Recherche 'dir...' : 320 mots trouvés
Page 5 : de diridenn (201) à diroll-2 (250) :- diridenn
- diridenniñ
- diridignat
- diridiñ
- diridintal
- dirigañdirigañ
voir dirigezh
- dirigezh / dirigañ
- dirikdirik
adj. (en plt d'une vache) En chaleur.
●(1890) MOA 162b. Être en chaleur (parlant de vaches), tr. «beza dirik (C[ornouaille]).»
- diriklañdiriklañ
v.
(1) V. intr. Glisser.
●(1868) FHB 191/277a. Ar gountel a ziriklas divar an tam coat var he vis meud.
●(1905) IVLD 40. hi a lakea greun he chapeled da zirikla etre he bizied. ●(1906) KANngalon Gwengolo 208. Ha ken soubl hag eur marmouz he tirinklaz hed va c'hein. ●(1931) KANNgwital 337/3. ar paourkeas paotr dikregi eus ar voger ha dirikla e diabars ar ziminal.
(2) V. tr. d. Ouvrir.
●(1936) CDFi 14 Mars. Ar marc'heger a ziriklas e yalc'h.
- dirilhañdirilhañ
v. intr. Tomber goutte à goutte.
●(1872) ROU 87a. Goutte, qui tombe. Strill, verbe : strilla, (stillare) distrilla, dirilla, dizilla ?
- diriñdiriñ
voir dirañ
- dirinkatdirinkat
v. intr. Rendre un son argentin.
●(1931) KANNgwital 338/14. ar vaz a dorras dre ar c'hreiz, hag eur maread peziou aour, kuzet gant Furik er vaz kleus, a redas var leur an iliz, en eur zirinkât.
- Dirinoniz
- DirinonnDirinonn
n. de l. Dirinon.
(1) Dirinonn.
●(14--) N 4b. Ma veuas - parfet / E Dirinon net. ●1389. Dirinonn ez hanuer dezi ker reuerant.
●(1865) FHB 18/139a. E Dirinon n’o devoue tamm nebeutoc’h a labour. ●(1870) FHB 288/210b. e penn parrez Dirinon. ●(1879) BMN 322. Franseza Bourdon, euz parrez Dirinon. ●(1890) MOA 20b. Dirinonn.
●(1905) ALMA 63. Dirinon. ●(1914) FHAB C'hwevrer 44. Dirinon. ●(1931) FHAB Mae/191. e kreiz lanneier Dirinon. ●(1971) LLMM 147/243. ha tud o tec’hout keit ha Daoulaz, Dirinonn ha zoken Brest. ●(1974) ISHV 3. ar c’hatekiz e bourc’h Dirinonn. ●(1983) GKDI 18b. D'ar mare, siouaz, e tiroll / War Zirinon eun avel foll.
(2) Devises de maisons nobles.
●(c.1900) PEAB 25. Boisguehenneuc, Sr de Kervern : d'argent à l'aigle impériale de sable becquée et membrée de gueules; devise : Carantez ha guirionez, Amour et vérité. / Buzic, Sr de Kerdaoulas : écartelé aux 1 et 4 d'or au léopard de gueules, qui est Névet, aux 2 et 3 de gueules à six annelets d'argent 3. 2. 1, qui est Buzic; devise : Comzit mad, Parlez bien. (...) Névet : d'or au léopard morné de gueules; devise : Perag, Pourquoi ? ●26. Rouazle : Sr du dit lieu : d'or à trois molettes de sable; devise : Sel petra ri, Prends garde à ce que tu feras.
(3) [Toponymie locale]
●(1914) FHAB C'hwevrer 44. mear Treoarn (hirio e Dirinon).
- DirinonnadDirinonnad
m. Dirinonniz Habitant de Dirinon.
●(1870) FHB 288/211b. Dirinoniz o deuz comprenet ho dever.
- diriñsañdiriñsañ
v. intr. Diriñsañ kuit : se tirer, se débiner.
●(1927) FHAB Gouere 142. Kaer o doa fusti, ne oant ket evit kaout peg war al loened munut a zirinse kwit etre o divesker.
- diriskdirisk
voir diriskl
- diriskañdiriskañ
v. intr.
(1) (en plt de qqn) Glisser, déraper.
●(1904) SKRS I 19. e save aoun ganthi ne teuje ar bugel keaz da ziriska eun deiz benak ha da goueza en dour. ●81-82. ar skeul, siouaz ! a ziriskas a zindan he dreid.
(2) (en plt de qqc.) S'ébouler.
●(1905) BOBL 22 avril 31/3c. A greiz tout, eur pastel douar ha mein a ziriskaz.
- diriskl / diriskdiriskl / dirisk
adj. Sans risque, non risqué.
●(1852) MML 179. dirisq ha dizourzi. ●(1867) BUE 184. he stad diriskl braz. ●(1878) EKG II 32. ne gaven ket diriskl bale heb va fuzil.
