Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés
Page 21 : de batin (1001) à bavouzenn (1050) :- batiñbatiñ
v. tr. d. Batiñ anezhi : être en piste, en java.
●(1957) ADBr lxiv 4/447. (An Ospital-Kammfroud) Bati : v. – «Faire la foire», courir les «bistrots», partir pour une «tournée des grands ducs» : mond da vati anei, – o vati anei emañ.
- batis
- batisañ / batisiñbatisañ / batisiñ
v. (architecture)
(1) V. tr. d. Bâtir.
●(1659) SCger 13a. bastir, tr. «batissa.» ●(1710) IN I 36. ec'his pa gretent ne vent crouet nemet evit batissa tiez. ●(1744) L'Arm 27b. Bâtir, tr. «Batissein.» ●(c.1785) VO 92. batissein ou zi.
●(1824) BAM 80. batissa e dy. ●(1838) OVD 158. En eined hanhuet alcion e vatisse ou néh én ur fæçon admirable. ●(1850) MOY 270. batissa an Tabernacl neve. ●(1855) BDE 472-473. er maïn bihue-cé e zou laquet d'hi batissein, ha liamet mat an eil doh éguilé.
●(1904) DBFV 18b. batisein, v. a., tr. «bâtir.»
►absol.
●(1633) Nom 126a. Ædificium suspendere : bastir sur arches : batissaff voar vaotou. ●141a. Stylobata : le patin ou la pate d'vne colomne : troat vn coulonen an læch ma vez batisset.
●(17--) ST 56. ret vo batissa el lec'h ma lavaro.
●(1850) JAC 130. ec'h ellint batissa. ●(1883) MIL 208. E oue kommanset batissa.
(2) V. intr. Être construit, bâti.
●(1850) MOY 230. E chommo c'hoas hor c'hær hep dont da vatissa.
- batisourbatisour
m. Bâtisseur.
●(1825) COSp 139. er mæstr batissour souveræn e bôs er vein sol peré e chervige de sehuel é vatimant.
- batistbatist
s. (textile) Batiste, toile de lin très fine.
●(1847) SBI II 22. Coeffo lienn batist, tr. «Des coiffes de batiste.»
- batistabatista
s. (textile) Batiste, toile de lin très fine.
●(1863) GBI II 74. d'am c'hoeffo (...) / en batista, tr. «mes coiffes (...) en batiste.»
- batonañ
- batorelletbatorellet
adj. Étourdi.
●(1879) ERNsup 148. batorellet, Trég[uier], bator'let, Pleud[aniel] à moitié endormi ; Trév[érec], étourdi (par un coup).
●(1910) MBJL 173. Souezet hag evel batorlet ec'h ê bet Londrez dec'h d'ar beure. ●(1912) BUAZpermoal 927. Daou vartolod batorlet krenn, / Liou ar maro en o c'herc'hen. ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. batorlet, tr. «endormi, évanoui, abruti, Trég[uier] Goelo.» ●(1918) LZBt Mae 8. bepred batorellet. ●(1927) FHAB Meurzh 64. Arabat d'it bezan ken batorellet-ze !
- batorelliñbatorelliñ
v.
(1) V. tr. d. Étourdir.
●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Batorelli, batorli, tr. «rendre étourdi, Trég[uier] Goelo.» ●(1931) GWAL 136-137/423. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Batorelli : kreñvoc'h eget «bata» ; hogos «terri penn u.b.».
(2) V. intr. Devenir étourdi.
●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Batorelli, batorli, tr. «devenir étourdi, Trég[uier] Goelo.»
- batouebatoue
m. Mauvais outil.
●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Batoue, tr. «instrument qui ne vaut rien, Biler.»
- batouellañ / batouelliñbatouellañ / batouelliñ
v. tr. d.
(1) Assommer (d'un coup).
●(1909) FHAB Eost 239. kaout e vaz prest da derri o fenn outo, pe da vatouelli anezo da vihana.
(2) Batouellañ penn ub. =
●(1959) BRUD 7/31. Setu an oll draou a vatouelle va fenn din. (...) batouella, lakaad da strafuilha.
(3) Soûler.
●(1919) FHAB Gwengolo 70. na dennfent ket o anevaled eus o c'hreier evit loja an dud batouellet ganto.
- batouelliñbatouelliñ
voir batouellañ
- batouilh
- batouilhatbatouilhat
v. intr. Raconter n'importe quoi.
I.
●(1867) FHB 135/242b. n'oant mad nemet da vatouillat.
