Devri

Recherche 'mou...' : 337 mots trouvés

Page 3 : de mouezhian (101) à moularzin-boularzin (150) :
  • mouezhiañ
    mouezhiañ

    v. intr. Voter.

    ●(1857) LVH 67. é ma drès peb-tra de Væstr en novicèed é rein sclerdér d'er honseil avit boéhein. ●78. Mar en dès bet er honseil boéhiet aveit receu ur ré benag. (...) a p'en dé question a voéhiein aveit receu eid en habid ré hag e zou queniguet eid en dra-zé.

    ●(1904) DBFV 25b. boéhien, v. n., tr. «donner sa voix, voter.»

  • mouezhiñ
    mouezhiñ

    voir mouezhañ

  • moufti
    moufti

    m. –ed (religion) Mufti.

    ●(1744) L'Arm 249a. Muphti, tr. «Moufti à fauss Lézênn enn infam Mahomætt.»

  • moug .1
    moug .1

    adj.

    (1) (en plt de la voix) Mat.

    ●(1879) ERNsup 163. Eur vouez moug, une voix sourde, caverneuse, Trév[érec]. ●(1899) HZB 165. E vouez a oa moug hag a grene gañt ar glac'har.

    ●(1903) MBJJ 236. Mes o mouez a zo moug : mont a ra war rauk kazi hep sevel na disken, hag a-stlej, koulz laret.

    (3) Terne, mat, foncé.

    ●(1896) GMB 428. pet[it] tréc[orois] mouk couleur foncée.

    ●(1902) PIGO I 33. ru-moug, liou gwad sec'h. ●(1907) AVKA 85. Mar g-eo pur o lagad, na klanv na moug na brumenet. ●258. An heol a devalao, ar loar a vo moug, ar stered a goueo deuz an oabl, ha beteg an diazeo deus ar bed a hijo.

    ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. moug, tr. «terne, sans écho, sans éclat, sans brillant.»

    (4) =

    ●(1930) FHAB Meurzh 105. Ne welo mui den ho pleo moug / Rodellet ker brao war ho choug.

    (5) Pourpre.

    ●(1732) GReg 221a. Couleur de pourpre, tr. «Liou moucq.»

    ●(1876) TDE.BF 470a. Moug, adj., tr. «Ecarlate, pourpre.» ●(1880) SAB 40. al liou moug pe violet.

    (6) (météorologie) Lourd, étouffant.

    ●(1872) ROU 104b. Temps suffoquant, tr. «Amzer moug.» ●(1876) TDE.BF 470a. Moug, adj., tr. «Mou et étouffant, parlant du temps.»

    ●(1982) TKRH 160. pa vije amzer voug.

    ●(1978) BRUDn 19/19. An amzer a zo moug. ●(1982) TKRH 160. pa vije amzer voug.

  • moug .2
    moug .2

    m.

    I.

    (1) Action d'étouffer (qqn).

    ●(1732) GReg 892a. Suffocation, étouffement, tr. «moug.»

    ●(1876) TDE.BF 470a. Moug, s. m., tr. «Etouffement.»

    ●(1907) VBFV.bf 54b. moug, m. pl. eu, tr. «suffocation, étouffement.» ●(1936) TKAL I 38. neuze en devo dellezet ar moug hag ar groug.

    (2) Betek ar moug : jusqu'à s'étouffer.

    ●(1855) MAV 43. oc'h eva sistr beteg ar moug.

    (3) (imprécation) Ar moug ra'z mougo : que la suffocation t'étouffe.

    ●(1732) GReg 892a. La suffocation t'étouffe, imprécation, tr. «Ar moug r'az mougo.»

    II. (astronomie) Déclin de la lune.

    ●(1919) DBFVsup 51b. moug ar er loér, tr. «déclin de la lune.»

    III. (cuisine) Saos-moug : étuvée.

    ●(1732) GReg 379a. Étuvee, sorte de cuisson qui se fait entre deux plats, avec du vin, du beurre, &c., tr. «Sauz-moug.» ●Des carpes à l'étuvée, tr. «Carped èr sauz-moug.»

  • moug .3
    moug .3

    m. Pourpre.

