a. Chienne en queuë, tr. «Qyès sautr.»

    (3) (en plt d'un cerf) E saotr : en rut.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. Rut cerf en Rut, tr. «ur haru' é saudr'.»

  • saotr .2
    saotr .2

    m. –où

    (1) Tache salissante.

    ●(1868) FHB 198/335b. na rog, na saotr, na dizurz e-bed enn he dillad. ●(1891) MAA 25. keit a ma chomo eur saotr benag var an ene da bura, keit a ma vo kavet enni an disterra intr.

    ●(1927) FHAB Gouere 146. saotrou bihan, ruz-velen, graet gant eul louedenn (moisissure, champignon). ●(1931) VALL 703a. Souillure, tr. «saotr m.»

    (2) Pollution.

    ●(1907) FHAB Gwengolo 202. ar punsou disolo a zigemer an oll saotr a zo var nij en ear

    (3) sens fig. Défaut moral.

    ●(1893) IAI 38. Ren a reont eur vuez zantel, ha ne gaver saotr ebet enno.

    ●(1912) MMPM 86. C'hwi zo dinam oll, o va merc'h, ha ne euz saotr ebet ennoc'h !

  • saotradur
    saotradur

    m. –ioù

    (1) Souillure.

    ●(1911) BUAZperrot 844-854. Ne vije ket bet dereat gwelet enni, e mare ebet eus he buez, an distera saotreadur. ●(1931) VALL 703a. Souillure, tr. «saotradur.»

    (2) Pollution.

    ●(1931) VALL 574a. Pollution, tr. «saotradur m.»

  • saotrañ / saotriñ
    saotrañ / saotriñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Souiller.

    ●(1612) Cnf 57a. sotraff paper dré traezou à quen nebut exempl mat d'on nessaff.

    ●(1659) SCger 112b. souiller, tr. «sautra.» ●170b. sautra, tr. «salir.» ●(1697) CN 694. sotret pünz et amezec, tr. «souillé le puit de son voisin.» ●(1732) GReg 451a. Gâter, soüiller, tacher, tr. «sautra. pr. sautret. Treg[or] sautrañ.»

    ●(1907) FHAB Gwengolo 205. ar c'hreziou saotret gant ar re glanv.

    (2) Répandre, renverser (qqc. de solide, de liquide).

    ●(1732) GReg 956a. Verser, répandre quelque chose de solide, tr. «sautra. pr. sautret.» ●Il verse de la cendre, du grain, tr. «sautra a ra ludu, greun.»

    ●(1896) LZBt Mae 42. sethu torret ar pod ha zotret ar mel.

    ●(1907) BOBL 01 juin 140/3b. e devoa sôtet var e ben eur c'helorniad dour. ●(1935) BREI 392/stag 3. Garn ! Saotret am eus eur bannac'h ! ●(1982) PBLS 209. (Langoned) saortañ, tr. «renverser (un liquide). Il y a eu métathèse à Lg.» ●(1983) PABE 122. (Berrien) saotra, tr. «verser.»

    (3) Polluer.

    ●(1907) FHAB Mae 95. saotri an ear. ●(1931) VALL 574a. Polluer, tr. «saotra.» ●(1932) KWLB 20. saotra dour ar puñs, dour ar feunteun, dour ar goueriou a zo a-zindan.

    ►absol.

    ●(1896) LZBt Mae 8. o treuzi ar vro, en eur skraba, tana, zaotra, ha lac'ha en pep tachen.

    (4) Gaspiller.

    ●(1983) PABE 122. (Berrien) saotra, tr. «gaspiller.»

    (5) Dégâter.

    ●(1659) SCger 38a. degater, tr. «sautra.»

    (6) (religion) Profaner.

    ●(1866) FHB 97/356b. an neb a zeuze da zaôtri, da broffani an deiz benniguet-se dre labourou difennet. ●(1867) FHB 104/412b. sklabeza, mastara, saôtra, goalla eun dra zakr. ●(1869) FHB 223/105a. saotri an deis santel euz ar sul.

    II. V. pron. réfl. En em saotrañ.

    (1) Se souiller.

    ●(1907) FHAB Kerzu 295. ar goad en em zaotr dre ma' z a. ●(1925) FHAB C'hwevrer 62. kentoc'h mervel eged en em zaotra.

    (2) Se vautrer.

    ●(1659) SCger 123a. se vautrer, tr. «en em sautra.»

    (3) sens fig. =

    ●(1877) EKG I 237-238. tud hag a felle d'ezho en em binvidikaat divar goust an nesa ha divar goust an ilizou, pe en em zaotri e pep viltansou.

    ●(1911) BUAZperrot 743. hag en em zaotri a reont e kement a anavezont. ●(1924) ZAMA 167. Kredi o dije great en em izelaat, en em zaotri, m'o dije sikouret d'ober eun dra bennak war-dro an tiegez.

