Résultat de la recherche

Recherche 'dir...' : 320 mots trouvés

Page 3 : de direizhan-direizhin (101) à direspetus (150) :

direizhañ / direizhiñ
direizhañ / direizhiñ
v.

I. V. intr.

(1) Ne pas se tenir correctement, ne pas agir d'une manière intègre, ne pas suivre les préceptes.

●(1867) FHB 112/62b. pini o peus guelet aliez dre ar pardoniou o tireiza, o tibordel ag o c'houren dirag an oll gant Jacquezik ar sclevard pe gant Follik kementra, map bian da Varquis an tavernou. ●(1869) SAG 186. e kolchent avat ho baradoz, hi hag ho bugale, ma teuchent da zireiza.

(2) Direizhañ d'ar reolenn : déroger à la règle.

●(1924) LZBt Meurzh 32. Hon eskop en deus teurveet direizan d'ar reolen evit eun den yaouank mad dreist.

(3) Se révolter.

●(1847) MDM 138. lakaad ar boulvers er famillou, etouesk ar bobl, ha direiza a enep ar superioled.

(4) Se déranger.

●(1904) DBFV 57a. direihein, v. n., tr. «se déranger.»

II. V. tr. d.

(1) Détraquer, dérégler (un mécanisme).

●(1732) GReg 265b. Demonter un horloge, la gâter, tr. «Direiza un orolaich.» ●281a. Detraquer, tr. «Direiza. pr. direizet.»

●(1904) DBFV 57a. direihein, v. a., tr. «dérégler, détraquer.»

(2) Déranger, troubler (ce qui est organisé).

●(1732) GReg 276b. Desordonner, troubler l'ordre, tr. «Direiza. pr. direizet.»

●(1839) BESquil 496. ne zirèhas quet hé exelciceu a zevotion. ●(1869) SAG 277. evit direiza ar bed. ●(1870) FHB 304/339b. Patris ne zireizas netra etouez an irlanted ; ne reas nemet en em lacat en ho mesk.

●(1904) DBFV 57a. direihein, v. a., tr. «désordonner.» ●(1929) MANO 128. direiza a rae ar peoc'h hag an urz vat.

(3) Déranger, détraquer, troubler (l'esprit de qqn).

●(1790) MG 394. Arça, me hoær, cavét e hoès en tu de zireihein me houciance.

●(1929) MANO 54. eur beleg foll, diboell, gouest da zireiza spered ha penn an dud. ●(1962) EGRH I 61. direizhañ v., tr. « dérégler, déranger (surtout sens moral). »

(4) Mettre le désordre (dans une équipe de travailleurs).

●(1849) LLB 489-490. un dorner didalwé / A vitin bet en noz é tireih ur baré.

(5) Dépraver, débaucher.

●(1659) SCger 40a. debaucher, tr. «direiza.»

●(1904) DBFV 57a. direihein, v. a., tr. «dépraver.»

(6) Désorienter.

●(1904) DBFV 57a. direihein, v. a., tr. «désorienter.»

