Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 4 : de gallegaj (151) à galoupat-galoupal (200) :- gallegaj
- gallegajer
- gallegajiñgallegajiñ
v. intr.
(1) Parler un mauvais français.
●(1931) VALL 318b. parler ainsi [méchant français, expression française (en mauv. part)], tr. «gallegachi.» ●(1955) VBRU 173. pa stagont da c'hallegachiñ e giz ar Vorianed. ●(1981) ANTR 144. Gallegachi a reer hirio gwaz-pe-waz.
(2) péjor. Parler français.
●(1954) VAZA 16. ne glaske tu nemet da c'hallegachiñ.
- gallegalgallegal
voir gallegat
- gallegañgallegañ
voir gallegat
- gallegat / gallegañ / gallegalgallegat / gallegañ / gallegal
v.
I. V. intr.
(1) Parler français.
●(1732) GReg 434a. Parler François, tr. «Gallegat. pr. galleguet.»
●(1876) TDE.BF 221a. Gallega, gallegat, v. n., tr. «Parler français.» ●(1877) FHB (3e série) 23/190a. evelse ec'h en em blij o c'hallegat. ●(1889) ISV 449b. An anter, emezhan, oun re vad / Silaou 're-ze da c'hallegat.
●(1904) BOBL 8 octobre 3/1c. Natur ar marc'h eo gwirinal, natur ar Gall, gallegal, natur ar Breton, brezhonega. ●(1907) KANngalon Eost 469. Vivarel a ouie len, skriva, hag eur sklabez gallegat. ●(1909) FHAB Gwengolo 270. var zigarez boaza ar bugel da c'hallegat. ●(1926) FHAB Here 398. Da eil, e welomp ar Vretoned o c'hallega dre ma teu lorc'h enno. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 144. o tremen, dre an hent, en eur c'hallegat. ●(1944) EURW I 119. he mab a oar gallega reiz.
(2) Gallegat ouzh ub. : parler français à qqn.
●(1905) BOBL 29 juillet 45/3e. Perag e c'hallegez deuz hounnez ? ●(1925) FHAB Du 420. gallegat outo. ●(1929) FHAB Genver 4. o c'hallegat ouz o bugaligou.
(3) Gallegat a-enep : s'exprimer contre qqc.
●(1867) FHB 134/239b. en em lakejont da c'hallegat a enep ar relijion.
(4) Bégayer.
●(1890) MOA 140b. Bégayer, tr. «gallegat.»
(5) Baragouiner.
●(1890) MOA 137a. Baragouiner, tr. «Gallegat.»
II. V. tr. d. Parler (français).
●(1926) FHAB Here 398. Ar Vretoned eta a gendalc'ho da c'hallega galleg fall.
- galleger
- gallegerezgallegerez
f. –ed Femme qui parle français.
●(1931) FHAB Meurzh 118. merc'hed Breiz, ar re anezo a zo gallegerezed touet.
- gallekgallek
adj.
I.
(1) En langue française.
●(1727) HB 623. Var an ear gallec.
●(1829) CNG 43. Ar an ton gallec. ●(1847) MDM 137. levriou gallek ha brezounnek.
●(1925) SFKH 9. Disket e hues ur gir galleg benak élkent, ahoel ?
(2) Qui parle français.
●(1869) FHB 231/172a. An Tadou galleg a brezeg diouz ar mintin ha diouz an noz, hag an Tadou brezoneg e kreiz an deiz.
●(1977) TDBP II 169. Petra ! da gi-te a zo eur hi galleg ?, tr. « comment ! ton chien ne comprends que le français ? ».
(3) Penn gallek : qui ne parle que français.
●(1976) LLMM 174/15 [= Yeun ar Gow]. Pennoù gallek eo an anv a raemp, gant fae, ouzh an hiniennoù na ouient pe ne deurvezent ket ober gant hon lavar, holl bugale bourc'hizien.
