Recherche 'ke...' : 1339 mots trouvés
Page 27 : de kevrannek (1301) à kezkevret (1339) :- kevrannekkevrannek
voir kevrennek
- kevranniñkevranniñ
voir kevrennañ
- kevrekevre
m. –où
I.
(1) Lien pour enserrer.
●(1732) GReg 573b. Lien de gerbes de bled, de bottes de foin, tr. «Qévre. p. qévreou.»
●(1838) CGK 13. Unan ive deus e divrec'h vel eur c'herve eo guët.
●(1982) PBLS 3. (Sant-Servez-Kallag) kerviou, tr. «liens de fagots.» ●(2002) MVAHU 168-169. (An Uhelgoad) prit sa faucille, sa fichel et son kervé (un lien fait d'une branche tressée en guide de corde).
►sens fig.
●(1857) HTB 155. en em veuli a ra [an diaoul] d'ho kavout eun de n'he gevre. ●(1905) BOBL 29 juillet 45/1a. starda ar c'hevre etre an diou vroad.
(2) Lien qui relie deux parties.
●(1732) GReg 418a. Le lien qui lie le manche & la gaule du fleau, tr. «qevre freilh.»
●(1857) CBF 103. Kevre, m., tr. «Lien qui attache le manche et le battant du fléau.»
II.
(1) Komañs gweañ kevreoù : commencer à être dans les douleurs de l’enfantement.
●(1912) MELU XI 403 (T-Trevereg). Komans a ra gwean kévreo, tr. E. Ernault «Elle commence à tordre des liens (de fagots). Se dit des douleurs de l'enfantement (Trév[érec]) Ces liens sont faits en bois de chêne, c'est un rude travail de les tordre. Cf. en em vedenna gant ar boan, se tordre de douleur (de eur veden, le lien qui fixe une claie.»
(2) Nezañ e gevre : être à l’article de la mort.
●(1962) TDBP ii 377. Hañ, feiz ! Monig a zo o neza he hevre, tr. «ah, ma foi ! Marivonne est en train de tordre son lien (elle file un mauvais coton, elle se prépare à mourir).»
(3) Graet diwar kevreoù plouz kerc'h : voir plouz.
- kevreadurezh
- kevreañ
- kevredad .1kevredad .1
m. kevredidi Associé.
●(1931) VALL 20a. Allié ; pouvoir, peuples, princes, etc., tr. «kevredad pl. –didi.» ●41b. Associé, tr. «kevredad pl. kevredidi.»
- kevredad .2kevredad .2
m. –où (domaine militaire) Alliance.
●(1931) VALL 20a. Alliance entre puissances, tr. «kevredad pl. ou.» ●509b. alliance offensive et défensive, tr. «kevredad argadi hag emzifenn.»
- kevredad-kretaat
- kevrederezhkevrederezh
m. Association, action de s'associer.
●(1931) VALL 41b. Association plus spécialement action de s'associer, tr. «kevrederez m.»
- kevredigezhkevredigezh
f.
(1) Unanimité.
●(1744) L'Arm 404b. Unanimité, tr. «Quevrédiguiah.. heu. f.»
(2) Alliance, entente.
●(1866) FHB 97/357a. eur arvouez e vezo evid bepred euz ar gevredigez, euz an allians greet etre-z-om. ●(1869) HTC 62. sacrifis an allians pe ar gevridigez nevez. ●(1867) FHB 103/404b. Klevet am euz huanadou bugale Israel dindan goask ann Ejipsianed, hag ez euz deuet sonj d'in euz va c'hevredighez. ●(1868) FHB 159/19b. Arc'h ar ghevredighez a oe doughet enn Tabernakl.
(3) Association.
●(1905) BOBL 19 août 48/3a. renevezi Bureo ar Gevredigez. ●(1914) DFBP 24a. association, tr. «Kevredigez.» ●(1925) FHAB Mae 162. eur gevredigez deut, er mare-ze, da vestrez war Vro-Frans, kevredigez ar franmasouned. ●(1925) FHAB Du 412. Hor c'hevredigez a rank gounid tachenn. ●(1926) FHAB Eost 288. Aotre (…) gant ar Vretoned digredenn, da zevel kevredigez etrezo.
