Recherche 'ke...' : 1339 mots trouvés
Page 4 : de keit (151) à kel-an-ebrel (200) :- keitkeit
m./f., adv., adj. & conj.
I. M./F.
A. temp.
(1) Keit amzer : si longtemps.
●(1710) IN I 30. queit amser a yoa aba edo ar bed.
(2) Er c'heit-se : pendant ce temps-là.
●(1954) LLMM 47/43. Er c'heit-se, e oa erru ar Roue.
(3) Abaoe ar geit, ar c'heit : depuis le temps.
●(1972) SKVT I 61. abaoe ar geit ez eus anv anezhañ. ●(1974) SKVT III 53. abaoe ar c'heit ma'z omp aet e chil !...
(4) Er c'heit amzer-mañ : pendant ce temps-ci.
●(1910) MAKE 8. Er c'heit amzer-man, Kolaïg a zo ken dinec'h ha tra.
(5) Er c'heit amzer-se : pendant ce temps-là.
●(1910) MAKE 106. epad ar c'heit-amzer-ze. ●(1924) ZAMA 30. Er c'heit amzer-ze.
(6) Evit ar c’heit : pendant ce temps.
●(1929) EMPA 7. evid ar c'heit e vin e-dro d'ar pakadennou-man !
(7) En ur geit : pendant ce temps.
●(1886) RECe vii 340. Mar carétt menn gortoss m'em bou eun ur guéhétt / Garotæt Lucifærr hag é oll consortétt, tr. (RVUm III 376) «Enn ur guéhétt doit signifier "pendant ce temps". quéhétt est ici un substantif féminin.»
(8) Bout (de temps).
●(1732) GReg 295b. Il y a une grande distance de tems d'ici là, tr. «Ur guéhyd vras a so, ou, ur guéhyd vras à amser ahan d'y.»
B. spat.
(1) Distance.
●(1732) GReg 295b. Il y a une fort grande distance d'ici là, tr. «Ur guéhyd vras a so ac'han d'-y.»
●(1907) FHAB Mezheven 97. eur c'heit ha ne c'heller ket da vuzula. ●(1907) FHAB Gwengolo 196. petra eo eun hevelep keit. (...) An heol goulzkoude a zo bet lakeat er c'heit a ranker diouzomp.
(2) Da geit-se : si loin que çà.
●(1995) BRYV III 35. (Milizag) an hen-mañ-hen a zo eet da Bariz, O va Doue ! n'eo ket posub alato, da geit-se !
(3) A geit : de si loin.
●(1872) FHB 407/332a. ar Werc'hez a deuent a-geit da enori.
(4) A geit all : de si loin.
●(1894) BUZmornik 373. p'oc'h deuet euz a geit all.
II. Adv.
(1) Autant.
●(1864) SMM 91. Jesus-Christ ne c'houl ket keit hag ar bed. ●(1867) MGK 49. A labour keid ha dek. ●(1878) EKG II 58. da gomz keit divar benn he dad koz. ●(1893) IAI 109. e tale eur sklavour keit hag eur mestr.
●(1925) FHAB Mezheven 228. pante, panteou, ger anavezet gant an holl e Gorre-Leon hag a dalv, e brezoneg, keit hag ar ger «assemblée» e galleg.
(2) Si loin.
●(1908) CDFi 04 janvier 1d. kalz katoliked a oa republikaned a galoun, ha kaz re all, hep mont keit (…).
(3) Evit a geit zo =
●(1864) SMM 155. Evit a gueit so eo savet ar Vreuriez, hon eus guelet ken alies a hini o caout eur maro mad dre he sicour, ma ve re hir cals coms anezo oll.
(4) Betek keit(-se) : si loin.
●(1869) SAG 51. Ho, nan, autrou ; ne dan ket bete keit-ze. ●(1879) BMN 45. en em lacaat e stad vad abarz mont beteg keit.
(5) N'eus ket a geit-se : il n'y a pas si longtemps que ça.
●(1942) LANB 10. N'eus ket a geit se : kant vloaz.
(6) Tant de différence (entre eux).
