Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 36 : de gouezonenn (1751) à goujard (1800) :- gouezonenn
- gouezoni
- gouezonn
- gouezradengouezraden
[gouez .1 + raden]
Coll. (botanique)
(1) Polypodes.
●(1752) PEll 406. Gwez-raden, & par corruption Gwazraden, espèce de polypode, selon M. Roussel. sing. Gwez-radenen.
●(1876) TDE.BF 241b. Gouez-radenn, s. f., tr. «pariétaire, plante.»
(2) Pariétaires.
●(1752) PEll 406. Gwez-raden, & par corruption Gwazraden, En Cornwaille ; c'est une espèce de pariétaire. sing. Gwez-radenen.
●(1876) TDE.BF 241b. Gouez-radenn, s. f., tr. «pariétaire, plante.»
(3) Gouezraden bihan : capillaires.
●(1876) TDE.BF 241b. Gouez-radenn-vihan, s. f., tr. «Capillaire, plante.»
- gouezradenenngouezradenenn
[gouez .1 + radenenn]
F.
(1) Polypode.
●(1752) PEll 406. Gwez-raden, & par corruption Gwazraden, espèce de polypode, selon M. Roussel. sing. Gwez-radenen.
(2) Pariétaire.
●(1752) PEll 406. Gwez-raden, & par corruption Gwazraden, En Cornwaille ; c'est une espèce de pariétaire. sing. Gwez-radenen.
- gouezsistr
- gouezvellgouezvell
[gouez .1 + mell .1]
Coll. (botanique) Panis.
●(1732) GReg 689b. Panis, plante fort semblable au millet, tr. «Goëz-mell.»
- gouezwingouezwin
[gouez .1 + gwin]
M. (alimentation) Piquette de vin.
●(1732) GReg 725a. Piquette, mechant vin fait de marc de raisin, & d'eau, tr. «Goëz-guïn.»
- gouezwinigouezwini
[gouez .1 + gwini]
Coll. (botanique) Lambrusques, lambruches, vigne sauvage Vitis vinifera sylvestris.
●(c.1500) Cb 106a. [guinyenn] Jtem hoc labrucetum ti. g. lieu a vigne sauluaige. b. lech an goez guiny.
●(1732) GReg 560a. Lambruche, vigne sauvage non cultivée, tr. «Goêz-guïnyez. p. goëz-guïny.»
- gouezwinienngouezwinienn
[gouez .1 + gwinienn]
F. (botanique)
(1) Lambrusque, lambruche, vigne sauvage Vitis vinifera sylvestris.
●(c.800) MSvbr XVI Orléans 302 (RECE 33 417-431, DGVB 195b). guoed guiniin gl. labruscam, tr. « vigne sauvage. », « vigne vierge. »
●(1464) Cms (d’après GMB 277). Goez guinyenn, tr. « vigne sauvage. » ●(c.1500) Cb 106a. [guinyenn] Jtem hec labrusta / te. g. vigne sauluaige. b. treill pe goez guinyenn.
●(1732) GReg 560a. Lambruche, vigne sauvage non cultivée, tr. «Goëz-guïnyez. p. goëz-guïny.» (lire : guïnyenn)
(2) Viorne Vibrunum sp.
●(1752) PEll 406. Gwez-winien, Mot à mot, sauvage vigne. C’est l’arbuste, dit en François Viorne, en Latin Viburnum. Comme cet arbuste est rare en Bretagne, le nom n’y est pas commun.
●(1876) TDE.BF 241B. Gouez-winienn (vinienn), s. f., tr. «Viorne, plante.» ●(1879) BLE 35. Viorne. (Viburnum. L.) Gwez-winien, Gwen-gout.
- goufadgoufad
s. –où Bouffée.
●(1831) MAI 107. eur punç bras ha don deus a behini e sortie goufado moguet ha flam.
- goufenngoufenn
m. Fin.
●(1575) M 77. a ober Pynigen en glen, quent goufen dez, tr. « De faire pénitence sur la terre, avant la fin du jour. » ●530. A faut doen pynigenn, en glen quent goufen bet, tr. «Faute de faire pénitence sur terre avant la fin de la vie.» ●581. hac ober Pynigenn, en glen quent gouffen bet, tr. « Et de faire pénitence sur terre avant la fin du temps. » ●1025. hac ober pinigenn, en glen quent gouffenn bet, tr. « Et faire pénitence sur la terre avant la fin du monde. »
- goufrgoufr
s. –où Gouffre.