(4) E kevredigezh ub. : en compagnie de.
●(1857) HTB 42. lec'h ma jouisont a vadelezou eternel roue an oll amzer, e kevredigez ar sænt euruz.
(5) Ober kevredigezh gant ub. : s'entendre, faire alliance avec qqn.
●(1867) FHB 103/403b. Hag em euz great kevredighez gant-ho, evit ma rojenn d'ezho Douar Kanaan.
(6) (istor) Kevredigezh ar broadoù : Société des nations.
●(1920) MVRO 24/1a. Red eo ober gant «Kevredigez ar Broadou» eur c'horf beo hag oberiant.
- kevrediñ
- kevrenn / kevrannkevrenn / kevrann
f., prép. & adv. –où
I. F.
(1) (droit) Partie.
●(1530) J 52b. Bizhuyquen guenefme queffrann / Pan y ahanann na rann cuyt / Nez vezo, tr. «jamais tu n'auras part avec moi, quand tu t'en iras d'ici, ni aucun franc-alleu.» ●(1612) Cnf 28b. restituiff an holl domaig, hac interest, dan queffren domaget. ●40a. an queffren offancet.
●(1659) SCger 89a. partie, tr. «quevvrenn.» ●167b. quevvren, tr. «partie.» ●(1732) GReg 303a. Mettre les parties qui plaident, dos à dos, tr. «Lacqât ar c'hefrennou qêver-ê-qêver.» ●698b. partie adverse, tr. «Qevrenn. p. qevrennou.»
●(1847) MDM 401. n'en deuz ket kleved an diou gevrenn. ●(1872) ROU 94a. Partie. Ceux qui plaident ou qui contractent, tr. «kevrenn.»
(2) Part, partie (de qqc.).
●(1464) Cms (d’après GMB 525). Queaffrann. ●(1499) Ca 110a. Hep queffrann. sanz partie. ●(c.1500) Cb (d’après GMB 525). A vn queffrann heguille «a vne part et a lautre». ●(c. 1501) Donoet 3-2. infinitiff mot an queffran dia aroc, tr. « le mode infinitif de la partie de par devant » ●23-16. dirac an queffrenno aral, tr. « devant les autres paries » ●(1557) B I 264. Pan finuezo ne caffo splann / Queuer hanter na trederann / Na queffrann na nep rann ann neff, tr. «Quand il mourra, il n'aura ni le tout, ni la moitié, ni le tiers, ni une portion ou une partie quelconque du ciel.» ●(1612) Cnf.epist 29. an ré pe-ré na leueront quet ho breuier, pé vn queffren ves à nezy. ●(1612) Cnf 2a. en queffren brassaff eues an pobl. ●(1633) Nom 2a. vne partie d'vn liure : vn queufren à vn leufr. ●76b-77a. Cymæ, cymata : les cimes ou les tendrons des herbes : an quefrennou teneraff ves á lousou, an delyou guelaff.
●(1688) DOctrinal [pajenn ditl]. Composet, gant Breuzr Bernard ar speret santel, Religius Carmes, Guinidic à Lesnevenn, ha diviset e peder quefren é furm à dialog, entré ar Mestr, hac an Disquibl. ●(1732) GReg 698a. Partie, portion d’un tout divisé, tr. «qevrenn. p. qevrennou.»
●(1834) APD 37. an eilvet qevren eus al lezen.
●(1911) BUAZperrot 120. eul levr a bemp kevren. ●331. kevren ziveza ar Skritur-Zakr.
(3) Lot.
●(1732) GReg 584a. Lot, portion héreditaire : portion d'une chose divisée entre plusieurs personnes, tr. «qevrenn. p. qevrennou.»
(4) Kaout kevrenn gant ub. : avoir partie avec qqn.
●(1612) Cnf 25a. pennaus n'a entent quet caffout nep accord na queffren gant an Diaoul.
II. Prép. A-gevrenn.
(1) De la part de.
●(14--) N 1410-1411. Cleuet huy tut an statudou / A queffren hep faut an autrou, tr. «Ecoutez, vous, peuple, les statuts / De la part, certes, du seigneur.» ●(1612) Cnf 66a. Me respond dezaff à queffren Iesus-Christ.