III. V. pron. réfl. En em zireizhañ : se pervertir.

●(1847) MDM 70. ne deufe ho bugale da veza treinet d'an hostaliriou pe d'ar beilladegou goude ar skol-noz, ha da en em zireiza er fezoun-ze.
direizhañs
direizhañs
f. =
●(1732) GReg 245a. Debandade, tr. «Direizançz.»
direizhded
direizhded
f.
(1) Dérèglement, immoralité.
●(1790) MG 412. rac a boén é hès én-namb ur oahièn ne zoug d'en droug ha d'en direihtæd.
●(1893) IAI 31. Hor relijion zantel a deuas a benn (...) hag euz a zireisted ar bobl.
●(1904) DBFV 57a. direihted, m., tr. «dépravation.»
(2) Action irrégulière, irrégularité.
●(1838) OVD 238. é péh léh el lubricité nen doé groeit hoah direihtæt erbet.
●(1904) DBFV 57a. direihted, m., tr. «irrégularité.» ●(1937) TBBN 62. nag en distéran direihted de hañi a dud an Iliz.
(3) Intempérie.
●(1904) DBFV 57a. direihted, m., tr. «intempérie.»
(4) Lakaat an direizhded : mettre le désordre.
●(1839) BESquil 621. ma tas quênt pêl de ben a nettat er hartér ag er fal dud péré e laqué en direihtæt hac en dissantion ér vro.
direizhder
direizhder
m. –ioù Irrégularité.
●(1891) MAA 92. direister an amzer.
direizhet
direizhet
adj.
(1) Déréglé.
●(1856) VNA 106. Les saisons sont bouleversées, tr. «Direihet-é er sassunieu.» ●(1889) SFA 253. huvreou eur penn direizet.
(2) (en plt de la mer) Déchaîné, démonté.
●(1877) MSA 276. tauliou ar mor direized.
direizhiñ
direizhiñ
voir direizhañ
direket
direket
adv. =
●(1924) BUBR 38/832. Kousk, va c'halon, kousk direket.
direkin
direkin
adj. Qui ne rechigne pas.
●(1974) YABA 23.11. ur vouez (...) direkin.
direktoer
direktoer
m. (histoire) Directoire.
●(1847) FVR 110. Direktoer ar Finister.
direktour
direktour
m. –ion Directeur.
●(1888) LTU 57. Direktour eunn asamble. ●59. instrui an direktored.
●(1904) DBFV 57a. direktour, direktor, m. pl. ed, tr. «directeur.»
►[en apposition]
●(1857) LVH 28. En Tad directour e venniguou quetan rah habid en hani e zeli bout receuet.
direlijiel
direlijiel
adj. Non-religieux.
●(1960) BAHE 25/19. Ar skolioù eil-derez avat (…) a zo direlijiel.
direlijion .1
direlijion .1
adj.
(1) Attr./Épith. Qui n'a pas de religion.
●(1906) KANngalon Genver 4. Ar Franz a zo eur vro direlijion. ●(1907) FHAB Mae 73. Ma teu Frans da vez direlijion. ●(1909) FHAB Gwengolo 259. tud direlijion hon amzer.
(2) Adv. Sans religion.
●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 40. ar Francizien evel pobl, a vev direligion ha dizoue.
direlijion .2
direlijion .2
f. Irréligion.
●(1839) BSI 189. an direligion a zo chommet ganeomp.
direlijionidigezh
direlijionidigezh
f. Déreligionisation.
●(1960) BAHE 24/33. direlijionidigezh ar bed a-vremañ.
diremed
diremed
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Que l'on ne peut guérir, incurable, irrémédiable.
●(1659) SCger 69a. incurable, tr. «diremet.» ●143a. diremet, tr. «irremediable.» ●(c.1718) CHal.ms iii. C'est une maladie sans remede, tr. «un drouc, ur c'hleanüet diremet e.» ●(1732) GReg 525a. Incurable, tr. «Diremed.» ●Vôtre mal est incurable, tr. «Diremed eo ho troucq.» ●(1790) MG 337. gùellad de glinhuedeu diremæd.
●(1854) MMM 38. eur c'hlenved diremed. ●(1882) BAR 83. ur boan diremed.
●(1904) DBFV 57b. diremed, adj., tr. «sans remède, incurable, irrémédiable.» ●(1918) LZBt Gouere 10. Eur wreg klanv da-vat ha diremed he c'hlenved. ●(1935) BREI 431/1d. n'eus war an douar poan diremed ebet.
►sens fig.
●(1838) CGK 19. Eur blaneden diremet a zeu d'or glac'hari. ●(1872) DJL 26. eun domach diremed.
●(1900) MSJO 211. ar c'hoant diremet o peus da veza meulet gant an dud. ●273-274. grit ma klaskimp hon Doue gant eur glac'har diremet. ●(1926) FHAB C'hwevrer 50. eun enebiez peurbadus, diremed, a zo bet, a zo hag a vo da viken etre ar Gredenn hag an Diskredenn.
(2) Impitoyable, inexorable.
●(1838) CGK 5. an ancqo diremet. ●(1869) ANC 460. Me eo an Ancou diremed, tr. «Je suis l'Ancou inexorable.»
(3) C'hoarzh diremed : fou rire.
●(1982) TKRH 98. ur c'hoarzh diremed.
(4) Affreux.
●(1904) DBFV 57b. diremed, adj., tr. «affreux.»
II. Adv.
(1) Irrémédiablement.
●(1904) DBFV 57b. diremed, adv., tr. «irrémédiablement.»
(2) Très, extrêmement.
●(1860) BAL 188. poaniou kriz diremed.
diremorz
diremorz
adj. Sans remords.
●(1846) DGG 74. an abym var bord pehini e couscomp diremorç. ●(1860) BAL 4. e lacaer ar spered eaz ha diremorz.
●(1919) FHAB Here 106. Diremorz e peus divarc'het aëlou ar bed.
diremorziñ
diremorziñ
v. intr. Revenir de son étonnement.
●(1977) PBDZ 780. (Douarnenez) diremorziñ, tr. «revenir de son étonnement.»
diren .1
diren .1
adj.
(1) Sans direction.
●(1931) VALL 220b. sans direction, tr. «diren.»
(2) Anarchique.
●(1931) VALL 25a. Anarchique, tr. «diren m.»
diren .2
diren .2
m. Anarchie.
●(1931) VALL 25a. Anarchie, tr. «diren m.»
diren .3
diren .3
cf. deren .1 Loc. verb.

