Devri

Recherche 'dir...' : 320 mots trouvés

Page 6 : de diroll-3 (251) à dirrou (300) :
  • diroll .3
    diroll .3

    m. –où Terrain non cultivé.

    ●(1959) BRUD 10/47. eiz aneval-gorn en dirollou.

  • diroll .4
    diroll .4

    voir dirollañ

  • dirolladenn
    dirolladenn

    f. –où Sortie, attaque.

    ●(1872) ROU 103b. Sortie, (attaque), tr. «Dirolladenn.» ●(1890) MOA 126b. Attaque, Terme de guerre, tr. «dirolladenn, f.»

  • dirolladur
    dirolladur

    m. –ioù

    (1) Éxcès, déchaînement.

    ●(1931) VALL 186b. Déchaînement (des passions d'une force violente), tr. «dirolladur.» ●282a. Éxcès, tr. «dirolladur.»

    (2) Débauche, dépravation.

    ●(1931) VALL 203b. Dépravation, tr. «dirolladur.» ●224a. vie, conduite dissolue, tr. «dirolladur m.»

  • dirollamant
    dirollamant

    m. –où

    (1) Dépravation.

    ●(1732) GReg 214b. Corruption des mœurs, tr. «dirollamand a vuëzeguez vad.» ●270a. Depravation, dereglement du goût, des mœurs, ou de la doctrine, tr. «dirollamand.»

    ●(1849) LLB 1938. N'ou dizinouret ket dré zirolemanteu. ●(1854) PSA I 42. Guet a dadeu ha mameu ou dès bet de ouilein ar zirollemant ou bugalé.

    (2) Désordre, abus, dérèglement.

    ●(1659) SCger 42a. desordre, tr. «dirollamant.»

    ●(1904) DBFV 57a. dirollemant, m. pl. eu, tr. «désordre, abus, dérèglement.»

  • dirollañ / dirolliñ / diroll
    dirollañ / dirolliñ / diroll

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Dérouler.

    ●(1732) GReg 271b. Derouler, étendre une chose qui est roulée, tr. «Dirolla. pr. dirollet.»

    ●(1904) DBFV 57a. dirollein, v. a., tr. «dérouler.» ●(1904) ARPA 50. Ractal ma tirollas al levr (...) e couezas var al leac'h a ioa scrivet ennhan : (...). ●(1944) DGBD 178. evel ma tiroller ur pezhiad lien.

    (2) Retirer (qqn) du rôle d'un navire, débarquer.

    ●(1944) GWAL 165/310. (Ar Gelveneg) «Ne chomi ket pell ganin, 'n ur vont d'an od e vi dirollet !» «Skuizh on ganit, diroll ac'hanon !» ●(1952) LLMM 32-33/133. (Douarnenez) dirollañ martoloded, tennañ o anv eus ar roll. ●(1977) PBDZ 780. (Douarnenez) dirollañ, tr. «enlever des rôles.»

    (3) =

    ●(1913) FHAB Eost 235. eur c'hoarem vras da ziroll al loened.

    (4) Débaucher.

    ●(1659) SCger 40a. debaucher, tr. «dirolla.»

    ●(1904) DBFV 57a. dirollein, v. a., tr. «débaucher.» ●(1914) DFBP 76b. débaucher, tr. «Dirolli.» ●(1931) VALL 203b. Dépraver, tr. «dirolla.»

    (5) Défiler (un collier, etc.).

    ●(1659) SCger 41a. defiler, tr. «dirolla.»

    ●(1876) TDE.BF 139b. Dirolla, v. actif., tr. «défiler un chapelet, un collier, etc.»

    (6) Assaillir.

    ●(1876) TDE.BF 139b. Dirolla, v. actif, tr. «assaillir.»