II. (botanique)
A.
(1) Malv gallek : mauve cultivée.
●(1633) Nom 89a. Malua maior, vel hortensis, moloche : rose d'outre-mer, maulue de iardins : malu gallec.
●(1977) TDBP II 170. malv galleg, mauves (plantes).
(2) Kraoñ gallek : noix.
●(1732) GReg 659a. Noix de galle, tr. «craouën galecq.» ●(17--) CBet 606. craon-gallec, ar re coat, tr. «les noix, les noisettes.» ●1795. Per ha quistin ha craon-gallec / Mouar ha lus a veso hon boet, tr. «Des poires, des châtaignes, des noix, des mûres, des lucets nous servirons de nourriture.»
●(1879) ERN.sup 159. kraou gallek, des noix, Lohuec.
●(1977) TDBP II 170. Kraoñ galleg, noix (par opposition à Kraoñ Kelvez, noisettes).
(3) Lann gallek : ajoncs à grandes branches.
●(1962) TDBP II 65. Les ajoncs français : lann galleg, sont plus hauts, plus développés [que les ajoncs bretons] et se tiennent plus droits. ●170. lann galleg, ajoncs à grandes branches (voir brezoneg).
(4) Geot gallek : dactyle pelotonné.
●(1969) BAHE 60/47. an torkad geot gallek. ●(1977) TDBP II 170. Geot galleg, dactyle pelotonné (graminée fourragère).
(5) Kaol gallek : guimauve.
●(1774) AC 59. grisiou a delliou eus a gol malo pe gol gallec, tr. «des racines & des feuilles de mauve, de guimauve.»
B. (Devinette).
●(1974) TDBP III 332. Ur gazeg wenn gignet e-kreiz ur parkad lann galleg ? / - Ur garreg.
III. (agriculture) Douar gallek : terre dense difficile à travailler.
●(1977) TDBP II 169. E Tredrez a zo (ez eus) douar galleg, douar stard da labourad, douar gwiniz, e simant e ya. ●169-170. Du-mañ e oa douar galleg war vein hag e veze darev an eost abred.
IV.
●(1982) (1993) TKRH 133. Debret bara, bugale, ma rampo an avel diwarnoc'h !!! ha skoit pezhioù gallek gant an aotrounez-se bremazon !
- gallekaatgallekaat
v. tr. d.
(1) Faire parler qqn français.
●(1944) DIHU 393/65. gallekeit er réral.
(2) Franciser (un nom, etc.).
●(1929) FHAB Genver 39. o c'hallekaat, tamm ha tamm, hor parrezou, evel ma reont… ●(1941) ARVR 48/3d. gallekaat o ano. ●(1942) VALLsup 84b. Gallicisme, tr. «Gallegadur, plutôt que gallekadur (françisation, de gallekaat, franciser).» ●(1958) BAHE 17/é&. emeur krog da vat gant al labour-(gallekaat)- er skol…
- gallekadur
- GallezGallez
f. –ed
(1) Française.
●(1732) GReg 434a. Françoise, celle qui est de France, ou du païs où l’on parle le françois, à la difference du païs breton, tr. «Gallès. p. Gallèsed.» ●(1738) GGreg 41. Gallès, p. Gallesed, tr. «Françoise.»
●(1889) CDB 224. Ann hini goz zo Bretonez, / Ann hini iaouank zo Gallez. (...) Fae eo gan-in gand ar C’hallez, / Gand he lero en he botez ! ●(1985-1986) ADEM 121. Tud den Monik a Wened a oa ur Galles iwe.
(2) (terme d’injure) Kozh-Gallez
●(1732) GReg 447a. Gall. p. gallaouëd. (en terme d'injure : gall-brein. p. gallaouëd-vrein. Gallès. p. gallèsed. coz-gallès. p. coz-gallèsed.
- gallgar
- gallien
- gallifgallif
adj. (Jeune fille) fière, ou à marier.