  • saotredigezh
    saotredigezh

    f. –ioù (religion) Profanation.

    ●(1866) FHB 96/ 349a. pec'hed a zaôtrediguez pe a brofanasion euz an deiz santel.

  • saotrer
    saotrer

    m. –ion Profanateur.

    ●(1847) BDJ vi. Saotrerien deiz ar Suliou. ●(1866) FHB 97/357a. al lezenn a varo a zougaz a eneb saotreryen pe proffanatouryen an deiz santel dre labourou difennet.

  • saotrerezh
    saotrerezh

    m. –ioù

    (1) Sacrilège.

    ●(1847) FVR 231. Saotrereziou pe sakrilajou. ●232. saotrereziou euz ar re argarzusa.

    (2) =

    ●(1907) AVKA 255. ar saotrerez hag an dismantr diouganet gan Daniel.

  • saotret
    saotret

    adj. Souillé.

    ●(1901) FHAB Mae 262. lacât (…) traou neat ha digatar el leac'h ar pez a ioa saotret. ●(1903) MBJJ 68. da zellet al loar o sevel a-uz da Gret : ru-tan eo, nemet eo sautret gant tammo melg. ●(1924) ZAMA 168. gant e zilhad saotret.

  • saotrus
    saotrus

    adj. Qui souille.

    ●(1931) VALL 703a. qui souille, tr. «saotrus.»

  • saour .1
    saour .1

    adj. =

    ●(1868) FHB 187/243b. Nep zo er stad a c'hras, dibreder ha saour, / A vev couls lavaret eguis eur pesk en dour.

  • saour .2
    saour .2

    m.

    I.

    A. Bon goût, saveur.

    ●(1499) Ca 179b. Saour. g. sauour.

    ●(1659) SCger 108a. saueur, tr. «saour.» ●170b. saour, tr. «saueur.» ●(1732) GReg 847a. Saveur, tr. «Saour. Van[netois] savour. saour.»

    ●(1872) ROU 102a. Saveur, tr. «Saour.» ●(1894) BUZmornik 280. ne gave mui saour ebed gant ar boued.

    ●(1931) KANNgwital 338/12. eur bara hag en divije muioc'h a saour.

    B. sens fig.

    (1) Bezañ e saour vat =

    ●(1872) ROU 87a. Quand mon âme goûte la piété, tr. «pa vez va ene e saour vad.»

    (2) =

    ●(1928) BFSA 63. Leun a zouster hag a saour e oa e gomzou.

    (3) Kavout saour gant udb. : trouver du goût à.

    ●(1906) KANngalon C'hwevrer 29. Na ginnigiet dez-hi nag ebatou na plijadureziou ar bed : ne gav mui saour gant netra. ●(1924) KANNgwital 263/197. saour a gave gant ar c'henteliou a lenne.

    (4) =

    ●(1902) MBKJ 193. ann ene klouar a ra an deveriou a relijion dre ma 'z eo boazet, heb aket, heb evez, heb saour. ●(1909) NOAR 70. Bemdez en e bedennou e lavaras (…) ha gant pegement a zaour ! ar c'homzou-ma eus ar bedenn (…) : pardonit d'eomp hor mankou, evel ma pardonomp d'ar re o deus noazet ouzimp.

    II.

    (1) Humidité.

    ●(1890) ARK 75. Ann douar, pa n'euz ket a zaour ganthan, a zo douar maro ha seac'h. Pouloudenna a ra.

    ●(1900)) MSJO 107. tremenet oa mare ar glao ; hag eb saour n'eus eost ebet da c'hedal.

    (2) Sève.

    ●(1893) IAI 161. daou vrank leun a zaour a zispakas euz ar vezen goz.

    ●(1933) OALD 43/9. ar saour eus al louzaouen-man.

  • saourapl
    saourapl

    adj. Savoureux.

    ●(1907) FHAB Here 233. frouez eus ar re saourapla. ●(1908) FHAB Du 327. Gant eur skudellat leaz-teo e vezint saourapl.

  • saourea
    saourea

    s. (botanique)

    (1) Serpolet.

    ●(1633) Nom 92b. Serpillum, matris animula : serpoulet : saourean.

    ●(1659) SCger 110a. serpoulet, tr. «saourea.» ●170b. saourea, tr. «serpoulet.» ●(1732) GReg 862a. Serpolet, tr. «saourean.»

    (2) Pouliot Mentha pulegium.

    ●(1732) GReg 491b. L'herbe aux puces, du pouliot, tr. «Saurea.»

  • saourek
    saourek

    adj.

    (1) Savoureux, succulent, goûteux.