●(1659) SCger 36b. de la part de Dieu, tr. «eus a guevren Doue.» ●89a. de la part de Dieu, tr. «eus a guevuren Doue.» ●(1732) GReg 267a. De par, de la part, préposition, tr. «a-guevrenn.» ●(1741) RO 1033. Veus a gueuren ho tad eson deut ho bette. ●1735. Deus a queuren ho tud esomp deut ô bete.
(2) Du côté de.
●(1633) Nom 332b. Auunculus. Matris frater : mon oncle du costé de ma mere, frere de ma mere : ma eontr á quefren ma mam, breuzr ma mam. ●333a. Amita : Patris soror : tante du costé du pere : moüezreb á quefren an tat.
►[form comb.]
S1 eus ma c'hevrenn
●(1612) Cnf 81b. lauar dezo ves ma queffren.
●(1732) GReg 659b. En mon nom, de ma part, tr. «eus va c'hevrenn.» ●696b. De ma part, tr. «eus va c'hevrenn.»
S3m eus e gevrenn
●(1612) Cnf.epist 39. Rac certen eues è queffren, fazy n'en d'eus quet. ●(1612) Cnf 11a. nemet na vé ignorant coupobl eues è queffren.
III. Loc. adv.
(1) A-gevrenn-vat : de bonne part.
●(1689) DOctrinal 97. accepty à quefren mat, tr. (GMB 526) «prendre en bonne part.»
(2) War gevrenn hanter : à moitié.
●(1659) SCger 80b. a moitié, tr. «voar gueffren anter.»
- kevrennad
- kevrennadur
- kevrennañ / kevranniñkevrennañ / kevranniñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Mander, communiquer.
●(14--) N 1410-1411. Cleuet huy tut an statudou / A queffrenn hep faut an autrou, tr. «Ecoutez, vous, peuple, les statuts / De la part, certes, du seigneur.»
(2) Lotir.
●(1732) GReg 584a. Lotir, partager, tr. «qeffranni. pr. queffrannet.»
(3) Partager.
●(1876) TDE.BF 342b. Kevrenna, v. a., tr. «Faire les parts, partager.»
●(1905) BOBL 30 décembre 67/3b. eur somm a 72.000 lur a vezo kevrannet etre maered ha personed ar parreziou skoet dre ar gwaleur. ●(1942) VALLsup 129a. Partager, tr. «kefranna.»
II. V. intr. S'associer.
●(1931) VALL 41b. S'associer, tr. «kevrenni.»
- kevrenneg / kevranneg
- kevrennek / kevrannekkevrennek / kevrannek
adj. Participant.
●(1499) Ca 168b. particeps pis b. queffrannec. ●(1530) J 14a. Goa so enn e rann quefrannec, tr. «Malheur à qui a sa part aux lots qu'on y reçoit !»
●(1847) FVR 176. bezan kevrennek ebarz enn eunn Ofern bennak. ●(1876) TDE.BF 342b. Kevrennek, adj., tr. «Co-partageant.» ●(1890) MOA 186b. Copartageant, Co-participant, tr. «kevrennek gant.»
- kevrennour / kevrannourkevrennour / kevrannour
m. –ion
(1) Répartiteur.
●(1732) GReg 584a. Celui qui fait les lots, tr. «Qevranner. p. qevrannéryen. qeffrannour. p. yen.» ●Lotisseur, celui qui fait les lots des marchandises, tr. «Qeffrannour. p. qeffrannéryen.»
(2) (droit) Copartageant.
●(1732) GReg 209b. Copartageant, qui partage une succession, &c., avec un autre, tr. «qeffranour. p. qeffranouryen.»
- kevretkevret
s., adv. & prép.
I. Adv.
(1) Adv. Ensemble.
●(14--) Jer.ms 43. Dre amour den courtes / Ouz ma gres denessyt. // En ty man damany / Loget menbry vyhet : // Her huy so a bro pell / Me en sell, ha travellet, // Queffret lequet an taoll / Setu an caoll benet, tr. « Par amour, homme courtois, approchez de mon sein. / En cette maison, certes, vous serez logé, je l’assure. / Car vous êtes d’un pays lointain, je le vois, et avez voyagé. / Ensemble dressez la table. Voici les choux coupés » ●(1499) Ca 60b. g. ensemble mengier. b. dibriff queffret. ●168b. Queffret. g. ensemble. ●(1530) Pm 62 (Tremenuan). Dihunaf queffret he bredeur, tr. «Elle réveilla ensemble ses frères.»
