Devri

Recherche 'go...' : 1101 mots trouvés

Page 5 : de gong (201) à gorenn-heol (250) :
  • gong
    gong

    m. (musique) Gong.

    (1919) LZBt Du 20. Ar «gong», an «tam-tam» a zono epad eur pennad mat.

  • gonista
    gonista

    v. = (?) coquille pour c'hwistañ (?).

    (1935) BREI 389/4a. "Kapabl" eo ar re-ze da c'honista !...

  • gonn .1
    gonn .1

    voir goann

  • gonn .2
    gonn .2

    forme verb. le plus souvent au négatif. Je sais.

    (1530) J 114a. Rac ne gonn tenn na cas a penn ennhaf, tr. « car je ne trouve rien en lui qui mérite la peine de mort. » ●(1530) Pm 56c (Tremenuan). Ha negonn quet pebez tra voe, tr. « Et je ne sais pas ce que ce fut » ●(1575) M 2769. Na negonn quet parfet petra, / Anezy à contiff muyha, tr. « Et je ne sais pas bien ce que / J’en conterai de préférence. » ●(1612) Cnfepist 36. rac né goun quet ober na carmou na rymou, tr. (E. Ernault) « car je ne sais faire ni vers, ni rimes ».

    (18--) ALB (FHAB du/kerzu 1941 p. 100a). N’oun dare kals e pe gostez / Kredabl e tu menez-Are.

  • gonoñs .1
    gonoñs .1

    adj.

    I. (en plt de qqc.)

    (1) (en plt d'un terrain, d'une récolte) D'un faible rendement.

    (1868) FHB 180/189b. ne maint ket tud a-voalc'h d'he labourat, ha setu e vez gonoz an eost gant-ho ! ●(1869) FHB 247/302a. En douarennou gonosoc'h, disteroc'h, ho devezo boued anevaled.

    (1900) KZVr 104. (Perwenan) Eur mignon euz Pervenan a skriv d'imp : Aman ar gir «gonest» evid «dister» nan eo ket anaveet. Laret e ve «gonons» a dalv «used» ha «dister». Da skouer : «ar patatez a zo gononsoc'h evit ar bloaz evit warlene.

    (2) Usé.

    (1900) KZVr 104. (Perwenan) Eur mignon euz Pervenan a skriv d'imp : Aman ar gir «gonest» evid «dister» nan eo ket anaveet. Laret e ve «gonons» a dalv «used» ha «dister». Da skouer : «Arru eo gonons ma vorpand.

    (3) Peu abondant.

    (1896) LZBt Meurzh 22. an aluzenno-ze memez tra n'arrifont ket da dapout ar gont 'vel m'eo dleet, marteze zoken 'vont gonosoc'h gwech pe gwech-all.

    II. (en plt de qqn)

    (1) Amaigri par une mauvaise santé, faible, débile.

    (1929) BREI 13 janvier 2a. o c'houlenn digant ar vamm penôz e oa ar bed gant he zammik merc'h o tiziritan gant al langiz – Amgav eo, emei, dop, gwer, gonoz. ●(1931) VALL 183a-b. Débile, tr. «gonas ou gonos T[régor].» ●291a. Faible, tr. «gonos, –nas, –nes.» ●(1947) TNOG 5/23. Gonos, ag. : dinerzh, erru pell ganti, diwar-benn un den klañv. Bro Blistin, Logivi-Plougras.

    (2000) PCRMM 721. (Plougastell-Daoulaz) Il arrive aussi qu'une trop grande maigreur mais aussi une mauvaise tenue, due à la maladie ou à d'autres raisons, abus d'alcool par exemple, fasse dire d'un homme, hors de sa présence, «qu'il est parti gononz» («ed e gononz»).

    (2) Prostré.

    (1931) VALL 600b. Prostré, tr. «gonos

    (3) Rachitique.

    (1931) VALL 615b. Rachitique, tr. «gonos (–nas, –nes) T[régor].»

  • gonoñs .2
    gonoñs .2

    m.

    (1) Baisse de prix.

    (1965) BAHE 44/38. Gonoñs = diskont, kerse. gant an amzer dreut-mañ 'vo gonoñs war an eost.

    (2) Kavout gonoñs : (?) l'avoir, la trouver amer (?).

    (1965) BAHE 44/38. Pa'z ay d'ober e gont e kavo gonoñs.

  • gonoñsaat
    gonoñsaat

    v.

    (1) V. intr. Devenir faible, débile.

    (1931) VALL 183b. devenir débile, tr. «gonosaat.» ●291a. devenir faible, tr. «gonosaat

    (2) V. tr. d. Rendre faible, débile.

    (1931) VALL 291a. rendre faible, tr. «gonosaat

  • goñs
    goñs

    adj. Trapu.

    (1936) IVGA 90. na bihan, na bras, goñs. ●(1947) YNVL 12. ur miliner goñs ha du. ●(1972) SKVT I 43. ur bellenn houarn berr ha goñs. ●(1973) SKVT II 58. talgosoù derv goñs. ●(1974) THBI 166. Augustine, gwreg Nonn ar Rhun, bihan ha gons.