●(1941) SAV 19/56. Batouilhat, verb. Komz kalz en eur lavarout an traou a-dreuz hag a-hed. Sk. : P'en devez amzer, e chom Yann da vatouilhat n'ouzon ket pegeit (Pleiben ha tro-war-dro). ●(1955) STBJ 71. troet a-wechou da vatouilhat ha, gwechou-all, da vouzat. ●117. Ne zaleas ket ar merc'hed da flepa ha da vatouilhat etrezo. ●(1964) ABRO 97-98. Ar peroked, avat, a gemeras gwarizi ouzh Gwener hag e voe diaes din ober dezhañ batouilhat evel ma rae kent.
II. Batouilhat evel piged born : voir pig.
- batouilherbatouilher
m. –ion Bavard, phraseur.
●(1867) FHB 132/219a. tud diot ha batouillerien. ●(1870) FHB 274/103b. gaouiadet ha batouillerien.
●(1938) WDAP 2/102. Setu aze petra eo beza eun tammig batouilher. ●(1941) SAV 19/56. Batouilher, ano gourel. Nep a zo troet da gomz kalz en eur lavarout an traou a-dreuz hag a-hed. Sk. : N'hoc'h eus tamm fiziañs ebet da gaout en e gomzou, rak n'eo nemet eur batouilher.
►épith.
●(1964) ABRO 75. va feroked batouilher a oa tavet da gomz.
- batouzañbatouzañ
voir batrouzat
- batribatri
f. –où (domaine militaire) Batterie de canons.
●(1919) BUBR 4/105. Bep pemp munut e kouez evel-se eun tanfoeltr pout-houarn war ar vatri a zo aze en tu all d'ar voger. ●106. Tremen a reomp dirak batriou na reont nemet tenna e-pad an amzer.
- batrousiñbatrousiñ
v. tr. d. Bâcler un travail.
●(1962) EGRH I 13. batrousiñ v., tr. « cochonner (un travail). »
- batrouzbatrouz
m.
(1) Bouillie de bébé.
●(1908) FHAB C'hwevrer 47. sonjal e kav mad an tadou hag ar mammou, ar batroz a aozont d'o bugale.
(2) Ober batrouz : préparer la bouillie.
●(1942) VALLsup 23a. Préparer la bouillie en mêlant le lait et la farine, tr. «ober batrouz L[éon].»
(3) sens fig. Ober batrouz : bâcler un travail.
●(1942) VALLsup 23a. batrouza, ober batrouz L[éon], tr. «au fig. mal faire, bacler un travail.»
- batrouzañbatrouzañ
voir batrouzat
- batrouzat / batrouzañ / batouzañbatrouzat / batrouzañ / batouzañ
v. tr. d.
I. Préparer la bouillie.
●(1942) VALLsup 23a. Préparer la bouillie en mêlant le lait et la farine, tr. «Batrouza L[éon].»
II. sens fig.
(1) Cochonner, torchonner, bâcler (un travail).
●(1911) BUAZperrot 395. ne ra neuze nemet batrosât e labour. ●(1942) VALLsup 23a. batrouza, ober batrouz L[éon], tr. «au fig. mal faire, bacler un travail.» ●34b. Cochonner un travail, tr. «batrouza(t) L[éon].»
(2) Salir, faire des cochonneries.
●(1986) CCBR 163. (Brieg) mod al héô ni batouzèt tou n dôn, tr. «elle aurait sali toute la toiture.»
►absol.
●(1986) CCBR 163. (Brieg) a dioul da vatouza, tr. «et attention de cochonner.»
(3) Éclabousser.
●(1986) CCBR 171. (Brieg) lèc'h vi a lônèd batouza, tr. «où les animaux s'abreuvaient en éclaboussant l'eau.»
- batuler
- batuleriñbatuleriñ
v. tr. d. Frapper à coups de battoir.
●(1939) RIBA 123. Goudé m'en dès ean batulérieit en devéhan bugaderéz.
- baudbaud
adj. (pêche) =
●(1924) DIHU 158/128. (Groe) Baud ar zeur, tr. «léger sur l'eau.» (Dastumet de Vleimor 1913).
- bav .1bav .1
adj.
I.
(1) Lent.
●(1557) B I 103. Heb bezaff bau gruet hy diff mau sauant, tr. «sans vous ralentir, rendez-la-moi polie et savante.»
(2) Timide.
