Devri

Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés

Page 23 : de bazh-krog (1101) à bazin (1150) :
  • bazh-krog
    bazh-krog

    f. bizhier-krog (pêche) Gaffe.

    (1904) DBFV 16a. bah krog, bas krog, tr. «croc, harpon.» ●(1909) BROU 205. (Eusa) Bazkrog, tr. «Baguette au bout de laquelle est fixé un croc pour fouiller les trous et en extraire les poissons.» ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Baz-krog, tr. «bâton à croc. Milin ; baguette au bout de laquelle est fixé un croc pour fouiller les trous et en extraire le poisson, Ouessant, Malgorn.» ●(1977) PBDZ 253. (Douarnenez) bazh-krog, tr. «gaffe.»

    (2010) MOPES 230. (Ar Gelveneg) Baz krog (bâton crochu) : Gaffe, harpon, crochet muni d'un bâton. Pêcher le congre avec un baz krog.

  • bazh-kul
    bazh-kul

    f. Palonnier.

    (1919) DBFVsup 5a. bah stern, bah-kul, bah-tréz, tr. «barre qui relie les traits d'attelage, palonnier.» ●(1934) BRUS 281. Le palonnier, tr. «er vah-kul

  • bazh-loaek
    bazh-loaek

    f. bizhier-loaek Béquille.

    (1732) GReg 90a. Bequille qu'on met sous les aisselles quand on est entrepris des jambes &c., tr. «baz-loayecq. p. bizier-loayecq

    (1864) SMM 129. branellou pe vizier loaec. ●(1868) FHB 171/115b. bizier loaeg pe branilli.

    (1907) PERS 276. An diou vaz-loaec a oue kaset da Ars. ●(1910) MAKE 74. An Diaoul Kamm adarre, bizier loaek gantan. ●(1919) DBFVsup 5a. bah loéiek ou bah loék (B[as] v[annetais]), tr. «béquille.» ●(1924) LZMR 8. Klujet e oa war bizier loaiek. ●(1928) DIHU 199/4. Loéiek (adj.) bah loéiek : béquille. Laret e vè eùé loèk é kosté en Oriant. ●(1955) STBJ 179. mont d'ar skol war ma bizier-loaek.

  • bazh-penndog
    bazh-penndog

    f. Massue.

    (1982) PBLS 67. (Sant-Servez-Kallag) bazh-penndog, tr. «massue, gourdin.»

  • bazh-penndosek
    bazh-penndosek

    f. bizhier-penndosek Massue.

    (1744) L'Arm 233a. Massuë, tr. «Bah-peén dossêc.. bihïérr peé-dossêc ou doussêc

  • bazh-pennek
    bazh-pennek

    f. bizhier-pennek Massue, gourdin.

    (c.1718) CHal.ms ii. massue, tr. «ur vah pennec, Tricot.» ●(1732) GReg 84b. Bâton court qui a un gros bout, & sert pour se batre, tr. «baz-pénneq. p. bizyér-pénneq.» ●(1744) L'Arm 233a. Massuë, tr. «Bah-peénêc

    (1839) BEScrom 55. hag armet a vihiér pênnec.

    (1904) DBFV 16a. bah pennek, tr. «massue.» ●(1927) GERI.Ern 40. baz-pennek, tr. «massue.»

  • bazh-ribod
    bazh-ribod

    f. Bâton à baratter, baraton.

    (1890) MOA 138b. Batte à beurre, tr. «baz ribot

    (1904) DBFV 16a. bah ribot, tr. «batte à beurre.» ●(1910) YPAG 1. e klever ar vaz-ribot o vont endro. ●(1941) DIHU 361/289. ar hou pah-ribot.

  • bazh-roial
    bazh-roial

    f. Sceptre.

    (1857) HTB 3. ar vaz roïal hag ar gurunen.

  • bazh-roue
    bazh-roue

    f. Sceptre.

    (1874) POG 158. Beza hoc'h euz eur vaz-roue.

    (1921) GRSA 238. get hou pah-roué.

  • bazh-rousin
    bazh-rousin

    f. Lumignon de résine.

    (1902) PIGO I 174. ar vaz rousin en e zorn. ●176. eun nor sklerijennet gant eur vaz rousin.