    ●(1732) GReg 29b. Aloyau bien goûté, tr. «Craoüen vévin saoürecq.»

    ●(1857) CBF 56. ar bastel bevin saourek-ma a ielo e-biou da c'henou, tr. «ce morceau friand te passera sous le nez.»

    ●(1943) FATI 90. fiez saourek kenañ. ●(1949) KROB 10/7. ar saoureka frouez.

    (2) sens fig. =

    ●(1839) BSI 3. ur berseverançz saourec da bidi.

  • saourenn .1
    saourenn .1

    f. (botanique) Pouliot Mentha pulegium.

    ●(1659) SCger 95b. pouliot, tr. «saouren.» ●(c.1718) CHal.ms iii. pouliot, tr. «pouliot, saouren.»

  • saourennek
    saourennek

    adj. Juteux, qui produit du jus.

    ●(1931) VALL 410b. qui a du jus, tr. «saourennek.»

  • saourennus
    saourennus

    adj. Juteux, qui a du jus.

    ●(1931) VALL 410b. qui a du jus, tr. «saourennus.»

  • saouret
    saouret

    adj. =

    ●(18--) SAQ II 163. eur pladad kig, saouret ha poazet deuz ar guella.

  • saouriñ
    saouriñ

    v. tr. d.

    I.

    (1) Savourer.

    ●(1499) Ca 179b. Saouriff. g. sauourer. ●(c.1500) Cb 26b. g. ressauourer ce que on a delaisse. b. saouriff vn dra dilaeset.

    ●(1659) SCger 108a. sauourer, tr. «saouri.» ●170b. saouri, tr. «sauourer.» ●(1732) GReg 848b. Savourer, goûter lentement, & avec plaisir, tr. «Saouri. pr. saouret. (Van[netois] saoureiñ.) Treg. saouriñ.»

    (2) Donner de la saveur à.

    ●(1872) ROU 102a. Pour donner un peu de saveur à ma soupe, tr. «da saouri va zoubenn.»

    (3) Rassasier.

    ●(14--) N 428. Bara ha dour eguit e saourj / ne vezo muy e hol refection, tr. «Du apin et de l'eau comme aliment / Voilà tout ce qu'il prendra pour se soutenir.»

    (4) Arroser, humidifier.

    ●(1880) SAB 53. da zaouri an douar. ●(18--) SAQ II 10. Hag ar glao 'deu da gueza pa vez izom, da saouri parkeier ha prajou.

    ●(1900) MSJO 13. eun tam douar euz ar re vella, saouret dalc'h mad gant eun eienen greñv.

    ►sens fig.

    ●(1911) BUAZperrot 355. e zaëlou, e boaniou, e yunou hag e bedennou a zaouras mat griziou e urz nevez.

    II.

    (1) =

    ●(1958) ADBr lxv 4/525. (An Ospital-Kammfroud) Saori : v. – Aplanir, obliger les éléments d'un ensemble à se ranger étroitement aux places qui leur reviennent naturellement : Eun nebeud koloennou a zo chomet dibrad war-horre ar bern, med eur strinkadig glô a raio deo saori.

    (2) =

    ●(1958) ADBr lxv 4/525. (An Ospital-Kammfroud) Saori : v. – contraindre un récalcitrant (ou supposé tel) à l'obéissance : Pa vi soudard, e ranki saori, pôtr brao !

  • saourus
    saourus

    adj. Savoureux.

    ●(1499) Ca 179b. Saourus. g. sauoureux. ●(1633) Nom 64a. Vinum molle, lene : vin sauoureux & amiable : guin saoürus, hac amiabl.

    ●(1732) GReg 848b. Savoureux, euse, tr. «Saourus. Van[netois] Saurus.»

  • saout .1
    saout .1

    plur. –eier

    I.

    (1) Bovins, bêtes à cornes.

    ●(c.1500) Cb 31b. g. le lieu ou len vent les beuffz. b. marchat an saout. ●(1612) Cnf 45a. roncet, saout, deuet. ●46a. ronczeet, saout, deuet. ●(1633) Nom 132b. Bubile, bouile : estables à bœufs & vaches : craou an egennet hac an saout.

    ●(1732) GReg 37b. Les animaux domestiques, les bêtes à cornes, tr. «ar saoüd.» ●91a. Betail, bestiail, bestiaux, bœufs, vaches, tr. «ar saoud. (Ce dernier mot ne dit proprement que les bêtes à cornes.) Van[netois] er séüt.» ●602a. Le marché des bêtes à cornes, tr. «Plaçz ar saoudt. marc'had ar saoudt.» ●(1752) PEll 780. Saöt, Monosyll. nom collectif, pour désigner le gros bétail, spécialement les bêtes à cornes, bœufs, vaches, taureaux & veaux tous ensemble, sans y comprendre les autres espèces.