  • goñvor
    goñvor

    m.

    (1) Mesure, bord.

    (1752) PEll 351. Gônvor. M. Roussel m'a appris ce mot : & que l'on dit en son pays de Léon Dreist gônvor, au-dessus de la mesure. ●352. Gôr, Bord de quelque vaisseau.

    (1847) BDJ 207. gonvor faos. ●(1857) HTB 26. Pep unan a dlee dastum bemdez eur muzurad hanvet gomor. ●(1867) FHB 129/196b. diouc'h ar gomor. ●(1876) TDE.BF 238b. Goñvor, gor, s. m., tr. «Meseure servant à déterminer la quantité, bord d'un vase.»

    (2) Dreist-goñvor : par-dessus la mesure.

    (1752) PEll 351. on dit en son pays de Léon Dreist gônvor, au-dessus de la mesure. ●352. Dreist gôr, au-dessus du bord.

    (1876) TDE.BF 238b. Dreist goñvor., tr. «plus que la mesure, par-dessus le bord.»

    (1933) TREM 101. Ho torfed divezan / An eus karget dreist gor justis ho Toue.

  • goñvorad
    goñvorad

    m. –où Contenu de la mesure nommée «goñvor».

    (1867) FHB 129/196b. eur gomorad dre zen. (Var dro pevar liour). ●196b-197a. daou c'homorad dre bep den.

  • gop
    gop

    m. Petite hache des sabotiers.

    (1982) HYZH 147/18. (Treboull) Ar gop zo giz ur vouc'hal vihan. ●21. ar gop. An dra-se zo giz (…) ur vouc'hal vihan da ober stumm ar votez.

  • gopr
    gopr

    m./f. –où

    I. M./F.

    A.

    (1) Gage, salaire.

    (1499) Ca 91a. Garredon. vide in gopr cest tout vng. ●95a. Gobr in gopra vide. ●96b. loyer de marinyer. britonice. gopr merdeat. ●(1575) M 3558. Han gobre so bras, tr. «Et le salaire est grand.» ●(1633) Nom 192a. Auctorare militem, sacramento obligare, stipendio obligare : obliger par gages : obligaff dre gagou pe dre gobr. ●204a. Honorarium : salaire honneste : salær honest, gobr dereat.

    (1659) SCger 61a. gage recompense, tr. «gopr.» ●107b. salaire, tr. «gobr.» ●(1732) GReg 444b. Gage, salaire de serviteurs, tr. «gopr.» ●Gage, salaire de journalier, tr. «Gopr.» ●445a. J'ai cinq sous par jour de gages, tr. «Pemp guënnecq gopr èm eus bep dez.» ●Gager des serviteurs, tr. «rei gopr da servicheuryen.» ●A combien avez-vous gagé ce valet ? tr. Peguement a c'hopr a roït-hu bep bloaz d'ar mevel-hont ?» ●788b. Recompense salaire, loïer, tr. «Gobr. p. gopraou, gobrou. Van[netois] gobr. p. gobréü.» ●840a. Salaire, tr. «Gobr.» ●863b. Le salaire des serviteurs & servantes, tr. «Gopr.» ●(1790) MG 172. É obr e zougai ma vezai bet maguét ur vuoh dehou én ti. ●197. bout bet caus de unan manquein ur gobr. ●(1792) HS 329. gobreu mat ar er mézeu.

    (1856) VNA 170. il n'est pas rare de voir des servantes sacrifier leurs gages pour s'habiller à la mode, tr. «n'en dé quet gloeàu gùélet matéhion é laquat ou gobreu de hum husquein revé er guis.» ●(1857) CBF 57. Dek gopr dervez a dle d'in, tr. «Il me doit dix journées de travail.»

    (1907) PERS 103. gant ar memez gobrou. ●(1909) FHAB Mezheven 165. rag ar blasennerien, ma ranker o faëa, en anv, dek real pe eur skoed, hag ouspenn alies, goude o beva, a c'hounid ervad o gôpr. ●(1963) LLMM 99/268. gant ma vije brokus a-walc’h e c’hopr.

    (2) Place, maison pour laquelle on travaille en échange d'un salaire.

    (1790) MG 80. disprisein e rér ur ridour, péhani ne zalh é gopr er bet.

    (3) Loyer, prix de louage, de location.

    (c.1500) Cb 97a. [gopra] Jtem hoc naulum / li. g. louyer de nef. b. gopr lestr.

    (1659) SCger 74a. loier, tr. «gopr

    (3) Récompense.

    (14--) N 593-594. gobr an pechet bepret pan commeter / eo bout dafnet ha laquet en heder, tr. «La récompense du péché toujours, quand on le commet / C’est d’être damné et mis en enfer.» ●(1530) J p. 83b. Eguyt gobr e drouc / Ere e gouzouc / Ef enem crougas, tr. «une corde au cou, juste prix de son crime, il se pendit.»

    (1659) SCger 151a. gopr, tr. «recompense.»