●(1919) DBFVsup 25a. gallif (Gr[oix]), adj., tr. «(jeune fille) fière, ou à marier.»
- galligotgalligot
s. (botanique) Orchis mâle Orchis mascula.
●(1879) BLE 292. Orchis male. (O. mascula. L.) Galligot.
- Gallikan
- gallikanaat
- gallikaniezh
- GallizGalliz
pl. Français.
●(1732) GReg 434a. François, qui est de France, tr. «Gall. p. gallaouëd. Van[netois] Gall. p. Gallëued.» ●Les françois, tr. «Ar Gallaouëd. ar c’hallaouëd. Gallis.»
- galloc'hat
- galloùgalloù
adj. De Haute-Bretagne.
(1) Ar vro galloù : le pays gallo, la Haute-Bretagne.
●(1934) BRUS 293. La Bretagne gallaise er vro Galleu. ●(1938) DIHU 328/151. guiskemanteu er vro galleu. ●(1985-1986) ADEM 61. Bro Galloù.
(2) Breizhad galloù : Breton de Haute-Bretagne.
●(1934) OALD 48/110. Da skuer : 12 Kuzulier ar Pouellgor a zo evelhenn o orin : 3 Gernevad, 1 Leoniad, 1 Tregeriad, 3 Gwenedour, ha 4 Breizad-Gallo.
- Galloù
- galloudgalloud
m. –où
I.
(1) Pouvoir.
●(14--) N 716. A(n) gracc a(n) gallout, tr. «La grâce, le pouvoir.» ●956. Ha te den dall az eux gallout, tr. «Et toi aussi, aveugle, tu le peux.» ●(c. 1501) Donoet 23-1. galloet an Rational, tr. « pouvoir du rationnel » ●(1530) J p. 26b. Ho gallout diuin infinit, tr. «votre infinie puissance divine.» ●56a. Dihuy oar vndro ez roaf / An gallout man glan, tr. «Et en même temps je vous donne sur l’heure le saint pouvoir.» ●(1621) Mc 53. é oll gallout. ●88. ouz en em fiziout non pas em nerz nac em gallout, hoguen en hoz gard puissant. ●(1633) Nom 289a. Centurio, qui centum numero prœrat militibus : Centenier : Cantener, vnan en deus gallout voar cant den armet.
●(1659) SCger 96a. le pouuoir, tr. «ar gallout.» ●(1732) GReg 574a. Jesus-Christ a donné le pouvoir de lier & de delier, tr. «Hon Salver en deveus roët d'e Ilis ar galloud da eren ha da dieren he bugale.» ●(1792) BD 1988. na gallout na sicour da gauet asistans. ●(17--) TE 368. guêlloud er Juivèt.
●(1849) LLB 8. Hou kelloud zou hemb som, hou madeleah hemb par. ●(1854) PSA I 312. er berh hag er guelloud en dès. ●(1870) MBR 46. dre c'halloud va maeronez. ●(1874) POG 124. dre c'halloud he asav burzuduz. ●(1877) BSA 251. Bez' ez euz sent a zeblant beza recevet digant Doue eur galloud dispar.
●(1909) FHAB Genver 4. oberiou an ene, ar zonjou hag ioulou ar volontez, a zo dreist galloud ar c'horf. ●(1925) SFKH 25. er gelloud de lakat er huirioné de splannein.
(2) Pouvoir politique.
●(1575) M 1797. Ne spont rac nep gallout, na ne quemer doutanç, tr. «Il n'a peur d'aucune puissance et il n'a pas d'hésitation.»
●(1869) FHB 252/339b. Truez on eus eus ar gristenien-se a zo o clask sevel safar var galloud ar Pab, o clask musula ar galloud-se, o clas aspoes dezhan. ●(1905) BOBL 14 octobre 56/1b. Beza republikan a zo c'hoantaad en defe ar bobl eur gwir c'halloud.
