Recherche 'sa...' : 846 mots trouvés
Page 13 : de saosenn (601) à saoznaj (650) :- saosenn
- saosiñsaosiñ
v. tr. d. Saucer.
●(1732) GReg 847a. Saucer, tremper dans la sauce, tr. «(on dit à présent assez communément : sausi. pr. sauset.»
- saosis
- saosisenn
- saotennigsaotennig
f. –ed (ornithologie) =
●(1925) DIHU 172/343. (Groe) Sautenig, ed, (s. m.), tr. «alcyon, hirondelle de mer.» Dastumet de Vleimor.
- saoter
- saotr .1saotr .1
adj.
(1) Sale.
●(1877) BSA 32. He daoulagad a ioa ive ken reizet, ma ne barent morse var an distera tra zaotr.
(2) (en plt d'une chienne) E saotr : en chaleur.
●(1659) SCger 167b. quiés lupr ou sautr, tr. «chienne chaude.» ●(c.1718) CHal.ms i. Chienne chaude, tr. «quiés lupr' quiés é saudr'.» ●(1732) GReg 165a. Chienne en queuë, tr. «Qyès sautr.»
(3) (en plt d'un cerf) E saotr : en rut.
●(c.1718) CHal.ms iii. Rut cerf en Rut, tr. «ur haru' é saudr'.»
- saotr .2saotr .2
m. –où
(1) Tache salissante.
●(1868) FHB 198/335b. na rog, na saotr, na dizurz e-bed enn he dillad. ●(1891) MAA 25. keit a ma chomo eur saotr benag var an ene da bura, keit a ma vo kavet enni an disterra intr.
●(1927) FHAB Gouere 146. saotrou bihan, ruz-velen, graet gant eul louedenn (moisissure, champignon). ●(1931) VALL 703a. Souillure, tr. «saotr m.»
(2) Pollution.
●(1907) FHAB Gwengolo 202. ar punsou disolo a zigemer an oll saotr a zo var nij en ear
(3) sens fig. Défaut moral.
●(1893) IAI 38. Ren a reont eur vuez zantel, ha ne gaver saotr ebet enno.
●(1912) MMPM 86. C'hwi zo dinam oll, o va merc'h, ha ne euz saotr ebet ennoc'h !
- saotradursaotradur
m. –ioù
(1) Souillure.
●(1911) BUAZperrot 844-854. Ne vije ket bet dereat gwelet enni, e mare ebet eus he buez, an distera saotreadur. ●(1931) VALL 703a. Souillure, tr. «saotradur.»
(2) Pollution.
●(1931) VALL 574a. Pollution, tr. «saotradur m.»
- saotrañ / saotriñsaotrañ / saotriñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Souiller.
●(1612) Cnf 57a. sotraff paper dré traezou à quen nebut exempl mat d'on nessaff.
●(1659) SCger 112b. souiller, tr. «sautra.» ●170b. sautra, tr. «salir.» ●(1697) CN 694. sotret pünz et amezec, tr. «souillé le puit de son voisin.» ●(1732) GReg 451a. Gâter, soüiller, tacher, tr. «sautra. pr. sautret. Treg[or] sautrañ.»
●(1907) FHAB Gwengolo 205. ar c'hreziou saotret gant ar re glanv.
(2) Répandre, renverser (qqc. de solide, de liquide).
●(1732) GReg 956a. Verser, répandre quelque chose de solide, tr. «sautra. pr. sautret.» ●Il verse de la cendre, du grain, tr. «sautra a ra ludu, greun.»
●(1896) LZBt Mae 42. sethu torret ar pod ha zotret ar mel.
●(1907) BOBL 01 juin 140/3b. e devoa sôtet var e ben eur c'helorniad dour. ●(1935) BREI 392/stag 3. Garn ! Saotret am eus eur bannac'h ! ●(1982) PBLS 209. (Langoned) saortañ, tr. «renverser (un liquide). Il y a eu métathèse à Lg.» ●(1983) PABE 122. (Berrien) saotra, tr. «verser.»
(3) Polluer.
●(1907) FHAB Mae 95. saotri an ear. ●(1931) VALL 574a. Polluer, tr. «saotra.» ●(1932) KWLB 20. saotra dour ar puñs, dour ar feunteun, dour ar goueriou a zo a-zindan.