    II. V. intr.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Éclater (de rire, en sanglots, etc.).

    ●(1860) BAL 188. e tirollas adarre da daoler goad a-leiz e c'hinou. ●(1872) ROU 82a. Eclater, de rire, tr. «diroll da c'hoarzin.» ●(1882) BAR 264. an droug-speredjou (…) a zirollaz da grial. ●(1884) BUZmorvan v. Diroll da c'hoarzin pe da lenva.

    ●(1909) BROU 226. (Eusa) Diroll da c'hoarzin, da leñva, tr. «éclater de rire, de pleurer.» ●(1909) KTLR 113. Ar vaouez (...) a zirollas da lenva. ●152. Lod a zirolle da c'hoarzin.

    ►[sans le v. amené par «da»]

    ●(1909) HBAL 48. Mil boan em boa o viret da zirol pa edoz oc'h ober da louarn gant Jermen.

    (2) Libertiner.

    ●(1744) L'Arm 453b. Libertiner, tr. «Dirollein : Libèrtinein.»

    ●(1876) TDE.BF 139b. Dirolla, v. n., tr. «se déranger de conduite.»

    (3) Se déchaîner, se mettre en furie.

    ●(1876) TDE.BF 139b. Dirolla, v. n., tr. «Se déchaîner.» ●(1878) EKG II 82. pa zirollaz e Maner-al-Liorzou eur strollad soudarded dispac'herien.

    (4) (en plt d'un cheval) S'emballer.

    ●(1876) TDE.BF 139b. Dirolla, v. n., tr. «s'emporter comme fait un cheval.»

    ●(1911) BUAZperrot 161. ar marc'h o tostât ouz ar pal a zirollas hag a yeaz a benn-kas, d'en em strinka var ar reier.

    (5) Déferler sur.

    ●(1890) BSS 8. an Hunet a ioa d'ar mare-ze o tiroll var an Itali.

    ●(1945) DWCZ 20. War a gonter, ez eus ur bern pilhaouerien pres da ziroll war ar vro.

    (6) Dirollañ war ub. : se déchaîner contre qqn.

    ●(1948) KROB 1/8. Satordeienn ! Kerkent, Kolaz, 'vel pennfollet, / war an Hitler 'zo dirollet.

    B. (en plt de qqc.)

    (1) (en plt des éléments) Se déchaîner.

    ●(1862) JKS 247. enn taol ma tarz ha ma tiroll he wagou. ●(1872) GAM 64. Pa ziroll re abred avelou balc'h, kalz frouez a zistag diouc'h ar vezen, araok beza dare. ●(1872) ROU 80a. Le vent se déchaîne, tr. «diroll a ra an avel.» ●(1876) TDE.BF 139b. Neuze e tirollas ann avel, v. n., tr. «le vent se déchaîna alors.»

    ●(1900) MSJO 172. pa zirollas eun taol amzer spontus. ●(1902) MBKJ 173. Pa ziroll eur barr arne ha pa darz ar gurun. ●(1909) FHAB Genver 31. ar mor a zirollaz, a deuaz a lam var an douar. ●(1911) BUAZperrot 427. Eur gorventen a zirollas varnan. ●(1915) KANNgwital 156/82. Raktal e tirollaz eur glaou dourbill. ●(1915) HBPR 32. Eur gurun spontus a zirollas. Kear Gemper a dregerne gant an talmou. ●(1920) MVRO 20/1b. Dalc'het en deus an avel da c'houeza hag ar mor da zirolla. ●(1936) PRBD 41. Eun devez, oa dirollet eur barr-arne. ●(1935) ANTO 71. kent ma tiroll ar gorventenn. ●(1939) MGGD 74. pa teue an amzer fall da zirolla.

    (2) (en plt de la guerre) Éclater.

    ●(1872) FHB 404/309b. Pa zirollas ar vrezel.

    ●(1911) BUAZperrot 831. e leac'h ar brezel m'edot o c'hedal gwelet o vont da ziroll. ●(1921) PGAZ 83. e tirollaz eur brezel spountuz etre ar France hag ar Prusse.