(1) Ren ha diren : mener et ramener.

●(1659) SCger 78a. mener & ramener, tr. «ren ha diren.»

(2) Ren-diren : mener et ramener.

●(1931) VALL 220b. Mener et ramener, tr. «ren-diren (par di- négatif dans ces oppositions).»
direnadur
direnadur
m. Anarchie.
●(1931) VALL 25a. Anarchie, tr. «direnadur m.»
direnk .1
direnk .1
adj.

(1) Débauché, dissolu.

●(1867) FHB 112/62b. mestres an dud direnk.

(2) (Propos) dérangeant, grossier.

●(1904) KANNgwital 22/170. pa gleve eur gomz benag eun tammik direnk, e vouie flemma goestadik, evit diarbenn an nep a zirenke.

(3) En désordre, non en place.

●(1962) EGRH I 61. direnk a., tr. « en désordre ; non en place. »

(4) Bezañ direnk da ub. : qui ne convient pas à qqn.

●(1962) EGRH I 61. Petra a zo direnk dit, tr. « qu’est ce qui ne te convient pas. »
direnk .2
direnk .2
m. –où Dérangement.
●(1904) DBFV 56b. dirank, m. pl. eu, tr. «dérangement.»
direnkadenn
direnkadenn
f. -où Dérangement.

●(1962) EGRH I 61. direnkadenn f. -où, tr. « dérangement. »
direnkadur
direnkadur
m. –ioù Dérangement.
●(1732) GReg 270b. Derangement, tr. «direncqadur. p. direncqaduryou.»
direnkamant
direnkamant
m. –où Dérangement.
●(1732) GReg 270b. Derangement, tr. «Direncqamand. p. direncqamanchou. (Van[netois] diranqemant. p. eü.»
●(1977) PBDZ 780. (Douarnenez) direnkamant, tr. «dérangement.»
direnkañ / direnkat / direnkiñ
direnkañ / direnkat / direnkiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Déranger (qqn).
●(1877) EKG I 55. Daoust perag e teu an dud-se d'am direnka-me aman ?
●(1907) PERS 357. arabat direnka den ebet. ●(1909) KTLR 130. Arabad va direnka epad an deiz. ●(1928) LEAN 9. eun netra a c'hell va direnka.
(2) Déranger (qqc. de rangé).
●(1732) GReg 270b-271a. Deranger, mettre en desordre, tr. «Direncq. pr. direncqet. Van[netois] dirancqeiñ. pr. et.»
●(1876) TDE.BF 139a. Direñka, v. a., tr. «Oter de sa place, déranger.» ●(1878) EKG II 217. eb direnka netra er gampr.
●(1904) DBFV 56b. dirankein, dirangein, v. a., tr. «déranger, désagencer.» ●57a. direnkat, direnkein, v. a., tr. «déranger.» ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 87b. Direnka a rae an ofisou en iliz-veur gant e gezeg o taoulammat.
II. V. intr.
(1) Quitter son rang, sa place.
●(1894) BUZmornik 60. heb na oue guelet den ebed o tirenka.
(2) Direnkañ eus e hent : quitter la voie, le chemin qu'on devait suivre.
●(1906) BOBL 11 août 99/2c. Yvon Madec, deuz ar Faou, en Huelgoat, zo bet bleset gant eur marc'h pehini a zirenkaz euz e hent.
(3) Troubler, semer le trouble.
●(1904) KANNgwital 22/170. pa gleve eur gomz benag eun tammik direnk, e vouie flemma goestadik, evit diarbenn an nep a zirenke.
III. V. pron. réfl. En em zirenkañ : se déranger, quitter sa place.
●(18--) SAQ II 10. Petra 'zo o renka koulz an traou er bed-ma ma na deuont morse d'en em zirenka ?
direnkat
direnkat
voir direnkañ
direnket
direnket
adj. Dérangé (mentalement).