►absol.
●(1896) LZBt Mae 8. o treuzi ar vro, en eur skraba, tana, zaotra, ha lac'ha en pep tachen.
(4) Gaspiller.
●(1983) PABE 122. (Berrien) saotra, tr. «gaspiller.»
(5) Dégâter.
●(1659) SCger 38a. degater, tr. «sautra.»
(6) (religion) Profaner.
●(1866) FHB 97/356b. an neb a zeuze da zaôtri, da broffani an deiz benniguet-se dre labourou difennet. ●(1867) FHB 104/412b. sklabeza, mastara, saôtra, goalla eun dra zakr. ●(1869) FHB 223/105a. saotri an deis santel euz ar sul.
II. V. pron. réfl. En em saotrañ.
(1) Se souiller.
●(1907) FHAB Kerzu 295. ar goad en em zaotr dre ma' z a. ●(1925) FHAB C'hwevrer 62. kentoc'h mervel eged en em zaotra.
(2) Se vautrer.
●(1659) SCger 123a. se vautrer, tr. «en em sautra.»
(3) sens fig. =
●(1877) EKG I 237-238. tud hag a felle d'ezho en em binvidikaat divar goust an nesa ha divar goust an ilizou, pe en em zaotri e pep viltansou.
●(1911) BUAZperrot 743. hag en em zaotri a reont e kement a anavezont. ●(1924) ZAMA 167. Kredi o dije great en em izelaat, en em zaotri, m'o dije sikouret d'ober eun dra bennak war-dro an tiegez.
- saotredigezhsaotredigezh
f. –ioù (religion) Profanation.
●(1866) FHB 96/ 349a. pec'hed a zaôtrediguez pe a brofanasion euz an deiz santel.
- saotrer
- saotrerezh
- saotret
- saotrus
- saour .1saour .1
adj. =
●(1868) FHB 187/243b. Nep zo er stad a c'hras, dibreder ha saour, / A vev couls lavaret eguis eur pesk en dour.
- saour .2saour .2
m.
I.
A. Bon goût, saveur.
●(1499) Ca 179b. Saour. g. sauour.
●(1659) SCger 108a. saueur, tr. «saour.» ●170b. saour, tr. «saueur.» ●(1732) GReg 847a. Saveur, tr. «Saour. Van[netois] savour. saour.»
●(1872) ROU 102a. Saveur, tr. «Saour.» ●(1894) BUZmornik 280. ne gave mui saour ebed gant ar boued.
●(1931) KANNgwital 338/12. eur bara hag en divije muioc'h a saour.
B. sens fig.
(1) Bezañ e saour vat =
●(1872) ROU 87a. Quand mon âme goûte la piété, tr. «pa vez va ene e saour vad.»
(2) =
●(1928) BFSA 63. Leun a zouster hag a saour e oa e gomzou.
(3) Kavout saour gant udb. : trouver du goût à.
●(1906) KANngalon C'hwevrer 29. Na ginnigiet dez-hi nag ebatou na plijadureziou ar bed : ne gav mui saour gant netra. ●(1924) KANNgwital 263/197. saour a gave gant ar c'henteliou a lenne.
(4) =
●(1902) MBKJ 193. ann ene klouar a ra an deveriou a relijion dre ma 'z eo boazet, heb aket, heb evez, heb saour. ●(1909) NOAR 70. Bemdez en e bedennou e lavaras (…) ha gant pegement a zaour ! ar c'homzou-ma eus ar bedenn (…) : pardonit d'eomp hor mankou, evel ma pardonomp d'ar re o deus noazet ouzimp.
II.
(1) Humidité.
●(1890) ARK 75. Ann douar, pa n'euz ket a zaour ganthan, a zo douar maro ha seac'h. Pouloudenna a ra.
●(1900)) MSJO 107. tremenet oa mare ar glao ; hag eb saour n'eus eost ebet da c'hedal.
(2) Sève.
●(1893) IAI 161. daou vrank leun a zaour a zispakas euz ar vezen goz.
●(1933) OALD 43/9. ar saour eus al louzaouen-man.