    (3) (en plt d'une maladie, de malheurs, etc.) S'abattre, faire des ravages.

    ●(1867) MGK 1. O welet edo 'nn drouk a lamm o tirolla. ●(1884) BUZmorvan v. Ar berzekusion a zirollaz adarre : a deuaz adarre da veza ker goaz ha biskoaz. ●(1893) IAI 224. pa zirollas ar c'holera e kear. ●(1894) BUZmornik 228. Prest goude ar bloaz 400, e tirollaz er Pers eur bersekusion vraz a enep ar gristenien. ●243. abalamour ma veze goloet he vouez gant ar goelvan hag ar c'hri-fors a zirolle enn iliz.

    ●(1902) MBKJ 183. Pa zirollas ar vosen e kear Marseill. ●(1926) FHAB Mae 172. e tirollas war ar Frans gwall-euriou spontus a lakeas reustl ha keflusk e pep lec'h.

    (4) (en plt de la joie) Éclater.

    ●(1907) PERS 188. ho levenez a zirollaz.

    III. V. pron. réfl. En em zirollañ.

    (1) (en plt de qqn) S'amuser, se dissiper.

    ●(1867) FHB 104/412b. Ar zûl (…) ne ket eun deiz a foar hag a varc'had, ha ne ket eun deiz evid en em zirolla, en em zisipa dre ar gwel euz ar marvaillou, o kemer perz en ebatou.

    (2) S'abattre, se déchaîner (sur).

    ●(1867) MGK é ». Eur c'hlenved didruez hag a skign dre 'r bed holl / Ar spount hag ar maro, pa deu d'en em ziroll. ●(18--) SAQ I 17. Varlerc'h ho dizentidigez, tenvalijen ar spered, sempladurez ar galoun, techou fall ar c'horf, an anken, ar c'hlenved, ar maro, gwalinier dianavezet a ziagent, en em zirollas var an douar.

    (3) Se dérégler.

    ●(1904) DBFV 57a. hum zirollein, tr. «se dérégler.»

  • dirollec'hiañ
    dirollec'hiañ

    v. intr.

    (1) Sortir d'une ornière.

    ●(1872) ROU 93b. Sortir de l'ornière, tr. «dirollehia, diroleia.» ●103b. Sortir de la voie charretière, tr. «dirollehia.»

    (2) sens fig. Sortir, quitter le droit, le bon chemin.

    ●(1907) FHAB Gwengolo 196. Ma tigouezfe gant ar re-ze dirolec'hia ha mont da steko (lire : steki) an eil ouz eben, pebez dismantr. ●(1908) FHAB Here 295-296. P'he dezo gellet ar Frans, dirolec'ihet (lire : dirolec'hiet) gant ar Revolution.

  • diroller
    diroller

    m. –ion Débaucheur.

    ●(1904) DBFV 57a. dirollér, m. pl. –erion, tr. «débaucheur.» ●(1914) DFBP 76b. débaucheur, tr. «diroller.»

  • dirollerezh
    dirollerezh

    m. –où Débauche, débordement, mauvaises mœurs.

    ●(1857) LVH 10. èl m'hi scandalisé (...) dré ou revolt hag ou dirollereaheu.

    ●(1904) DBFV 57a. dirollereh, m. pl. eu, tr. «débauche, désordre, mauvaise conduite.» ●(1913) AVIE 274. ponéreit hou kaloneu get en dirollereh. ●(1922) EOVD 294. bout douget d'en avaris, d'en ivi ha d'en dirollereh ! ●(1925) VINV v. dirollereh ou buhé treménet. ●(1931) VALL 203b. mauvaises mœurs, tr. «dirollerez m.» ●(1937) TBBN 38. énep de zirollereheu Breihiz en amzér-sé.

  • dirollet
    dirollet

    adj.

    (1) (Vie) de débauche, dissolue.