  • bazh-skeul
    bazh-skeul

    f. Échelon.

    (1904) DBFV 16a. bah skél, tr. «échelon.» ●(1934) BRUS 274. Un échelon, tr. «ur vah-skél

  • bazh-starderez
    bazh-starderez

    f. Garrot, bâton pour serrer la corde d'un faix.

    (1744) L'Arm 31a. Bille, bâton pour étreindre, tr. «Bah sterderéss. f.»

  • bazh-stern
    bazh-stern

    f.

    (1) Palonnier.

    (1919) DBFVsup 5a. bah stern, bah-kul, bah-tréz, tr. «barre qui relie les traits d'attelage, palonnier.»

    (2) (tissage) =

    (1918) ITEX 44. Verges (baguettes de bois passées au travers de la chaîne). bah-stern (Vann. Languidic). ●(1919) DBFVsup 5a. bah stern, tr. «une pièce du métier à tisser.»

  • bazh-sukr
    bazh-sukr

    f. bizhier-sukr (botanique) Canne à sucre.

    (1935) BREI 419/2b. parkeier bizier sukr.

  • bazh-taboulin
    bazh-taboulin

    f. bizhier-taboulin (musique) Baguette de tambour.

    (1732) GReg 75a. Baguette de tambour, tr. «Baz-taboulin. p. bizyer-taboulin.» ●(1744) L'Arm 24b. Baguette de tambour, tr. «Bah-tambourin.. bihiér-tambourin. f.»

    (1904) DBFV 16a. bah, f. pl. behiér, bihiér, tr. «baguette (de tambour).»

  • bazh-tez
    bazh-tez

     f. Bois pour mesurer la toise.

    (1744) L'Arm 383b. Le long bois pour toiser, tr. «Bah-tæsse

  • bazh-treuz
    bazh-treuz

    f.

    (1) Pièce du métier à tisser.

    (1905) FHAB Gwengolo/Here 150. Ar viad-se a zo da genta var ar vaz-treuz pe steunleac'h.

    (2) Palonnier.

    (1744) L'Arm 459b. Paloneau, tr. «bah-trez. f.»

    (1904) DBFV 16a. bah trez, tr. «palonneau, pièce de bois où s'attachent les traits du cheval (l'A.).» ●(1919) DBFVsup 5a. bah stern, bah-kul, bah-tréz, tr. «barre qui relie les traits d'attelage, palonnier.» ●(1934) BRUS 281. Le palonnier, tr. «er vah-kul

  • bazh-troñserez
    bazh-troñserez

    f. Pièce du métier à tisser.

    (1904) KZVr 356 - 04/09/04. Baz-tronserez, eur pez eus ar stern-gwiader. ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Baz-tronserez, tr. «pièce du métier de tisserand, Milin.»

  • bazh-vouzellennek
    bazh-vouzellennek

    f. bizhier-bouzellennek Béquille.

    (1732) GReg 90a. Bequille qu'on met sous les aisselles quand on est entrepris des jambes &c., tr. «baz-bouzellennecq. p. bizier-bouzellenecq

  • bazh-yev
    bazh-yev

    f. Petit joug pour mener les bœufs à la foire.

    (1857) CBF 103. Baz ieo, f., tr. «Joug pour mener les bœufs à la foire.»

    (1923) FHAB Meurzh 86. penôs eman stardet ar vaz-yeo war hor gouzoug. ●(1927) GERI.Ern 40. baz-yeo, tr. «petit joug pour conduire les bœufs à la foire.»

  • bazh-yod / bazh ar yod
    bazh-yod / bazh ar yod

    f.

    (1) Bâton à remuer la bouillie.

    (1732) GReg 612a. Mêloir, court bâton à mêler la boüillie, tr. «baz-yod. Van[netois] bah-youd

    (1876) TDE.BF 305a. Baz iod, s. m., tr. «le bâton pour remuer la bouillie.»