●(1926) FHAB C'hwevrer 49. lakat da goata tud hag a zo grêt ken dishenvel o sperejou, tud hag a zo keit etrezo a-wechou.
(7) [au dimin.] Autant de temps.
●(1932) BRTG 81. Dén erbet én ti ne gompren panaus é ma deit er ribotad é ker kehetig amzér.
(8) Keit ha tout : le maximum.
●(1868) FHB 196/315b. pa zebrer bara diou veich ar zizun, setu keit ha tout.
(9) Keit all : si longtemps.
●(1880) SAB 65. an Doue Salver, gortoed keit all.
III. Adj.
(1) Aussi long.
●(1499) Ca 168b. [quehidell] Jtem. equelongus / ga / gum. g. si long. b. quehit.
●(1846) BAZ v. choum a ra bepret en eul levr keit ha Buez ar Zænt meur a faot.
(2) Épith. Plouz keit : paille de couverture, chaume.
●(1890) MOA 370b. Paille longue destinée à couvrir les maisons, tr. «plouz-keid (paille d'égale longueur).»
●(1910) MAKE 88. great (...) e doen gant plouz keit.
IV. Loc. conj.
(1) Keit ma : tant que, aussi longtemps que.
●(1621) Mc 89. quehit maz deu da perseueriff en gracc.
●(1900) MSJO 160. N'eo ket souezus eta e choazas Jesus al leac'h-se evit chom keit ma vije en arlu. ●248. keit ma chomas ar Verc'hes var an douar (...) sant Joseph a ziskennas bep ploas eus an Eñv.
(2) Keit ha ma : tant que, aussi longtemps que.
●(1576) Gk II 118. quehit ha ma chommo obstinet en é heresy, tr. «tant qu'il restera obstiné dans son hérésie.»
●(1869) HTC 257. Jesus a jomas er bez keit ha m'oa bet jonas e cof ar pesk. ●289. roët he c'her da veza ganthi keit ha ma chomo ar bed-ma en he za. ●(1872) ROU 104a. Autant que je puis... Keit ha ma c'hellan memori.
●(1900) MSJO 248. rag Mam Jesus n'helle gouzañv ken kaos nemet hounnes keit a ma vankas dezhi ar guel eus he Doue. ●(1905) PERS 183. Derc'hel a rin keit ha ma c'hellin. ●(1910) BUJA 36. keit ha ma plijo ganti. ●(1921) PGAZ 10. Keit ha ma vezo guelet ar c'hiz vad-se en Eussa. ●87. Keit ha ma padaz brezel mil eiz kant dek ha triugent. ●(1928) SFAA 77. keit ha ma padas ar burzud.
(3) E keit ma : tant que, aussi lontemps que.
●(1752) PEll 472. E Keheit ma veviñ, tr. « pendant toute la durée de ma vie. »
(4) Keit evel ma : tant que.
●(17--) TE 170. er Grechénion péré e grèd é ma permettét dehai digarg quehæd èl ma carant ou haz hac ou vanjance ar ou berdér. ●435. hac e vou continuét én Ilis quehæd èl ma padou.
(5) Etre keit ma : tant que.
●(17--) VO 107. De virét hou lézèn tré-quehent ma vein bihuë.
V.
(1) Keit hag ac'hann da warc'hoazh : voir warc'hoazh.
(2) Keit hag hiziv da warc'hoazh : voir warc'hoazh.
(3) Keit hag ac'hann d'al loar : voir loar.
(4) Keit hag ac'hann da Foar an Nec'h : voir foar.
- keit-ha-keitkeit-ha-keit
adv., prép. & m.
I. Loc. adv.
A. spat.
(1) De même longueur.
●(1732) GReg 583a. Ils sont d'une même longueur, tr. «qéhyd ha qéhyd int.»
●(1910) MAKE 48. ken na deuas e varo keit ha keit war an daou du eus e veg !
(2) À la même distance.
●(1890) MOA 222a. C'est la même distance, tr. «keit ha keit int ac'hann.»
B. temp. Aussi longtemps.
●(1962) TDBP III 143. Keid-ha-keid omp bet oc'h ober on tro, tr. «nous avons été aussi longtemps l'un que l'autre à faire notre tournée.»