●(1903) MBJJ 42. sioul an dour ennan evel 'barz eul lenn, goasket ha diriskl ar batimancho. ●(1910) MBJL 146. diouz ma vo diriskl ha dereat ar c'herzed. ●178. n'ê ket diriskl gailhan ar gatoliked en Bro-Zôz. ●(1931) DIHU 245/263. ur repu diriskl. ●(1962) BAHE 31/26. ar pezh n'eo ket diriskl.
- dirivañdirivañ
v. intr. & tr.
(1) V. intr. Attiédir, dégourdir.
●(1890) MOA 127b. Attiédir de l’eau, tr. «diriva dour.»
●(1942) GWAL 148-149/324-325. Diveuzi, verb gwan : koll e yenïen, evel m’eo «distana» koll e nerz. (...) D’am meno n’eo ket «diriva» ken kreñv ha «diveuzi». Evit ma tiveuzfe eun dra bennak e ranker kaout nerz an tan. ●(1962) EGRH I 62. dirivañ v., tr. « chauffer légèrement. »
(2) V. intr. Se réchauffer après avoir été transi de froid.
●(1962) EGRH I 62. dirivañ v., tr. « se réchauffer après avoir été transi de froid. »
(3) V. tr. Réchauffer après avoir été transi de froid.
●(1962) EGRH I 62. dirivañ v., tr. « réchauffer après avoir été transi de froid. »
- dirivildirivil
voir direvil
- dirlink
- dirlinkat
- dirobañ
- dirober
- diroberezhdiroberezh
m. Vol.
●(1612) Cnf 52a. desirout quemeret madou an nessaff, pé madou an ré arall dré nerz, so diroberez.
- dirobet
- diroc'h .1diroc'h .1
adv. Roc'h-diroc'h : qui ronfle tout le temps.
●(1977) PBDZ 784. (Douarnenez) roc'h-diroc'h, tr. «qui ne cesse de ronfler, qui ne s'arrête de ronfler que pour s'y remettre tout de suite.»
- diroc'h .2
- diroc'hal / diroc'hat / diroc'hiñdiroc'hal / diroc'hat / diroc'hiñ
v. intr.
I. Ronfler.
●(1732) GReg 829a. Ronfler, respirer avec bruit en dormant, tr. «diroc'hat. pr. diroc'het. van[netois] diroheiñ.»
●(1834) SIM 197. dious ar mintin, pa ziroc'hit c'hoas.
●(1904) DBFV 57a. dirohal, dirohein, v. n., tr. «ronfler.» ●(1908) PIGO II 18. hadkrog e oa da ziroc'hal. ●(1963) LLMM 99/262. Morennet war doull dor o stal e-mesk o fakadennoù e tiroc’he pe e varailhe ar varc’hadourien war an oad.
II.
(1) Diroc'hal evel ur broc'h : voir broc'h.
(2) Diroc'hal en e vrennigenn : voir brennigenn.
(3) Diroc'hal evel ur c'hant tachoù : voir tach.
- diroc'hat .1diroc'hat .1
v. tr. d. Ôter les rochers de.
●(1939) KOLM 81. é tirohat er stérieu aveit obér hent d'en éoged.
- diroc'hat .2diroc'hat .2
voir diroc'hal
- diroc'her
- diroc'herezdiroc'herez
f. –ed Ronfleuse.
●(1732) GReg 829a. Ronfleuse, tr. «Diroc'herès. p. diroc'heresed. Van[netois] dirohoures. diroheres. pp. ed.»
- diroc'herezh
- diroc'hiñdiroc'hiñ
voir diroc'hal
- dirocheddiroched
adj. Sans chemise.
●(1867) BUE 150. dont diroched ha diarc'hen da ve ar beleg evuruz.
●(1982) MABL I 165. (Lesneven) gwelet 'ne'añ 'vont kuit dac'h a' gêr hep roched 'bet i'e, diroched !
- dirod
- dirodañdirodañ
v.
I. V. intr.
(1) Perdre une roue, des roues.
●(1933) CDFi 21 janvier. an ibil a vire (...) ouz ar wetur da ziroda. ●(1935) BREI 414/1d. setu adarre dirodet ar c'harr. ●(1962) EGRH I 62. dirodañ v., tr. « perdre sa (ses) roues. »
(2) Se détraquer.
●(1876) TDE.BF 139b. Diroda, v. a., tr. «se détraquer, parlant des machines, des rouages, etc.»
II. V. tr. d. Enlever la roue (d'un véhicule).
●(1876) TDE.BF 139b. Diroda, v. a., tr. «Oter les roues.»
●(1935) BREI 427/2c. te a zo barrek da zouten ar c'harr, e keit ma vin o tirodan anezan ? ●(1962) EGRH I 62. dirodañ v., tr. « enlever les roues. » ●(1996) GRVE 86. ma 'teus ranket diroda da garr.
- dirodelldirodell
adj. Sans défaut, sans faute.
●(1936) BREI 443/1c. Galleg ken mac'hagnet goude brezoneg ken dirodell !
- dirodellañdirodellañ
v.
I. V. intr.
(1) Se dérouler.
●(1949) KROB 14/11. Ar bleo rodellet a zirodellas.
(2) sens fig. Passer, se dérouler.