    ●(1732) GReg 247a. Mener une vie debordée, tr. «Cundui ur vuhez dirollet.» ●(17--) TE 241-242. ur vuhé quen dirollét e allumas quit é golèr.

    ●(1854) PSA II 163. en disordreu ag é vuhé dirollet.

    ●(1907) BSPD I 24. héli ur vuhé dirollet. ●(1921) BUFA 7. ne oé ket ur vuhé dirollet, pel doh ino !

    (2) (en plt de qqn) Débauché, dépravé.

    ●(1852) MML 88. distro ar bec'herien ar muian dirolet.

    ●(1904) DBFV 57. dirollet, tr. «débauché, désordonné, intempérant.» ●(1912) DIHU 81/42. tud dirollet. ●(1922) EOVD 194. tud dirollet ha disolit.

    (3) Licencieux.

    ●(1838) OVD 237. er joé bombançus ha dirollet ag er bed. ●(1857) LVH 36. hum gavouet ér banehuésieu, ér gouiliadeu dirollet.

    (4) (en plt des éléments) Déchaîné.

    ●(1876) TDE.BF 442a. Eunn arne dirollet a rea. ●(1877) BSA 120. lonket gant ar mor dirollet. ●(1879) BMN 294. An avelou dirollet a fuste ken a ken.

    ●(1907) KANngalon Genver 312. ar mor dirollet. ●(1922) FHAB Du 332. war ar mor dirollet. ●(1924) BILZbubr 37/807. ar mor (…) rust ha dirollet. ●(1935) BREI 406/2a. choselli ouz an dour dirollet.

    (5) (Cheval) emballé.

    ●(1884) BUZmorvan v. Eur marc'h dirollet.

    ●(1906) KPSA 113. evel eur marc'h dirollet, hep gwestign na kabestr.

    (6) (Estomac) débauché.

    ●(1659) SCger 40a. estomac débauché, tr. «estomac dirollet.»

    (7) Démesuré.

    ●(1659) SCger 42a. demesuré, tr. «dirollet.» ●51a. enorme, tr. «dirollet.»

  • dirolliñ
    dirolliñ

    voir dirollañ

  • diroltiñ
    diroltiñ

    v. tr. d. Dérouler.

    ●(1907) VBFV.fb 29a. dérouler, tr. «diroltein.» ●(1913) AVIE 53. kentéh ma tiroltas el livr. ●(1942) DHKN 71. hoari get er seiennig guér, d'he roltein ha d'hé diroltein én dro d'hé bizied koaill.

  • diroñjer .1
    diroñjer .1

    m. –ion Égreneur (homme).

    ●(1938) DIHU 325/102. dironjour-erez : en hani e zironj.

  • diroñjer .2
    diroñjer .2

    m. –ioù Égreneur (machine).

    ●(1938) DIHU 325/102. dironjer : benùeg de zironjein.

  • diroñjerezh
    diroñjerezh

    m. Action d'égrener.

    ●(1938) DIHU 325/102. dironjereh : el labour [dironjein].

  • diroñjiñ
    diroñjiñ

    v. tr. d.

    (1) Égrener, épier.

    ●(1938) DIHU 325/102. dironjein, tr. «épier des graines.»

    (2) = (?).

    ●(1818) HJC 289. hrac i sigur ma hrehet pedenneu hire, hui e zironge tièr enn intanveset.

  • dironkennat
    dironkennat

    v. intr. Ronfler.

    ●(1939) RIBA 3. Hag ean ha teùel goudézé, dirochal, ha dironkennat.

  • dironnañ / dirounnañ
    dironnañ / dirounnañ

    v. tr. d. cf. dirennañ

    (1) Se dégourdir (les membres).