●(1908) FHAB Mae 139. Ar ganfarted diskurpul ha divergont-se eur veach ma zint deuet a benn, e bro pe vro, da asten ho c'hraban var ar galloud ha var an danvez, a zo diez-all ober dez-ho diskregi.
(3) Autorité.
●(1744) L'Arm 23a. Autorité, tr. «Guelloutt.»
II. [en locution]
(1) Ober e c'halloud : faire son possible, ce qui est en son pouvoir.
●(1557) B I 88. Gruet houz gallout, tr. «Faites votre possible.»
●(1866) FHB 55/10b. Greomp hor gallout evit pleustri hag entent mad ar c'henteliou-ze. ●(1866) FHB 70/145b. Ober a reont ho gallout. ●(1866) FHB 79/213a. Ober a reas he gallout evit miret oc'h he zad. ●(1866) FHB 82/235b. emeus great va oll gallout. ●(1889) ISV 85. e rea an daou botr brasa ho gallout gant ho rouenvou evit enebi.
●(1925) BUAZmadeg 918. Va galloud a rin. ●(1942) FHAB Du/Kerzu 218. ar Prefed meur a lavaras d'ezan e raje e c'halloud evit rei e wiriou, er skoliou, d'ar brezoneg.
(2) Ober ar pezh zo en e c'halloud : faire ce qui est en son pouvoir.
●(1910) FHAB C'hwevrer 44. Ne velit-hu ket e ran, a ners kalon, kement zo em gallout.
(3) Hervez e c'halloud : selon ses moyens.
●(14--) N 958. Heruez da gallout, tr. «Selon ton pouvoir.» ●(1612) Cnf 46a. ma en deuezo græt restitution ves è vsurerez heruez è gallout.
●(1905) KANngalon Genver 298. e promettomp, p'hon devezo bet ar grasou-ze, boutina, peb unan ervez he c'halloud, evit kinnig d'an Itroun-Varia eur baniel e prof.
(4) Dastum e holl c'halloud : rassembler toutes ses forces.
●(1879) BMN 288. e tastumas kemend ha ma hellas he oll nerz, he oll c'halloud.
(5) Kaout galloud war ub. : avoir du pouvoir sur qqn.
●(1612) Cnf.epist 35. gant an ré peré oz deueus gallout varnouff.
(6) Bezañ e galloud : avoir le pouvoir.
●(1580) G 283. Doe so e galloet, credet se, tr. «Dieu a le pouvoir, croyez-le.»
- galloudeggalloudeg
m. galloudeion Puissant.
●(1821) GON 226b. Galloudek s. m., tr. «Puissant. pl. du subst. galloudéien.»
- galloudegadur
- galloudegañgalloudegañ
v. tr. d. Donner procuration à.
●(1931) VALL 595a. donner procuration à, tr. «galloudega act.»
- galloudegezhgalloudegezh
f. –ioù
(1) Puissance.
●(1727) HB 444. Disquezet en deveus ivez / eus e vreac'h ar galloudeguez. ●(1732) GReg 765a. Puissance, tr. «Galloudéguez. Van[netois] galloudigueh»
(2) Capacité.
●(1911) BUAZperrot 245. Red eo lakât ar galloudegeziou da dalvezout.
- galloudekgalloudek
adj.
(1) Puissant.
●(1521) Cc. [bras] g. grand / ou puissant. b. bras pe galoudec.
●(1659) SCger 99a. puissant, tr. «galloudec.» ●149b. galloudec, tr. «puissant.» ●(1732) GReg 765a. Puissant, ante, qui a du pouvoir, du credit, tr. «galloudecq.»
●(1857) HTB 23. an dud galloudek. ●(1860) BAL 182. ace o braz a galloudeg an ini en d-euz great an oll draou caer-ze.
●(1906) KPSA 1. eur spered galloudek. ●(1907) AVKA 9. ur Salver galloudeg.