    (1904) DBFV 16a. bah ioud, tr. «mêloir pour la bouillie.» ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Baz-yod, tr. «bâton pour remuer la bouillie. Milin.» ●(1928) TAPO 10. Petra ? red e vo d’in kemeret baz ar yod da zistanka ho skouarn d’eoc’h, gravazok ? ●(1931) VALL 60b. bâton pour mêler la bouillie, tr. «baz-yod

    (2) sens fig. Femme bête.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. Baz-yod, tr. «femme bête, mal bâtie. Milin.»

    (3) Ken reut ha ma vije lonket ur vazh-yod : être très raide.

    (1942) DADO 9. Da belec’h e redez ken reut ha m’az pije lonket eur vaz-yod ?

    (4) Ken treut hag ur vazh-yod : être très maigre.

    (1963) LLMM 99/262. hemañ lartoc’h eget vlonegenn, hennezh all ken treut hag ur vazh-yod.

  • bazhad
    bazhad

    f. & adv. –où

    I. F.

    A.

    (1) Coup de bâton.

    (1580) G 664. Rey dyt un dyu bazat, tr. «te donner un ou deux coups de bâton.»

    (1659) SCger 13a. bastonnade, tr. «bazat, p. adou.» ●131b. bazat, tr. «coup de baston.» ●(17--) EN 32. diou vahat, tr. «deux coups.» ●273. neb a dostay dean a nefou bahadou, tr. «quiconque l'approchera au ras du bâton.»

    (1868) FHB 203/373b. diskaret gant eur vazat. ●(1889) SFA 248. rei d'eomp bep a roustad bac'hadou.

    (1904) DBFV 16a. bahad, f. pl. eu, tr. «coup de bâton.» ●(1915) HBPR 72. Va zad (...) hen deuz bet bac'hadou. ●(1922) EMAR 136. Ma n'em eus dioustu eul lipad, / Bremaik, truilhen, ez po bac'had. ●(1929) FHAB Genver 33. rei d'ezho eur roustad bazadou.

    (2) Coup.

    (1908) FHAB Meurzh 95. trouz, sinkan, bac'hadou, chach-bleo. ●(1936) PRBD 115. ar sinkaniou, ar bac'hadou, ar mesventiou, hag all…

    (3) Reiñ bazhadoù da ub. : frapper qqn.

    (1872) ROU 101b. Rouer, tr. «Rei bazadou da.» ●(18--) SAQ II 122. hennez a ro bac'hadou d'he chreg (lire : c'hreg).

    (4) Exclam. =

    (1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Bac'had ! = a lavarer pa vezer o vont da ober eun dra bennak : bac'had d'an dorz ! bac'had d'al labour !

    (5) Bazhad dezhi : qu’on le/la/les batte.

    (1928) TAPO 10. Gwir eo ! A ! mat, neuze, bac’had d’ezi. Eur wech all n’hen ankounac’hain ket.

    B. Longueur d'un bâton.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. 'hed nâ bac'had, tr. «(tenir) à la distance de neuf bâtons, à distance respectueuse, comme un chien qui garde son maître. H[au]t-Trég[uier].»

    C. sens fig. Réponse rude et inattendue.

    (1906) FHAB Mae/Mezheven 277. O caout ar vazad-se, adarre, potret district Lesneven oa lakeat nec'het maro.

    II. Loc. adv. Bazhad ha bazhad : peu à peu.

    (1906) DIHU 15/257. hé iehed e hoanna bahad ha bahad. ●(1910) ISBR 34. Adal er prantad-sé, damani Rom e goéhas bahad ha bahad.

  • bazhadenn
    bazhadenn

    f. –où Bastonnade.

    (1878) BAY 13. bahaden, tr. «Grande bastonnade.»

    (1904) DBFV 16a. bahaden, f. pl. –nneu, tr. «bastonnade.»

  • bazhañ
    bazhañ

    v. tr. d. Mettre des échelons (à une échelle).

    I.

    (1499) Ca 18b. Bazaff an squeul. g. entreposer eschalons en eschele.

    II. Rankout he bazhañ / bazhañ anezhi : payer de sa personne.

    (1912) MELU 407. Renkoud hé baza, ou baza anézhi; tr. E. Ernault «Être obligé d'y mettre des traverses = de payer de sa personne, de s'exécuter. Hing., 52.»

  • bazhata
    bazhata

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Bastonner, rosser.

