Recherche 'fi...' : 360 mots trouvés
Page 4 : de filan-filin (151) à filozof-1 (200) :- filañ / filiñfilañ / filiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Laisser, délaisser.
●(1909) FHAB Mae 156. fila o labour war an disterra digarez.
(2) Ôter (vêtements).
●(1927) GERI.Ern 152. fila L[éon] v. a., tr. «Oter (son chapeau).» ●(1942) FHAB Du/Kerzu 223b. Mont a reont da fila o dilhad. ●(1944) VKST Ebrel 111. fil da voutou koad ha laka da voutou-ler !
(3) Liquider (une entreprise).
●(1956) BLBR 90/12. E intañvez, Jef Siboud, a filas an atant hag a yeas da veva diouz he danvez da gichen Plouzane.
(4) Filañ e stal : faire faillite.
●(1934) ALMA 45. red eo anzav e deus ar Vro kement a zleou, ma rank klask en em ziveac'hia a bep tu, gand aoun da rankout fila he stal.
(5) (marine) = (?) Choquer (?).
●(1910) FHAB Kerzu 367. Ar vouel bras a gouezas hag ann «trinquet» a oe «filet».
(6) (pêche) Filer (palangres, filets).
●(1979) VSDZ 57. (Douarnenez) pa vie peskerezh vat a vie filet ar roued e-maez, filet ar roued da vont, hag un all, a vie a-wechoù div, teir roued, peder roued war an dour, tr. (p. 221) «quand il y avait beaucoup de sardines, ‘tu laisser filer', tu mettais plusieurs filets à l'eau… deux, trois, quatre filets parfois.»
II. V. intr.
A. Filañ da : cesser de.
●(1909) FHAB Mae 155. ne ket awalc'h d'ezo beza filet da labourat. ●(1911) FHAB Genver 3. paotred ha merc'het a filaz da labourat epad eiz dervez.
B. Filañ gant.
(1) Filañ gant ub. : céder à qqn., caler devant qqn.
●(c.1718) CHal.ms i. il faut caler deuant lui, tr. «redé pleguein teüel dirac dou, ne faut quet laret guir dirac dou red é firein guetou a sarz[eau].» ●(c.1718) CHal.ms ii. Il faut filer doux deuant lui, tr. «red e teüel guetou, quelques uns disent firein guetou red é querhet ean dirac tou.»
●(1936) IVGA 30. ne filin ket ganto, hag e timezin, pa garin. ●164. Ne filfen ket gantañ.
►absol.
●(1927) GERI.Ern 152. filo C[ornouaille] firein V[annetais] v. n., tr. «céder.»
(2) Filañ gant udb. : céder à qqc.
●(1936) IVGA 23. Ma filez gant an diegi.
(3) Filañ gant c'hoantoù ub. : céder aux caprices de qqn.
●(1973) SKVT II 90. da ober sev dezhañ… ha filañ gant e c'hoantoù.
C. (pêche) Lezel da filañ =
●(1936) IVGA 124. Neuze en em lakae ar Mor-Hoc'h e red ar vareenn. – Lez da fila !... ●(1947) YNVL 28. Lezel da filañ, paotred, lezel da filañ, ha, dres p'eo dav, ar stokenn.
III. Filañ e stal : voir stal.
- filari
- filbichfilbich
voir finij
- filbichañ
- filboc'henn
- filbouchatfilbouchat
voir firbouchat
- file
- fileennfileenn
f. (pêche) Filet.
●(1633) Nom 174a. Vetriculum & cuerriculum : filé, verfueil, seine : roüet pe filèen da derchell pesquet.
- fileniñfileniñ
v. tr. d. Séduire, charmer.
●(c.1718) CHal.ms i. débaucher une fille, tr. «sodein, dibauchein, filennein, lorbein ur uerh, ur plah.» ●C'est a faire aus sots a se laisser embaboüiner par les femmes, tr. «n'endés meit erré sot him lous lausqu' de filenein guet er merhet, nemeit erre sot en him less' abusein dré gomseu caer er merhet.»