    ●(1849) LLB 499. kas er seud d'el lanneu. ●(1878) EKG II 145. Pa vezen-me o tioual va zaout. ●(1897) EST 13. seud kriw hag er guèlan ronsed.

    ●(1925) SFKH 35. Un tammig pelloh, é kavamb ur parkad seud. Buohed rah ha ré vat.

    (2) Penn-saout, loen-saout : un bovin, une bête à cornes.

    ●(1732) GReg 212b. Bête à cornes, tr. «Ur penn-saoud.»

    ●(1909) BROU 206. (Eusa) On dit souvent : eul loan zaout. ●(1933) ALBR 73. En Danmark, 'zo ken lies a benn-saoud 'vel a den. ●(1935) BREI 433/2a. 31 penn-saout. ●(1983) PABE 216. (Berrien) eul loen-saout, tr. «une vache.»

    (3) Ar saouteier : le bétail.

    ●(1922) EMAR 75. Stumm ar c'hezeg, ar zaouteier. ●(1983) PABE 128. (Berrien) saouteier, tr. «(du) bétail.»

    (4) Tad-saout : taureau.

    ●(1967) BAHE 53/34. Amañ a-zehoù : al leueoù bihan / A-gleiz an tad-saout / – Atav 'veze anvet Tourin.

    (5) Bro, chafot ar saout : le plancher des vaches.

    ●(1895) GMB 84. Pet[it] Trég[uier] sellet dë gé bro-zaout, (regarder le pays des vaches), avoir la tête baissée.»

    ●(1931) VALL 565a. plancher des vaches, tr. «chafod ar saout.»

    (6) Paotr-saout : gardien de vaches.

    ●(1732) GReg 113b. Bouvier, qui a soin des bœufs, & des vaches, tr. «pautr ar saoüd. p. pautred ar saoüd.» ●(1752) PEll 780. Paötr-ar-Saöt, gardien du bétail, garçon qui mène au paturage le gros bétail, & le ramène à l'étable, Vacher, Bouvier.

    ●(1878) EKG II 157. evel ma tere ouc'h pep paotr saout a ra mad he vicher.

    (5) Matezh-saout, plac'h-saout : gardienne de vaches.

    ●(17--) ST 166. en em welan guisket / Evel eur vatez saoud, tr. «je me voie vêtue comme une gareuse de vaches.»

    ●(1878) EKG II 144. eur baotrezik a zek vloaz hanter (…) a ioa plac'h-saout gand Laou ar Floc'h.

    ●(1908) PIGO II 5. ar plac'h-zaoud a lavaro e-berr (...).

    (6) Stag-saout : corde pour attacher le bétail à l'étable.

    ●(1732) GReg 59a. Attache, pour attacher les bestiaux à l'étable, tr. «stag-saoud. p. stagou-saoud.»

    II. par ext.

    (2) Saout-leueoù =

    ●(1910) MAKE 50. nag a zaoud, pôtred paour ! Saoud-loueou, saoud-leaz !

    (3) Saout-laezh : vaches laitières.

    ●(1869) FHB 207/404a. Ar guella saoud-leaz.

    ●(1910) MAKE 50. nag a zaoud, pôtred paour ! Saoud-loueou, saoud-leaz ! ●(1949) KROB 15-16/13. Soaz peurliesa a yelo ganto da relachi ar zaout-laez.

    III. Épith.

    (1) Kig saout : du bœuf.

    ●(1925) FHAB Ebrel 133. Prenit e ti ar c'higer eun tamm kig saout.

    (2) fam. (en plt des langues) Mal parlé, mal maîtrisé.

    ●(1872) GAM 12. Pebez brezounek saout !

    ●(1905) BOBL 09 décembre 64/1a. Gallek saout ha brezonek tougn. ●(1913) HIGO 12. Meskailhez galleg saout ha brezoneg podou.

    IV.

    (1) Genaouiñ evel saout : être sot, bête comme les vaches.

    ●(1766) (Li) C.-M. le Laé MM 789-790. Rac nousouc'h tout / Nemet guinaoui evel saout, tr. G. Esnault «car vous ne savez, tous, que bayer de la gueule comme des vaches.»

    (2) Na vezañ dall e saout : ne pas s’en laisser compter.

    ●(1878) SVE 576. Ne-d-eo ket dall he zaout, tr. L.-F. Salvet «Ses vaches ne sont pas aveugles. (Il ne s'en laisse pas conter.)» ●(18--) MIL.ms (d’après MELU XI 413). Ne d-eo ket dall e zaout, tr. E. Ernault «ses vaches ne sont pas aveugles, il ne s'en laisse pas conter.»

    (3) Bezañ e saout er gêr : être bonne humeur.