- saourapl
- saoureasaourea
s. (botanique)
(1) Serpolet.
●(1633) Nom 92b. Serpillum, matris animula : serpoulet : saourean.
●(1659) SCger 110a. serpoulet, tr. «saourea.» ●170b. saourea, tr. «serpoulet.» ●(1732) GReg 862a. Serpolet, tr. «saourean.»
(2) Pouliot Mentha pulegium.
●(1732) GReg 491b. L'herbe aux puces, du pouliot, tr. «Saurea.»
- saoureksaourek
adj.
(1) Savoureux, succulent, goûteux.
●(1732) GReg 29b. Aloyau bien goûté, tr. «Craoüen vévin saoürecq.»
●(1857) CBF 56. ar bastel bevin saourek-ma a ielo e-biou da c'henou, tr. «ce morceau friand te passera sous le nez.»
●(1943) FATI 90. fiez saourek kenañ. ●(1949) KROB 10/7. ar saoureka frouez.
(2) sens fig. =
●(1839) BSI 3. ur berseverançz saourec da bidi.
- saourenn .1
- saourennek
- saourennus
- saouret
- saouriñsaouriñ
v. tr. d.
I.
(1) Savourer.
●(1499) Ca 179b. Saouriff. g. sauourer. ●(c.1500) Cb 26b. g. ressauourer ce que on a delaisse. b. saouriff vn dra dilaeset.
●(1659) SCger 108a. sauourer, tr. «saouri.» ●170b. saouri, tr. «sauourer.» ●(1732) GReg 848b. Savourer, goûter lentement, & avec plaisir, tr. «Saouri. pr. saouret. (Van[netois] saoureiñ.) Treg. saouriñ.»
(2) Donner de la saveur à.
●(1872) ROU 102a. Pour donner un peu de saveur à ma soupe, tr. «da saouri va zoubenn.»
(3) Rassasier.
●(14--) N 428. Bara ha dour eguit e saourj / ne vezo muy e hol refection, tr. «Du apin et de l'eau comme aliment / Voilà tout ce qu'il prendra pour se soutenir.»
(4) Arroser, humidifier.
●(1880) SAB 53. da zaouri an douar. ●(18--) SAQ II 10. Hag ar glao 'deu da gueza pa vez izom, da saouri parkeier ha prajou.
●(1900) MSJO 13. eun tam douar euz ar re vella, saouret dalc'h mad gant eun eienen greñv.
►sens fig.
●(1911) BUAZperrot 355. e zaëlou, e boaniou, e yunou hag e bedennou a zaouras mat griziou e urz nevez.
II.
(1) =
●(1958) ADBr lxv 4/525. (An Ospital-Kammfroud) Saori : v. – Aplanir, obliger les éléments d'un ensemble à se ranger étroitement aux places qui leur reviennent naturellement : Eun nebeud koloennou a zo chomet dibrad war-horre ar bern, med eur strinkadig glô a raio deo saori.
(2) =
●(1958) ADBr lxv 4/525. (An Ospital-Kammfroud) Saori : v. – contraindre un récalcitrant (ou supposé tel) à l'obéissance : Pa vi soudard, e ranki saori, pôtr brao !
- saourus
- saout .1saout .1
plur. –eier
I.
(1) Bovins, bêtes à cornes.
●(c.1500) Cb 31b. g. le lieu ou len vent les beuffz. b. marchat an saout. ●(1612) Cnf 45a. roncet, saout, deuet. ●46a. ronczeet, saout, deuet. ●(1633) Nom 132b. Bubile, bouile : estables à bœufs & vaches : craou an egennet hac an saout.
●(1732) GReg 37b. Les animaux domestiques, les bêtes à cornes, tr. «ar saoüd.» ●91a. Betail, bestiail, bestiaux, bœufs, vaches, tr. «ar saoud. (Ce dernier mot ne dit proprement que les bêtes à cornes.) Van[netois] er séüt.» ●602a. Le marché des bêtes à cornes, tr. «Plaçz ar saoudt. marc'had ar saoudt.» ●(1752) PEll 780. Saöt, Monosyll. nom collectif, pour désigner le gros bétail, spécialement les bêtes à cornes, bœufs, vaches, taureaux & veaux tous ensemble, sans y comprendre les autres espèces.