●(1911) BUAZperrot 280. ar c'hantvejou o tirodella dirak e zaoulagad. ●(1924) FHAB Mae 194. gwelet o tirodellan dirak hon daoulagad an dôlenn eus o buhez penn-da-benn.
II. V. tr. d. =
●(1920) FHAB Mae 321. eur wirionez eo hag a weler splann dal ma tirodeller histor ar bed.
- dirodellenniñdirodellenniñ
v. pron. réfl. En em zirodellenniñ : se dérouler.
●(1857) HTB 44. an aered-viber (...) a deuas d'en em dirodelenni.
- dirodiñdirodiñ
v. tr. d. Défaire le foin.
●(1927) DIHU 188/224. Dirodein (Guélet rodein) : fondein er stedeu foen rodet en dé kent.
- dirog-dirog-
b.v. de diregiñ
- dirogerezh
- diroget
- dirokdirok
adj. (en plt de qqn) Réservé. (?) cf. rok (?).
●(18--) SBI I 214. Met breman ma vô diroc eun neubeudic war-ze (...) Met breman me vo diroc, en touez an dud iaouanc, tr. «mais désormais je serai plus réservée là-dessus (...) mais désormais je serai réservée parmi les jeunes gens.»
- diroliañdiroliañ
v. intr. Sortir d'une ornière. (?) cf. dirollec'hiañ (?)
●(1909) FHAB Here 303. skoret evit miret da zirolia.
- diroll .1diroll .1
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Dépravé, dissolu.
●(1580) G 612. tut foll dyroll, tr. «gens fous, désordonnés.»
●(17--) ST 356. evel eur c'hreg diroll, tr. «comme une femme sans mœurs.» ●418. eur femellen diroll, tr. «femme de mauvaise vie.»
●(1870) FHB 283/172a. forzediguezou mezus commettet gand ar veajourien diroll-ze.
●(1906) BOBL 30 juin 93/2a. merc'hed diroll ganto ouz o gazel. ●(1911) SKRS II 171. Ar mab prodig a zonje dezhan a kavje an eurusted e kreiz he vuez diroll ha padal ne gavas nemet tristidigez. ●(1912) MMPM 131. Mezvier ha reder, e ren eur vuez diroll ha lubrik. ●(1925) SFKH 13. er vestréz dirol men. ●(1926) FHAB Gouere 265. trouz an ebatou-noz ha kanaouenn ar yaouankizou diroll. ●(1963) LLMM 99/269. Ar manac'h diveleget-se a oa bet kaset kuit eus e gouent abalamour ne veze troet e spered nemet war du ar vuhez diroll hag ar gisti.
(2) Inique.
●(1877) EKG I 7. lezennou difeiz ha diroll. ●243. lezennou faoz ha diroll.
(3) (en plt du vent) Déchaîné, fou.
●(1877) BSA 112. an avelach diroll ken noazus d'ar plant iaouanc. ●120. eun avel diroll.
●(1915) MMED 106. Pa deue an avel diroll da heja oll gouez ar c'hoat. ●(1922) FHAB Eost 240. ar barrou avel diroll.
(4) Désordonné.
●(1904) DBFV 57a. dirol adj., tr. «désordonné, excessif, sans mesure.» ●(1908) DIHU 34/59. Goudé en devout bénet get ur goutel-ben er grouiad dirol pé rè hir.
(5) Effréné.
●(1907) VBFV.fb 34b. effréné, tr. «dirol.» ●(1963) LLMM 99/267. ne oa nemet un tagos klañvidik, dalc’het gant ur paz diroll.
II. Adv.
(1) Sans mesure, excessivement.
●(1904) DBFV 57a. dirol adv., tr. «désordonné, excessif, sans mesure.» ●(1960) PETO 28. D'hon drasta diroll d'hor beulzi.
(2) A-ziroll : (rire) aux éclats.
●(1909) KTLR 148. pa glef-jond, er meaz, c'hoarzin a ziroll.
- diroll .2diroll .2
m. & adv. –où
(1) Débordement, débauche.
●(1744) L'Arm 112b. Dissolution, tr. «Diroll.»
●(1857) HTB 85. dre an diroll hag ar libertinach. ●(1866) SEV 49. ann direiz hag ann diroll euz he vuez. ●242. E-kreiz va diroll brasa ha va difeiz. ●(1866) LZBt Ebrel 102. hag a reaz urz d'ehan da vougan an diroll. ●(1867) LZBt Genver 247. tud ann diroll.
●(1904) DBFV 57a. dirol, m. pl. –lleu, tr. «dérèglement, désordre, excès, intempérance, débordement, débauche.» ●(1925) SFKH 29. goanneit mat er fé ha kreskeit en dirol.
(2) Lakaat pep tra en diroll : mettre le désordre partout.
●(1877) EKG I 238. avoualac'h oa eun den fall er c'his-se enn eur barrez, hag e viche eur c'hi-koun e viche zoken, evit hada an tan var he lerc'h ha lakaat pep tra en diroll.
(3) Acte de débauche.
●(18--) SAQ I 197. Sodom (…) a skuize an Env dre he dirollou mezus.
●(1912) MMPM 131. E kreiz he zirollou hen doa e kementse dalc'het d'ar beden.