C. sens fig.
(1) Égaux (en valeur, en droits, etc.).
●(1862) JKS 323. ar re vad kouls hag ar re fall ho deuz bet ho lod digant Doue keit-ha-keit. ●(1872) DJL 44. N'hallo biken an oll tapa keit-a-keit.
●(1911) BUAZperrot 686. Gwiriou Charlez Bleiz ha re Yan Montfort, hervez barnerien an amzer-ze, a ioa keit ha keit. ●(1911) SKRS II 75. An holl relijionou a dalv keit ha keit. ●(1926) FHAB C'hwevrer 50. p'o deus laket an dud da veza keit ha keit, dre al lezenn. ●(1926) FHAB Meurzh 85. lezet o doa lakat o holl broïou keit ha keit, dindan dorn eur gostezenn politik pe eun all, ha setu evelse eo en em zilet êsoc'h ha dounoc'h ar menoz hag a denn da lakat ivez an holl gredennou keit ha keit ; – ha, gant ze c'hoaz, eo en em zilet ivez ar menoz hag a denn da lakat an holl dud keit ha keit vit pez a zell ar peadra. ●(1926) FHAB Ebrel 132. Ha bez' ez' eus unan trec'h d'ar re all ? Nann, keit ha keit int o zri.
(2) (Payer) La même somme l'un que l'autre, autant l'un que l'autre.
●(1866) FHB 65/100b. o daou o devoa da baea keit ha keit d'ar perc'hen.
II. Loc. prép.
(1) Keit-ha-keit gant : de même valeur que.
●(1923) SKET I 10. e oa manet ar c'heltieg e Galia yez ar renkadou uhela hag e kerze c'hoaz keit-ha-keit gand al latin. ●(1926) FHAB Eost 289. da lavaret eo, e fell d'ezi he defe an Iliz katolik gwiriou keit ha keit gant pep kredenn ha pep relijion all.
(2) Keit-ha-keit etre : juste entre.
●(1977) DAHG 78. Evel ul luc'hedenn, ur saezh a oa deut, en ur fraoñval, d'en em stekañ el leur, keit ha keit etre an div blac'h yaouank.
(3) Keit-ha-keit diouzh : aussi loin de.
●(1893) IAI 263-264. Keit ha keit e vezont euz ar brouez hag euz ar morzidigez.
III. M. Égalité.
●(1847) FVR 184. Al liberte, ann egalite hag ar fraternite, pe ar frankiz, ar c'heid-ha-keid, hag ar vreudeuriez.
- keit-ha-keit all
- keit-sekeit-se
adv.
I. spat.
(1) Si long.
●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. Ober eun hent keit-se, an unan, a zo start.»
(2) Si loin.
●(1889) SFA 149. Ar C'hardinal hen dizaliaz da vont keit-se dioc'h he vro.
II. temp. Si longtemps.
●(1659) SCger 166b. queit-se, tr. «si longtemps.»
●(1936) LVPR 96. Perak, a lavaras d'ezan e amezek, e chomez keit-se, da floura da labour ? ●(1936) LZBl Du/Kerzu 435. an dud yaouank-se, a anzave outo, n'eus ket c'hoaz keit-se, o devoa debret kig tud.
- keitaatkeitaat
v.
(1) V. tr. d. = (?) Ajuster (?).
●(1935) CDFi 2 novembre. Ar C'hernevad a geitaas e ranjennou raktal war gein e ronseïg. ●(1935) CDFi 14 decembre. keitet ar ranjennou war gein an hinkane.
(2) V. tr. i. keitaat gant : comparer à.
●(1922) BUBR 16/100. biken den na welo (...) eur waz da geitât gant hounez.
- keitadenn
- keitañkeitañ
v.
I. V. tr.
(1) V. tr. i. Keitañ ouzh, war : jeter.
●(1936) IVGA 226. o keita outo eun tamm keuneud. ●228. o keita turchou ouz mevelien an urz. ●(1973) SKVT II 59. Veig (…) a zastume mein diwar an hent. Ha dav ! da geitañ war ar goied eus dreñv e voger.
(2) V. tr. d. Égaliser en longueur.