●(1849) LLB 499. kas er seud d'el lanneu. ●(1878) EKG II 145. Pa vezen-me o tioual va zaout. ●(1897) EST 13. seud kriw hag er guèlan ronsed.
●(1925) SFKH 35. Un tammig pelloh, é kavamb ur parkad seud. Buohed rah ha ré vat.
(2) Penn-saout, loen-saout : un bovin, une bête à cornes.
●(1732) GReg 212b. Bête à cornes, tr. «Ur penn-saoud.»
●(1909) BROU 206. (Eusa) On dit souvent : eul loan zaout. ●(1933) ALBR 73. En Danmark, 'zo ken lies a benn-saoud 'vel a den. ●(1935) BREI 433/2a. 31 penn-saout. ●(1983) PABE 216. (Berrien) eul loen-saout, tr. «une vache.»
(3) Ar saouteier : le bétail.
●(1922) EMAR 75. Stumm ar c'hezeg, ar zaouteier. ●(1983) PABE 128. (Berrien) saouteier, tr. «(du) bétail.»
(4) Tad-saout : taureau.
●(1967) BAHE 53/34. Amañ a-zehoù : al leueoù bihan / A-gleiz an tad-saout / – Atav 'veze anvet Tourin.
(5) Bro, chafot ar saout : le plancher des vaches.
●(1895) GMB 84. Pet[it] Trég[uier] sellet dë gé bro-zaout, (regarder le pays des vaches), avoir la tête baissée.»
●(1931) VALL 565a. plancher des vaches, tr. «chafod ar saout.»
(6) Paotr-saout : gardien de vaches.
●(1732) GReg 113b. Bouvier, qui a soin des bœufs, & des vaches, tr. «pautr ar saoüd. p. pautred ar saoüd.» ●(1752) PEll 780. Paötr-ar-Saöt, gardien du bétail, garçon qui mène au paturage le gros bétail, & le ramène à l'étable, Vacher, Bouvier.
●(1878) EKG II 157. evel ma tere ouc'h pep paotr saout a ra mad he vicher.
(5) Matezh-saout, plac'h-saout : gardienne de vaches.
●(17--) ST 166. en em welan guisket / Evel eur vatez saoud, tr. «je me voie vêtue comme une gareuse de vaches.»
●(1878) EKG II 144. eur baotrezik a zek vloaz hanter (…) a ioa plac'h-saout gand Laou ar Floc'h.
●(1908) PIGO II 5. ar plac'h-zaoud a lavaro e-berr (...).
(6) Stag-saout : corde pour attacher le bétail à l'étable.
●(1732) GReg 59a. Attache, pour attacher les bestiaux à l'étable, tr. «stag-saoud. p. stagou-saoud.»
II. par ext.
(2) Saout-leueoù =
●(1910) MAKE 50. nag a zaoud, pôtred paour ! Saoud-loueou, saoud-leaz !
(3) Saout-laezh : vaches laitières.
●(1869) FHB 207/404a. Ar guella saoud-leaz.
●(1910) MAKE 50. nag a zaoud, pôtred paour ! Saoud-loueou, saoud-leaz ! ●(1949) KROB 15-16/13. Soaz peurliesa a yelo ganto da relachi ar zaout-laez.
III. Épith.
(1) Kig saout : du bœuf.
●(1925) FHAB Ebrel 133. Prenit e ti ar c'higer eun tamm kig saout.
(2) fam. (en plt des langues) Mal parlé, mal maîtrisé.
●(1872) GAM 12. Pebez brezounek saout !
●(1905) BOBL 09 décembre 64/1a. Gallek saout ha brezonek tougn. ●(1913) HIGO 12. Meskailhez galleg saout ha brezoneg podou.
IV.
(1) Genaouiñ evel saout : être sot, bête comme les vaches.
●(1766) (Li) C.-M. le Laé MM 789-790. Rac nousouc'h tout / Nemet guinaoui evel saout, tr. G. Esnault «car vous ne savez, tous, que bayer de la gueule comme des vaches.»
(2) Na vezañ dall e saout : ne pas s’en laisser compter.