    (1659) SCger 13a. bastonner, tr. «bazata.» ●131b. bazata, tr. «donner des coups de baston.» ●(1732) GReg 83a. Bastonner, donner des coups de bâton, tr. «Bazata. pr. bazatéet.» ●83a. Il a été bâtonné qu'il n'y manquoit rien, tr. «Bazatéet eo bet qen na fué.» ●301b. Donner des coups de bâton, tr. «Bazatâ. pr. bazatet.» ●(1741) RO 795. basatan potret pam bo hoant da ober. ●(1744) L’Arm 27a. Bastonner, tr. «Bahatatt.» ●(17--) EN 239. da vahata groagé ! tr. «de bâtonner des femmes !»

    (1838) CGK 35. Eu laër a vac'hate Pipi. ●(1868) FHB 198/329b. Goude beza laket he vazata. ●(1894) BUZmornik 267. kaer a oue ho bazata, ann daou verzer a jomaz ato stard enn ho feiz. ●(18--) SBI II 204. Me gred 'man ar miliner o vac'hatan he vroeg, tr. «Je crois que le emunier est en train de battre sa femme.»

    (1904) DBFV 16a. bahatat, v. a., part. eit, tr. «bâtonner, donner la bastonnade.» ●(1932) ALMA 76. Bazata a ra e c’hreg. ●(1936) TKAL I 39. Setu ar pez am eus gounezet : me eo an hini en deus saveteet e vuhez d’ezañ, hag, hervez ma lavar, em eus bazataet anezañ ha sachet war e skouarn betek ma’z eo bet diframmet. ●(1974) TDBP III 209. Peogwir e welen anezañ o vazata e gazeg, tr. puisque je le voyais bâtonner sa jument »

    (2) par ext. Frapper avec qqc. analogue à un bâton.

    (1869) FHB 253/346a. lakaat a reaz he bazata gant kalkennou ejen. ●(1878) EKG II 92. bazata a reant ar balan gand baionettez ho fuzil.

    (3) local. Marquer un terrain.

    (1882) Lettre de Loctudy (archives 29 – liasse 4 S 328) lorsqu'il trouve du goëmon à sa convenance, il commence à marquer avec ses civières, brouettes, crocs etc. (ce que l'on apelle ici bahata).

    II. V. pron. réci. En em vazhata : se battre à coups de bâton.

    (1847) MDM 75. oc'h en em vazata, oc'h en em veinata.

  • bazhatad
    bazhatad

    f. –où Coup de bâton.

    (1850) MOY 161. Mes ar re n'er graint qet o devo bazatat.

  • bazhataer
    bazhataer

    m. –ion Celui qui donne des coups de bâton.

    (1732) GReg 301b. Donneur de coups de bâton, tr. «Bazataër. p. bazataëryen

    (1939) RIBA 19. er vahaterion donet get ou bihiér.

  • bazhataerezh
    bazhataerezh

    m. Bastonnade.

    (1939) RIBA 15. Poénial e hra er méziad de zioal doh ou bahatereh.

  • bazhataet
    bazhataet

    adj. Bastonné.

    (1866) LZBt Ebrel 102. eul laer bac'hateet.

    (1906) KANngalon C'hwevrer 36. iudal evel chas bazated.

  • bazhavalaner
    bazhavalaner

    m. –ion Entremetteur de mariage.

    (18--) SAQ II 70. Ar vasvalaner a veule ar plac'h.

  • bazhdilhata
    bazhdilhata

    v. intr. Battre le linge.

    (1939) RIBA 121. de vahtillata ha de laret kaer ar un dro.

  • bazhenn
    bazhenn

    f. –où

    (1) Bâton.

    (1867) BSSo 17. ind er foûet guet bahenneu hoarn.

    (2) Échelon.

    (1909) BROU 205. (Eusa) Bazenn, tr. «Echelon.»

  • bazhiennerez
    bazhiennerez

    f. Battoir.

    (1987) SFBL 116. (Lanijen) bazhiennerez (golvazh).

  • bazhig
    bazhig

    f.

    (1) C'hoari bazhig-kamm : jeu de la crosse ; jouer à la crosse.

    (1876) TDE.BF 89a. C'hoari bazik kamm, tr. «Jeu de la crosse, jouer à la crosse.»