●(1659) SCger 51b. ensemble, tr. «quevret.» ●70a. ioindre, tr. «laquat quevvret.» ●167b. quevvret, tr. «ensemble.» ●(c.1680) NG 1975. Saluet er Baradoes ol queuret. ●(1728) Resurrection f°24r°. rac ma vigeach ho pea guellet haonnat / gueffret gant ar real hon mest hac hon otro / guenedus beo ha iach goude e souffranso. ●(1744) L’Arm 11a. Allier, tr. «Laquatt quevrétt.» ●197a. Incorporer, tr. «Ceigein treu quevrétt que na vantt nameit uénan.»
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 55. é vehemb inou arré kevret hun deu. ●(1857) LVH 125. en déyeu ma teliant quemunien quevred. ●(1869) FHB 211/10a. ne bedont mui kevret. ●(1874) POG 18. hag holl kevred, e larimp gant joa hag admirasion : Sanctus, Sanctus... ●(18--) SAQ ii 257. ar c’horf hag an ene a rank beza kewret.
●(1915) HBPR 27. hag a c’hourc’hemennaz d’hezo chom eb en em gaout mui kevret, evit pedi.
(2) Gweañ kevret : s’arranger, s’accorder.
●(1879) ERNsup 155. n’omp ket evit gwea kevret, n’eo ket evit gwea gan-in, nous ne pouvons nous arranger ensemble.
II. Adv.
A. Adv.
(1) E-kevret : ensemble.
●(1908) FHAB Even 162. dastumet e kevred. ●(1928) BFSA 135. ni a yelo e-kevret hon-daou.
(2) A-gevret : Ensemble.
●(1903) MBJJ 2. an hini am euz ’n em glevet gantan evit beaji a-gevred. ●59. eman o vont er oazien en em gav enni a-gevred daou dour, dour ar mor Tyrenien ha dour ar mor Yonien. ●149. Setu perak e welomp Jezuz (...) ha Pilat (...) o sevel a-gevred ar vins a gas d’ar pondale.
(3) Da-gevret : ensemble.
●(c. 1501) Donoet 7-2. En squient hac en lizer da queffret, tr. « En sens et en lettre à la fois »
●(c.1680) NG 335-336. Guet Joseph ha Marië / En vn ty de queuret. ●889. E losquin en ol tan er betman de guefuret. ●958. canamp ol de queuret. ●1380-1381. Queret, tud miliguet, / Den iffernë de queuret.
B. Loc. adv. En ur gevret : ensemble, de conserve.
●(1926) FHAB Genver 35. n’o deus ket gellet ar strolladou kana pôz ebet en eur gevred, araok an eur-man. ●(1927) GERI.Ern 287. ensemble, tr. «en eur gevred C[ornouaille].» ●(1931) VALL 260a. tous ensemble, tr. «en eur gevret.»
III. Loc. prép.
(1) Kevret gant : ensemble avec.
●(1857) LVH 65. er soulagein én é garg, ha labourat quévret guet ou. ●(1861) BSJ 113. hur Salvér, quevret guet é Apostoled, hum laquas de vonnèt dré ol er hérieu. ●158. oevreu péré e hran queveret guet me Zad. ●241. Monnèt e hré ehué d’er marhue, quevret guet Jesus, deu lair.
(2) A-gevret gant : ensemble avec.
●(1903) MBJJ 270. Mez am ije dirak ar re ec’h on a-gevred gante, penevet n’ouzont ket ar brezonek.
(3) Da-gevret gant : ensemble avec.
●(c.1680) NG 908-909. goudé bout bet de guefuret / Guette er betman.
- kevrin
- kevrinek
- kevrinel
- kevrinezh
- kevrinus
- kevrokevro
f. –ioù (Droit ancien) Redevance, contribution.
