Recherche 'sa...' : 846 mots trouvés
Page 17 : de savadellin-savadellan (801) à sazil (846) :- savadelliñ / savadellañsavadelliñ / savadellañ
v. tr. d.
(1) Mettre en faisceau.
●(1931) VALL 292b. mettre en faisceau, tr. «savadelli.»
(2) (agriculture) Dresser des moyettes de.
●(1995) BRYV IV 37. (Milizag) e rankem savadella an ed.
►absol.
●(1984) HYZH 154-155/46. sevel an herdin, ha lakat anezho en o sav... savadellañ ma keroc'h abalamour d'an ed da sec'hañ.
- savadennsavadenn
f. –où
(1) Ober ur savadenn : se lever.
●(1921) FHAB Genver 16. An Ankou a glaskas ober eur zavaden.
(2) Ober ur savadenn d’e benn : lever la tête.
●(1974) TDBP III 207. Brema-souden e raio ur savadenn d’he fenn, tr. « tout à l’heure elle fera une élévation de la tête (elle lèvera la tête) »
(3) (agriculture) Moyette.
●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. savadenn, tr. «gerbe dressée.» ●(1925) FHAB Here 368. zavadennou er parkeier. ●(1955) STBJ 123. savodennou id-gwenn. ●(1984) HYZH 154-155/47. pet [hordenn] veze lakaet dac'h ar savadenn.
(4) Institution.
●(1931) VALL 394a. Institution, tr. «savadenn f.»
- savadennañsavadennañ
v. tr. d.
I. (agriculture)
(1) Dresser des moyettes de.
●(1955) STBJ 13. dastum ha savodenna id. ●225. Savodenna : savadelli. ●(1975) UVUD 75. (Plougerne) A mont en noz da vedi ie, ag oc'h endramm ! A savadenna aneho dac'houde.
►absol.
●(1975) UVUD 75. (Plougerne) O savadenna da anter noz.
(2) par méton. Savadennañ ur park : dresser les moyettes d'un champ moissonné.
●(1975) UVUD 75. (Plougerne) ma vije bet gellet savadenna va fark din iañ !
II. sens fig. Instituer.
●(1931) VALL 394a. Instituer, tr. «savadenni, savadenna.»
- savadennetsavadennet
adj. (agriculture) Où sont dressées des moyettes.
●(1957) BRUD 2/41. parkadou id savadennet.
- savadursavadur
m. –ioù
(1) Construction, action de construire.
●(1931) VALL 148a. Construction, tr. «savadur m.»
(2) Construction, édifice, bâtiment, bâtisse.
●(1927) GERI.Ern 533. savadur m., tr. «bâtiment, bâtisse.» ●(1931) VALL 60b. Bâtiment, tr. «savadur m.» ●Bâtisse, tr. «savadur m.» ●(1933) BRND 118. kement savadur faraonek. ●(1941) ARVR 33/4a. unan eus ar savaduriou, eus ar skultaduriou, eus al livaduriou-se. ●(1990) TTRK 188. Ur savadur kelc'hiek graet gant mein mañson.
(3) Institution.
●(1931) VALL 394a. Institution, tr. «savadur m.»
- savadurezh
- savaduriñ
- savajsavaj
m. –ed
(1) Sauvage, non civilisé.
●(1732) GReg 849a. Les Sauvages, Peuples sans Loix, sans Police, sans Religion, tr. «Ur Savaich. p. Savaiched. ar savaiched. ar savaged.»
(2) Sauvage, farouche.
●(1732) GReg 849a. Sauvage, parlant des personnes farouches, impolies, tr. «Savaich. p. savaiched, savaged.»
- savajiñsavajiñ
v. intr.
(1) Travailler à la va-vite.
●(1966) BAHE 47-48-49/71. Ne dal ket ar boan sovajiñ, met labourat gant pasianted.
(2) S’agiter (en prlt des animaux).
●(1965) ABKE 73/3-4. Pa vez gwelet al loened, saout, kezeg, deñved o « ouezardiñ » (da lavarout eo, o vont e gouez, o sovajiñ), o taoubenniñ = seblant tempest pe amzer griz.
- savajiri
- savanenn
- savañs .1savañs .1
f. Science.