    ●(1732) GReg 745a. Pourpre, tr. «Moucq.» ●Le mauvais Riche étoit vêtu de pourpre & d'écarlate, tr. «Ar fals pinvidicq a yoa guisqet à voucq hac a scarlecq.»

    ●(1869) HTC 85. gant ho mantilli-moug.

    ●(1915) RNDL 128. Hanval doh ur roué gouéù en hum hroñn a vouk, tr. «Pareil à un roi barbare qui s'enveloppe de pourpre.»

  • mougadell
    mougadell

    f. –où Suffocation.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. Suffocation, tr. «mougadel.»

    ●(1904) DBFV 166b. mougadel, s. pl. –lleu, tr. «étouffement.»

  • mougadenn
    mougadenn

    f. –où (astronomie)

    (1) Éclipse.

    ●(1732) GReg 317b. Eclipse, obscurcissement d'une planete, tr. «mougadenn. p. mougadennou.»

    ●(1876) TDE.BF 470a-b. Mougadenn, s. f., tr. «Eclipse, obscurcissement du soleil ou d'un astre par l'interposition d'un autre.»

    (2) Mougadenn en heol : éclipse du soleil.

    ●(1732) GReg 317b. Eclipse du Soleil, interposition de la Lune entre la Terre & le Soleil, qui nous dérobe à la vûë de ce Pere de la nature, tr. «ur vougadenn èn héaul.»

    (3) Mougadenn el loar : éclipse de la lune.

    ●(1732) GReg 317b. Eclipse de la Lune, lorsqu'elle passe toute, ou une partie, dans l'ombre de la terre, tr. «mougadenn èl loar.»

  • mougadur
    mougadur

    m. –ioù

    (1) Étouffement.

    ●(c.1718) CHal.ms i. estoufement, tr. «mougadur.» ●(1732) GReg 375b. Étouffement, tr. «Mougadur.» ●892a. Suffocation, étouffement, tr. «Mougadur.»

    ●(1904) DBFV 166b. mougadur, m. pl. –eu, tr. «étouffement.» ●(1931) VALL 40a. Asphyxie, tr. «mougadur m.»

    (2) Extinction.

    ●(1732) GReg 388b. Extinction, tr. «Mougadur.»

  • mougañ / mougiñ
    mougañ / mougiñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) S'étouffer, suffoquer.

    ●(1659) SCger 114a. suffoquer, tr. «mouga.» ●(c.1680) NG 886. Burhut eo na ougant.

    ●(1908) PIGO II 160. Deus war veaz ; mougan ri aze. ●(1919) BUBR 10/268. an aer (...) a zo deuet breman da veza ker mac'h ha ker put ken na fell d'eomp mouga.

    (2) (en plt du feu, d'une flamme) S'éteindre.

    ●(1854) MMM 270. en eun tân pini ne vougo jamæs. ●(1862) JKS 369. ann tan-ze flamm bepred ha ne voug morse. ●(1869) HTC 159. da zevi en eun tan ha ne vougo biken. ●(1869) SAG 123. er memez mare an tan a vougaz.

    ●(1909) FHAB Ebrel 100. evel ma voug eur c'houlaouen, pa vez peur-zevet ar vouchen. ●(1909) MMEK 94. an tan a vougaz raktal. ●(1912) MMPM 65. an tan a vougaz. ●(1935) SARO 27. eun tan gwall spontus bet kroget e Kemper, a vougas, en eun taol.

    ►sens fig.

    ●(1834) APD 17-18. Mar santit anezàn o vlancât hag o vouga [tan ar garantez]. ●(1869) FHB 214/33b. guelet ar feiz o tont da vouga e calon kel liez a zen.

    ●(1906) BOBL 27 janvier 71/2f. ar reveulzi a voug dre dammou.

    (3) (horticulture) S'étioler.

    ●(1849) LLB 927-928. Er gué iouank e voug é dan er hoeskeden, / aveid mé hrouieneint hag aveid mé reint taul / E ma ret mé tuemeint toh tereneu en heol.

    (4) (en plt d'une douleur) Se calmer.