●(1977) PBDZ 958. (Douarnenez) keitañ, tr. «faire correspondre en ce qui concerne la longueur.» ●(1986) CCBR 40. (Brieg) Lorsque le couvreur avait terminé une travée, il égalisait la paille avec la faucille / keitañ, c'est-à-dire qu'il mettait la paille qui dépassait à niveau avec le reste du toit. ●(1993) HYZH 196/47. (Douarnenez) an ed vie troc'het gant ar falz hag a vie graet attention neuze da lakaat anezho mat da geitañ anezho apeupre.
II. V. pron. réfl. En em geitañ : se débrouiller.
●(1955) STBJ 135. hag e oan gouest d'en em geita ma-unan. ●138. e oan eur pôtrig barrek d'en em geita. ●223. keita (en em geita) : en em zibab, en em ziluzia. ●(1976) LLMM 175/116. penaos e rajent evit en em geitañ.
- keitañ makeitañ ma
conj. Tant que.
●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 180. M'em behé carzet gobér hun troq aben caër aveit diblaç en nôz-cé memb, quehettan ma oé ihuél er môr. ●(1890) LZBg 202. Quehettan ma oen ér post-men, me oé oueit un dé de valé ar er mæzeu aveit gùélet er vrô ; touchant é cleuan un tenn hag e zassonnas pêl goudé é monnet a vané de vané. ●203. Rah é tant de laret bonjour d'ein, er maestr ag an hostâleri, é voés hag é vugalé, ha quehettan ma laran dehai er gonzeu amiapla ne gavan, me huél er vam Moû é tennein ag er pod-souben puemb boul riz de rein d'ein. ●205. Quehettan m'en dé er ré-men é hobér ou œuvr a charité, me yas mé de huélet me amision, er rumad aral ag er famill Moû chomet payan.
- keitderezek
- keitetkeitet
adj.
(1) Mis à la même longueur.
●(1993) HYZH 196/48. plouz keitet na vie lavaret deus an dra-se, keitet, emichañs, ken hir, evit lakain barzh e bailhasennoù.
(2) Bien mis, bien habillé.
●(1908) KMAF 50. Fistoulik, va bihanik, na te zo keitet d'it ! ●(1942) VALLsup 91a. une petite fille bien habillée, tr. «eur baotrezenn geitet (Perrot).»
- keitgarek
- keitrann .1
- keitrann .2
- keitrannadur
- keizkeiz
adj. Plouz keiz : paille de couverture, chaume.
●(1890) MOA 370b. Paille longue destinée à couvrir les maisons, tr. «plouz-keiz.»
- keizañ .1keizañ .1
v. tr. d. Amaigrir (une pièce de bois).
●(1716) PEll.ms 762. Keisia ou keizia, selon Mr Roussel, qui l'écrit pourtant Keza et Kezi ou Kedhi, signifie diminuer de la maniere dont les artisans diminuent la matiere sur laquelle ils travaillent. Ce verbe est rare, et je ne l'ai point entendu dire qu'en Basse Cornwaille.
- keizañ .2keizañ .2
v.
(1) Égaliser.
(2) Plouz keizañ : paille de couverture, chaume.
●(1890) MOA 370b. Paille longue destinée à couvrir les maisons, tr. «plouz-keiza.»
- keizhkeizh
plur. kaezh
- kej .1
- kej .2kej .2
m. & prép.
I. M.
A. Mélange.
●(1575) M 2337. Nendeu sacun vn çaig, (lire : saçun vn caig) da bout comparaichet, tr. «N'est à comparer certes, aucune mixture.»
●(1744) L'Arm 314b. Purement Sans mélange, tr. «Hemp ceinge.»
●(1907) VBFV.bf 38b. keij, m., tr. «mélange.»
B. (domaine maritime)
(1) Moment où se rencontre la mer en remontant quand elle entoure une île adjacente ; l'endroit de cette rencontre.
●(1961) BAHE 26/21. Kej eo da gentañ an emgav eus ar mor hag a c'hoari an dro d'un enezenn bennak, pa en em gav eta an daou red-dour da «gejañ» an eil gant egile, ha neuze da c'houde kej a verk al lec'h ma kej ar mor pa sav, ar plas e-unan.