●(1963) LLMM 99/263. Ganet er vro-mañ, e krede a-wechoù da Vasili ne oa e-touez e genvroidi nemet ur gwaz direnket hag un estren-rik.
direnkiñ
direnkiñ
voir direnkañ
direnkted
direnkted
f. Dérangement.
●(1732) GReg 270b. Derangement, tr. «direncqted. p. direncqtedou. (Van[netois] dirancted. p. eü.»
direnn .1
direnn .1
f. –où
(1) Lame d'acier.
●(1732) GReg 11a. Lame d'acier, tr. «Dizreñ. p. Dizrénnou.»
●(1904) DBFV 57a. diren, f. pl. –nneu, tr. «lame (d'acier).» ●(1938) DIHU 330/195. diren ur goutel. ●(1942) DHKN 187. un diren koutel.
(2) Briquet.
●(1659) SCger 61a. fusil, tr. «diren.» ●(1732) GReg 443b. Fusil, petit fer rafiné sur lequel on frappe pour faire du feu, tr. «Direnn. p. dirennou.»
●(1824) BAM 207. ar re a sco gant un diren var ur mæn evit tenna tan aneza. ●(1857) CBF 27. Kemer an ton hag an diren, tr. «Prends l'amadou et le briquet.» ●(1876) TDE.BF 139a. Direnn, s. f., tr. «briquet à pierre à feu.» ●(1878) EKG II 31. va direnn ha va benviachou tenna-tan.
●(1909) BROU 222. (Eusa) Briquet, tr. «Dilen.» ●(1929) MKRN 20. e voest tont, e ziren, tr. «sa boîte d'amadou, son briquet.» ●(1924) BILZbubr 41/946. Tenna a eure e gorn, e voest tont hag e zirenn eus e c'hodell.
(3) Plaque d'acier.
●(1744) L'Arm 34a. Bouclier, tr. «Platin dire de baratt doh er gléan. m. : Direenn.. neu. f.»
●(1843) LZBg 1^añ blezad-2^l lodenn 120. unan en doé ul lance hag un diren ar é galon, aveit parrat doh tauleu en anemis. ●(1876) TDE.BF 139a. Direnn, s. f., tr. «plaque de métal.»
(4) Lame.
●(17--) TE 303. ou hlèanniér é linguêrnein hac ou dirènneu-eur é luihein.
●(1825) COSp 150. pegource e vein-mé armet a batiantet èl un diréen capable de barrat doh gléan m'anemis ? ●(1839) BESquil 339. laquat direnneu arême rû-poah ar el léhieu tinerran ag é gorve. ●(1876) TDE.BF 139a. Direnn, s. f., tr. «lame de rasoir, d'épée.»
(5) Tranchant, fil.
●(1732) GReg 412a. Fil, tranchant d'un couteau, &c., tr. «direnn ar gountell, &c.»
●(1876) TDE.BF 139a. Direnn, s. f., tr. «Tranchant d'instrument.»
direnn .2
direnn .2
voir terenn .1
dirennañ .2
dirennañ .2
v. tr. d. Dégourdir, délier (ses membres).