●(1633) Nom 230b. Vorago, barathrum : gouffre : gouffr, toull doun. ●245a. Sinus : golfe de mer : goufr, pe golf mor. ●246b. Gurges : gouffre : gouffr, vn læch cleus ebarz en riffier. ●(1650) Nlou 577. Hac vn riuier souffr leun à gouffrou, tr. «et une rivière de soufre pleine de gouffres.»
- goûggoûg
voir gouzoug
- gouganañ
- gougelenngougelenn
coll. (botanique) Houx fragon.
- gougerc'hgougerc'h
coll. (botanique) Folle avoine.
●(1987) ADEB 65. (Ar Gerveur) goudjere (Br. kerc'h = avoine, prononcé djere) : folle avoine.
- gouglañv
- gougleuzgougleuz
m. –ioù Talus en mauvais état.
●(1732) GReg 427b. Fossé imparfait, ou ruiné, demi fossé, turon, tr. «Gour-gleuz. p. gour-gleuzyou. Van[netois] gourgle. p. gourgleyëu.» ●(1744) L'Arm 162a. Fossé si ruiné qu'il n'y reste que les vestiges, tr. «Gourglé.. éyeu.»
●(1876) TDE.BF 246a. Gour-gleuz, gourgleuz, s. m., tr. «Clôture ou haie male faite ou dont la terre est éboulée.»
●(1907) VBFV.bf 27b. gourglé, f. pl. ieu, tr. «mauvais fossé.» ●(1931) VALL 128b. mauv[aise] cloture, tr. «gourgleuz (pour gougleuz).»
- gougleze
- gougomz
- gougouilhañ
- gougrenañ
- gougrenus
- gouhergouher
adj. (en plt de qqn) Farouche.
●(1903) BTAH 193. ma c'halon oa gouêr, tr. «mon cœur était timide.» ●(1907) BOBL 01 juin 140/1b. eun den dizisk ha gouër. ●(1914) DFBP 322b. timide, tr. «Gouër.» ●(1932) FHAB Genver 12. Hen anzav a rankan ouzit, eun den aounik ha gwer a-walc'h oun. ●95. n'int ket gwer, tamm ebet. (1) gwer = aonik. ●(1944) EURW I 66. Gouaer awalc'h e oan oc'h en em veska gant ar re a oa eno. ●124. Se a rae d'ezi beza siriusoc'h, goueroc'h. ●140. Enaud a oa flour ha gwaër. ●(1969) BAHE 59/21. tud gwer ha didrouz.
- gouherded
- Gouhere / GouereGouhere / Gouere
Juillet.
●(1499) Ca 97a. Gouhereff. g. iuillet. ●(1612) Cnf 45b. è mis maé, mezeuen pé gouhéreff. ●(1633) Nom 224a. Iulius : Iuillet : Gouere.
●(1659) SCger 71a. Iuillet, tr. «Gouezre.» ●151a. gouhere, tr. «octobre.» ●(1727) HB 609. E mis Gouere. ●610. En eil dez a c'houere. ●(1744) L'Arm 43b. La canicule est depuis le 24 Juillet jusqu'au 23 Août, tr. «Staireenn er hi a zou ag buarvétt dé ar-nugueénd à Ourelin béd enn tri ar-nugueénd à Æste.»
●(c.1825/1830) AJC 4316. voar dro anter mis goueren. ●(1847) FVR 25. Enn eil a C'houere. ●(1854) PSA I 30. e rehé d'oh en avis de hadein hou toar de hourhelin. ●(1855) BDE 182. er hetan guinér a vis gourhelin. ●(1876) TDE.BF 241a. Gouelen, s. m. T[régor], tr. «Juillet. Miz gouelen, le mois de juillet.» ●(1878) SVE 784. Da gann Gouero / Eost e pep bro. ●(1903) MBJJ 154. ar bemped a viz gouelen.
●(1903) MBJJ 272. ar 5ed a viz gouelen. ●(1910) EGBT 162b. goueren, goulen, tr. «m. juillet.» ●(1910) MBJL 45. ar 14 a viz goueren 1833. ●(1916) KZVr 163 - 16/04/16. Glao gourhelin / A lak da zevel ar gwimm.
- gouheskgouhesk
coll. (botanique) Laîche.
●(1732) GReg 491b. Herbe longue qui coupe la main, & qui croit dans les lieux marécageux, tr. «Goë-hesq.»
- gouhezgouhez
f. –ed, –ion (famille) Bru.
●(1499) Ca 27a. [breuzr] Jtem hec fratrissa / se. g. femme de frere. g. brus. b. gouhez. ●97a. Gouhez. g. seronge / ou femme de frere. ●(1521) Cc. Gouhez, bru, femme de frère, l. glos. (d'après GMB 281).