●(1612) Cnf.epist 4. an compsou inutil eues an scauancc ha furnez humen. ●73a. sauancc diuin.
●(1728) Resurrection 2905. Brasoch eo ho sauans hac ho tiscadures.
- savañs .2
- savantsavant
adj. Savant, instruit.
●(1576) Cath 6. vn den gouuiziec ha sauant, tr. «un homme savant et instruit.» ●(1612) Cnf.epist 19. sauantoch eguet n'an doa Salomon. ●34. Doctoret scauant ha gouizyec bras.
●(1659) SCger 108b. scauant, tr. «sçauant.» ●(c.1680) NG 808. Scauant eu desia en non scol. ●(1792) BD 1663. Dre ma hon den sauant ha philosophian, tr. «car je suis un homme savant et philiosophe.»
●(1849) SBI I 168. na eo ket c'hoaz savant, tr. «il n'est pas encore habile.»
- savantaat
- savantenn
- savantizsavantiz
f. Savoir.
●(1728) Resurrection 3074. dre ho fal sauantis. ●(1792) BD 183. daouist desauantis, tr. «malgré son savoir.»
- savatennsavatenn
f.
I.
(1) (habillement) Savate.
●(1977) PBDZ 707. (Douarnenez) savatenn, tr. «savate.»
(2) (sport) Savate.
●(1944) EURW I 51. c'hoari ar vaz, c'hoari savatenn, c'hoari ar c'hleze.
II. (en plt de qqn)
(1) Souillon habillée négligemment.
●(1977) PBDZ 536. (Douarnenez) ur savatenn, tr. «une femme habillée malproprement et sans soin.»
(2) Femme de mauvaise vie.
●(1977) PBDZ 707. (Douarnenez) savatenn, tr. «femme malpropre, de mauvaise vie.»
- savaterezh
- savatiñ
- savatour
- savellsavell
f. –où (agriculture)
(1) Ridelle de charrette.
●(1985) AMRZ 73. war ar hastell-karr pe war ar zavellou a veze outo. ●341. savellou : genre de claies qui se mettent des deux côtés du plateau de la charrette.
(2) Moyette.
●(1996) VEXE 174. Les gerbes de blé et de seigle sont disposées en faisceaux (savellou), épis en haut et vers l'intérieur des tas. Chacun de ceux-ci est composé de 8 Gerbes.
- savelladennsavelladenn
f. –où (agriculture) Moyette.
●(1958) ADBr lxv 4/526. (An Ospital-Kammfroud) Savelli, Savella : v. – Dresser des gerbes en moyettes : An hei(z) a zo gourd, pa zavelli aneañ, arabad dit lakaad ouspenn peder pe bemp chelpenn er memez savelladenn.
- savellegsavelleg
m. –ed, –i (ornithologie)
(1) Mauvis.
●(1744) L'Arm 234a. Mauvis, tr. «Savellêc.. êguétt. m.»
●(1856) VNA 23. un Mauvis, tr. «ur Savellêg.» ●(c.1897) GUN.dihu 146/314. Er vouialh, er hoarér, er glom, er savelleg.
●(1907) VBFV.bf 68a. savelleg, m. pl. ed, i, tr. «mauvais (lire : mauvis).» ●(1908) NIKO 8. ur heh savelleg, tr. «un pauvre petit mauvis.» ●(1934) BRUS 253. Un mauvis, tr. «ur savelleg –i.»
(2) Râle des genêts.
●(c.1718) CHal.ms iii. un rasle de genest, tr. «Saualec.» ●(1732) GReg 780a. Rale, oiseau, tr. «Savellecg. p. savellegued.»
- saveller
- savelliñ / savellañsavelliñ / savellañ
v. tr. d. (agriculture) Dresser des moyettes de.
●(1914) DFBP 119a. enjaveler, tr. «Savelli.» ●(1958) ADBr lxv 4/526. (An Ospital-Kammfroud) Savelli, Savella : v. – Dresser des gerbes en moyettes : An hei(z) a zo gourd, pa zavelli aneañ, arabad dit lakaad ouspenn peder pe bemp chelpenn er memez savelladenn.
- savennsavenn
f.–où
(1) Terrasse, remblai.
●(1744) L'Arm 379b. Terrasse, tr. «Saouênn. f.»
(2) Montagne.