    (2) C'hoari bazhig-dall : jeu qui consiste à frapper sur un œuf les yeux bandés.

    (1908) NIKO 132. Justèl pe vehen bet é hoari bahig-dal. ●(1912) BSGU 18.hoari e hremb bahig-dal, tr. «Sans ça, d'un seul coup, je te fauche.» ●(1919) DBFVsup 5a. hoari bahig dal, tr. «jeu qui consiste à frapper sur un œuf les yeux bandés.»

  • bazhiñ
    bazhiñ

    v. intr. (botanique) Se former, en plt de la tige d'une plante.

    (1904) DBFV 16a. bahein, v. n., tr. «se former, s'élever, en parlant de la tige du blé, etc.»

  • bazhoul .1
    bazhoul .1

    coll. (botanique) Pousses d'oseille.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. Bazoul, sing. –en, tr. «pousses d'oseille, de brocolis, Milin, Caer.» ●(1927) GERI.Ern 40. bazoul tr. «pousses d'oseille, de bricoli.» ●(1964) BRUD 18/38. Deh e kaven dreist an irin, / An irinn ar hraoñ-kelvez, ar mouar hag ar bazoul... ●(1995) BRYV I 42. (Milizag) bazoul a veze greet deuz an dra-ze, triñchin logod.

  • bazhoul .2
    bazhoul .2

    m. –où Battant de cloche.

    (1464) Cms (d’après DEBm 225). Bazoul cloch, Cms, (battant de cloche).

    (1659) SCger 131b. bazoul, tr. «batant de cloche.» ●(1732) GReg 83b. Batant, ou, batail de cloche, tr. «Bazoul. p. bazoulou.» ●(1744) L'Arm 27b. Batant de cloche, tr. «Bahoule.. eu. m.» ●382a. Timbre, tr. «Cloh hemp bahoule

    (1904) DBFV 16a. bahoul, m. pl. eu, tr. «battant de cloche.» ●(1927) GERI.Ern 40. bazoul m., tr. «Battant de cloche.»

  • bazhoula
    bazhoula

    v. intr. Ramasser des pousses d'oseille.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. Bazoula, tr. «ramasser des pousses doseilles (sic) au printemps comme font les enfants, Milin.» ●(1927) GERI.Ern 40. bazoula v. n., tr. «ramasser des pousses d'oseille, de bricoli, comme font les enfants.»

  • bazhoulenn
    bazhoulenn

    f. –où Battant de cloche.

    (1659) SCger 13a. batail de cloches, tr. «bazoulen.» ●(1732) GReg 83b. Batant, ou, batail de cloche, tr. «Bazouleñ. p. bazoulénnou.» ●(17--) FG II 53. bazoulen milliguet !

    (1877) EKG I 234. n'oa bazoulenn ebed ennho. ●(1878) EKG II 133. stag ouc'h bazoulenn ar c'hloc'h.

    (1904) KZVr 356 - 04/09/04. Bazoulen (Troude). Lakaat ouspen : Ha bazourel. (Geriadur Brezal). ●(1911) SKRS II 198. bazoulen ar c'hloc'h braz. ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Bazourell, tr. «battant de cloche, Thomas ms.» ●(1927) GERI.Ern 40. bazoulenn f., tr. «Battant de cloche.»

  • bazhouliñ
    bazhouliñ

    v. intr. (horticulture) Monter en graines.

    (1931) VALL 478a. Monter en parl. des légumes, tr. «bazouli

  • bazhourell
    bazhourell

    voir bazhoulenn

  • bazhvalan
    bazhvalan

    m./f. bizhier-balan (local.)

    (1) Entremetteur/Entremetteuse de mariage.

    (1732) GReg 354b. Entremetteur, mediateur entre les amans pour faire un mariage, tr. «(Cor[ouaille]. Bazvalan. p. bizyer-valan

    (1927) GERI.Ern 40. baz-valan, tr. «entremetteur de mariage.» ●(1962) EGRH I 13. bazhvalan a zo gwregel e Dirinonn, Loperc’hed. Liester : bizhier-balan. ●(1977) ESIT 67. il se rendait chez l’entremetteuse des mariages, la Baz-Valann.