●(1659) SCger 151a. gouhez, tr. «bru.» ●(c.1718) CHal.ms i. bru, tr. «h/goüé.» ●bru, tr. «goüi, ou goüé, er c'hoüi, er c'hoüé.» ●(1732) GReg 122b. Bru, belle-fille, tr. «Gouhez. Van[netois] Goühé. gouhé. goëhé.» ●(1744) L'Arm 29a. Belle-fille, bru, tr. «Gouhé.. éion. f.» ●(1790) MG 129. é houhé e laras d'é dén ne fautai quet laquad hé zadeq de bredein guet-'ai. ●183. Bout-ç'ou guet men gouhé ur hroaidur é vaguein. ●(17--) TE 13. é voès hac é dair gouhé. ●38. ean en dès men davæét de glasq ur ouhé dehon. ●144. É ouhé (…) e ulevoudas, hac e varhuas ar en tache.
●(1896) HIS 39. get Ruth, hé gouhé. (…) un tarh-kaloñ aveit hé diú gouhé, rag ind e garé ou mameg.
●(1934) BRUS 203. Une bru, tr. «ur ouhé, pl. gouhéied.»
- gouhingouhin
f. –où
(1) Gaine, fourreau (d'épée, etc.).
●(1499) Ca 97b. Gouhin. g. gayne. ●(c.1500) Cb 97b. Gouhin. ga. gayne. ●(1633) Nom 157a. Theca cultellaria : la gaine ou custode à couteaux : gouin, gouchin, pe custod an countellou. ●184b. Vagina : fourreau, gaine : fourreau pe gouyn.
●(1659) SCger 59b. foureau, tr. «gouin.» ●61b. gaine de couteau, tr. «gouin.» ●151a. gouïn, tr. «gaine.» ●(c.1718) CHal.ms ii. mettre l'épée dans son fourreau, tr. «lacat er glean en e c'hoüin'.» ●(1727) HB 246. o fourra e gleze en e c'houin. ●(1732) GReg 446a. Gaine, étui de coûteau &c., tr. «Gouhin. p. gouhinou.» ●(1744) L'Arm 163b. Fourreau, tr. «Gouhin.. neu. f.» ●(17--) TE 188. é glèan én hé gouhin.
●(1925) FHAB Gouere 276. Eur gontell paket en eur win lien teo.
(2) Femme facile.
●(1732) GReg 90b. Bergere, une commode, tr. «gouhinn. p. gouhinou. gouyn. p. gouynou.» ●301b. Donne, courtisane, tr. «Gouhyn. p. gouhynou.» ●762a. Une prostituée, tr. «Ur gouhin. p. gouhinou, gouhined.»
- gouhinañ / gouhiniñgouhinañ / gouhiniñ
v. tr. d.
(1) Mettre dans un fourreau, une gaine.
●(c.1500) Cb 97b. [gouhin] Jtem vagino / as. g. engayner. b. gouhinaff.
●(1659) SCger 50b. engainer, tr. «gouina.» ●61b. mettre l'epée dans son foureau, tr. «gouina ar cleze.» ●(c.1718) CHal.ms ii. mettre l'épée dans son fourreau, tr. «gouhinein er glean.» ●(1732) GReg 446a. Mettre dans la gaîne, engaîner, tr. «Gouyna. pr. gouynet. Van[netois] gouhineiñ.» ●(1744) L'Arm 133a. Engainer, tr. «Gouhinein.. nétt.»
●(1932) CDFi 5 novembre. e c'houinas Fanch e zabrenn.
(2) Foutre.
●(17--) FGab 144. veteis ne gouini.
- gouhinell
- gouhinergouhiner
m. –ion Gainier.
●(c.1500) Cb 97b. [gouhin] Jtem hec vaginarius / rii. gal. gaynier. b. gouhiner.
●(c.1718) CHal.ms ii. gainier, qui fait des gaines, tr. «gouhinour.» ●(1732) GReg 446a. Gaînier, ouvrier qui fait des gaînes, tr. «Gouyner. p. gouynérien. Van[netois] gouhinour. p. yon.» ●(1744) L'Arm 169a. Gainier, tr. «Gouhinour.. nerion. m.»
- gouhinerezh
- gouhiniñgouhiniñ
voir gouhinañ
- gouhouad
- gouiañvgouiañv
voir goañv
- gouiapl
- gouietgouiet
voir gouzout
- gouignal
- gouïlh
- gouin-gouin-
voir gouhin-
- gouiziadenngouiziadenn
f. –où Chose sue.