(2) Bezañ galloudek da : avoir le pouvoir de.
●(1612) Cnf 67b. hac ezouch galloudec da guelchiff ma holl indigniteou.
- galloudezhgalloudezh
f. Puissance.
●(1688) MD I 17. ners ha galloudez. ●(1732) GReg 425b. Force, puissance, tr. «Galloudez. Van[netois] galloudeh.» ●765a. Puissance, tr. «galloudez.» ●885a. Souveraineté, qualité, & autorité du Prince souverain, tr. «Galloudez absolud.»
●(1847) FVR 33. Doue en deuz laket diou C'halloudez er bed. ●(1880) SAB 166. var ar meen-ze e savin va Iliz, ha doriou an ifern, galloudezou an ifern, – n'o devezo levezon ebed varni.
- galloudusgalloudus
adj.
I. (en plt de qqn) Puissant.
●(1499) Ca 89. Galloedus. g. puissant. ●(c.1500) Cb 90b. Galloudus. g. puissant. ●(1557) B I 114. Doeou galloudus da usaff, tr. «qu'il faut regarder comme des dieux puissants.» ●124. Eual doe parfet galloedus, tr. «comme un dieu parfait et puissant.» ●(1612) Cnf 62a. An exampl-man gallodus.
●(1659) SCger 99a. puissant, tr. «galloudus.» ●149b. galloudus, tr. «puissant.» ●(1732) GReg 765a. Puissant, ante, qui a du pouvoir, du credit, tr. «Galloudus.»
●(1847) MDM 85. dirag an aotrou-Doue, ken doujab ha ken galloudus. ●(1862) JKS 16. n'en em veulit ket evit ho mignouned dre ma'z int gallouduz. ●(1889) ISV 422. bruzuna eskern ar galloudusa martolod.
●(1910) MAKE 57. Daoust ha n'eo ket furoc'h d'ar re dinerz ha dister plega d'ar re galloudus ha krenv ?
II. (en plt de qqc.)
(1) =
●(1612) Cnf 62a. An exempl-man gallodus.
(2) =
●(1864) SMM 21. Ha caret a rit-hi an danvez, an aour, an aour ker skedus ha ker galloudus ?...
- galloudusek
- gallout / gelloutgallout / gellout
v.
(1) Pouvoir.
●(1360) Hd Tours n° 576 f°119v°. nep na ra mat her da guel / dezouf he hunan he fel tr. « quiconque ne fait le bien tant qu'il peut / à lui-même il manque » ●Sorbonne ms. 791 f°3r°. nep na ra mat her dra guiell / dezo… tr. « quiconque ne fait le bien tant qu'il peut, à lui… » ●(1472) Js ms latin BNF 1294 f°198. Gruet eu tom hep chom an comun goude dilun an suzun guen. / breman ez guellet guelet scler na gueu quet ter map an spernenn. tr. « Le commun (des saints) a été fait vivement, sans s'arrêter, après le lundi de la semaine blanche (des Rogations) ; / Maintenant vous pouvez voir clairement si le fils de l'Épine n'est pas expéditif. » ●(14--) N 431. Ne gallo son randon an sarmoner, tr. «Le prédicateur ne pourra prononcer une parole.» ●(1499) Ca 89b. Galloet. g. pouoir aulcune chose. ●(c. 1501) Donoet 17-3. hac ehel dilesel an lizeren se, tr. « et peut délaisser cette lettre-là » ●(1530) Pm 8. Ma map seuen pan tremeniff (…) / Ha pan guellet ma remediff, tr. «Mon aimable fils, quand je trépasserai (…) / Et, puisque vous le pouvez, secourez-moi.» ●52. meur a re / Ho niueraff (…) ne gallet, tr. «beaucoup de gens. / On ne pouvait (…) les compter.» ●(1557) B I 274. A un hat vil az compilas / A coat pe men ez quemenas / Sot ez nodas na allas quen, tr. «te composa en vile matière, / te tailla en bois et en pierre, et te fit sotte, ne pouvant mieux.» ●(1575) M 507. Bezaff purifiet, ne galles quet crett henn, tr. «Tu ne peux être purifié, crois-le.» ●1151-1152. Pan guellez ober mat, ha te da dilataff, / Hac é ober na gruez, te conto anezaff, tr. «Quand tu peux faire bien et que tu remets, / Et que tu ne le fais pas, tu en rendras compte.» ●1795. Fellel ne galhe quet, nepret en é setanç, tr. «Il ne saurait jamais faillir dans sa sentence.» ● 2011-2012. Er an tan an bet man, an tra man so haznat, / A guell bezaff lazet, ha steuzet á pret mat, tr. «Car le feu de ce monde, cette chose est évidente, / Peut être éteint et étouffé bientôt.» ●(1576) Gk II 94. Pé dré moyen ez guillir euitafu ha trechifu an pechedou maruel ? ●(1580) G 1026. ma selvel a meruel ne ell den, tr. «personne ne peut m'empêcher de mourir.»