    ●(1917) KZVr 201 - 07/01/17. Dirounna a ra e izili, tr. «il délie ses membres.» ●(1920) MVRO 30/1e. dirounna ranki da garavellou hiviziken. ●(1924) NFLO. dégourdir ses membres, tr. «dirounna e izili.» ●(1925) FHAB Ebrel 137. Ar gazeg koz a gasot da zirounna he izili da waremm Inistien. ●(1938) FHAB Ebrel 102. ar vamm a azez war an oaled, he bugel war he barlenn, evit hen tomma ha dirounna e zivesker bet paket, epad an deiz.

    (2) sens fig. Dirounnañ e gorf : travailler dur.

    ●(1867) FHB 118/110b. Ama, emezhan d'ar potr, e ranki dirounna da gorf, gouscoude, pe te vo contant pe te ne vi ket.

  • dirostañ
    dirostañ

    voir dirouestlañ

  • diroudañ / diroudiñ / diroutiñ
    diroudañ / diroudiñ / diroutiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Dévoyer, dépister, dérouter.

    ●(1868) FHB 170/108a. ha da zirouda evese ar re a redje war hol lerc'h. ●(1872) ROU 80b. Dérouter, tr. «Dirouda.» ●(1895) GMB 176. diroudeiñ perdre, égarer à dessein un animal dont on veut se débarrasser, en pet[it] Trég[uier].

    ●(1907) FHAB Kerzu 293. dirouda ar pesked. (...) pe e tiroudont o enebour, pa vezont chasseet. ●(1908) PIGO II 15. gret an evoa kant ha kant tro 'vit diroudan anean. ●(1914) DFBP 88a. depister, tr. «Dirouda.»

    (2) sens fig. Dévoyer, pervertir.

    ●(17--) EN 686. gand an den misirab a neus ma diroudet, tr. «par le misérable qui m'a dévoyée.»

    II. V. intr.

    (1) (marine) Changer de route.

    ●(1977) PBDZ 780. (Douarnenez) diroutiñ, tr. «changer de route (navigation).»

    (2) (en plt d'un train) Dérailler.

    ●(1907) BOBL 22 juin 143/3b. Sethu ar bederved gwech d'ean da zirouda.

    (3) sens fig. Divaguer, s'éloigner du sujet.

    ●(1872) ROU 103b. Sortir, de la question, tr. «dirouda.»

  • diroudenn
    diroudenn

    adj. Sans pli, sans ride.

    ●(1928) FHAB Gouere 233. e vleo gwenn evel an erc'h o kuruni eun tal chomet yaouank ha diroudenn.

  • diroudennet
    diroudennet

    adj. Qui a quitté le droit chemin.

    ●(1920) MVRO 18/1c. tud diroudennet ha dispi.

  • diroudenniñ
    diroudenniñ

    v. intr.

    (1) (en plt de qqn) Quitter le droit chemin.

    ●(1924) ARVG Ebrel 91. mar tigouee d'ean dale, chom a-zav, diroudenni pe mont re hir.

    (2) (en plt d'un train) Dérailler.

    ●(1990) TTRK 182. En ur ziskenn eus Dirinonn e tiroudennas an treñ.

  • diroudet
    diroudet

    adj. Dérouté.

    ●(1580) G 185-186. Allas chetu ny arryvet / eval tut dyrout hyrvodet, tr. «Hélas ! nous voici arrivés / comme des gens déroutés, affligés.»

  • diroudiñ
    diroudiñ

    voir diroudañ

  • dirouedañ
    dirouedañ

    v. tr. d. (pêche) Retirer d'un filet.

    ●(1942) VALLsup 77b. tirer d'un filet, tr. «diroueda.»

  • diroueder
    diroueder

    m. –ion (pêche) Celui qui retire d'un filet.

    ●(1942) VALLsup 77b. celui qui le fait [tirer d'un filet], tr. «diroueder.»

  • dirouegiñ
    dirouegiñ

    v. pron. réfl. En em zirouegiñ : se débattre.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Se debattre, tr. «him egein, him zebattein, him ziroüeguein.»

    ●(1904) DBFV 57a. dirouegein, v. pron. hum zirouegein, tr. «se débattre (Ch. ms.»