●(1084-1107) Cqlé 198. De domo Blenchant, tres mine frumenti et duio solidi de keurod et tres solidi pro pastu et unus multo. De domo Hurman, duo sextaria frumenti et duo solidi keurod et unus multo. ●(1128) Cqlé 208. De hoc autem quod dicitur kemrod quod ipse, ut dicebat, non debebat reddere, statutum est ut quolibet anno de uno quoque ciato mellis sex nummos reddat.
- KewennKewenn
n. de l. Quéven.
(1) Kewenn.
●(1748) CI.pou 98. Quévænn.
●(1835) GUI 140. le long des murs de la chapelle de la Trinité en Quéwen.
●(1902) LZBg Mae 102. Kéùen. ●(1930) GUSG 105. Kéuen. ●(1934) BRUS 296. Kéuen.
(2) Blasons populaires : voir paour, tud.
(3) Nom de famille.
●(1970) NFBT 237 N° 1861. Quéven.
(4) [Toponymie locale]
●(1835) GUI 99. un des cacous de Lan-Biwé.
●(1905) DIHU 01/9. É Kernozegan Kéùen inou 'oé béh dihun. ●(1930) GUSG 105. Kañnet get Iouañned Er Marhadour, a Gerouz. ●(1959) MOJE II 6. Etre beg ar Poull-Du hag aber vraz ar Blaouez, war lenn Laneneg ha lann-gouez ar Biwe, kornou-boud a halv a-wechou en abardaez-noz hag a gas pell o hekleo war ode-vor Groe.
- kewezkewez
coll.
(1) Clayon.
●(1499) Ca 171a. Queuez g. cheuele de haye.
(2) Bois pliant.
●(1876) TDE.BF 342a. Kevez, s. m., tr. «Il se dit du bois pliant dont on fait des clôtures.»
●(1962) EGRH I 33. kewez coll. -enn, tr. « bois pliant dont on fait les clôtures. »
(3) Plancher sommaire fait de triques recouvertes de fagots.
●(1988) TIEZ II 198. Certains planchers sont d'une constitution plus sommaire. Il en existe en planche d'écorce : régulier dessous, mais bosselé sur le dessus ! Au-dessus de la partie réservée aux bêtes, on se contente souvent de jeter des triques que l'on recouvre de fagots ou de combustibles divers (kevez).
- kewir
- kezkez
(1) Adj. Même.
●(14--) Jer.ms 252. Maz santer dre burzut quez ho bezout tut foll, tr. Herve Bihan « De sorte qu’on sent par le miracle même qu’ils sont fous »
(2) Adv. Ent kez : pareillement, de même.
●(1575) M 2231. Affuy ha drouguiez, goudeuez so en quez vil, tr. Herve Bihan « Envie et malice, par la suite sont pareillement odieuses »
(3) M. Ar c’hez : le même.
●(1575) M 780. Dirazaff é lazrez ara an quez mezec (lire : mezet), tr. Herve Bihan ETCE 45 113 « Devant lui son larcin rend le même confondu. »
(4) (en préfixation) Kez- : voir kezkement, kezken, kezkent, kezkevret
- kezarzhkezarzh
voir kefarzh
- keze
- kezegkezeg
plur.
I. (zoologie)
(1) Chevaux.
●(1710) IN I (prefaç) iv. Rebeca o toura quezec Isaac.
●(1907) PERS 46-47. var chanill kraou ar c'hezek. ●(1910) MAKE 110. ar marc'hadour kezeg treut-gagn. ●(1911) BUAZperrot 161. en amzer-ze e oa kezeg gouez, a strolladou.
(2) Penn-kezeg : cheval (sans distinction de sexe).
●(1732) GReg 406a. Ferrer un cheval, tr. «houarna ur penn-qesecq.»
●(1839) BSI 126. Isidor a lezas e benn-qézecq da voetta e tal chapell santez Mary Madalen. ●(1869) FHB 212/19a. evel ma rafet da eur penn kezek ! ●(1870) FHB 292/244a. ugent penn kezec.
●(1910) MAKE 53. me a gaso d'an Enez Sizun ar c'henta penn-kezeg a vo bet morse enni.
(3) Loen-kezeg : cheval (sans distinction de sexe).
●(1896) GMB 416. pet[it] tréc[orois] eul loein-kézek une bête chevaline, un cheval ou une jument.