    ●(1873) FHB 07 Even p. 147b. Brema, eme Vurtz, ema ho car e savete adarre evit eur pennad. He golo a riz adarre ; an tan a ioa enhi ; mes ar boan hag an danijen-ze a vougas nebeut ha nebeut.

    II. V. tr. d.

    A. (en plt de qqn, d'un animal)

    (1) Asphyxier.

    ●(1659) SCger 53b. etoufer, tr. «mouga.» ●(1732) GReg 375b. Étouffer, tr. «Mouga. pr. mouguet. van[netois] mougueiñ. pr. et.»

    ●(1876) TDE.BF 470a. Mouga, v. a., tr. «Etouffer, suffoquer, asphyxier, parlant des personnes.» ●(1896) HIS 64. En dud en doé ind douget d'er forn, e oé bet mouget get er vureh.

    ●(1925) FHAB Mae 162. mouget gant eun êzenn bunumus. ●(1925) FHAB Mezheven 215. mogedi ha mouga an dud kez.

    (2) Bezañ mouget gant : être étouffé par.

    ●(1879) BMN 304. Eur vaouez all (...), cavet mouget gant he boed.

    (3) Tuer.

    ●(1850) MOY 161. M'o devo da vouga an oll bugale mâl. ●(1878) SVE 20 §125. Mouga ann aer gant he c'hofad, tr. «étouffer le serpent avec sa portée.»

    B. (en plt de qqc.)

    (1) Étouffer (une plante).

    ●(1849) LLB 701-702. É ma ret ou huenat, tenein ol el lezeu, / Ged eun ne vougehent émber er planteneu.

    ●(1910) BOBL 16 avril 277/2e. Gouezit ez eus daou seurt plant : eur re a zistera, a zizec'h an douar hag eur re all a wella anezhan en eur skarza pe mouga al loustoni a zo o klask diwana. ●(1936) LVPR 91. e sav broustou regalis. An drailhou gwez-se, na dalvezont, kouls lavaret netra. Ha ma lezer anezo da boulza, e teuont da vouga, da luia da laza ar gwez-Olivez.

    (2) Éteindre, étouffer (le feu).

    ●(1659) SCger 53b. eteindre, tr. «mouga.»

    ●(1876) TDE.BF 470a. Mouga ann tan, tr. «éteindre le feu.» ●mouga ar goulou, tr. «éteindre la chandelle.» ●(18--) SAQ II 45. mouga'n tan guall.

    ●(1911) BUAZperrot 656. eur pil-dour a deuas hag a vougas an tantad. ●(1911) SKRS II 18. mouga an tan goall.

    (3) (tunodo) Dépenser.

    ●(1893) RECe xiv 268. an añbelhin miniq en deva mouget toud en bilheoz en eva.

    (4) (tunodo) Mougañ ur vlevenn : boire un coup.

    ●(1935) ANTO 82. plijout a ra d'ezañ mougañ eur vlewen.

    (5) Mougañ e win : cuver son vin.

    ●(1732) GReg 241b. Cuver son vin, se coucher après avoir mal bû, tr. «mouga e vin èr c'housqed.»

    (6) Dominer (un bruit).

    ●(1869) FHB 243/269a. ken na zeu an taboulinou d'ho mouga dre ho c'hroz birvidic.

    C. sens fig.

    (1) Abolir.

    ●(1876) TDE.BF 470a. Mouga, v. a., tr. «éteindre, abolir, parlant des coutumes.» ●Mouga gisiou fall, tr. «abolir de mauvaises coutumes.»

    (2) =

    ●(1849) LLB 459-460. el luhed, er brogon / E vurlet el lagad hag e voug er galon.

    (3) Mougañ e zle : payer sa dette.

    ●(1923) KTKG 40. Eun den hag en deus dle a vezo paouroc'h ken n'en devezo mouget he zle.

    (4) Juguler, étouffer.

    ●(1866) LZBt Ebrel 102. hag a reaz urz d'ehan da vougan an diroll. ●(1884) BUZmorvan 1. da vouga ar goall ioulou euz he galoun.