  • diroueiñ
    diroueiñ

    v. tr. d. Déposer un roi.

    ●(1937) TBBN 65. Tolp mañné Bré get sant Tual eit dirouéein Konomor.

  • dirouestl
    dirouestl

    adj. Démêlé.

    ●(1869) HTC 120. ar re gossa anezho a varne eno ar re ne vije ket dirouestl aoualc'h ho c'huden.

    ●(1978) BZNZ 22. (Lilia-Plougernev) hag e veze pleget ar gordenn tro-an-dro, hag ar grapinoù a veze dirost.

  • dirouestladur
    dirouestladur

    m. Démêlage.

    ●(1732) GReg 248a. Debrouillement, tr. «direustladur.»

  • dirouestlañ
    dirouestlañ

    v. tr. d.

    I. Démêler (un écheveau).

    ●(1659) SCger 39a. depestrer, tr. «dirouesta.» ●40a. debrouiller, tr. «dirouestra.» ●143a. diroestla, tr. «desembrouiller.» ●(1732) GReg 248a. Debrouiller, tr. «direustla. pr. direustlet.» ●263b. Demeler, mettre en ordre, débrouiller, tr. «direustla. pr. direustlet.»

    ●(1876) TDE.BF 139a. Direustla, v. a., tr. «Débrouiller ce qui est brouillé.» ●(1883) MIL 7. Pa ve an daou benn eus ar guden en dorn, nemet essoc'h a ze e ve hen dirouestla.

    II. sens fig.

    (1) Solutionner (un problème).

    ●(1866) FHB 61/67a. goude beza dirostet kement a aferiou. ●(1872) GAM 80. n'euz ket izomm da veza pell evid resti eur guden. Pelloc'h e vezeur oc'h he diresti. ●(1894) BUZmornik 108. E kement leac'h ma veze eur gudenn bennag da zirouestla.

    ●(1911) BUAZperrot 8. pa veze meneg eus eur gudenn bennak dies da zirouestla. ●(1929) FHAB Ebrel 139. dirouestla ar gudenn ho poa roet d'in. ●(1978) BRUDn 19/10. Hemañ a bake da zirouestla problemou enno tuellennou o leunia hag o houllonderi eun neo.

    (2) Soulager (une mauvaise conscience).

    ●(1860) BAL 53. Mar d-eo diez da eun den iac'h direusti ur goustians fall.

    (3) Manger.

    ●(1936) IVGA 45. e kavan gwelloc'h dirosta eun tamm kig leue tener ha poazet mat. ●(1942) FHAB Mae/Mezheven 171. Dirosta = manger à belles dents, de bon appétit. ●(1972) SKVT I 168. Veig Trebern o tirouestlañ e damm bara koñfitur. ●(1974) SKVT III 158. pep a felpenn vara hag amann, a'n em lakae va c'hañfarted da zirouestlañ, timat.

    III. Dirouestlañ e neud : voir neud.

  • dirouestler
    dirouestler

    m. –ion Celui qui démêle.

    ●(1732) GReg 248a. Debrouilleur, tr. «direustler. p. direustléryen.»

  • dirouestlerez
    dirouestlerez

    f. -ed, -ioù Démêloir.

    ●(1890) MOA 202a. Débrouilloire, tr. «Direustlerez, f.»

    ●(1944) GWAL 165/315. (Ar Gelveneg) Dirosterez : kribenn da zirouestlañ ar blev. ●(1958) ADBr lxv 4/523. (An Ospital-Kammfroud) diro(e)stlerez (peigne démêloir). ●(1962) EGRH I 62. dirouestlerez f. -ed, -ioù, tr. « démêloir (peigne). »

  • dirouestlerezh
    dirouestlerezh

    m. Démêlage.

    ●(1732) GReg 248a. Debrouillement, tr. «direustlérez.»