●(1947) YBBK $ 774. Ar verboù diskleriañ, da lavarout eo ar verboù a ro da anaout un diskleriadur, ur soñj, ur gredenn, ur ouiziadenn.
- gouiziat
- gouizidigezhgouizidigezh
f. Connaissance, science.
●(14--) N 419. An guizuidiguez an frouez man, tr. «La nouvelle de cette conception.»
- gouizieggouizieg
m. gouizieion Savant.
●(1710) IN I 181. fallout ober ar gouiziec er pez a enevomp ervat ne ousomp quet (…) ober ar gouiziec er pez a ouffen.
●(1926) FHAB Kerzu 456. gouizieien, tud a studi, o deus krouet a-benn-font eur «yez lennek unvan». ●(1975) LLMM 170/169. Lod a vez graet evit lenneien ha gouizieien.
- gouiziegezhgouiziegezh
f.
I.
(1) Science, savoir de qqn.
●(c.1500) Cb 89b. [fur] Jtem hec astutia / e. g. bonne prudence / ou encense. b. gouizyeguez. ●100a. [gouzout] Jtem scitus / tus / tui. g. science. b. gouuizyeguez. ●(1576) Cath 8. an gouuizeguez a hanot, tr. «ta science.»
●(1659) SCger 108b. le sçavoir, tr. «gouizieguez.» ●151b. gouizieguez, tr. «science.» ●(1732) GReg 759a. Une profonde science, tr. «Ur vouïzyéguez vras.» ●851a. Science, doctrine, tr. «Guïyéguez. gouîzyéguez.»
●(1889) ISV 105. eun dra hag a ioa dreist gallout ar vouiziegez. ●473. Emaint aze oc'h ober ho fouge gant ho gueziegez hag ho skianchou ; mes mar o deus eun tam goueziegez, eun tam skianchou bennag, da biou int-hi dleour a gement-se ?
●(1902) PIGO I vi. n'e ket eul levr a wiziegez. ●(1906) KPSA xi. en deuz diskouzet e oll wiziegez. ●(1964) BAHE 41/56. hor barregezh hag hor gouiziegezh.
(2) Connaissance (d'un métier).
●(1909) KTLR 65. eur bern armou kizellet gant guiziegez. ●(1964) ABRO 9. A-barzh pell em boe gouiziegezh war ar jedoniezh ha skiant ar verdeadurezh hag e tapis difazi an tu da embreger ar gouelioù, da roeñvat ha da sturiañ.
II. [en locution]
(1) Dre ouiziegezh : sciemment.
●(1612) Cnf 11a. rac ma endeueus læset da confes dré é gouuizzyeguez (…) vn pechet maruel. ●32a. Lauaret gaou dré è gouuizyeguez ez confession à vn pechet maruel bennac, pe-henny à dléer da confes so pechet maruel.
(2) Gant gouiziegezh (vat) : à escient, sciemment.
●(1659) SC 65. mar deu vr Christe[n] d'en em arresti en e distraction aratos, ha gant e ouizieguez, an oræson ne dal netra. ●(1732) GReg 365b. A escient, sciemment, tr. «Gad gouïzyéguez.» ●366a. A mon escient, tr. «Gand va gouïzyéguez.»
●(1854) MMM 174. Amà, question ebet eus ar passionou-se furius pere a droubl ac a zall an den : a ben-ê-greïson, var ê dranquilite ha gat gouessiêgues vad, ar pec'heur sacrilach a gompren, a arranje, a ra ê dorfet. ●(1872) DJL 46. Rabad eo jamez trahissa ar virione gant gouizieghez. ●(1882) BAR 19. pec'het great ganthan gant gouiegez. ●(1894) BUZmornik 286. Mar rafent gaou ouz unan bennag gant ho gouiziegez. ●(18--) SAQ I 123. unanou benag hag ho deuz gant ho goeziegez ho-unan, dilezet servich Doue ? ●159. pa zeu eur re benag dre ho faot ha gant goeziegez, da derri ho lezennou. ●(18--) SAQ II 77. en em lakaat, eb izom, ha gant guiziegez vad, en danjer da laza an nesa.
●(1906-1907) EVENnot 9. (Landreger) Gant ho kwiegez eo bet groet kement-se, tr. «su.»
(3) E gouiziegezh : sciemment.
●(1727) HB 42. Laerez na miret madou den / E couizieguez ne ri biquen.
(4) Da'm gouiziegezh : à ma connaissance.
●(1906-1907) EVENnot 9. (Priel) Ma mab en evoa, d'am gwiegez, 1600 lur arc'hant, tr. «connaissance.»
- gouiziegezhel
- gouiziekgouiziek
adj.