    ●(1910) MBJL 10. 'N eun daou vlâ e teujont a-benn da vouga falskreden Pelaj. ●(1933) MMPA 146. C'houi eo an Hini he deus mouget ar fals-kredennou ebarz ar bed holl ! ●169. pep tro, o deus kavet an tu da vouga kreansou an dud dife.

    (5) Étouffer (sa colère, sa peine).

    ●(1792) HS 33. Sara ne eèllass quet mouguein pèl hé foén.

    ●(1838) OVD 142. mouguein aben-caër er golér. ●(1894) BUZmornik 268. Mes ho maro ne vougaz ket ar gounnar en devoa Des outho.

    ●(1910) MBJL 145. pidi ar re all da vougan o buanegez.

  • mougaonig
    mougaonig

    m. Homme claustrophobe.

    ●(2002) LLMM 303/95. lakaat ur mougaonig war ul lestr-spluj.

  • mougasenn
    mougasenn

    f. (météorologie) Brouillard.

    ●(1954) VAZA 106. ar vougasenn euzhus-se, ken tev, ken divoull ha gur vantell stoub. ●(1957) AMAH 245. hanter zallet gant ar vogasenn-se.

  • mougasenn-vor
    mougasenn-vor

    f. (météorologie) Brouillard marin.

    ●(1961) LLMM 86/151. hag adal ma rene ur vougasenn-vor, ha dreist-holl goude kuzh-heol.

  • mougenn
    mougenn

    f. –où

    I.

    (1) Vapeur.

    ●(18--) SAQ I 181. Divar ar bern teil deuz ar mintin e ve guelet o sevel eur vougen vrein.

    (2) (météorologie) Brume, brouillard.

    ●(1879) ERNsup 163. eur vougenn, ou mougenn zo enn amzer, le temps est sombre, lourd. Trév[érec].

    ●(1902) LZBt Du 23. An avel zo fresk hag ar vougen a c'harz sklerijen an heol da dont en hon beteg. ●(1910) EGBT 30. mougen, tr. «f. brume.» ●31. Hirie eur vougen deval a garg an amzer. ●(1907) AVKA 152. Evel en ur vougen e oant. ●(1910) MBJL 67. An deio-man e ve eur vougen denv hep (lire : bep) beure hag a ve debret gant an heol 'benn eun eur goude kreiste. ●(1912) BUAZpermoal 923. En eun tôl e sav eur vougen hag a'n em led hag a denva evel eur goumoulen. ●(1925) FHAB Mae 163. pa deu eur vougenn denval d'en em leda war ar bed. ●(1942) VALLsup 25b. il y a de la brume, tr. «mougenn a zo war an amzer.»

    II. sens fig. =

    ●(1915) HBPR 249. kas a reio kuit ar vougen a ioa var ar feiz.

  • mougenn-veure
    mougenn-veure

    f. (météorologie) Brume matinale.

    ●(1942) VALLsup 25B. Brume du matin, tr. «mougenn-veure f.»

  • mougennet
    mougennet

    adj. Noyé dans la brume, le brouillard.

    ●(1912) MMKE xiii. a-dreuz eur beurevez mougenet.

  • mouger
    mouger

    m. –ion

    (1) Étouffeur.

    ●(1936) IVGA 265. Mougerien wirion ar vro.

    (2) Celui qui éteient le feu.

    ●(1911) SKRS II 18. mougerien an tan goall.

    (3) Korn-mouger : éteignoir.

    ●(1934) BRUS 310. L'éteignoir, tr. «er horn-mougér.»

  • mouger-gouloù
    mouger-gouloù

    m. Éteignoir.

    ●(1889) ISV 478. unan euz ar friou-ze a hanver mouger-goulou, hag a c'hell disc'hlavi, dizheoli ha goudori ar re en em gaf en ho c'hichen.

  • mougerezh
    mougerezh

    s. (météorologie) Temps étouffant, lourd.

    ●(1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 208. na deur, nag ahuél, mæs mouguereah.

  • mougerig
    mougerig

    m. –où Éteignoir à chandelles.

    ●(1732) GReg 373a. Éteignoir pour éteindre la chandelle, tr. «Ur mouguericq. p. mouguerigou.»

    ●(1876) TDE.BF 470b. Mougerik, s. m., tr. «Eteignoir ; pl. mougerigou.»