●(1904) LZBg Mae 124. Er gér-sé, hag e zou ar ur saùen en des pear mil mètr a ihuélded.
(3) Colline.
●(1925) BILZ 116. ar voger a ra tro ar zavenn war behini eo savet ar chapel.
(4) Côte, pente.
●(1972) SKVT I 154. savenn koad Karmez. ●(1973) SKVT II 53. pignet gant ar savenn.
- savenn-douarsavenn-douar
f. Levée de terre, terrasse, ramblai.
●(1732) GReg 916b. Terrasse, terre élevée par artifice, tr. «Savenn doüar. p. savennou doüar.» ●(1744) L'Arm 379b. Terrasse, tr. «Saouênn-doarr. f.» ●Se terrasser, tr. «Um glozein doh enn anemissétt dré saouënneu doar tro-ha-tro.» ●Terrassier, tr. «Michérourr d'obér saouenneu Doarr.»
●(1872) ROU 105b. Terrasse, tr. «Savenn douar.»
●(1925) FHAB Mezheven 212. ober savennou-douar en dro d'ar c'hastell.
- SavennegSavenneg
n. de l. Savenay.
●(1974) ISHV 17. E 1855 e teuas an hent-houarn eus Paris da Savenneg, e 1863 ec’h erruas e Kastellin.
- saversaver
m. –ion
(1) Constructeur.
●(1903) MBJJ 321. En he chapel eman be an Tad de Ratisbonne, he saver. ●(1931) VALL 60b. Bâtisseur, tr. «saver pl. –ien.»
►[empl. comme épith.]
●(1903) MBJJ 298. ar memes Tad saver o deuz.
(2) Collecteur (d'impôts).
●(1941) FHAB Du/Kerzu 105. saverien gwiriou an Impalaer.
(3) (au jeu de boules) =
●(1985) AMRZ 257. An nao gill a oa dija en o zav war an teir blankennig a-zioh toull ar saver. ●259. An hini a raio «kazeg» a rioi dég kwenneg beb tro d'ar zaver.
(4) (langage des scieurs) =
●(1939) RIBA 87. Dalbéh é ma er saùour é huchal arnehon : « Chachet genoh ! Sellet doh en düen… »
- saverezsaverez
f. –ioù Ascenseur.
●(1910) MBJL 80. gant eur zaverez pe dre eur vinz. ●188. 'N eur arruout, e kemeris ar zaverez ha d'am c'hambr.
- saverezh
- savetsavet
adj.
I.
(1) Levé.
●(1499) Ca 179a. Saffet. g. leue.
(2) = e gwelloc'h stad.
●(1790) MG 131. Nezè é vehèn sàuét-mat, hama, Pierr ? ●(17--) VO 105. Chetu mé sauét mat.
►[au compar.]
●(1790) MG 71-72. n'en don quet sàuetoh. ●86. ne vehai quet sàuetoh a nehi.
●(1921) GRSA 215. nen dé ket saùetoh. ●(1923) DIHU 139/193. ne veemb ket saùetoh.
II.
(1) Bezañ savet a-zindan e votoù : voir botoù.
(2) Bezañ bet savet en ur goloenn : voir koloenn.
- savetesavete
m.
I. Refuge.
●(1872) ROU 99b. Refuge, tr. «savete.» ●(1890) MOA 130b. Je n'ai d'autre ressource qu'en vous, tr. «n'em euz ken savete nemed-hoc'h.»
II. [en locution]
(1) Bezañ e savete : être en sécurité.
●(1860) BAL 11. a ni, n'emaoump ket e savete. ●40. ema un den e savete. ●(1889) ISV 489. mes he vuez a ioa e savete.
●(1925) BILZ 173. aman, da vihana, emaint en savete.
(2) Lakaat e savete : mettre en sécurité.
●(1911) SKRS II 142. Dizale e teujont a benn da lakât e savete an tad hag he zaou vugel.
(3) En em lakaat e savete diouzh : se protéger de.
●(1880) SAB 28. en em lacaat e savete diouz an droug-speret.
- saveteer
- saveteerezhsaveteerezh
m. Sauvetage.
●(1931) VALL 677b. sauvetage, tr. «saveteerez.» ●bateau de sauvetage, tr. «bag-saveteerez.»