I. (en plt de qqn)
A.
(1) Qui connaît un domaine, son métier.
●(1659) SCger 51b. bien entendu, tr. «gouiziec.» ●55a. expert, tr. «gouiziec.»
●(1907) PERS 195. daou veleg gouziek hag helavar. ●(1910) MAKE 32. tremen a ree dre ar vro evit eur micherour gouiziek. ●(1920) AMJV 70. Leanezed gouizieg a entente ouz ar re glanv. ●(1939) MGGD 66. livet gant eur micherour gouiziek.
(2) spécial. Savant.
●(c.1500) Cb 89b. [fur] Jtem nauus / a / um. g. saiges ou aigilez. b. gouuizyec. ●Jtem astutus / a / um. g. saige. b. gouizyec. ●100a. [gouzout] Jtem concius / a / um. g. concachant / ou consentant. b. gouzuizyec. ●(1576) Cath 6. vn den gouuiziec ha sauant, tr. «un homme savant et instruit.» ●(1612) Cnf.epist 34. Doctoret scauant ha gouizyec bras. ●(1612) Cnf 23a. gant vn den gouizyec hac ententet. ●(1621) Mc 76. meurbet gouiziec, meurbet deboner.
●(1659) SCger 45a. docte, tr. «gouiziec.» ●99b. quelques sçauans qu'ils soient, tr. «peguer gouiziec benac event.» ●151b. gouiziec, tr. «sçauant.» ●(1732) GReg 846b. Savant, Sçavant, ante, tr. «Gouïzyecq. guïzyecq. Van[netois] gouyecq.» ●(1744) L'Arm 439b. Érudit, te, tr. «Gouiæc.»
●(1849) LLB 15. den fur ha gouziek. ●(1864) SMM 15. en oll guæriou ez eus aleis a scoliou, aleis a vistri goueziec. ●(1869) SAG 26. goeziek hag abill. ●(1870) MBR 8. ma par roue a zeuaz da veza gwiziek e berr amzer. ●(1891) MAA 126. e touez ar re guecheka.
●(1911) BUAZperrot 461. Dont a reas (…) da veza gouiziek bras var gelennadureziou ha kemennadureziou ar relijion gristen. ●(1943) FATI 128. Eun den gouiziek eo.
B.
(1) Bezañ gouiziek da : s'y connaître.
●(1955) STBJ 73. Gouiziek e oa Fañch da labourat. ●83. Anaoudek-tre e oa ma zad war-dro ar c'hezek ha gouiziek da zoñvaat al loened direiz. ●85. e oa gouiziek ma zad ive da louzaoui e lôned.
(2) Bezañ gouiziek diouzh, eus : être savant en, dans, sur.
●(1866) FHB 100/380a. He varc'h, gouzyeg mad euz an hent, a ya attao, eb paouezi morse, eb troi nag a zeou, nag a gleiz. ●(1871) FHB 310/385a. gouiziek var ho meno dioc'h ar c'hebel-tousek.
●(1906-1907) EVENnot 2. (Tredarzeg) Hi e oa gwiek mad deuz an treo ze, tr. «instruite.» ●(1921) PGAZ 89. Ervez lavar an dud gwiziek diouz an traou koz.
(3) Bezañ gouiziek war : s'y connaître en.
●(1902) PIGO I vi. e ginnig [al levr] d'an dud gwiziek war ar brezonek. ●(1939) MGGD 35. Gouiziek e oa ivez war holl skiantou ar bed.
(4) Bezañ gouiziek e : être expert en.
●(1857) CBF 65. Mont a rann da glask eunn den gwiziek el lezennou a ouezo difulia va c'huden, tr. «Je vais chercher un homme expert dans les lois qui saura débrouiller mon écheveau.»
II. (en plt de qqc.) Savant.
●(1911) BUAZperrot 197. skridou gouisiek. ●269. kenteliou uhel ha gouiziek.
- goujardgoujard
m. –ed
(1) Goujat, valet d'armée.
●(1659) SCger 63a. gouiard, tr. «gouiart.» ●(1732) GReg 463b. Goujat, valet de soldat fantassin, tr. «Goujard. p. goujarded.»
(2) Gamin.
●(1867) FHB 147/340a. en tu all d'eur goujard gant he c'houjardez.
●(1904) LZBg Gouere 158. deu houjard. ●(1905) DIHU 2/32. ur sant é er goujard men ! ●(1906) DIHU 7/126. Huéh pé seih goujard en doé déja, érauk Jobig. ●(1919) DBFVsup 28b. gouspin, m. jeune garçon. Synonymes : goujard, kren bautr, averlaud ; drillaud.