II. (technique) Traversiers de moulin.
●(1876) TDE.BF 343a. Kezek, s. pl. m., tr. «Les traversiers d'un moulin.»
III.
(1) Laouen evel kezeg digerc'h : mécontent.
●(1954) VAZA 109 (T) *Jarl Priel. Ken laouen, din da welout, ha kezeg digerc'h. ●(1961) BRUD 14-15/81 (T) E. ar Barzhig. Ha koulskoude, gouez da gamaradou din euz ar varakenn, ken laouen ha kezeg digerh, ne oant nemed moh. ●(1967) BRUD 26-27/35 (T) E. ar Barzhig. Dizrei a rajont d'or (lenn : o) hestell, teñval o fennou, ken laouen ha kezeg digerh, mouzet eneb d'an oll ha mezuz oute o-unan.
(2) Mont pell diouzh e gezeg : revenir à son sujet (de conversation).
●(1968) BAHE 58/44. C'hwi, a ouzon a-walc’h, a lavaro e kemeran ur bern tro evit tostaat d'am c’haoz, met ne servije ket, ret e oa din mont pell diouzh va c’hezeg, peotramant n'ho pefe komprenet seurt eus an taol kaer graet ganin. ●(1977) EBZG 11 (T) E. ar Barzhig. Met erru ez on pell diouzh va c'hezeg, n'em eus ket echu gant Gorsedd-Kuzh Roazhon. ●(1978) LLMM 186/21 (T) E. ar Barzhig. Met pellaat a ran eus va c'hezeg pe gentoc'h eus beleien kanton Mur.
(3) Tennañ ar c'hezeg war e dreid : s’attaquer à plus fort que soi.
●(1896) MELu VIII 120 (Go-Plouc'ha). C'houi zo tenna ar c'hezek war ho treid, tr. E. Ernault «Vous attirez les chevaux sur vos pieds (vous agacez des chevaux qui vont vous marcher sur les pieds, vous vous attaquez à plus fort que vous.»
(4) Stagañ kezeg ouzh lost ar c'harr : mettre la charrue devant les bœufs.
●(1867) FHB 137/261a (L) *Lann an Dall. An dra-ze petra eo nemet staga kezek oc'h lost ar c'har ? ●(1878) SVE 540. Staga kezek oc'h lost ar c'har, tr. L.-F. Salvet «Atteler les chevaux derrière la charrette. (Mettre la charrue devant les boeufs.)» ●(18--) MIL.ms (d’après MELU XI 341). staga lezek oc'h lost ar c'harr, attacher les chevaux à la queue de la charrette.»
●(1920) FHAB Gwengolo 449. Ijinet brao eo he zro... N'he deus ket staget he c'hezek ouz lost he c'harr.
(5) Bezañ berr war e gezeg : être essoufflé.
●(1951) LLMM 25/38 (T) *Jarl Priel. Seul vui ma'z a war goshaat, seul verroc'h e vez war e gezeg. ●(1953) LLMM 43/22 (T) J. Konan. Lonket gantañ meur a vannac'h dour-mor : berr e oa endeo war e gezeg. ●(1978) LLMM 186/21 (T) E. ar Barzhig. «Gazet» spontus e oa bet ha berr e veze war e gezeg ken e oa un druez.
(6) Bezañ berr war e gezeg : être à court d’argent.
●(1955) VBRU 6 (T) *Jarl Priel. Mar na'z pije ket kroget an tan e penn ha lost d'az lutig, ne vije ket bremañ ken berr war hor c'hezeg.
(7) Lakaat an arar a-raok ar c'hezeg : voir arar.
(8) Reiñ kerc'h d'e gezeg dre o lost : voir kerc'h.
- kezeg-eal
- kezekakezeka
v. intr. Chercher des chevaux.
●(1868) SBI I 294. C'hui na oc'h ket o kezeca, tr. «Vous, ce n'est pas des chevaux que vous cherchez.»
- kezekenn
- kezkementkezkement
adj. & pron.
(1) Adj. Tout.