●(1907) BSPD II 221. Rektal er sorsér de hoari ol é ardeu eit hi filennein. ●(1927) GERI.Ern 152. filénein V[annetais] v. a., tr. «Débaucher, séduire.»
►absol.
●(1790) PEdenneu 83. Mar e hoès assaiét chalmein, filennein, trahissein, pé reit un dra-benac eit gobér hum garein, &c.
- filenn .1filenn .1
f. –où (menuiserie) Partie d'une planche qui entre dans une rainure.
●(1732) GReg 562a. Languette, la partie mince d'une planche qui entre dans la rainure, tr. «Filenn. p. filennou.»
●(1876) TDE.BF 206a. Filenn, s. f., tr. «La partie d'une planche qui entre dans la rainure.»
●(1927) GERI.Ern 152. filenn f., tr. «Languette d'une planche qui entre dans la rainure.»
- filenn .2
- filenn .3filenn .3
voir fulenn
- filenour
- filer
- fileugogennfileugogenn
f. –où Chiquenaude.
●(1969) BAHE 61/48. Chifrodenn : taolig skoet gant ar biz-kreiz bet bantet ouzh ar biz-meud. Amañ e Bro-Lannuon e reer gant fileugogenn. Met ur ger all a glevan gant bugale Kaouenneg : bichigogenn.
- filhennfilhenn
f. –ed (argot des tailleurs vannetais)
(1) Fille.
●(1912) KZVr 415 - 10/03/12. Ar vien, tr. «ar verc'h.» ●(1932) BRTG 77. Girieu ag el «langaj kemenér» véien = ur plah. ●78. frintein «barbantéz» d'é «haponed» ha «véienned»…
(2) Filhenn far : jeune fille.
●(1912) KZVr 415 - 10/03/12. Ar vien far, tr. «ar verc'h yaouank.»
- filhorfilhor
m. –ed, –ion Filleul.
●(14--) N 995. Ma guir fillor a enorif, tr. «J'honorerai mon bon filleul.»
●(1659) SCger 57b. filleul, tr. «filior.» ●148a. filior, tr. «filleul.» ●(1790) MG 282. ou fillor pé fillorès. ●(17--) EN 1440. hac ous pen da se hoais filor on dar roué, tr. «et en plus de cela je suis encore filleul du roi.»
●(1894) BUZmornik 254. fillor da eskop Antioch.
●(1901) FHAB Meurzh 243. fillorien ive da sant Yan.
- filhordedfilhorded
f. Lien de parenté spirituelle entre le filleul et ses parrain et marraine.
●(1927) GERI.Ern 152. filhorded f., tr. «parenté spirituelle résultant de ce titre.»
- filhorez
- filhourennfilhourenn
f. –ed Femme malpropre et paresseuse.
●(1927) GERI.Ern 152. filhourenn f., tr. «Femme malpropre, paresseuse et vaniteuse.»
- filibaoutañfilibaoutañ
v. impers. Ken a filibaout : tant que faire se peut.
●(1924) NFLO. pouvoir. tant qu'il pouvait, tr. «ken na filibaoute.» ●(1958) LLMM 69/281. Glo ! glo ! glo ! glo ! glo ! glo ! / Ken na filibaouto !
- filidfilid
coll. (phycologie)
(1) Algues Himanthalia elongata.
●(1915) KZVr 113 - 02/05/15. Breuriez-Vreiz donne : filit, [goémon] très long rubans. ●(1968) NOGO 214. Himanthalia elongata. fi:lid : Mogueriec en Sibiril, Île de Batz, Roscoff.
(2) Algues Chorda filum.
●(1752) PEll 303. Filit, Sorte de goêmon, ou algue longue comme une corde, & fort grasse.
●(1876) TDE.BF 206a. Filit, s. m., tr. «Goémon qui a la forme d'une corde.»
