Recherche 'dir...' : 320 mots trouvés
Page 4 : de direspont (151) à dirid (200) :- direspontdirespont
adj. Sans réponse.
●(1970) LLMM 138/. Mignoned all kaset ganto o gourc'hemennoù ivez a chomas direspont.
- direst-frikodirest-friko
m. fam. Retour de noces.
●(2002) MVAHU 54. (An Uhelgoad) Le lendemain était ce que l'on appelait le retour de noces, «an direst friko».
- direstañ / direstiñdirestañ / direstiñ
v. tr. d.
(1) Étaler le foin après la coupe.
●(1955) STBJ 13. Deski a rejont c'houennat, diresta hag eosta foenn. ●(1962) EGRH I 61. direstañ v., tr. « étaler le foin après qu’il a été coupé ; défaire les andains. » ●(1982) TKRH 39. o tirezañ, o treiñ, o verniañ ar foenn dre ma sec'he. ●169. ur forn (lire : forc'h) houarn da zirechañ pe da zarbar.
(2) Chom da zirestiñ : rester en plan.
●(1869) FHB 224/117a. Lod eus labourou an nevez-amzer, ar paladegou braz, a oa choumed da ziresta.
(3) Achever, finir (le travail).
●(1927) KANNkerzevod 10/5. Met abenn neuze e vo direstet al labour. ●(1929) MKRN 85. kaout mecherourien da ziresti e labour. ●(1931) VALL 7b. Achever le travail (en retard), tr. «diresti al labour, diresta.»
(4) Parcourir.
●(1922) IATA 15. pa vez seiz pe eiz leo da ziresti gant ar zac'h ouz ar c'heïn.
(5) Liquider.
●(1919) DBFVsup 17b. direstein (B[as] v[annetais]), tr. «achever complètement ; tuer net.» ●(1980) LIMO 19 juillet. Gwelet em es direstein ur lodad moh bihan. ●Direstein, tr. «débarrasser, liquider.»
(6) Débarrasser.
●(1977) PBDZ 780. (Douarnenez) direstiñ, tr. «débarrasser.»
(7) Manger tout ce qui reste.
●(1962) EGRH I 61. direstañ v., tr. « employer les restes. » ●(1994) MARV xiii 37. (Kanihuel) N'eo ket red deoh diresta ar pez a zo war an daol.
- direstaoldirestaol
adj. Pas difficile.
●(1909) BOBL 16 janvier 212/2d. Ar saout breizad a zo dirastol war ar boued.
- direstet
- direstiñdirestiñ
voir direstañ
- diret .1diret .1
adj. = (?) Intrépide (?).
●(1914) MAEV 215. Ao. Vaucourt na vanke ket a nerz kalon d'ezan pa veze war dachenn an emgannou, evel diret oa enep ar spont.
- diret .2
- diretiñdiretiñ
v. tr. d. Démêler.
●(1995) BRYV II 74. (Milizag) Ar grib groz neuze, e oam on-unan da zireti on bleo ganti. ●da zireti : disluzia ar bleo.
- direudañ / direudiñ
- direudiñdireudiñ
voir direudañ
- direun
- direunañ / direuniñdireunañ / direuniñ
v. tr. d.
I. Raser les soies d'un porc tué.
●(1904) DBFV 56b. dirañnein, v. a., tr. «peler (un pourceau).» ●(1926) FHAB Meurzh 94. evelse e vezo aes e zireuna [ar penn-moc'h]. ●(1977) EBZG 3. direunañ lost an diaoul. ●(1984) EBSY 137. (Sant-Ivi) ha int o deus direunet ar moc'h-gouez, tr. «Ils ont enlevé le crin des cochons sauvages.»
►[empl. comme subst.]
●(1981) ANTR 192. an direuna a ya difre en dro gantañ.
II. Ken start ha direunañ lost an diaoul : voir diaoul.
- direunerdireuner
m. –ion Celui qui rase les soies d'un porc tué.
●(1977) PBDZ 640. (Douarnenez) direuner, direunerien, tr. «celui qui enlève les soies du porc, lorsqu'il a été tué.»
- direunet
- direuniñdireuniñ
voir direunañ
- direüsdireüs
adj. Glouton.
●(1962) EGRH I 61. direüs a., tr. « qui mange n’importe quelle nourriture, glouton. »
- direüsaatdireüsaat
v. intr. Devenir moins regardant sur la nourriture.
●(1962) EGRH I 61. direusaat v., tr. « devenir moins regardant sur la nourriture. »
- direustiñdireustiñ
voir dirouestlañ
- direüzdireüz
m. -ion Glouton.
●(1962) EGRH I 61. direüz m. -ien, tr. « celui pour lequel toute nourriture est bonne. »
- direvil / dirivildirevil / dirivil
adj.
(1) Insolent.
●(1914) DIHU 108/88. na dirivilet (insolent) dèn ! ●(1919) DBFVsup 17b. direvir, dirivil, tr. «insolent.» ●(1925) DIHU 163/224. Direvir ha fol un nebed. ●(1934) MAAZ 57. Ataù ne vè ket ken dirivil doh en dud. ●(1939) RIBA 69. er homzeu dirivilan.