    ●(1908) (T) E. ar Moal PIGO II 11. 'Vit lavaret ar wirione war he hed, Itien na oa ket en e vleud; pe mar deo gwell ganac'h, ne oa ket e zaoud er ger; dies oa e spered. ●(1912) MELU 413. 'Man tout e zaout (ou e voc'h bihan) er gér, tr. E. Ernault «Toutes ses vaches (ou tous ses petits cochons) sont à la maison, = il est de bonne humeur. Trég[or].» ●(1962) (T) TDBP Ia 34. An êr jenet, 'vel pa ne vije ket e zaout toud er gêr, tr. J. Gros «l'air gêné (inquiet) comme si toutes ses vaches n'étaient pas à la maison (rentrées).»

    (4) Dont e saout d'ar gêr : être de bonne humeur, ne pas être inquiet.

    ●(1928) (T) BREI 54/1c. Bopred, saoud Soa ne deuont ket d’ar gêr : eun tamm enkrez a zalc’h da grignat e galon.

    (5) Bezañ eus hon saout : être de la même origine. Cf. bezañ diwar chas ar vro.

    ●(1935) (T) E. ar Moal ANTO X. «Pelec'h an diaoul, emezint, eo bet o kerc'hat ar re-se ? Ar re-se n'int ket eus hon saout-ni !»

    (6) Kas ar saout da beuriñ en ur park all : changer de conversation.

    ●(1936) (Ki) Y. Drezen IVGA 91. «Nemet, ma ne rez ket forz, ni 'gaso ar saout da beuri en eur park all.

    (7) Labourat evel ma kac'h ar saout en noz : voir kac'hat.

  • saout .2
    saout .2

    m. –où Coultre.

    ●(1910) EGBT 95. eur zouc'h, eur zaout eus ar re lemman. ●181a. saout, tr. «m. pl. o, coultre.»

  • saouta
    saouta

    v.

    (1) V. intr. Chercher du bétail.

    ●(1752) PEll 780. le verbe Saöta, pour dire faire ou acheter du bétail.

    (2) V. pron. réfl. En em saouta : se procurer du bétail.

    ●(1752) PEll 780. En-em Saöta, se fournir de bétail, ce qui est mal exprimé, & rencore plus mal entendu des railleurs : car c'est-à-dire, Se faire grosses bêtes : & dans le sérieux, se faire du bétail.

  • saoutenn
    saoutenn

    f. Femme idiote.

    ●(1939) FHABvug nevez-amzer 15a. Bécassine (…) eur penn teo, rond evel al loar, eun daoulagad difoupet, sellou eur zaoutenn, eur fri togn, genou ebet d'ezi !... ; en eur ger, dremm (visaj) diot eur vaouez dianket e pep lec'h.

  • saouzan .1
    saouzan .1

    adj. Timide.

    ●(1732) GReg 181b. Je scai combien il est timide, tr. «me a enef pe-guer saouzan eo.»

  • saouzan .2
    saouzan .2

    m.

    I.

    (1) Étonnement.

    ●(1659) SCger 170b. saouzan, tr. «estonnement.» ●(1732) GReg 375a. Étonnement, surprise, admiration, tr. «saouzan.»

    (2) Fausseté, tromperie.

    ●(14--) Jer.ms 6 & 450. Hep comps gaou na saouzan, tr. «Sans dire mensonge ni fausseté.» ●(1650) Nlou 3. Ouz sentiff re buhan, da saouzan Sathanas, tr. «en obéissant trop vite à la tromperie de Satan.»

    (3) Chagrin.

    ●(1575) M 1187. Mar deu neubeut an spaç, da dellyt soulaç bras, / Ezedy quen bihan, da dellyt saouzan las tr. «Si le temps est peu long pour mériter une grande félicité, / Il est aussi petit pour mériter un chagrin accablant.»

    (4) Émoi.

    ●(1580) G 97. En caffou na saouzan noz lesyf aman quet, tr. «En deuil ni émoi je ne vous laisserai pas ici.»

    ●(1659) SCger 49a. emoy, tr. «saouzan.» ●53b. etourdissement, tr. «saouzan.»

    (5) Action de s'égarer en chemin.

    ●(c.1500) Cb. [dihinchaff] deuiamentum / ti. ga. defuoyement. b saouzan.

    ●(1732) GReg 325a. Égarement, erreur en fait de chemin, tr. «saouzan.»

    (6) Extravagance.

    ●(c.1500) Cb. [dihinchaff] deliramentum / ti. g. deuiation / discorde. b saouzan.

    (7) Kouezhañ e saouzan =

    ●(1847) BDJ 54. A-veac'h hen deveus Satan, he lezet he-unan, / Na deû Iskariotez da goüeza e saoüzan.