(2) Chaussée de galets.
●(1962) TDBP II 21. E Roh-ar-Vignon a zo eur hej da vond d'an aot, tr. «à la Roche-Mignonne il y a une chaussée de galets pour aller jusquà la côte (à pied sec).»
II. Prép. E-kej : parmi.
●(1838) OVD 159. ne lausquet quet er sperèd-cé, e hoès receuet ag en nean, de hum louyein é caige er madeu ag en doar. ●179. er garanté væn e hum voutte é caige en aral. ●185. ind e chairre ehué velime é caige er mél. ●er fal vonnei é caige en hani mad, nag er faus eur é caige en hani pur. ●(1854) PSA I 262. e yas d'hum laquat ean-memb é caige er vanden tud armet-hont e oé inou.
- kej-e-mesk
- kej-ha-mesk
- kej-mej / kej-meskkej-mej / kej-mesk
adv. & prép.
(1) Loc. adv. Pêle-mêle.
●(1732) GReg 612a. Pele-mele, tr. «Van[netois] qeich-meich.» ●(1744) L'Arm 235a. Pele-mêle, tr. «Queinge-meinge.» ●(1790) MG 202. liès mat de vitin m'ou hav queinge-meinge én ur guléad.
●(1838) OVD 177. ou deu caige-meige. ●(1861) BSJ 113. Parabol en invray e ziscoé dehai é ma queige-meige ar en doar er ré fal hag er ré vad. ●(1896) HIS 6. er péh en doé krouéet a getañ, ne oé nameit ur iohad digampen keij-meij é kreiz en tihoélded. ●66. Daniel e gemér keij-meij suèù, pég ha blèú.
●(1907) VBFV.bf 38b. keij-meij, adv., tr. «pêle-mêle.» ●(1921) DIHU 116/203. mistr ha gounideg, keij mesk, ne chuéhent ket doh er cheleu.
(2) Loc. prép. Kej-mesk gant =
●(1861) BSJ 151. ur vanden scribèd, queige-meige guet er pharisiénèd. ●281. en dud fal caije-maije guet er ré vad.
- kej-meskkej-mesk
voir kej-mej
- kejadenn
- kejadurkejadur
m. –ioù Mixtion, mélange.
●(1732) GReg 611b. Mélange, tr. «Van[netois] qeigeadur.» ●(1744) L'Arm 11a. Alliage, tr. «Queingeadur.. reu. m.» ●69b. Confusion, mélange, tr. «Ceijadur.» ●197a. Incorporation, tr. «Ceigeadurr enn eile énn éguilé. m.» ●241b. Mixtion, tr. «Keijadur. m.»
●(1825) COSp 215. ne vou quet cavet én hi er heingeadur-zé a intérés en um gav é caranté en dut. ●(1877) EFV 56. ur joé hemb queijadur a huerhoni ?
- kejaj
- kejañ / kejiñ / kejoutkejañ / kejiñ / kejout
v.
I. V. tr. d.
(1) Mêler, mélanger.
●(1723) CHal 140. Quegein, tr. «Mêler.» ●(1732) GReg 612a. Mélanger, mêler, tr. «Van[netois] qeigeiñ.» ●(1744) L'Arm 196a. Incorporer, tr. «Ceigein treu quevrétt que na vantt nameitt uénan.»
●(1907) VBFV.bf 38b. keijein, v. a., tr. «mêler, mélanger, confondre.» ●(1914) MNOTes 209. En Cornouaille, on dit keja mêler.
(2) Kejañ (udb.) e, e-mesk : mêler à.
●(1767) ISpour 91. ean e cainge er fal é-mesque er mat. ●(1790) Ismar 129. ean e gaige er fal é mésq er mat. ●(1792) HS 14. me méss queinget réflexionneu é mesque enn istoérieu.
●(1838) OVD 198. péré de bep pèn-conze e gaige én ou discorieu hilleih a gonzeu santel ha berhuidant. ●(1857) GUG 142. Er vam santel é glahar, / É huélèt hé Mab ér groéz, / Én é hoaid e gaige hé dar.