(2) Qui n'est pas difficile sur la nourriture.
●(1919) DBFVsup 17b. direvir, dirivil, tr. «dans l'Arv[or] peu difficile sur la nourriture.»
(3) Ober dirivil ouzh ub. : être insolent avec qqn.
●(1939) ANNI 37. Iùin bras é genein bout groeit divalaù ha dirivil dohti.
- direvilat / dirivilatdirevilat / dirivilat
v. intr. Dirivilat ouzh ub. : être insolent envers qqn.
●(1910) ISBR 261. doh ou hujautal hag é tirivilat dohté a veg ha dré skrideu.
- direviñdireviñ
v. intr. (en plt d'une surfage gelée) Fondre.
●(1955) VBRU 41. adal ma krog an erc'h da zireviñ. ●76. Ken yen ha ma'z oa er bloaz-se ar goañv, lenn ebet ne zeuas da zireviñ.
- direvr
- direvrañ / direvriañdirevrañ / direvriañ
v.
(1) V. tr. d. Défoncer (une barrique, etc.).
●(2002) TEBOT 97. Ha gant un tenn pistolenn / Direoret ar ribot.
(2) V. intr. plais. Direvrañ gant ar c'hoant : brûler, crever d'envie.
●(1908) PIGO II 23. Fanch an evoa c'hoant da vont da Bariz : dirêran a re gant ar c'hoant an evoa. ●(1965) BAHE 44/58. perak bezañ o tirevriañ gant ar c'hoant du d'hen degemerout bremañ ?
- direvret / direvriet
- direvriañdirevriañ
voir direvrañ
- direvrietdirevriet
voir direvret
- direzañdirezañ
voir direstañ
- direzon .1direzon .1
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqn) Déraisonnable.
●(1499) Ca 64a. Diraeson. g. sans raeson / sans frain effrenez.
●(1790) MG 215. Diræson-oh, m'ami, a pe zezirét ne vehait quet laqueit de bayein revè hou commodité.
●(1838) OVD 102. a vihannoh ne vehènt grignous ha diræson. ●(1869) KTB.ms 14 p 38. c'hui-vad a zo dirèzon !
●(1925) SFKH 20. Gout erhoalh e hramb penaus perh er ré goh ar re ré iouank, hinù en dé, e zou distér, hag er ré-men ken dirézon. ●(1978) BZNZ 52. (Lilia-Plougernev) an dra-se zo bezañ un tammig direzoun ie.
B. (en plt de qqc.)
(1) Déraisonnable, extravagant.
●(1575) M 2280. An bet he garredon, so diraeson confus, tr. «Le monde et sa récompense sont insensés, déconcertants.» ●3465-3466. Tra diræson difæçon disonest, tr. «Chose déraisonnable, vile, malhonnête,.»
●(1846) BAZ 285. eur priz divoder ha diræzon. ●(1894) BUZmornik 36. ne gavaz ket direzoun ar goulenn-ze.
●(1904) DBFV 57a. direzon, adj., tr. «sans raison, déraisonnable, impertinent, absurde.» ●(1906) KANngalon C'hwevrer 29. M'ar goulen eun dra direzoun.
(2) Démesuré.
●(1659) SCger 42a. demesuré, tr. «diræson.» ●51a. enorme, tr. «diraison.»
II. Adv. Déraisonnablement.
●(1904) DBFV 57a. direzon, adv., tr. «déraisonnablement.»
- direzon .2
- direzonapl
- direzonerdirezoner
m. –ion Homme coléreux.
●(c.1894) IJB.ms II 29. evel ma oa Jul eun direzonner deus ar penn kenta.
●(1977) PBDZ 523. (Douarnenez) direzoner, tr. «homme coléreux.»
- direzonerezdirezonerez
f. –ed Femme coléreuse, qui rouspète.
●(1977) PBDZ 741. (Douarnenez) direzonerez, tr. «femme qui rouspète.»
- direzonerezhdirezonerezh
m. Cris de colères.
●(1977) PBDZ 195. (Douarnenez) direzonerezh, tr. «criailleries de colère, reproches bruyants.»
- direzonet
- direzoniñdirezoniñ
v. intr.
(1) Déraisonner.
●(1869) SAG 22. Eaz eo bragal ha diraizouni. ●279. Red eo beza leal, autrou, ha diouall da ziraisoni.
(2) Crier avec colère.
●(1977) PBDZ 195. (Douarnenez) direzoni, tr. «crier avec colère.»
(3) Direzoniñ da ub. : importuner qqn en criant de colère.
●(1909) HBAL 50. kerz ac'haleze buan, a zo gwelloc'h d'id eget choum da zirezouni d'eomp evel ma rez.
- diridiri
plur. derez
- diri-bign
- diriaoudiriaou
adv. Jeudi.
●(1659) SCger 68a. Ieudi, tr. «Diriou.»