    II. (botanique) Louzaouenn-ar-saouzan : lycopode en massue Lycopodium clavatum.

    ●(1916) LLES 33. Kollet e bes en hent, oeid omb ar lezeuen er zaodan.

  • saouzanaat
    saouzanaat

    v. intr.

    (1) S'égarer, se perdre.

    ●(1964) YHAO 126. edont bepred o pilpasañ e-touez ar gwez, evel ma vijent bet o saouzanaat.

    (2) Mont war saouzanaat =

    ●(1964) LLMM 102/22. O klevout he fozioù, e oa kouezhet an alvaon warnon hag e oan aet evel war saouzanat (lire : saouzanaat).

  • saouzanañ / saouzaniñ
    saouzanañ / saouzaniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Tromper, fourvoyer.

    ●(c.1500) Cb 57b. [deceff] g. decepuoir / ou mettre en erreur. b. deceffuaaf / pe saouzanaff.

    ●(1893) IAI 91. ne voe nemet eun dournad sperejou diboumbel saouzanet ganto.

    (2) Étourdir.

    ●(1659) SCger 53b. etourdir tr. «saouzani.»

    ●(1861) BSJ 242. A pe laquent unan-benac d'er marhue, ind ou doé er gustum de rein en ivage-cé d'en torfætour aveid er seudannein, hag eit n'en devehé quet cleuet quement é zroug.

    (3) Étonner, émerveiller.

    ●(1732) GReg 13a. Admirer, s'émerveiller, tr. «saoüzani. pr. saoüzanet.» ●375b. Etonner, surprendre, jetter dans l'admiration, tr. «saouzana. pr. saouzanet.»

    ●(1902) MBKJ 182. sebeza, saouzani ar bed.

    (4) Déconcerter, décontenancer.

    ●(1575) M 415-416. Dre'n traou man pepret, ez gallaff repetaff, / Nac eo fet an bet man, nemet don saouzanaff, tr. «Pour ces choses, toujours je puis répéter / Que le fait de ce monde n'est que pour nous surprendre.»

    ●(1732) GReg 251a. Déconcerter, tr. «Saouzani. pr. saouzanet.» ●251b. Decontenancer, rendre un adversaire interdit & confus, tr. «saouzani ur re-bennac.»

    II. V. intr.

    (1) S'égarer, perdre son chemin.

    ●(c.1500) Cb 57b. decepuouir / ou mettre en erreur. b. deceffuaaf / pe saouzanaff.

    ●(1732) GReg 160a. S'égarer sur le chemin, tr. «Saouzana var an hend.» ●325a. S'égarer sur le chemin, tr. «saozana, ou, saouzani, var an hend.»

    (2) =

    ●(1870) FHB 293/254a. Eleac'h labourat, e chome da zonjal, da zouzani.

    (3) S'ébahir, s'étonner.

    ●(1659) SCger 46b. s'ebahir, tr. «saouzani.» ●170b. saouzani, tr. «s'étonner.» ●(1732) GReg 251a. Se déconcerter, tr. «Saouzani. pr. saouzanet.» ●(17--) ST 34. Sonjall enn-ho heb ken a ra d'in saouzani, tr. «rien que d'y penser me fais frémir.»

    (4) S'émoyer.

    ●(1659) SCger 49a. s'emoier, tr. «saouzani.»

  • saouzanek
    saouzanek

    adj. Qui égare.

    ●(1825) COSp 250. hou lorbein dré drompereaheu ha dré visioneu seudanec, pé dré re santabl memb.

  • saouzanenn
    saouzanenn

    f. (botanique) Lycopode en massue Lycopodium clavatum.

    ●(1732) GReg 682a. Oublie, plante rampante qui ressemble à de la mousse verte entortillée, & qui, dit-on, égare la nuit ceux qui marchent dessus, leur faisant oublier leur chemin, tr. «Ar saoüzanenn. ar savanenn. ar savane.»

    ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. treuzyeoten, comme saouzanenn, herbe qui égare ; (et) chiendent (Goelo).

  • saouzanet
    saouzanet

    adj.

    (1) Effaré.

    ●(1732) GReg 322a. Air effaré, tr. «Drem saouzanet.»

    (2) =

    ●(1880) SAB 48. unan eus an dud saouzaned, eus an dud diaviz-se, (…) ne reas man ebed, stoui ebed p'edo ar beleg o lavaret : Et Verbum caro factum est.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1880) SAB 49. Ar zaouzaned-se ne adoras ket.

    (3) Bezañ saouzanet : être dans l'erreur.

    ●(1530) Pm 242. Meur a vnan so souzanet / Maz deseuont na maruhent quet, tr. «Beaucoup sont dans l'erreur, / S'ils pensent qu'ils ne mourront pas.»

    (4) Bezañ saouzanet en hent : s'être trompé en chemin.