●(1878) SVE 576. Ne-d-eo ket dall he zaout, tr. L.-F. Salvet «Ses vaches ne sont pas aveugles. (Il ne s'en laisse pas conter.)» ●(18--) MIL.ms (d’après MELU XI 413). Ne d-eo ket dall e zaout, tr. E. Ernault «ses vaches ne sont pas aveugles, il ne s'en laisse pas conter.»
(3) Bezañ e saout er gêr : être bonne humeur.
●(1908) (T) E. ar Moal PIGO II 11. 'Vit lavaret ar wirione war he hed, Itien na oa ket en e vleud; pe mar deo gwell ganac'h, ne oa ket e zaoud er ger; dies oa e spered. ●(1912) MELU 413. 'Man tout e zaout (ou e voc'h bihan) er gér, tr. E. Ernault «Toutes ses vaches (ou tous ses petits cochons) sont à la maison, = il est de bonne humeur. Trég[or].» ●(1962) (T) TDBP Ia 34. An êr jenet, 'vel pa ne vije ket e zaout toud er gêr, tr. J. Gros «l'air gêné (inquiet) comme si toutes ses vaches n'étaient pas à la maison (rentrées).»
(4) Dont e saout d'ar gêr : être de bonne humeur, ne pas être inquiet.
●(1928) (T) BREI 54/1c. Bopred, saoud Soa ne deuont ket d’ar gêr : eun tamm enkrez a zalc’h da grignat e galon.
(5) Bezañ eus hon saout : être de la même origine. Cf. bezañ diwar chas ar vro.
●(1935) (T) E. ar Moal ANTO X. «Pelec'h an diaoul, emezint, eo bet o kerc'hat ar re-se ? Ar re-se n'int ket eus hon saout-ni !»
(6) Kas ar saout da beuriñ en ur park all : changer de conversation.
●(1936) (Ki) Y. Drezen IVGA 91. «Nemet, ma ne rez ket forz, ni 'gaso ar saout da beuri en eur park all.
(7) Labourat evel ma kac'h ar saout en noz : voir kac'hat.
- saout .2saout .2
m. –où Coultre.
●(1910) EGBT 95. eur zouc'h, eur zaout eus ar re lemman. ●181a. saout, tr. «m. pl. o, coultre.»
- saoutasaouta
v.
(1) V. intr. Chercher du bétail.
●(1752) PEll 780. le verbe Saöta, pour dire faire ou acheter du bétail.
(2) V. pron. réfl. En em saouta : se procurer du bétail.
●(1752) PEll 780. En-em Saöta, se fournir de bétail, ce qui est mal exprimé, & rencore plus mal entendu des railleurs : car c'est-à-dire, Se faire grosses bêtes : & dans le sérieux, se faire du bétail.
- saoutennsaoutenn
f. Femme idiote.
●(1939) FHABvug nevez-amzer 15a. Bécassine (…) eur penn teo, rond evel al loar, eun daoulagad difoupet, sellou eur zaoutenn, eur fri togn, genou ebet d'ezi !... ; en eur ger, dremm (visaj) diot eur vaouez dianket e pep lec'h.
- saouzan .1saouzan .1
adj. Timide.
●(1732) GReg 181b. Je scai combien il est timide, tr. «me a enef pe-guer saouzan eo.»
- saouzan .2saouzan .2
m.
I.
(1) Étonnement.
●(1659) SCger 170b. saouzan, tr. «estonnement.» ●(1732) GReg 375a. Étonnement, surprise, admiration, tr. «saouzan.»
(2) Fausseté, tromperie.
●(14--) Jer.ms 6 & 450. Hep comps gaou na saouzan, tr. «Sans dire mensonge ni fausseté.» ●(1650) Nlou 3. Ouz sentiff re buhan, da saouzan Sathanas, tr. «en obéissant trop vite à la tromperie de Satan.»
(3) Chagrin.
●(1575) M 1187. Mar deu neubeut an spaç, da dellyt soulaç bras, / Ezedy quen bihan, da dellyt saouzan las tr. «Si le temps est peu long pour mériter une grande félicité, / Il est aussi petit pour mériter un chagrin accablant.»
(4) Émoi.
●(1580) G 97. En caffou na saouzan noz lesyf aman quet, tr. «En deuil ni émoi je ne vous laisserai pas ici.»