  • dirouf .1
    dirouf .1

    adj. Haletant.

    ●(1976) LIMO 29 mai. Dirouf, tr. «à court de respiration, essoufflé.»

  • dirouf .2
    dirouf .2

    m. Halètement.

    ●(1927) GERI.Ern 109. dirouf m. Action de diroufal v. n. haleter. ●(1974) YABA 06.07. En ur ziroufal, tr. «en haletant, d'après dirouf.» ●(1976) LIMO 29 mai. Ne oè ket bet, kaer é goud, heb poén na dirouf.

  • diroufal .2
    diroufal .2

    adj. = (?).

    ●(1938) CDFi 11 juin. Eur zavadenn douar, setu holl ar pez a c'helle gwelout elec'h ar plac'h diroufal !

  • diroufal / diroufañ .1
    diroufal / diroufañ .1

    v. intr.

    (1) Râler.

    ●(1929) MKRN 82. Galvet ho peus an diaoul, a ziroufas eur vouez gragaouet a-drenv e gein ? tr. «Tu viens d'appeler le diable, râla derrière lui une voix enrouée ?» ●97. Ki Alen ar C'hleun-Bras a ziroufe, tr. «Le chien d'Alain gémissait.»

    (2) Haleter.

    ●(1927) GERI.Ern 109. dirouf m. Action de diroufal v. n. haleter. ●(1934) BRUS 68. Haleter, tr. «diroufal (fortement).» ●(1974) YABA 06.07. En ur ziroufal, tr. «en haletant, d'après dirouf.» ●(1982) PBLS 56. (Langoned) diroufañ, tr. «être hors d'haleine.»

  • diroufañ
    diroufañ

    voir diroufal .1

  • diroufenn
    diroufenn

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. Sans rides.

    ●(1647) Am 505. Mais quen dirouffen gant ur cloppennecq, tr. «(?) Mais ayant si peu de rides, avec un têtu (?).»

    ●(1732) GReg 822b. Front sans rides, tr. «tal dirouffenn.»

    ●(1866) FHB 54/14b. Var da dal-te ken dirouven !

    ●(1909) NOAR 119. o zal diroufen. ●(1962) EGRH I 62. diroufenn a., tr. « sans rides. »

    B. par ext.

    (1) (en plt d'une surface d'eau) Calme, uni, sans vague.

    ●(1887) SRD 6. eul lenn ker sklear, ken dirouven.

    ●(1986) PTGN 126. Sioul ha diroufenn eo ar mor.

    (2) (Ciel) sans nuage.

    ●(1868) FHB 199/340a. he oabl glaz ha dirouven. ●(1870) FHB 264/22a. an oabl dirouven ha digatar. ●(1894) BUZmornik 842. Ann env a ioa diroufenn, ann amzer sioul, hag ann heol a bare skeduz.

    (3) (Bourse) sans rides, bien garnie.

    ●(1928) BFSA 180. eur yalc'h hag a oa reut ha diroufenn (bien garnie).

    (4) (Vêtement) sans pli.

    ●(1857) CBF 25. great e vezint [va dillad] displeg ha diroufen.

    ●(1962) EGRH I 62. diroufenn a., tr. « sans plis, non chiffonné. »

    C. sens fig.

    (1) Baleer diroufenn : bon marcheur.

    ●(1889) ISV 366. sounn he benn ganthan, baleer diroufen.

    (2) (Personne, esprit) simple, qui ne fait pas de manières.

    ●(1905) KANngalon Here 521. tud leal, sperejou dirouven ha didroidell.

    (3) Sans problème.

    ●(1981) ANTR 39. Gwell a ze d'an Aotrou Person ma 'z eo dirouvenn ha distorlok e zarempredou gand ar maner.

    II. Adv.

    (1) Sans défaut.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 46. komz diroufen hor yez. ●(1923) FHAB Mae 174. e labour o tont gantan ken dillo ha ken diroufenn.