    ●(14--) Jer.ms 450. Me a cret ez ouff fallet ha saouzanet en hent, tr. «Je crois que j'ai fait erreur et me suis trompé en chemin.»

  • saouzanidigezh
    saouzanidigezh

    f. Égarement.

    ●(c.1500) Cb. [dihinchaff] deuiat[i]on / is. g. deuiation. b. saouzanidiguez.

  • saouzanus
    saouzanus

    adj.

    (1) Étonnant.

    ●(1732) GReg 375a. Étonnant, ante, merveilleux, tr. «saouzanus.»

    (2) Qui égare.

    ●(c.1500) Cb. [dihinchaff] g. sans chemin / sans voye. b. saouzanus.

  • saovajenn
    saovajenn

    f. –où (horticulture) Sauvageon.

    ●(1846) DGG 271. troc'ha ar brancou, ar zauvagennou.

  • saoviñ
    saoviñ

    v.

    (1) V. tr. d. Sauver.

    ●(17--) TE 161. courage en hani en doai ou sauvét.

    ●(1857) LVH 322. sauvet-mé a zeourn er ré zou doh men handéal.

    (2) V. pron. réfl. En em saoviñ : se sauver.

    ●(1790) MG 146. mameu (...) e zeli hum acource de vout gueuyad eit hum sauv a-zan en tauleu. ●(17--) TE 184. a béhani ne hum sauvas meit dré foul téh guet méh ha disinour.

    ●(c.1802-1825) APS 134. Ne oai tu er bed teign de hum sauvein a enemiset quer cruel ha goubehet teign. ●(1876) TIM 192. en dud terriet ha scontet a glasquou hum sauvein.

    ●(1922) EOVD 297. en ol moiandeu eit hun sovein.

  • Saoz
    Saoz

    m. –on, Saozizien, Saozoned cf. Saozon

    (1) Anglais.

    ●(1499) Ca 180b. Saus. g. anglais. ●(1580) G 263-264. Ny yvez so dyanhezet / gant an Sauson dyresonet, tr. «Nous sommes aussi expulsés / Par les Saxons sans raison.»

    ●(1659) SCger 170b. Saux p Sausonnet, tr. «Anglois.» ●(c.1718) CHal.ms i. anglois, tr. «Sauzon, pl. Saus, Sauzonet.» ●(1732) GReg 37a. Anglois, qui est d'Angleterre, tr. «Sauz. p. Sauzon.» ●(1744) L'Arm 13a. Anglois, tr. «Sauz.. zon. m.»

    ●(1867) FHB 126/174. eun nebeut mad a zaozichen. ●(1868) FHB 198/334a. Er Suiss ne veler nemer Saosizien o redet bro.

    (2) Yann Saoz : personnification des Anglais.

    ●(17--) EN 1611. Mes a nefou Jan Sos, tr. «Jean l'Anglais aura honte.»

    ●(1907) DRSP 34. Ma vo spountet yan zaoz. ●(1929) FHAB Mae 188. kement a gasoni e kalon pep gwir vreizad eneb «Yann Zaoz».

    (3) [empl. avec valeur de plur.] Ar Saoz : les Anglais.

    ●(1935) BREI 429/3a. mar teu a-benn ar Frans da damesaat ar Sôz.

  • saoz .1
    saoz .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Anglais.

    ●(1874) FHB 487/134b. eur fregaden ha daou lestr saoz.

    ●(1911) BUAZperrot 33. eur manac'h all (…) dre ma oa saoz a vije an anterour etrezo hag e genvroiz. ●(1921) FHAB Meurzh 66. eur bagad poliserien saoz. ●(1941) ARVR 9/3a. deut ar c'hirri-nij saoz da vombeza kêr dilun diweza. ●(1959) BRUD 7/19. Saoz oa hoaz ive mar plij, oll edont gantañ, ar paour-kaez den !

    (2) sens fig. Bègue.

    ●(1877) EKG I 182. Kolaik a ioa eun tamm saoz. ●(1879) ERNsup 170. zauz, m. (prop., anglais), bégue, L[an]r[odec], St-M[ayeux]. ●(1896) GMB 599. pet[it] tréc[orois] zôz, tr. «bègue.»

    ●(1914) KZVr 89 - 14/11/14. A Landerneau, on distingue bisteod, qui zézaie, de saoz, qui bégaie ; en H[au]t-Trég[uier] bestiaot, qui prononce mal ; saoz, qui bégaie, répète les syllabes.

    II. Épith.

    A. Bro-Saoz : Angleterre.

    ●(c.1500) Cb. brosaus Angleterre. (d'après GMB 599).

    ●(c.1718) CHal.ms i. angleterre, tr. «brosäos.»

    B. (botanique)

    (1) Marjol-saoz : marjolaine d'Angleterre Origanum majorana.