●(1659) SCger 96a. pouuoir, tr. «gallout.» ●(1667) ARmorial 126. Kerautret en Plœcoulm Evesché de Leon C. burellé d’argent & de gueulle de dix pieces, auec deux Guiures affrontées d’azur en pal entrelassées dans lesdites fasces & pour deuise Pa Elly, quand tu pourras. ●(1792) BD 4490. na ellomp quet douttan, tr. «nous ne pouvons en douter.»
●(1829) CNG 65. Mæs sel breman, quênt lemel a dal-on, / D'out a telhai laret d'unan-benac pihue on.
●(1925) DLFI n° 7/2a. Pa lavar ar velein, marc'had, a c'hellac'h kredi.
(2) Na c'hallout ouzh ub. : être moins fort que qqn.
●(17--) CCn 1276. petra a veso groet ? Na ellomp quet outte, tr. «que faire ? Nous n'en pouvons rien obtenir.»
(3) Na c'hallout mui : n'en plus pouvoir.
●(c.1718) CHal.ms ii. Il est sur le bord de sa fosse, tr. «tostat ara d'é vé paré é, n'hel mui, eha qüitt'.»
(4) Gallout da : pouvoir.
●(1633) Nom 3b. Enchiridium : Manuel ou liure qui se peut tenir ou porter en la main : Manuel, vn leufr á haller da douguen en dorn. ●251b. Saxum manuale : pierre qu'on peut empoigner : mæn á haller da ampouing, creguiff ennaff.
(5) [loc. verb.] E c'hall bezañ : peut-être.
●(1659) SCger 91b. peut estre, tr. «ehel beza.»
(6) Gallout + nom verb.
●(1877) EKG i 215. mez ma vez gellout kaout an Aoutrou Poullaouec enn da lestr.
●(1942) DRAN 94. Ha neuze, re hir amzer int bet e « Verdun », evit gallout sponta rak kornadou evel heman, anterin ar gwez, an tiez, an trevadou e pep lec’h ennañ.
- gallus
- gallusted
- galluster
- galoch .1galoch .1
f. –où (habillement) Galoche.
●(1633) Nom 117b. Calopodium, solea lignea : sabot, galloche : botes coat, galoig.
●(1924) BILZbubr 39/868. pounner a oa e c'halochou. ●(1941) ARVR 5/3d. galochou ha botou-labour. ●(1982) HYZH 147/20. (Treboull) ar c'haloch zo ler war he c'horre. Ar c'haloch n'eus ken an traoñ zo ler deuzouti.
►[au plur. après un art. ind.] Ur galochoù : une paire de galoches.
●(1913) FHAB C'hwevrer 56. Lakit ober eur galochou. ●(1986) CCBR 209. (Brieg) a vi kim o galochou gân tôa, tr. «le couvreur n'avait que des galoches.»