●(1927) GERI.Ern 153. filit m., tr. «Goémon en forme de long fil, et qui s'emploie comme engrais.» ●(1968) NOGO 221. Chorda filum. fi:lid : Mogueriec en Sibiril, Le Dossen en Santec, Île de Batz, Roscoff.
- filiennfilienn
f. –où (chant) Vocalise.
●(1886) RUSq.FB 488b. Vocalise, sf. Exercices de la voix, tr. «Filiennou ar vouéz.»
- filiennañfiliennañ
v. tr. d. Vocaliser.
●(1886) RUSq.FB 488b. Vocaliser, va. Exercer la voix, tr. «Filienna ar vouéz.»
- filiennerfilienner
m. –ion Vocaliste.
●(1886) RUSq.FB 488b. Vocaliste, sm. celui qui exerce sa voix, tr. «Filienner hé vouéz.»
- filierennfilierenn
f. (pêche) Filière.
●(1977) PBDZ 707. (Douarnenez) filierenn, tr. «filière (long cordage sur lequel on monte des lignes).»
- filimiñfilimiñ
v. tr. d.
(1) Bout filimet gant/da : être séduit par.
●(1934) DIHU 275/67. Ag en taol ketan éh oè bet filimet Jojeb Loth de gonseu dous ha de skrideu bamus obérour La Poésie des Races Celtiques. ●(1934) DIHU 280/146. tud hag e vè filimet és get un dornad argant. ●(1944) DIHU 392/49. Éleih a Vretoned, filimet get er galleg, hag e sel er brehoneg èl ul lavar a netra.
►Bout filimet : être séduit.
●(1942) DHKN 64. Aben en doè eùeheit é hellé forh és er fulen bout filimet.
(2) Séduire.
●(1944) DIHU 392/53. er péh e filim el lennour.
- filimus
- filiñfiliñ
voir filañ
- filipfilip
m. –ed
I.
(1) (ornithologie) Moineau.
●(1710) IN I 109. evel ma vez ur filip e-unan en doen. ●(1732) GReg 631b. Moineau, petit oiseau gris, tr. «filip. p. filiped.» ●(1752) PEll 788. Schilip, Moineau, passereau, pluriel, Schilipet. On dit aussi Philip, & c'est le cri de cet oiseau.
●(1866) FHB 91/311b. pemp filip evit daou ziner. ●(1867) MGK 123. filip an doen. ●(1868) KMM 9. o tenna var ar filipet. ●(1870) FHB 294/262a. Perâg ober brezel d'ar golvennig ha d'ar filip. ●(1874) POG 74. henvel / Euz ur fulupig enn doen. ●(1876) TDE.BF 206a. Filip, s. f., tr. «Moineau, oiseau ; pl. ed. On dit aussi chilip.»
●(1907) FHAB Du 264. Ar filipped a dec'h dioc'h ar sparfel. ●(1919) DBFVsup 23b. filipig, m. pl. –ed (B[as] v[annetais], tr. «moineau» ●(1982) PPBA 89. (Argol) filip, tr. «moineau.»
(2) fam. Enfant, môme.
●(1907) FHAB Here 246. Ma tigouez en o zi, filiped da zevel.
(3) enfant. Sexe des petits garçons, zizi, ou dans le langage des enfants.
●(1977) PBDZ 734. (Douarnenez) filipig, tr. «sexe des garçonnets.» ●(1985) AMRZ 29. evid difoupa e «filipig».
●(2005) SEBEJ 78. (Ar Yeuc'h) «Ma he filipic er mez» criions-nous !
II. Mont gant ar filiped : perdre l’esprit.
●(1983) LBVR 103 (K-Karaez). Aet eo gant ar filipoù, displ. «troet eo da sot.»