●(1659) SCger 49a. emoy, tr. «saouzan.» ●53b. etourdissement, tr. «saouzan.»
(5) Action de s'égarer en chemin.
●(c.1500) Cb. [dihinchaff] deuiamentum / ti. ga. defuoyement. b saouzan.
●(1732) GReg 325a. Égarement, erreur en fait de chemin, tr. «saouzan.»
(6) Extravagance.
●(c.1500) Cb. [dihinchaff] deliramentum / ti. g. deuiation / discorde. b saouzan.
(7) Kouezhañ e saouzan =
●(1847) BDJ 54. A-veac'h hen deveus Satan, he lezet he-unan, / Na deû Iskariotez da goüeza e saoüzan.
II. (botanique) Louzaouenn-ar-saouzan : lycopode en massue Lycopodium clavatum.
●(1916) LLES 33. Kollet e bes en hent, oeid omb ar lezeuen er zaodan.
- saouzanaat
- saouzanañ / saouzaniñsaouzanañ / saouzaniñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Tromper, fourvoyer.
●(c.1500) Cb 57b. [deceff] g. decepuoir / ou mettre en erreur. b. deceffuaaf / pe saouzanaff.
●(1893) IAI 91. ne voe nemet eun dournad sperejou diboumbel saouzanet ganto.
(2) Étourdir.
●(1659) SCger 53b. etourdir tr. «saouzani.»
●(1861) BSJ 242. A pe laquent unan-benac d'er marhue, ind ou doé er gustum de rein en ivage-cé d'en torfætour aveid er seudannein, hag eit n'en devehé quet cleuet quement é zroug.
(3) Étonner, émerveiller.
●(1732) GReg 13a. Admirer, s'émerveiller, tr. «saoüzani. pr. saoüzanet.» ●375b. Etonner, surprendre, jetter dans l'admiration, tr. «saouzana. pr. saouzanet.»
●(1902) MBKJ 182. sebeza, saouzani ar bed.
(4) Déconcerter, décontenancer.
●(1575) M 415-416. Dre'n traou man pepret, ez gallaff repetaff, / Nac eo fet an bet man, nemet don saouzanaff, tr. «Pour ces choses, toujours je puis répéter / Que le fait de ce monde n'est que pour nous surprendre.»
●(1732) GReg 251a. Déconcerter, tr. «Saouzani. pr. saouzanet.» ●251b. Decontenancer, rendre un adversaire interdit & confus, tr. «saouzani ur re-bennac.»
II. V. intr.
(1) S'égarer, perdre son chemin.
●(c.1500) Cb 57b. decepuouir / ou mettre en erreur. b. deceffuaaf / pe saouzanaff.
●(1732) GReg 160a. S'égarer sur le chemin, tr. «Saouzana var an hend.» ●325a. S'égarer sur le chemin, tr. «saozana, ou, saouzani, var an hend.»
(2) =
●(1870) FHB 293/254a. Eleac'h labourat, e chome da zonjal, da zouzani.
(3) S'ébahir, s'étonner.
●(1659) SCger 46b. s'ebahir, tr. «saouzani.» ●170b. saouzani, tr. «s'étonner.» ●(1732) GReg 251a. Se déconcerter, tr. «Saouzani. pr. saouzanet.» ●(17--) ST 34. Sonjall enn-ho heb ken a ra d'in saouzani, tr. «rien que d'y penser me fais frémir.»
(4) S'émoyer.
●(1659) SCger 49a. s'emoier, tr. «saouzani.»
- saouzaneksaouzanek
adj. Qui égare.
●(1825) COSp 250. hou lorbein dré drompereaheu ha dré visioneu seudanec, pé dré re santabl memb.
- saouzanennsaouzanenn
f. (botanique) Lycopode en massue Lycopodium clavatum.
●(1732) GReg 682a. Oublie, plante rampante qui ressemble à de la mousse verte entortillée, & qui, dit-on, égare la nuit ceux qui marchent dessus, leur faisant oublier leur chemin, tr. «Ar saoüzanenn. ar savanenn. ar savane.»
●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. treuzyeoten, comme saouzanenn, herbe qui égare ; (et) chiendent (Goelo).