    ●(1732) GReg 604a. Marjolaine d'outremer, tr. «ar varjolen saus.»

    ●(1931) VALL 451a. Marjolaine d'outre-mer, tr. «marjol-saoz.»

    (2) Irvin-saoz : rutabagas Brassica napobrassica.

    ●(1870) FHB 292/244b. irvin saoz, avalou douar, rutabaga.

    ●(1962) TDBP II 221. Irvin-saoz bihan a zo diwan, tr. «de petits rutabagas sont sortis de terre.»

    (3) Geot-saoz : ray-grass Lolium perenne.

    ●(1923) FHAB Gwengolo 352. Ar geot-saoz a zo da hada.

    C. (zoologie)

    (1) Drask-saoz : grive draine Turdus viscivorus.

    ●(1931) GWAL 136-137/427. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Drask saoz : grive draine.

    (2) Grilh-saoz : cigale de mer Scyllarus arctus.

    ●(19--) ICTB R-173. Scyllarus arctus, Cigale de mer : Grill-saoz.

    (3) Pod-saoz : oursin.

    ●(1980) GBDZ 1 115. ur pod-saoz. Podoù-saoz a ve kavet ar ouenn tre amañ, tr. «Les oursins, on en trouve un peu par ici.»

    (4) Krank-saoz : dormeur, tourteau.

    ●(1931) GWAL 136-137/425. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Krank saoz : dormeur, e galleg. ●(1952) LLMM 32-33/131. (Douarnenez) Krank saoz : dormeurs.

    (5) Krank-saoz =

    ●(1944) GWAL 163/175. (Ar Gelveneg) krank saoz (krank bihan du mibin-tre).

    (6) Maout-saoz =

    ●(1924) BILZbubr 41/948. eun troc'had maout-saoz korniek.

    D. (en plt de qqc.)

    (1) Kroaz saoz : croix nue, sans crucifix.

    ●(1732) GReg 237a. Croix sans Crucifix, tr. «Croaz saus.»

    (2) Potailh saoz : serrure anglaise.

    ●(1732) GReg 862a. Serrure anglaise, tr. «Potailh saus.»

  • saoz .2
    saoz .2

    m.

    (1) Anglais (langue).

    ●(1868) FHB 183/210b. an Aotrou Charbonnel (...) hag a vouie mad ar saoz.

    ●(1906) KANngalon Here 227. dezket dezhi ar c'hatekiz e saoz.

    (2) Teurel ar saoz gant ub. : jeter un sort à qqn.

    ●(1992) LAVAr 08/255. «teurel barr ouzh u. b.» du-mañ : «teurel ar saoz gant u. b.»

  • saozañ
    saozañ

    v. intr. Bégayer.

    ●(1879) ERNsup 170. zauzañ, L[an]r[odec], zauzein, St-M[ayeux], bégayer. ●(1896) GMB 599. pet[it] tréc[orois] zôzañ, tr. «bégayer.»

  • saozer
    saozer

    m. –ion Bègue.

    ●(1879) ERNsup 170. bègue, zauzer, Trév[érec]. ●(1896) GMB 599. pet[it] tréc[orois] zôzer, tr. «bègue.»

  • Saozez
    Saozez

    f. –ed Anglaise.

    ●(1738) GGreg 37. Sauzès p. Sauzesed, tr. «Angloise.»

  • saozig
    saozig

    m. (jeu) C’hoari saozig : jouer aux barres / jeu de barres. cf. barrenn .2

    ●(1732) GReg 81a. Jouer aux barres, jeu ou course, où les deux parties se placent toujours en des lieux opposez, tr. «C’hoari sausicq.»

    ●(1821) GON 286b. c’hoari-saozik, v. n. Jouer aux barres, jeu de course entre les jeunes gens, où l’on se divise en deux parties. ●(1857) CBF 125. C’hoari saozik, tr. « Jeu de barres. » ●(1874) FHB 486/125a. eur plac’hik dister, gant dillajou paour, o c’hoari saozik pe o c’hoari koukouk, evel ar vugale all. ●(1876) TDE.BF 558b. C’hoari saozik, tr. «jeu de barres, et aussi jouer aux barres.»

    ●(1927) GERI.Ern 348. c'hoari saozig, tr. « jeu de barres, jouer aux barres. »

  • saozilhat
    saozilhat

    v. intr. Bégayer.

    ●(1982) PBLS 67. (Sant-Servez-Kallag) saozilhat, tr. «bégayer.»

  • saoznaj
    saoznaj

    m. Anglais (langue).

    ●(1896) GMB 599. langue anglaise (...) pet[it] tréc[orois] zôznach.

    ●(1917) LZBt Gouere 27. studian ar Zoznaj.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...