- galoch .2galoch .2
f.
(1) Jeu de la galoche.
●(1867) FHB 139/277a. o c’hoari galoch. ●(18--) ALB (FHAB du/kerzu 1941 p. 100b). C’hoari galoch, kanetennou, / Horell, patati ha kilhou.
●(1906) SAQ-Jezegou xi. me 'iafe da c'hoari galoch ha da c'hoari kornigel, bep sul var al leur-ger. ●(1974) SKVT III 79. o c'hoari c'haloj.
(2) Morceau de bois que l'on vise au jeu de la galoche.
●(1974) SKVT III 79. an tostañ ma c'hellent, d'ar c'haloj.
- galochenngalochenn
f. –où Morceau de bois que l'on vise au jeu de la galoche.
●(1974) SKVT III 79. E koad kalet e oa ar galochenn.
- galoñs
- galoñsañ
- galoñsetgaloñset
adj. Galonné.
●(1732) GReg 447a. Un habit galonné, tr. «Un abyd galonçzet.»
●(1869) KTB.ms 14 p 137. un habit prinz galonset en aour.
- galopinadgalopinad
m. –où Contenu d'un galopin.
●(c.1825-1830) AJC 1780. eur galopinad guin. ●(1870) FHB 308/376a. eur c’halopinad guin.
●(1908) PIGO II 106. Ar gwin-ardant a ve evet 'n eur c'hiz-all. Digas aman, Jakez, bep a c'halopinad. ●(1909) FHAB Genver 16. galopinadou gwin melen. ●(1974) SKVT III 55. ur galopinad odivi.
- galouajgalouaj
s.
(1) Sottise grossière.
●(1912) KZVr 407. Ha setu trouz ha gallouaj gant gallegerien Lanom ! ●(1931) VALL 701b. Sottise grossière, tr. «gallouach T[régor].»
(2) Mont e galouaj : perdre la raison.
●(1924) NFLO. raison. je perd la raison, tr. «mont a ran e galouach.» ●(1931) GWAL 136-137/427. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Gallouach (3 silabenn) : belbi. ●(1964) YHAO 131. an arziod a ginnige mont e gallouaj.
- galoudetgaloudet
adj. (Pommes de terre) Galeuses.
●(1982) PBLS 59. (Langoned) garoudet, tr. «tachées, galeuses (pommes de terre).»
- galoupgaloup
f./m.
I. (en plt des équidés)
A.
(1) Galop (allure).
●(1732) GReg 447a. Galop, tr. «Galoup. galomp.»
●(1890) MOA 279b. Galop, tr. «Galoup, m.»
(2) Bruit de galop.
●(1929) FHAB Ebrel 132. pa glevas eur galoup er porz.
B. Loc. adv.
(1) D'ar c'haloup : au grand galop.
●(1732) GReg 447a. Aller le grand galop, tr. «Mônet dar galoup.»
●(1869) FHB 216/55a. hag a deue d'ar c'haloup.
(2) D'ar c'haloup ruz : au grand galop.
●(1857) CBF 20. Bremaik e kerzinn d'ann daoulamm ha d'ar c'haloup ruz, tr. «Je vais partir au grand galop.» ●(18--) SAQ I 94. An dud var varc'h, d'ar c'haloup ruz, a ia euz an diou gostezen.
●(1958) BLBR 114/2. o sevel d'ar halloup ruz.
(3) D'ar c'haloup vihan : au peit galop.
●(1633) Nom 32a-b. Tollutim incedere, tollutim carpere incessus, glomerare greffus, ad numerum colligere vngulas ; ambler : mont d'an galop bihary (lire : bihan).
II. sens fig. (en plt de qqn)
(1) Course.
●(1902) PIGO I 184. Goude eun tam galomp, fri ebed ken na zante c'houez.