  • mougev
    mougev

    f. –ioù Grotte.

    ●(1876) TDE.BF 470b. Mougeo, s. m., tr. «Antre, caverne ; pl. mougeviou.»

    ●(1927) GERI.Ern 61. bougeo (et mougeo) f., tr. «grotte.»

  • mougiñ
    mougiñ

    voir mougañ

  • mougnañ / mougnat
    mougnañ / mougnat

    v. Mâcher avec les gencives.

    ●(1732) GReg 959a. Manger comme une vieille, tr. «Moignat.» ●(17--) ROus.ms. Mounhia, mounghia, tr. «remuer les levres sans bruit, comme si on parloit tout bas. Marmoter.»

    ●(1876) TDE.BF 470b. Mougna, v. n., tr. «Manger comme font les personnes qui n'ont plus de dents, remuer les lèvres comme si l'on parlait tout bas.»

    ●(1924) NFLO. manger la bouche pleine, tr. «mougna.»

  • mougnat
    mougnat

    voir mougnañ

  • mougner
    mougner

    m. –ion Celui qui mange comme les personnes qui n'ont pas de dents.

    ●(1876) TDE.BF 470b. Mougner, s. m., tr. «Celui qui mange comme les personnes qui n'ont pas de dents.»

  • mougnerez
    mougnerez

    f. –ed Celle qui mange comme les personnes qui n'ont pas de dents.

    ●(1876) TDE.BF 470b. Mougner, s. m., tr. «Celui qui mange comme les personnes qui n'ont pas de dents.» ●Mougnerez, s. f. C'est le féminin du précédent.

  • mougoù
    mougoù

    pl. (argot de La Roche-Derrien) Argent.

    ●(1935) ANTO 82. evit sunañ mougaw.

  • mougus
    mougus

    adj. Asphyxiant.

    ●(c.1718) CHal.ms i. estouffant, tr. «toufferec, mougus.» ●(1732) GReg 375b. Étouffant, ante, tr. «Mougus.»

    ●(1919) BUBR 1/19. An aezennou mougus, ne oa bet anezo da vad nemed eur wech. ●(1919) BUBR 6/163. obuziou mougus. ●(1919) BUBR 9/243. aezennou mougus. ●(1931) VALL 40a. Asphyxiant, tr. «mougus.»

  • moui
    moui

    coll. (entomologie)

    (1) Guêpes.

    ●(c. 850-900) MSvbr IX f° 47b (DGVB 196a, GMB 428). guohi uel satron :: fucos. ●(c. 880-920) MSvbr XII 295 l. 4 (ETCE 44 137). vespas .i. guohi.

    (2) Taons.

    ●(1877) EKG i 73. moui, pe gelienn-vors, divar ar c’hezek.

    ●(1931) VALL 727a. Taon, tr. «mouï (et bouli, forme altérée).»

    (3) C’hwibu-moui : moustiques.

    ●(1931) VALL 484a. Moustique, tr. «c'hwibu-moui, fubu-moui. col. sg. c'hwibuenn-voui, fubuenn-voui.» ●(1958) BAHE 15/7. aergelc'h an trovanoù hag a zo brein gant ar fubu-moui.

  • mouih-dour
    mouih-dour

    s. (marine) Voie d'eau.

    ●(1924) DIHU 159/132. (Groe) Mouih-deur, tr. «voie d'eau.» Dastumet get J.P. Kalloh 1913.

  • mouilc'hi
    mouilc'hi

    pl. moualc'h

  • mouilh .1
    mouilh .1

    s. (argot) Argent.

    ●(1975) BAHE 86/23. e Bro-Dreger, e klever «mouilh», ha n'eo ket «mouloù» : eno 'zo mouilh, da lavaret eo, arc'hant zo eno. ●(1977) PBDZ 108. (Douarnenez) mouilh, tr. «argot : argent.» ●(1997) HYZH 209/25a. amasser un magot, tr. «serriñ mouilh (T[regor]), kokez, kaout pesked (T[regor]).»