- saouzanetsaouzanet
adj.
(1) Effaré.
●(1732) GReg 322a. Air effaré, tr. «Drem saouzanet.»
(2) =
●(1880) SAB 48. unan eus an dud saouzaned, eus an dud diaviz-se, (…) ne reas man ebed, stoui ebed p'edo ar beleg o lavaret : Et Verbum caro factum est.
►[empl. comme subst.]
●(1880) SAB 49. Ar zaouzaned-se ne adoras ket.
(3) Bezañ saouzanet : être dans l'erreur.
●(1530) Pm 242. Meur a vnan so souzanet / Maz deseuont na maruhent quet, tr. «Beaucoup sont dans l'erreur, / S'ils pensent qu'ils ne mourront pas.»
(4) Bezañ saouzanet en hent : s'être trompé en chemin.
●(14--) Jer.ms 450. Me a cret ez ouff fallet ha saouzanet en hent, tr. «Je crois que j'ai fait erreur et me suis trompé en chemin.»
- saouzanidigezhsaouzanidigezh
f. Égarement.
●(c.1500) Cb. [dihinchaff] deuiat[i]on / is. g. deuiation. b. saouzanidiguez.
- saouzanussaouzanus
adj.
(1) Étonnant.
●(1732) GReg 375a. Étonnant, ante, merveilleux, tr. «saouzanus.»
(2) Qui égare.
●(c.1500) Cb. [dihinchaff] g. sans chemin / sans voye. b. saouzanus.
- saovajenn
- saoviñsaoviñ
v.
(1) V. tr. d. Sauver.
●(17--) TE 161. courage en hani en doai ou sauvét.
●(1857) LVH 322. sauvet-mé a zeourn er ré zou doh men handéal.
(2) V. pron. réfl. En em saoviñ : se sauver.
●(1790) MG 146. mameu (...) e zeli hum acource de vout gueuyad eit hum sauv a-zan en tauleu. ●(17--) TE 184. a béhani ne hum sauvas meit dré foul téh guet méh ha disinour.
●(c.1802-1825) APS 134. Ne oai tu er bed teign de hum sauvein a enemiset quer cruel ha goubehet teign. ●(1876) TIM 192. en dud terriet ha scontet a glasquou hum sauvein.
●(1922) EOVD 297. en ol moiandeu eit hun sovein.
- SaozSaoz
m. –on, Saozizien, Saozoned cf. Saozon
(1) Anglais.
●(1499) Ca 180b. Saus. g. anglais. ●(1580) G 263-264. Ny yvez so dyanhezet / gant an Sauson dyresonet, tr. «Nous sommes aussi expulsés / Par les Saxons sans raison.»
●(1659) SCger 170b. Saux p Sausonnet, tr. «Anglois.» ●(c.1718) CHal.ms i. anglois, tr. «Sauzon, pl. Saus, Sauzonet.» ●(1732) GReg 37a. Anglois, qui est d'Angleterre, tr. «Sauz. p. Sauzon.» ●(1744) L'Arm 13a. Anglois, tr. «Sauz.. zon. m.»
●(1867) FHB 126/174. eun nebeut mad a zaozichen. ●(1868) FHB 198/334a. Er Suiss ne veler nemer Saosizien o redet bro.
(2) Yann Saoz : personnification des Anglais.
●(17--) EN 1611. Mes a nefou Jan Sos, tr. «Jean l'Anglais aura honte.»
●(1907) DRSP 34. Ma vo spountet yan zaoz. ●(1929) FHAB Mae 188. kement a gasoni e kalon pep gwir vreizad eneb «Yann Zaoz».
(3) [empl. avec valeur de plur.] Ar Saoz : les Anglais.
●(1935) BREI 429/3a. mar teu a-benn ar Frans da damesaat ar Sôz.
- saoz .1saoz .1
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Anglais.
●(1874) FHB 487/134b. eur fregaden ha daou lestr saoz.
●(1911) BUAZperrot 33. eur manac'h all (…) dre ma oa saoz a vije an anterour etrezo hag e genvroiz. ●(1921) FHAB Meurzh 66. eur bagad poliserien saoz. ●(1941) ARVR 9/3a. deut ar c'hirri-nij saoz da vombeza kêr dilun diweza. ●(1959) BRUD 7/19. Saoz oa hoaz ive mar plij, oll edont gantañ, ar paour-kaez den !