(3) Kejañ gant : mélanger avec ; mêler à.
●(1790) Ismar 510. En ur gaigein en deur guet er gùin. ●(17--) TE 244. bugalé er mèrhèt-hont e gaigeai langage er Juivèt guet en hani e gonzait é bro ou mameu. ●435. gùin caigét guet mirr ha vistr.
●(1855) BDE 204. ha mé cainjèn men dareu guet me ivage. ●(1856) VNA 182. je ne mêle jamais de l'eau avec le vin, tr. «Jamæs ne gaigean deur guet gùin.» ●(1857) GUG 112. Ha guet hou coaid caijein ahoel men dar. ●(1861) BSJ 145-146. mæs hur Salvér ou zemalas ag un intampi quer rust hag e laras dehai queigein doustér guet en intampi. ●201. de gaigein ou boéhieu guet ré er bobl. ●(1867) BBZ III 368. Get houlenneu er mor e kaijan men dareu, tr. «je mêle mes larmes aux flots de la mer.»
●(1913) HIVR 3. Leah, guitot, leah keijet get deur, chetu ou ivaj. ●(1940) DIHU 347/76. relegeu en dud pinùik-sé, kéjet get ré er veneh.
(4) Kejañ ouzh : joindre à.
●(1854) PSA I 231. Ur bobl bras a dud (…) e gaigé ou dareu doh ré er gueih vam. ●(1857) LVH 7. en hum gavas mar a zirectour peré e gaigeas doh er régl-zé mar a bratiq ha mar a cérémoni particulier. ●277. Caigein e hra paud a zareu / Doh é bedenneu. ●(1857) GUG 165. Caigeamb (…) hur boéhieu doh ou ré.
(5) Brouiller.
●(1907) VBFV.bf 38b. keijein, v. a., tr. «brouiller.»
(6) Enclore, cerner.
●(c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms i. Enclorre, tr. «ancernein, closein, lacat tro ha-tro, quejat queru [= Kervignac].»
(7) (pêche) Lier (plusieurs filets) l'un à l'autre.
●(1979) VSDZ 75. (Douarnenez) Evit micher ar brilli, ar rouejoù vie kijet tout penn-da-benn (…) vie graet fartoù deus an dra-se, tr. (p. 238) «Pour pêcher le maquereau on amarrait les filets bout à bout, on appelait ça des ‘fard'.»
(8) Kejañ e selloù gant re ub. : croiser son regard avec celui de qqun.
●(1943) HERV 71. bep gwech ma keje e sellou gant re Hervelina.
II. V. intr.
(1) Kejout ouzh ub. : rencontrer qqn.
●(1575) M 87. ret eo quesout outaff [an maru yen], tr. «il faut la subir [la mort froide].»
●(1659) SCger 103a. rencontrer, tr. «quigeout ouz.» ●166a. queigea, tr. «rencontrer.» ●(1732) GReg 802b. Rencontrer, tr. «qigeout ouc'h.» ●J'ai rencontré celui que je cherchois, tr. «qiget am eus ouc'h an hiny a glasqenn.»
●(1876) TDE.BF 344b. Kijout, v. a. C[ornouaille] Kijout oc'h eunn den, tr. «rencontrer un individu.»
(2) Kejout gant ub. : rencontrer qqn.
●(1910) MAKE 42. pa gejas gant ar plac'h kegin. ●(1914) MNOTes 209. En Cornouaille, on dit keja mêler, et keja gant eun bennag se rencontrer avec quelqu'un (M. Le Floc'h, de Douarnenez). ●(1924) ZAMA 175. piou a gej gantan ?
III. V. pron. En em gejañ.
A. V. pron. réci.
(1) Se mêler.
●(17--) VO 106. Pe hum gaingeou en tan, en air, en deur, en doar.
●(1849) LLB 1748. [er guérein] Int hum gaij, ind e bun.
●(1975) YABA 29.11. aman en em geijè tud ha loened.
(2) (en plt de choses) En em gejañ gant : se confondre avec.
●(1849) LLBg III 17-18. Breh izel e bela, e seblant izelat, / Hum gaij ged er hogus.