●(c.1718) CHal.ms iv. Timide, tr. «Eunus, Couart, bauu'.» ●Timidement, tr. «en ur fa'con bauu'.» ●un homme timide tournoye longtemps auant que de parler, tr. «un deen Eunus un deen bau' a so pel en aruar quent coms.»
(3) Gourd, engourdi.
●(1863) MBF 55. Baü é men deorn, tr. «Mes mains sont engourdies.» ●(1890) MOA 239a. Engourdi par le froid, tr. «bao.»
●(1914) KZVr 69 - 28/06/14. Bao, bav, tr. «engourdi (gant an anoued, par le froid), Corn[ouaille].» ●(1936) IVGA 182. Aet oun bao. ●(1977) PBDZ 38. (Douarnenez) bav, tr. «engourdi par le froid.»
(4) Couart.
●(c.1718) CHal.ms i. coüardise, tr. «coüardis, baüoni, qui vient de baü coüart selon mr queru. [= recteur de kervignac]»
II. Bezañ bav e c'henoù : voir genoù.
- bav .2
- bav .3
- bavadur
- bavañ / baviñbavañ / baviñ
v. tr. d. Engourdir.
●(c.1718) CHal.ms iv. Stupefier, tr. «bauein, sourdein, cropein.» ●(1732) GReg 346a. Engourdir, l'engourdissement venant du froit, tr. «bava. pr. bavet.»
●(1904) DBFV 19a. baùein, baouein, v. a., tr. «engourdir.» ●(1927) GERI.Ern 39. bava, bavi v. a., tr. «engourdir.» ●(1934) BRUS 62. Engourdir (par le froid), tr. «baùein.»
- bavarder
- bavardiezhbavardiezh
f. Paroles déhonnêtes.
●(1732) GReg 275a. Dire des paroles deshonnêtes, tr. «Lavaret bavardyez.»
- bavariat
- bavartbavart
adj. =
●(1846) DGG 165. an dud fidel a vez scandalizet o clevet o c'homzou bavard. ●190. lavaret comzou bavard.
- bavdomm
- bavek
- bavenn
- baventez
- baverbaver
m. –ion =
●(1939) RIBA 74. un davarnouréz toézennek ha lardonek, é taoliata get ur baré baùerion chistr.
- baverennbaverenn
f. –où Bavoir.
●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Baveren, tr. «bavette de jeune enfant, Plougastell, Milin.»
- bavetbavet
adj. Engourdi par le froid.
I.
●(1499) Ca 18b. Bauet. cest auoir les mains gelees.
●(1659) SCger 63a. gourd, tr. «bauet.» ●50b. s'engourdir, tr. «beza bavet.» ●131b. bauet eo ma dorn, tr. «ma main a grand froid.» ●(1732) GReg 346a. Il a les mains engourdies de froid, tr. «Bavet eo e zaouarn gad an annoed.»
●(1857) CBF 2. Kropet, pe bavet eo va daouarn, tr. «Mes mains sont engourdies par le froid.»
●(1907) VBFV.fb 36b. engourdi, tr. «baùet.» ●(1934) BRUS 337. Mes mains sont engourdies par le froid, tr. «baùet é men dehorn get en aneouid.»
II. Na vezañ bavet e ivinoù : voir ivin.
- bavidik
- baviñ .1
- baviñ .2baviñ .2
voir bavañ
- bavitell
- bavitenn
- bavonibavoni
f.
(1) Engourdissement.
●(1932) BRTG 44. baùoni ar é vizied.
(2) Couardise.
●(c.1718) CHal.ms i. coüardise, tr. «coüardis, baüoni, qui vient de baü coüart selon mr queru. [= recteur de Kervignac]»
●(1904) DBFV 19a. baùoni, f., tr. «couardise (Ch. ms.).» ●(1927) GERI.Ern 39. V[annetais] baùoni f., tr. «couardise.»
(3) Timidité. (?) cf. autres dictionnaires bac'honi voir bav : timide (?).
●(c.1718) CHal.ms iv. Timidité, tr. «Eun, Scont bauanté bahoni.»
●(1904) DBFV 16a. bahoni, f., tr. «timidité (Ch.ms.).»
- bavousbavous
voir babous
- bavouz .1bavouz .1
voir babouz .2
- bavouz .2bavouz .2
voir babouz .2
- bavouzennbavouzenn
f. (météorologie) Brouillard qui rend le sol gras et luisant.
●(1942) VALLsup 25a. Brouillard qui rend le sol gras et luisant, tr. «ba(v)ouzenn T[régor] f.»