(2) Loc. adv. D'ar c'haloup : très vite.
●(1900) FHAB Genver 22. deut d'ar c'haloup. ●(1906) KPSA 92. Diskleria a reomp hor pec'hejou d'ar c'haloup. ●(1909) KTLR 28. ha d'ar c'haloup en dra c'helle. ●(1915) HBPR 208. eun den iaouank o vond d'ar c'haloup varzu an ti. ●(1924) LZMR 16. evel ma vije bet o vreina d'ar c'halloup !...
- galoupadeggaloupadeg
f.
(1) Galop de plusieurs chevaux.
●(1902) PIGO I 213. eur c'halompadek 'oe klevet o tont.
(2) spécial. Course (de chevaux).
●(1904) BOBL 1er octobre 2/2c. Ar galoumpadek kezek, da eunnek heur, a zo bet deuz ar c'haërra. ●(1929) MKRN 19. gortoz fin ar galoupadeg, tr. «attendre la fin des courses.»
- galoupadenngaloupadenn
f. –où
I.
(1) Galopade.
●(1732) GReg 447a. Galopade, tr. «Galoupadenn. p. galoupadennou. galompadenn. p. ou.»
(2) Course.
●(1913) NECH 16. e c'haloupaden noz.
(3) Ober ur c'haloupadenn =
●(1877) EKG I 135. d'an ampoent m'edo ar persoun intru oc'h ober he c'haloupadenn.
II. par ext.
(1) Course.
●(1878) EKG II 115. evit ober eur c'haloupadenn.
●(1902) PIGO I 58. Dre n'euz penn ebed d'e c'haloupaden. ●(1908) PIGO II 124. gret eun tam galompaden. ●(1941) FHAB Mae/Mezheven 51. warlerc'h ar c'haloupadenn vat am eus graet.
(2) Petite distance.
●(1908) PIGO II 165. War bouez eur c'halompaden dioutan.
- galoupalgaloupal
voir galoupat
- galoupat / galoupalgaloupat / galoupal
v.
I. V. intr.
(1) Galoper.
●(1732) GReg 447a. Galoper, tr. «Galoupat. pr. galoupet. galompat. pr. galompet.» ●(17--) TE 303. trous er roncèt é halopal. ●463. un armé roncèt é halopal.
●(1866) FHB 72/159a. Guelet o pije leou, saout, kezeg, ho flumachen savet gantho en ear, o c'haloupat, tu-ma, tu-hont.
(2) Courir.
●(1838-1866) PRO.tj 194. Evel eur vioc'h o vreskin e c'haloup.
●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. galompat, tr. «courir.»
►[empl. comme subst.]
●(1900) MSJO x. ar galoupat nos-ma a ro tro da veur a zizurch.
II. V. tr. d.
(1) Courir, parcourir.
●(1878) EKG II 22. oa soudarded Canclaux o c'haloupat ar vro. ●(1889) ISV 331. ha brema ema o c'haloupat ar mor. ●(1893) IAI 144. goude beza galoupet ar mor hag an douar.
●(1905) LZBl Mae 136. o c'haloupat ar meneziou. ●(1910) MAKE 34. o c'haloupat bro. ●(1929) FHAB Ebrel 141. o c'haloupat ar c'hoadou.
(2) Poursuivre.
●(1902) PIGO I 7. mar goc'h o c'haloupad eul laer.
(3) par ext. Fréquenter assidûment.
●(1889) SFA 10. o c'haloupat an ebatou...
●(1908) PIGO II 32. Ar c'homzou-ze n'o devoa ket harzet ac'hanon, 'pad pell amzer, da c'halompat ar pardoniou. ●(1909) MMEK 143. galoupet e doa oll vedisined ar vro.
(4) Réciter rapidement.
●(1869) FHB 240/242a. Ar bedenn diouz ar mintin ha diouz noz (...) na reer nemed ho drailla pe ho galoupat.