●(1944) DGBD 11. mont da ober un droiad war ar pont evit dirennañ va divesker. ●197. chom ur pennadig en hor sav evit dirennañ hon divesker. ●(1962) EGRH I 61. dirennañ v., tr. « étirer (les bras, les jambes). »
dirennañ / direnniñ .1
dirennañ / direnniñ .1
v. tr. d.

(1) Garnir d'acier.

●(1732) GReg 10a. Acerer, garnir d'acier un outil de fer, tr. «Dirénna. pr. Dirénnet.» ●(1744) L'Arm 6a. Acérer, tr. «Dirennein.»

●(1876) TDE.BF 138a. Direnna, v. a., tr. «Aciérer.» ●(18--) EER 17. Kamed he venvio na gaz da zireni. ●(1931) VALL 7b. Aciérer, tr. «direnna.»

(2) Réparer (le bas des planches des portes usées par les intempéries).

●(1957) ADBr lxiv 4/455. (An Ospital-Kammfroud) Direnna : v. – Remplacer, dans une porte qui est demeurée longtemps exposée aux intempéries, le bas de chaque planche par une partie neuve qui vient se rabouter à l'ancienne suivant une ligne en chevron : pezell e oa an nor, poent braz e oa direnna anei.
dirennet
dirennet
adj. Garni d'acier.

●(1945) GPRV 51. toullet gant eur goaf dirennet kalet ha lemm.
direnniñ
direnniñ
voir dirennañ .1
dirent
dirent
m. Pus.
●(1995) BRYV IV 204. (Milizag) cheñch gwalhi an dirent ha lakaad louzou.
direntañ
direntañ
v.

I. V. intr. (en plt d'une plaie) Suppurer.

●(1866) FHB 55/24a. He zeod a zirente. ●(1868) FHB 189/262a. loskel anezan [ar gor] da zirenta. ●(1872) ROU 104b. Suppurer, tr. «direnta.» ●(1872) GAM 31. toulla ar gor evid ma tirento.

●(1925) FHAB Gwengolo 336. a laka ar pignezi, ar goriou, an eskiji da zirenta. ●(1926) FHAB Mezheven 217. dindan an troad e weler ur gouli bihan a gresk dillo hag a zirent. ●(1943) FATI 115. eur mell toull don ha ne rae nemet direnta hep ehan. ●(1962) EGRH I 61. direntañ v. n., tr. « suppurer (plaie). »

II. V. tr. d.

(1) (en plt d'une plaie, etc.) Laisser couler (du pus, du sang, etc.).

●(1905) IVLD 136. Ar gouli (…) direnta a rea, eb ehan, lin brein ruz pe velen. ●180. ar goriou-ze a zirente lin-c'hoad. ●(1928) BFSA 272. e gostez, hag a zirente gwad a-wechou. ●(1932) ALMA 97. Va c'hroc'hen a lugerno evel pa vije o tirenta eol drus.

(2) Vomir.