- filip-lannfilip-lann
m. (ornithologie) =
●(1874) TLK I FHB 481/88b. E broiou a zo al laboused-se a vez hanvet strakerien-lann, e broioù all filiped-lann : En hor broni e vez great pistraked anez-ho.
- filipatfilipat
v. intr. Pépier.
●(1732) GReg 711b. Pepier, faire le cri des moineaux, tr. «filipat. pr. filipet.»
●(1876) TDE.BF 206a. Filipat, v. n., tr. «Crier comme font les moineaux.»
●(1942) DADO 7. dre ar prenestr hanter-digor e klever ar gelven o filipat dindan an doenn ha war ar c’harz. ●(1968) BAHE 58/21. re all a gleven o wikal, o filipat.
- filipeta
- FilistinFilistin
m. –ed Philistin.
●(1792) HS 92. ur millir à Philistinèt. ●95. Er Philistinèt e rai hou goalh guet-ou hac en anjuliai é pep féçon.
- fillidigezhfillidigezh
f. Faiblesse.
●(1633) Nom 259b. Defectio, defectio virium, langor virium, imbecillitas, debilitas : deffaillance de force, langueur : diffianç á nerz, languor, fillidiguez.
●(1659) SCger 37b. defaillance, tr. «fillidiguez.» ●58b. foiblesse, tr. «fillidiguez.» ●(1688) MD I 32. hervez or fillidiguez. ●(1732) GReg 17b. Affoiblissement, tr. «fillidiguez.» ●254b. Defaillance, foiblesse, tr. «fillidiguez.» ●421b. Foiblesse, debilité, tr. «fillidiguez.»
●(1839) BSI 126. en hem burifia (...) deus an disterra fillidiguez.
●(1931) VALL 190b. Défaillance faiblesse en général, tr. «fillidigez f.»
- film
- filmañ
- filmer
- filmerez
- filochiñfilochiñ
v. = (?).
●(1992) HYZH 189/66. (Treboull) «Deus sañs ganin, a lare din, me zo o vont war ar maez aze». Ale boñ, sañs gantañ, oan ket gwelloc'h kaë nemet filochiñ gantañ ha machin (…).
- filologour
- Filomena
- filopennfilopenn
f. enfant. Croquemitaine marin.
●(1982) HYZH 147/38. (Treboull) ma viemp aet da c'hoari kost an aod, a vie deuet ar Filopenn da sammañ ac'hanomp.
- filout .1
- filout .2
- filoutañ
- filouterfilouter
m. –ion Filou, voleur qui agit adroitement.
●(1732) GReg 414a. Filou, qui vole par adresse, par surprise, tr. «Filouter. p. filoutéryen.» ●(17--) BMa 1186. ar map cast filouter sé, tr. «Ce fils de putain filou !»
●(1867) FHB 124/158b. filouterien a bep bro. ●(1869) SAG 260. Madou ar filouterien ne dint bet bizkoaz na fountet mad na paduz. ●(18--) SAQ II 90. Al laer fin, ar filouter.
●(1920) LZBt Meurzh 16. ma fôtred-me a dalc'has penn d'ar filouter. ●(1933) BLGA 30. filouter daonet !
►Épith.
●(18--) SAQ II 90. Devezour filouter. (…) Micherour filouter.
- filouterez
- filouterezh
- filozof .1filozof .1
m. –ed Philosophe.
●(1499) Ca 84a. Filosoph. g. philosophe. ●(1576) Cath 13. an oratoret hac an philosophet, tr. «les orateurs et les philosophes.» ●(1612) Cnf 22. hoguen yuez an Philosophet.
●(1732) GReg 719b. Philosophe, tr. «Philosof. g. philosofed.»
●(1838) OVD 208. revé er filosofe Aristot. ●240. er filosof libertin-hont. ●306. lausquet de vihuein èl filosofèd. ●(1847) MDM 148. ar filosofed abila. ●(1866) SEV 85. skoliou ar filozofed. ●(1879) GDI 30. ur filosof hanhuet Toussaint.