●(1847) FVR viii. ped ar skrivagner d'en em gavout eno diriou goude kresteiz. ●(1854) PSA II 211. Dé-rieu quetan é vou groeit er guetan quemunion ér barræs-men. ●(1881-83) RECe v 126. De même L[éon] diziou, jeudi, à Plestin (en Trég[or]) didiou, gall. dydd Iau. ●127. dirio, Trég. jeudi.
- diribañsdiribañs
voir dirabañs
- diribignaldiribignal
v. intr. Pendre.
●(1906-1907) EVENnot 31. (Pleuveur-Gaoter) Pera a zo e tirbignal deuz d'az kodell aze, tr. «pendre, flotter.»
- diribin .1diribin .1
adj.
I. Attr./Épith.
A.
(1) Incliné, déclive, en pente.
●(1732) GReg 523b. Incliné, qui est en pante, tr. «Diribin.» ●Aire inclinée, tr. «Leurr diribin.» ●689a. Une chose qui penche, tr. «un dra diribin.» ●689b. Pante, le panchant d'un lieu, tr. «diribin (diribin est adjectif).»
●(1906) KANngalon Kerzu 274. edon o pignat ouz an hent diribign.
(2) sens fig. Glissant.
●(1839) BSI 64. An oajou-ze a zo diribin ha dangerus.
B. (en plt de qqn) Délicat.
●(1732) GReg 261a. Delicat, sensible, tr. «diribin.»
●(1876) TDE.BF 139b. Diribin, adj. C[ornouaille], tr. «Susceptible, facile à irriter.»
II. Adv.
A. Par culbutes.
●(1876) TDE.BF 440a. ma voe tost d'ann azen diruilla diribign d'ann traon. ●(1890) MOA 206a. Dégringoler, tr. «diruilla diribign d'ann traon (T[régor]).»
B. Loc. adv.
(1) War-ziribin : en pente.
●(1869) FHB 205/389a. o tisken var ziribign eus bar ar menez d'an traon.
●(1931) VALL 188a. Déclive (terrain), tr. «war ziriibin.» ●(1943) FHAB Mezheven 308. he lein keinek, dantek, war ziribin.
(2) Ribin-diribin : montant et descendant sans cesse.
●(1857) CBF 17. kant leo evel-se, ribin-diribin penn da benn, tr. «cent lieues de la sorte, monter et descendre toujours.» ●(1890) MOA 103a. qui a beaucoup de montées et de descentes, tr. «ribin-diribin.»
- diribin .2diribin .2
m. –où
(1) Pente descendante.
●(1834) SIM 251. separi doureyer ur voaz ; mes qerqent ha ma vezont libr, o diribin o zrein. ●(1857) CBF 16. Ia, diribin zo aliez gant ann hent ha kalz a zao ivez, tr. «C'est vrai, il y a bien des descentes et des côtes.»
●(1869) TDE.FB 265b. Descente, s. f. pente par laquelle on descend, tr. «dinaou, m. ; diribin m. ; diarros, m. G ; diskenn, m. Ces mots ne s'employent pas au pluriel.»
●(1942) DRAN 141. En eur bignat gant diribin ar c’hamp, e-kichen e gompagnun dilavar bremañ. ●(1955) SKOL 3/18. diribin g. –où, tr. «forte pente, abrupt.»
(2) Déclivité.
●(1932) KWLB 24. gant eur santimetr ar metr a ziribin.
(3) = (?) Marches (?).
●(1923) LZBt Gwengolo 7. An ôter n'eman ken en he flom, na ken nebeut an diribign da sevel diouti. ●(1925) LZBt Meurzh 35. Diribign da sevel betek be Yeyasu, rener ha diazeer ar Japon.
- diribinajdiribinaj
s. Délicatesse, sensibilité.
●(1732) GReg 261a. Delicatesse, sensibilité, tr. «diribinaich.»
- diribinenn
- diribisdiribis
m. & adv.
I. M. Pente.
●(1867) FHB 134/240a. Var ziribiz an terguin. ●(1868) FHB 173/133b. diribis an dorguen soun-ze. ●(1869) FHB 210/8a. ar meneziou eleac'h ma zeus diribis. ●(1869) FHB 234/200a. var an diribis a zo gant an hent-ze.
II. Loc. adv.
(1) War-ziribis : en déclive, en pente.
●(1867) FHB 103/402a. an hent var ziribis-ze.
(2) A-ziribis : en dégringolant.
●(1867) FHB 143/309b. ar vein a deue a ziribis a zioc'h ho fenn.
- diribouldiriboul
adj. Riboul-diriboul : qui court sans arrêt.
●(1876) TDE.BF 544. Riboul-diriboul, sorte d'adjectif qui se dit d'un individu qui ne peut rester en place, et aussi d'enfants qui courent dans la maison pour s'amuser. ●(1890) MOA 191b-192a. Enfants qui courent dans la maison, pour s'amuser, tr. «bugale riboul diriboul.»
- diriboulañ
- diriddirid
adj. sens fig. Sincère.
●(1710) IN I 312. bugale Doue a ya gant an hent-eun hep clasq troïdellou, hac o deveus ur galon displeg ha dirid.