    (2) Courtier.

    (1942) FHAB Mae/Mezheven 171. bazvalan = courtier.

  • bazhvalanat
    bazhvalanat

    voir bazhvalanat

  • bazhvalaniñ / bazhvalanat
    bazhvalaniñ / bazhvalanat

    v. tr. d. Servir d'entremetteur de mariage.

    (1732) GReg 603b. Faire des mariages, en qualité d'entremetteur, tr. «B[asse] Cor[ounaille]. Bazvalani. pr. et

    (1890) MOA 243a. S'entremettre par métier pour les mariages, tr. «bazvalani

    (1924) ZAMA 10. pegwir n'em eus bet nemet merc'hed, mall eo d'in bazvalanat evito. ●(1927) GERI.Ern 40. bazvalani, tr. «faire l'office d'entremetteur de mariage.» ●(1955) STBJ 82. Bazvalanet e oa bet dezañ n'ouzon ket pet maouez biskoaz.

  • bazhyevañ
    bazhyevañ

    v. tr. d.

    I.

    (1) Mettre au joug.

    (1866) BOM 38. Ki ha kaz a zo bazieotet ! tr. «Chien et chat sont enchaînés au même joug !»

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. baz-yevi, tr. «mettre au joug, Jaffrennou.» ●(1927) GERI.Ern 40. bazyeoa, tr. «mettre au joug.» ●(1931) VALL 408a. mettre sous le joug, prop. et fig. gevia, yeoa, bazyeoa, suja.

    (2) sens fig. Subjuguer.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. Baz-yeoan, tr. «subjuger. Est.» ●(1924) CBOU 3/35. ne vezint ket baz-yeoet gant ar bolitikerien. ●(1931) VALL 40b. Asservir ; au fig., tr. «bazyeoa.» ●408a. mettre sous le joug, prop. et fig. gevia, yeoa, bazyeoa, suja.

    II. Bezañ bazhyevet : avoir le même destin, vivre la même vie.

    (1876) TDE.BF 40b. Beza bazieoet, tr. « être attaché au même joug, parlant de deux animaux et même de deux personnes mariées. Charmante expression d’un poëte breton ».

  • bazidi
    bazidi

    plur. (agriculture) Endroits où la terre n'est pas profonde.

    (1872) ROU 76a. Ce terrain est, par endroits, sans profondeur de terre, tr. «bazidi a zo en douar-ma.» ●(1890) MOA 137b. Ce terrain est bas, par endroits, (parlant de terres végétales), tr. «bazidi a zo enn douar-man.»

    (1962) EGRH I 13. bazidi, tr. « terre peu profonde. 

  • bazilik .1
    bazilik .1

    m. –ed (mythologie)

    (1) Basilic, animal chimérique.

    (1499) Ca 18b. Basilique cest vng serpent. ●(1633) Nom 51a. Basilicus, regulus serpens : basilisque : basilicq.

    (1732) GReg 82a. Basilic, serpent qui a une couronne sur la tête, & qu'on dit le Roi des serpents, & le plus dangereux de tous, tr. «Basiliq. p. basiligued

    (1838) OVD 157. haval doh er basilicg, péhani e zougue é velime én é zeulagad hag én é hanal. ●219. mar hum gavér de vout sellet dré ur basilique benac.

    (2) Naer-bazilig : basilic.

    (1732) GReg 82a. Basilic, serpent qui a une couronne sur la tête, & qu'on dit le Roi des serpents, & le plus dangereux de tous, tr. «un aër-basilicq. p. aëred-basilicq

  • bazilik .2
    bazilik .2

    m. (botanique) Basilic, plante.

    (1732) GReg 82a. Basilic, plante odoriferante, tr. «Basilicq.» ●(1744) L'Arm 27a. Basilic [plante], tr. «Basilic. m.»

  • bazilik .3
    bazilik .3

    m. –où (religion) Basilique.

    (1906) HIVL 168. Er bazilik, saùet ar lein rehiér Masabiel.

  • bazin
    bazin

    m. (textile) Basin.

    (1744) L'Arm 27a. Basin, toile de coton & de fil, tr. «Basin. m.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...