(2) sens fig. Bègue.
●(1877) EKG I 182. Kolaik a ioa eun tamm saoz. ●(1879) ERNsup 170. zauz, m. (prop., anglais), bégue, L[an]r[odec], St-M[ayeux]. ●(1896) GMB 599. pet[it] tréc[orois] zôz, tr. «bègue.»
●(1914) KZVr 89 - 14/11/14. A Landerneau, on distingue bisteod, qui zézaie, de saoz, qui bégaie ; en H[au]t-Trég[uier] bestiaot, qui prononce mal ; saoz, qui bégaie, répète les syllabes.
II. Épith.
A. Bro-Saoz : Angleterre.
●(c.1500) Cb. brosaus Angleterre. (d'après GMB 599).
●(c.1718) CHal.ms i. angleterre, tr. «brosäos.»
B. (botanique)
(1) Marjol-saoz : marjolaine d'Angleterre Origanum majorana.
●(1732) GReg 604a. Marjolaine d'outremer, tr. «ar varjolen saus.»
●(1931) VALL 451a. Marjolaine d'outre-mer, tr. «marjol-saoz.»
(2) Irvin-saoz : rutabagas Brassica napobrassica.
●(1870) FHB 292/244b. irvin saoz, avalou douar, rutabaga.
●(1962) TDBP II 221. Irvin-saoz bihan a zo diwan, tr. «de petits rutabagas sont sortis de terre.»
(3) Geot-saoz : ray-grass Lolium perenne.
●(1923) FHAB Gwengolo 352. Ar geot-saoz a zo da hada.
C. (zoologie)
(1) Drask-saoz : grive draine Turdus viscivorus.
●(1931) GWAL 136-137/427. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Drask saoz : grive draine.
(2) Grilh-saoz : cigale de mer Scyllarus arctus.
●(19--) ICTB R-173. Scyllarus arctus, Cigale de mer : Grill-saoz.
(3) Pod-saoz : oursin.
●(1980) GBDZ 1 115. ur pod-saoz. Podoù-saoz a ve kavet ar ouenn tre amañ, tr. «Les oursins, on en trouve un peu par ici.»
(4) Krank-saoz : dormeur, tourteau.
●(1931) GWAL 136-137/425. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Krank saoz : dormeur, e galleg. ●(1952) LLMM 32-33/131. (Douarnenez) Krank saoz : dormeurs.
(5) Krank-saoz =
●(1944) GWAL 163/175. (Ar Gelveneg) krank saoz (krank bihan du mibin-tre).
(6) Maout-saoz =
●(1924) BILZbubr 41/948. eun troc'had maout-saoz korniek.
D. (en plt de qqc.)
(1) Kroaz saoz : croix nue, sans crucifix.
●(1732) GReg 237a. Croix sans Crucifix, tr. «Croaz saus.»
(2) Potailh saoz : serrure anglaise.
●(1732) GReg 862a. Serrure anglaise, tr. «Potailh saus.»
- saoz .2
- saozañ
- saozer
- Saozez
- saozigsaozig
m. (jeu) C’hoari saozig : jouer aux barres / jeu de barres. cf. barrenn .2
●(1732) GReg 81a. Jouer aux barres, jeu ou course, où les deux parties se placent toujours en des lieux opposez, tr. «C’hoari sausicq.»
●(1821) GON 286b. c’hoari-saozik, v. n. Jouer aux barres, jeu de course entre les jeunes gens, où l’on se divise en deux parties. ●(1857) CBF 125. C’hoari saozik, tr. « Jeu de barres. » ●(1874) FHB 486/125a. eur plac’hik dister, gant dillajou paour, o c’hoari saozik pe o c’hoari koukouk, evel ar vugale all. ●(1876) TDE.BF 558b. C’hoari saozik, tr. «jeu de barres, et aussi jouer aux barres.»
●(1927) GERI.Ern 348. c'hoari saozig, tr. « jeu de barres, jouer aux barres. »
- saozilhat
- saoznaj