●(1834) SIM 116. hon laqat da zirenta hon bouzellou.
direol
direol
adj.
(1) Débauché, incontinent, dissolu, dépravé, immoral.
●(1866) FHB 80/222a. An Duc a voa neuze e Breiz a voa direol en he vuez. ●(1894) BUZmornik 313. eunn den yaouank difeiz ha direol.
●(1907) KANngalon Mae 395. merc'hed direol, louzenned. ●(1911) BUAZperrot 841. Mar deo direol ar vugale. ●(1936) PRBD 12. Bet oun bet epad wa eun den direol. ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 77a. e tec'he diouz ar baotred yaouank direol.
(2) (Vie) de débauche, dissolue.
●(1894) BUZmornik 114. diez ren eur vuez falloc'h ha direoloc'h. ●208. ar vuez direol a rene he fried.
●(1906) KANngalon Genver 18. buez direoll ho tud. ●(1907) PERS 255. kenderc'hel a reaz he buez direol. ●(1910) FHAB Here 309. e genvroiz, a rene kalz anezo eur vuez direol. ●(1936) PRBD 80. eur vuhez direol.
(3) Injuste.
●(1877) EKG I 4. Ar veleien a bez a en em zavaz a enep urzou ken direol.
(4) Irraisonné.
●(1864) SMM 43. Eun aoun direol ho deus da goeza etre daouarn an Doue beo.
(5) Intempérant dans le boire et le manger.
●(1909) BROU 226. (Eusa) Direol, tr. «Ne se dit que de celui qui mange ou boit avec excès.»
direolamant
direolamant
m. –où Dérèglement.
●(1846) BAZ 280. evel ma oa eun den colerus ha direiz, e poanias da zousaat he spered ha d'en distrei dious an direolamant. ●(1864) SMM 202. direolamanchou he iaouankis. ●(1868) FHB 161/36b. En amzeriou a zireolamant ez eo red rei d'ar iaouankiz eun descaurez creoc'h.
direolet
direolet
adj. Déréglé.
●(1909) FHAB Kerzu 356. Kendaze, keit ma permetto al lezennou gelver ar vistri skol direolet...
direoliñ
direoliñ
v. intr. Mener une vie déréglée.
●(1854) MMM 418. eleac'h mont da zireoli evel tud ar bed.
direpoz
direpoz
adj.
(1) Sans repos.
●(1906) BOBL 20 octobre 109/1c. tregont vloaz emgann direpoz.
(2) Qui ne tient pas en place.
●(1977) PBDZ 780. (Douarnenez) direpos, tr. «qui ne tient pas en place.»
diresis
diresis
adj. Imprécis.
●(1931) VALL 378b. Imprécis, tr. «diresis.»
diresisted
diresisted
f. Imprécision.
●(1931) VALL 378b. Imprécision, tr. «diresisted f.»
diresister
diresister
m. –ioù Imprécision.
●(1931) VALL 378b. Imprécision, tr. «diresister m.»
direspet .1
direspet .1
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqn)
(1) Sans respect, irrespectueux.
●(1727) HB 86b. guelet meur a gristen / Direspet en Ilis, / O tiscouri o c'hoarzin / O trei o phen ato, / en ur bostur indin / Evel tud divalo. ●(1732) GReg 548a. Irreverent, ente, tr. «diresped.» ●(1790) Ismar 108. deit de vout tud (…) direspèt ha diaboeissant d'où zad ha d'où mam.
●(1846) DGG 169. d'ar vugale dizent ha direspet.
●(1904) DBFV 57a. direspet, adj., tr. «sans respect, irrévérencieux.» ●(1906) KANngalon C'hwevrer 46. da veza diresped en iliz. ●(1914) DFBP 191a. irrespectueux, tr. «Direspet.»
(2) Bezañ direspet e-keñver ub. : être irrévérencieux envers qqn.
●(1911) SKRS II 147. Va bugale vihan zoken a zo diresped em c'henver. ●(1915) MMED 243. direspet e kenver he dud.
B. (en plt de qqc.) Qui dénote un manque de respect.
●(1838-1866) PRO.tj 190. Komzou direspet. ●(1846) BAZ 698. ar beleg-ze er respontas en eur fæson direspet.
●(1904) SKRS I 79. Diouallomp eta ne ve hor pedennou dievez ha direspet. ●(1911) SKRS II 179. trec'het gant nerz ar guin (…) e lavaras d'he vamm komzou diresped.
II. Adv. Irrespectueux, irrévérencieusement.
●(1838-1866) PRO.tj 181. diresped var choucq an Argus sammet.
●(1904) DBFV 57a. direspet, adv., tr. «irrévérencieusement.»
direspet .2
direspet .2
m. –où Manque de respect, irrespect ; acte irrespectueux.
●(1792) HS 129. é passein hac é tibassein dérac enn Tabernacle adorable guet quement à zirespèt.
●(1839) BESquil 124. hou tirespet hac hou fal gomportemant. ●526. dré ou divodesti ha dré en direspetteu e gomettér én-hai. ●(1866) HSH 214. a tifennas he opinion gant un diræson hag un direspet quer-bras.
●(1904) DBFV 57a. direspet, s. m., eu, direspedeu, tr. «irrévérence, manque de respect.»
direspetus
direspetus
adj. Irrespectueux.
●(1732) GReg 548a. Irreverent, ente, tr. «Direspedus.»

'dir...' p. 3