●(14--) Jer.ms 129. Breman dram le me re dyt / Quezquement map so en abyt / Adal Egyt bede Occydent, tr. « Maintenant, sur mon serment, je te donne / Tout homme qui est en vêtement (? religieux), / Depuis l’Egypte jusqu’à l’Occident » ●(1489) Pathelin 924. quez queuient (lire : quement) ob (lire : ol) dre douch ama. ●(1557) B I 320. Ober an bet net drezedy / Ha quezquement penn so ennhy / Euel mazedy en scriptur, tr. « … de faire le monde tel qu’il est, avec tout ce qui s’y trouve : c’est ainsi que le marque l’Ecriture » ●557. Eff eu map doe beu ha seuen / Oz pep hiruout a re souten / Da quezquement den so en gracc, tr. « il est le fils du Dieu vivant et véritable, qui soutient contre toute souffrance tous ceux qui sont dans sa grâce » ●(1575) M 685. Quez quement sort pechet, az vezo gruet, tr. «Toutes sortes de péchés que tu auras fait.» ●(1625) Bel [f° 1v° p. 2]. Me so bihan hoguen me à comprenn, / Oll quezquement, à dlée an guir Christen / Da gouzout, euit monet ez seuenn, / Dan Baradoes à tra sur ha certen. ●[f° 14 v° p. 28]. Dre an Eff hac an douar ez ententer oll quez quement à so en Eff, hac en Douar.
(2) Pron. Tout.
●(14--) Jer.ms 130. 130. Mezequeat omny hac a compret, / Na guellomp donet na monet, / Quezquement so beu e queudet. ●231. Quezquement so beu e gueudet. ●(1625) Bel [f° 116 r° p. 231]. An Pater noster, pe en hiny eo comprennet, quez quement à dléomp da goulenn. ●[f° 123 r° p. 245]. me supply eta, quez quement ò deueus carg à anauon. ●(1650) Nlou 386. Ganet eo Ro’ue-n sent, da quezquement so, tr. « Il est né le roi des saints, pour qui que ce soit »
- kezkenkezken
adv. Aussi, tant, autant, si. Cf. ketken
●(1530) J 90a (= Passion). Rac quezquen bras eu da cas glan / Mennat gracc breman coll poan eu, tr. Herve Bihan « Car ton crime assûrément est si grand, demander grâce maintenant, c’est peine perdue » ●(1557) B I 550. Distreit hoz drem oute lem gant memoar / Rac y pep tro dreist quement so ho car / Quezquen dispar clouar me en goar plen, tr. « Tournez vers eux votre visage avec reconnaissance, car ils vous aiment souverainement, d’un amour tendre et sans pareil, je le sais » ●(1575) M 1047-1408. an moez anezaff á squoy an re daffnet, a herr, quez quen terribl maz vezo horribltet, tr. «Car sa voix qui frappera les damnés / Impétueusement, si terrible, que ce sera une horreur.» ●2111. Langour quez quen gourmant, tr. «Une langueur très rongeante.» ●(1650) Nlou 135. Gant scourgezaou ha barraou Coat. / Quezquen dyfflat en en goatsont, / A plant an Troat, bet bar an pen, / Quic, ha crochen, en dispensont, tr. « Avec des verges et des barres de bois, / ils le saignèrent avec tant d’irrespect / de la plante du pied jusqu’au sommet de la tête, / qu’ils déchirèrent chair et peau » ●136. Hac en leque sont en croas pren, / Mas voe quezqu’en tenm astennet, / Ne mennas Ioendr, en garr, na brech / Na chenchas lech dré hon pechet, tr. « Et ils le mirent sur la croix de bois / où il fut si rudement étendu / qu’il ne resta jointure à la jambe ou au bras / qui ne fut déplacée à cause de notre péché » ●141. En gouabren, vn steren quez qu’en net / A voe guelet, estimer (lire : estimet) credet prest, tr. « dans le firmament, une étoile extrêmement brillante / fut vue, jugez et croyez bien »
- kezkentkezkent
voir kerkent
- kezkevretkezkevret
adv. Ensemble. Cf. ketkevret
●(1650) Nlou 551. An Iuzeuion diraesonet, / A sauuas oll, hac y sollet (lire : follet), / Da disputen scler quez queffret, / Ouz Stephan, à gouezan bet, tr « Les Juifs insensés, / se levèrent tous, affolés qu’ils étaient, / pour discuter clairement tous ensemble, / contre Étienne, au su du monde »