B. V. pron. réfl.
(1) En em gejañ e-mesk, e-kreiz : Se mêler (à).
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 49. hi hum gaige én ou mesq. ●(1856) VNA 138. les autres peuples qui se mêlèrent avec eux, tr. «er pobleu aral péré e hum gaigeas én ou misq.» ●(1861) BSJ 201. Lod a nehai en doé hum gaigèt é creis er bobl.
●(1906) HIVL 104. a pe oé en ér de hoari, hi hum geijé émesk hé hansortézed.
(2) En em gejañ gant : se mêler (à, avec).
●(1854) PSA I 47. hum gaigein guet er vugalé. ●(1861) BSJ 150. eid ou mirèt ag hum guegein guet en torfæterion.
●(1906) HIVL 29. ne zeliamb ket hum geijein aben kaer get er bobl e rid d'er groh én ul laret kañnenneu. ●(1910) ISBR 62. É meur a du ou des bet hum geijet get er Sauzon.
IV. Kejañ dour gant e laezh : voir dour.
- kejer .1kejer .1
m. –ion (pêche) Celui qui assemble les nappes de filet.
●(1977) PBDZ 53. (Douarnenez) kijer, tr. «celui qui marie les nappes de filet.»
- kejer .2
- kejer .3kejer .3
plur. kog
- kejerezhkejerezh
m. Action de mélanger.
●(c.1718) CHal.ms i. alliage meslange, tr. «treu queiget queigereh.» ●(1723) CHal 140. Queigereah, pl. queigereaheu, tr. «mêlange.» ●(1732) GReg 611b. Mélange, tr. «Van[netois] qeigereh.» ●(1744) L'Arm 11a. Alliage, tr. «Queingereah.. heu. m.» ●241b. Action de mixtionner, tr. «Keigereah. m.»
- kejetkejet
adj.
(1) Mélangé.
●(c.1718) CHal.ms i. alliage meslange, tr. «treu queiget queigereh.» ●(1744) L'Arm 241b. Mixte, tr. «Keigétt.» ●(1767) ISpour 155. gùerhein eed cainget. ●(1790) Ismar 226. gùerhein æd caigét. ●(1792) HS 129. enn dut queinget èl ér foérieu.
●(1849) LLB 992. Ged teil ha doar kaijet. ●(1855) BDE 761. er ré vat hag er ré fal caïnget ar en doar. ●(1857) AVImaheu 122. guin ha vistre caijet.
●(1902) LZBg Gwengolo 198. Ur ioh eskern kéjet get tameu dillad. ●(1912) BUEV 75. ol en dud-sé keijet én iliz ha tro-ha-tro. ●(1913) AVIE 329. mirh keijet get bistr. ●337. ur hant livr benak a virh hag a aloës keijet.
(2) Kejet ouzh : mêlé à.
●(1879) GDI 37. er goal-sperèd e zou casimant perpet queijet doh en treu-cé.
(3) Bara kejet : pain de méteil.
●(1907) VBFV.fb 72a. pain de méteil, tr. «bara kéjet.»
- kejiñkejiñ
voir kejañ
- kejmejiñ / kejmeskiñkejmejiñ / kejmeskiñ
v. tr. d. Mélanger.
●(1904) LZBg Gwengolo 223. Ind e zibun konz ar gonz hag e geijmeij girieu a dréz hag a ben.
- kejmeskiñkejmeskiñ
voir kejmejiñ
- kejmotenn
- kejmotiñ
- kejoutkejout
voir kejañ
- kekaerkekaer
m. –où
(1) enfant. Joujou.
●(1919) DBFVsup 38a. kekaer, tr. «joujou.» ●kekaerig, tr. «petit jouet, joujou.» ●(1931) VALL 408a. Joujou, tr. «kekaer V[annetais] m. dim. ig.» ●(1967) LIMO 07 avril. er marhadizion kekaëreu. ●(1982) LIMO 4 juin. Reit e vo deoh «kekaer» (hoariell).
(2) Bijou.
●(1939) RIBA 135. ur hekaer braù kollet d'en intron (…) kavet kekaer en intron.
- kekele-kelekekekele-keleke
interj. Onomatopée qui imite le chant du coq..