  • mouilh .2
    mouilh .2

    m. (pêche)

    (1) Roued-vouilh =

    ●(1952) LLMM 34/48. (Douarnenez) Rouejou mouilh : rouejoù sardin troc'het etre daou, a vez mouilhet er fesoù, e-pad an noz, da dapout pesked bihan d'ober kaoteriad.

    (2) Pierre de mouillage.

    ●(1987) GOEM 100. La pierre de mouillage, men mouilh.

  • mouilhardez
    mouilhardez

    voir meurlarjez

  • mouilharjez
    mouilharjez

    voir meurlarjez

  • mouilher
    mouilher

    m. –ion Vantard.

    ●(1924) NFLO. vantard, tr. «eur mouilher.»

  • mouilhiñ
    mouilhiñ

    v. tr. d. (pêche)

    (1) Mouiller, filer (filet, casier, etc.).

    ●(1977) PBDZ 1009. (Douarnenez) ma vouilhez da higennoù a lanv, a begez d'an etal neuze, tr. «si tu mouilles tes hameçons au jusant (lire : au flot), alors tu te mets au travail à la mer étale.»

    (2) Maen-mouilhañ : pierre de mouillage.

    ●(1987) GOEM 100. La pierre de mouillage, men mouilh.

  • mouilhourenn
    mouilhourenn

    f. –ed Souillon.

    ●(17--) BMa 444. Dallet o retorn mouillouren, tr. «Tiens en retour, salope !»

  • mouiñ
    mouiñ

    v. intr. Se renfrogner.

    ●(1659) SCger 102b. se refrogner, tr. «moui.»

  • Moujik
    Moujik

    m. –ed Moujik.

    ●(1955) VBRU 50. en-dro d'an holl voujiked.

  • mouk
    mouk

    adj. =

    ●(1907) KANngalon Du 532. en armel mouk ma'z eo ar gador govez.

  • moukekehoù
    moukekehoù

    s. Jeu de cache-cache.

    ●(1913) BUKE 5. (Leichon) Hoari penaus ? (Anna) Hoari moukekeheu. ●(1919) DBFV.Sup 51b. à Lang[uidic], moukekeheu, à Caudan moucheka, à Plouay kuheka. ●(1928) DIHU 201/45. Moukekeheu (hoari) : jouer à cache-cache.

  • moukled
    moukled

    coll. (ichtyonymie) Moules.

    ●(1907) BOBL 09 mars 128/3d. da besketa moukled da vek Tregastel.

  • mouklesa
    mouklesa

    v. intr. Pêcher des moules.

    ●(1958) ADBr LXV 4/512. (An Ospital-Kammfroud) Les verbes dérivés sont moulkleza et moulklezeta : pêcher des moules. Mond da voulklezeta war bank Tibidy.

  • mouklez
    mouklez

    coll. (ichtyonymie) Moules.

    ●(1958) ADBr lxv 4/512. (An Ospital-Kammfroud) Moulklez : coll. ; plur. moulklezennou. – C'est le seul terme connu pour désigner des «moules».

  • mouklezeta
    mouklezeta

    v. intr. Pêcher des moules.

    ●(1958) ADBr lxv 4/512. (An Ospital-Kammfroud) Les verbes dérivés sont moulkleza et moulklezeta : pêcher des moules. Mond da voulklezeta war bank Tibidy.

  • Moul
    Moul

    voir Enez-Moul

  • moul
    moul

    (danse) Dañs moul =
    ●(1963) TDBB 534. Citons encore en Bas-Léon dañs tro, ou danse ronde, qui est très commun, dañs moul et piquette qui sont rares au contraire, le premier propre à Landéda, le second à Plourin.

  • moul-troad
    moul-troad

    m. (anatomie animale) Paturon.

    ●(1876) TDE.BF 471b. Moul-troad, s. m., tr. «Sabot du pied du cheval, paturon.»

    ●(1931) VALL 541a. Paturon du cheval, tr. «moul-troad (eur marc'h).»

  • moularziñ / boularziñ
    moularziñ / boularziñ

    v. intr. = (?).
    ●(1973) KOBL 190. (Plougerne) Ha lann evit ar c'hezeg. An-dra-ze a veze trouc'het bep ploaz hag a zao. An dra-ze gustum dont da voularzi.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...