- saveteetsaveteet
adj. Sauvé.
●(1915) MMED 222. kalz tud en Israel a vezo kollet (...) hag eur c'hals all a vezo saveteat.
- saveteiñsaveteiñ
v.
I V. tr. d.
(1) Sauver.
●(1612) Cnf 35a. Negun n'a eo obliget da despign è holl stat, eguit saueteiff buhez an paour.
●(1659) SCger 100a. racheter, tr. «sauetai p. saueteet.» ●108b. sauuer, tr. «sauetai, p. sauet eo.» ●170b. sauetai p. eet, tr. «sauuer.» ●(1732) GReg 849b. Sauver, delivrer de danger, & de peine, tr. «Savetei. pr. saveteêt.» ●Sauver la vie à quelqu'un, tr. «Savetei buhez ur re. savetei e vuez da ur re.»
●(1866) FHB 92/315a. ann hini a dlie savetei ar bobl-ze. ●(1878) EKG II 163. ha tud difeiz, er c'hiz-se, n'en em lakeont ket var var da goll ho buez evit savetei ho nesa. ●(1889) ISV 207. heuil va ali ha savete da ene en eur sacrifia. ●(1894) BUZmornik 213. oc'h en em zifreta evit klask neun ha savetei ho buez.
●(1907) PERS 220. da zavetei eneou. ●256. hag a zaveteaz d'ezhi he buez. ●(1911) BUAZperrot 91-92. Jenovefa a zaveteas buez he c'henvroiz. ●(1926) FHAB Here 373. Stourmomp gwenv evit savetei var eun dro hor brud-vad, hon enor. ●(1928) BREI 55/2a. eun den koz hag eur plac'h yaouank, a-laz-korf o savetei ar pez a oa en ti.
(2) Saveteiñ ub. eus udb. : sauver qqn de qqc.
●(1900) MSJO 121. Heñ eo a zaveteio he bobl eus he bec'hejou.
II. V. pron. réfl. En em saveteiñ : se sauver.
●(1835) AMV 116. Allas ! na gant a hini pere o divize en em saveteat. ●(1864) SMM 87. pebez glac'har guelet oa ken eas en em savetei. ●(1866) SEV 103. En em zavetein a fell d'in.
●(1936) PRBD 9. eur planken kinniget d'ar pec'her evit en em zavetei.
III. [en apposition]
(1) Bag-saveteiñ : canot de sauvetage.
●(1931) VALL 677b. bateau de sauvetage, tr. «bag-savetei f. pl. bagou-savetei, bigi-savetei.»
(2) Boue-saveteiñ : bouée de sauvetage.
●(1931) VALL 75a. Bouée de sauvetage, tr. «boe-savetei m.»
- savidigezh
- savigne
- saviñsaviñ
voir sevel
- savlesavle
s. –où Retard.
●(1580) G 1183. Breman hep saffleau dezrouomp, tr. L. Fleuriot (ETCE XI/150) «maintenant, sans retards, commençons.»
- savodennsavodenn
voir savadenn
- savouri
- savouriñsavouriñ
v. intr. =
●(1938) WDAP 2/125. (Pleiben) Savouri, verb, Selaou mennadou unan bennak ha tostaat outo gant ar menoz da ober gantañ eur marc'had pe eun emgleo. Sk. : Ma karje beza savouret gant ar pez a lavaren d'ezañ e vije bet klozet ar marc'had etrezomp. Keuz am eus da veza chomet hep savouri d'ezañ.
- sazilsazil
m. Rainure.
●(1716) PEll.ms 1159. Sazill, Renûre dans les pierres, ou dans le bois, suivant l'idée que Mr. Roussel avait de ce mot. Mais j'ai consulté sur cela de bons artisans qui m'ont assuré que c'est une feuillûre de porte, fenêtre ou armoire, et garan est la renûre. Je croi neanmoins que M. R. a raison à l'égard des choses naturelles. ●(1752) PEll 782. Sazill, selon M. Roussel est Renûre dans un ouvrage de pierre, de bois &c. J'ai cependant appris de plusieurs artisans que c'est une feuillûre de porte, fenêtre, armoire &c. Et que Garan est la Renûre.
●(1931) VALL 618b. Rainure de planche, tr. «sazil m. pl. (i)ou.»