●(1922) DIHU 135/135. er hogig e gan : «kékelé-kelé-ké, me zou mé kog eùé.
- kêkenn .1kêkenn .1
voir kaekenn
- kêkenn .2kêkenn .2
f. –où =
●(1935) BREI 416/2c. Kaz a ra d'an den, kenvroïz ker, trei e spered diwar labouriou talvoudusoc'h, evit lakaat, gwech ha gwechall, kêkennou en o stern.
- keketatkeketat
v. intr. Jacasser.
●(1967) LIMO 25 août. Piu ahanoh é hueled ur big é kékétad dirag en ti nen des sonjet a gomzeu ar ré goh : «Seblant maru !»
- kêkiñ
- kel .1kel .1
adj.
I. Adj. Vif.
●(1957) DSGL 64. nen doh ket mui ken kel, tr. «vous n'êtes plus si vifs.»
II. Adv.
A. (couleurs)
(1) Du-kel : très noir.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 11. é zeulegad dûquel. ●(1896) HIS 144. en héaul e zisko bout du-keul.
●(1907) BSPD I 40. Du-keul ha tihoél e oé. ●(1913) AVIE 333. en hiaul memb e zas de vout du-keul. ●(1921) GRSA 22. bout en doè gareu ha morhedeu ki, du kel, korv ul luhern ha lost ul léon. ●(1921) DIHU 118/228. hé mantel du kel. ●(1923) DIHU 139/196. hé fas du-kel, hemb tam buhé.
(2) Ruz-kel : rouge vif.
●(1904) DBFV 125b. ru-kel, tr. «rouge vif.» ●(1907) VBFV.bf 38b. ru kel, tr. «rouge vif.»
B. Bev-kel.
(1) Bien vivant, tout vif.
●(1904) DBFV 125b. biù-kel, tr. «tout vif, vivant.» ●(1907) VBFV.bf 38b. biù kel, tr. «tout vif.»
(2) =
●(1939) ANNI 8. Deu rohan a zigorded en doè goaf Siefrid, ha brelimet biù kel e oè er varùen anehi.
- kel .2
- kel .3kel .3
m. –ioù, kili
I.
(1) Box, stalle, compartiment.
●(1499) Ca 168b. Quel vide in crou. ●(1650) Nlou 145. Voar an fouen glas en quel, tr. «sur le foin vert, dans l'étable.»
●(1716) PEll.ms 766. Mr Roussel m'a appris qu'en son pais de Haut-Leon, Kell est la creche des veaux en particulier. ●(1732) GReg 370a. Etable, logement des veaux : retranchement dans une étable, tr. «kæl. p. kælyou, kæily, kily.» ●818a. Retranchement dans une étable pour des veaux, tr. «Kæl. p. kælyou, kily.» ●(1752) PEll 477. M. Roussel m'a appris qu'en Haut-Léon Kell est spécialement la créche des veaux séparée en particulier.
●(1896) GMB 529. pet[it] Tréguier] kél, m., compartiment dans une étable, pour les veaux que l'on veut sevrer.
●(1919) KZVr 350 - 15/11/19. kel, ar c'hel, tr. «le box du cheval à Lannilis, Loeiz ar Floc'h.» ●(1931) VALL 274a. compartiments dans l'étable, tr. «kél m. pl. iou et kili.»
(2) Lakaat ub. er c'hel : cloîtrer qqn.
●(1732) GReg 175a. Cloitrer (en termes burlesques, parlant d'une fille), tr. «lacqat er c'hêl.»
(3) fam. Lit.
●(1982) PBLS 39. (Langoned) mond a ran d'am hel, tr. «je vais ‘au lit'.»
II. Cloison.
●(1716) PEll.ms 766. Kell ou Kêl, separation de logement, cloison, appartement particulier. Il se dit parmi les paisans des separations qu'ils font dans les etables entre les differentes especes de bétail quy y logent. ●(1752) PEll 477. Kell, ou Kêl, séparation de logement ; ce qui fait une chambre séparée, appartement. Dans les étables, c'est seulement ce qui sépare le bétail de différents espèces.
- kel .4
- Kel-an-Ebrel