    (2) Mont diroufenn : aller, se passer, se dérouler sans problème.

    ●(1913) FHAB Here 338. An traou, evit doare, ne yent ket diroufen. ●(1950) KROB 31-32/3. Kredi start a c'heller ez aio an traou en dro diroufenn, er bloaz da zont. ●(1960) BLBR 128/21. peb tra a yeas mad ha dirouvenn.

    (3) Aisément, facilement.

    ●(1990) STBL 38. Deskiñ a ra ar pezh a gar, evel ma lavarer, ken diroufenn, m'eo anvet da ober skol.

  • diroufennañ
    diroufennañ

    v.

    I. V. tr. d.

    A. Dérider.

    ●(1876) TDE.BF 140a. Diroufenna, v. a., tr. «Dérider, faire passer les rides.»

    ●(1909) NOAR vi. diroufenna taliou al lennerien. ●(1911) BUAZperrot 837. diroufenna an tâl. ●(1925) FHAB Genver 35. oc'h esa diroufenna e dal. ●(1933) KZVr 1913-1914)">BLGA 21. o soniou laouen a ziroufennas pep tal. ●(1939) MGGD 14. diroufennit ho tal. ●(1962) EGRH I 62. diroufennañ v., tr. « enlever les rides. »

    B. par ext.

    (1) Dérouler.

    ●(1878) EKG II 133. Ne ouen ket pell evit diroufenna va c'hordenn.

    (2) Déplisser (le linge).

    ●(1876) TDE.BF 140a. Diroufenna, v. a., tr. «déplisser le linge, ôter les plis.»

    ●(1931) VALL 192b. Défroncer, tr. «diroufenna.» ●(1962) EGRH I 62. diroufennañ v., tr. « enlever les plis. »

    C. sens fig. Faire marcher (sa langue).

    ●(1906) KANngalon C'hwevrer 38. Callet ep difizianz ha kountant ivez da ziroufenna he deot a gueze buhan el las.

    II. V. intr. Se dérider, perdre ses rides.

    ●(1903) CDFi août. Hag e dal ha diroufenna. (d'après KBSA 11). ●(1904) KZVr Here-Du-Kerzu. An tan-se (…) a laka he zal da ziroufenna eun nebeud. (d'après KBSA 83). ●(1908) FHAB Here 298. e dal a ziroufenno.

  • dirouferez
    dirouferez

    f. Essoufflement.

    ●(1927) DIHU 188/224. Dirouferéz (s. f.) Deit e oè en dirouferéz d'ein dré forh ridek : j'étais essoufflé.

  • dirouflañ
    dirouflañ

    v. intr. = (?).

    ●(1935) BREI 392/stag 1. Start eo warni awechou, ken e tiroufla.

  • dirouliñ
    dirouliñ

    v. tr. d. Dérouler.

    ●(1861) BSJ 76. én amzér-hont el livreu e oé folenneu bras e roulér hag e ziroulér.

  • diroutiñ
    diroutiñ

    voir diroudañ

  • dirouzañ / dirouziñ
    dirouzañ / dirouziñ

    v.

    (1) V. tr. d. Déhâler.

    ●(1732) GReg 259a. Dehaler, travailler à ôter le hâle du visage, tr. «Dirousa. pr. dirouset.»

    ●(1904) DBFV 57a. dirouzein, v. a., tr. «déhâler, ôter la rousseur.» ●(1962) EGRH I 62. dirouzañ v., tr. « déhâler, ôter la rousseur. »

    (2) V. intr. (météorologie) = (?) S'éclaircir (?).

    ●(1974) BAHE 81/14. pa zirouzas un tammig an amzer.

  • dirouziñ
    dirouziñ

    voir dirouzañ

  • dirroein
    dirroein

    voir durc'haat / durc'hiñ

  • dirrou
    dirrou

    s. Solitude.

    ●(1825) COSp 252. O dirrou santel ! O deserh eurus !

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...