    (1862) JKS 35. ar c'hopr a c'hedomp. ●(1866) LZBt Ebrel 101. Gobr a rer c'hoaz, hirie ann de, da biou-bennag a lakao etre daouarn ar vestro, eur penn kristen.

    B.

    (18--) SBI II 224. Me (...) / Raï' d'ezhan gwall c'hobr ha bleud groz, tr. «Prélevant (sur son sac) bonne mesure et moulant gros.»

    II. [en locution]

    A.

    (1) Terriñ e c'hopr, terriñ gopr ub. : rompre son engagement.

    (1790) MG 63. Ne laran quet deoh torrein hou c'obr ; mæs quemér ur mestr-aral.

    (1939) RIBA 78. de oulen get er vistr torrein gopr ou «faotr».

    (2) Ober gopr gant ub. =

    (1790) MG 76. mar acomplissét er gobr e hoès groeit guet hou Croueour.

    (3) Kavout gopr : trouver un engagement.

    (1790) MG 80. ur servitour mat e gav gobr partout.

    (4) Bezañ diouzh gopr : être à l'embauche.

    (1911) BUAZperrot 896. abalamour m'ema diouz gopr.

    (5) E gopr : en location.

    (1915) LIKA 3. (Groe) our ganpr em ès é gopr.

    (6) Ober ur gopr : se gager.

    (1790) MG 172. Er hettan gobr e mès-mé groeit, e oai é ti ur hrokand, péhani en doai ur goas, hac e lairai é væstr a glei hag a ziheu.

    B. Àr c'hopr.

    (1) Reiñ àr c'hopr : louer.

    (c.1718) CHal.ms ii. Loüer des meubles, tr. «rein, pe quemer merblag' ar c'hobr'

    (1861) BSJ 149. er huiniéguerion fal de béré en doé (…) reit é huiniêg ar hobr.

    (2) Kemer àr c'hopr =

    (c.1718) CHal.ms ii. Loüer des meubles, tr. «rein, pe quemer merblag' ar c'hobr'

    (3) (En em) lakaat àr c'hopr = (en em) c'hopra.

    (1861) BSJ 313. Nezé en hum laquas ar hobr guet un dén ag er vro-hont péhani er hassas de hoarn er moh. ●317. ean hum laquas ar hobr guet unan ag er vro-hont.

    (1907) BSPD I 10. ma oé bet ret tehon, eit gounid é vouid, hum lakat ar hobr get ur poéhour bara. 264. eit gounit é vara, hum lakat ar hopr. ●(1907) BSPD II 506. Eit gounid é vara, lakeit e oé bet ar hobr get un Eutru hag e oé mestr én un hospital.

    (4) Lakaat, reiñ udb. àr c'hopr gant ub. =

    (1861) BSJ 148. Un tad a fameil (...) en doé laqueit é huiniêg ar hobr guet gùiniéguerion.

    (5) En em ober àr c'hopr =

    (c.1718) CHal.ms ii. un Iournalier se loüe, tr. «un deuehour en him ra ar c'hobr'

    (6) Ober àr c'hopr =

    (c.1718) CHal.ms ii. Loueur de Cheuaus, tr. «en hani a ra Roncet ar c'hobr'

  • gopr-eost .1
    gopr-eost .1

    adj. Gagé pour la moisson.

    (1931) VALL 474a. gagé ainsi [pour la moisson], tr. «gopr-eost

  • gopr-eost .2
    gopr-eost .2

    m. (agriculture) Salaire de la moisson.

    (1876) TDE.BF 238b. Gopr-eost, s. m., tr. «Salaire de la moisson.» ●Kemeret e gopr-eost, tr. «A la lettre, prendre (un homme) au salaire de la moisson, le louer pour le temps de la moisson.» ●(1890) MOA 279a. Se mettre en gâges d'août (se louer pour la récolte), tr. «mont da c'hopr-eost

  • gopra / gopraat
    gopra / gopraat

    v.

    I. V. tr. d.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Gager, engager, prendre à gages.

    (1499) Ca 95a. Gobr in gopra vide. ●Gopra. g. loyer.

    (1732) GReg 444b-445a. Prendre des journaliers à gage, loüer des gens à la journée, tr. «Gopra tud. pr. gopret. gopraat devezouryen. pr. gopreët. van[netois] gopra gounidyon. gopreiñ devehouryan.» ●(1790) MG 197. unan en dehai hoand d'hé gopra. ●219. péré-zou gopreit, haval vehai, guet en diaul. ●(17--) TE 246. er faus Grechénion péré-zou gopreit guet-ou eit dannein ou berdér.

    (1865) LZBt Gouere 14. ma c'hen breudeur misionerien a c'hopraaz tud evit dougen ac'hanon. ●(1879) GDI 128. ou goprat ne vern é péh léh ha ne vern é péh condition.

    (1907) AVKA 216. den nan eus gopraet anom. ●(1913) FHAB Meurzh 76. gopreet e vezint ganen a zoare. ●(1923) FHAB Genver 39. tud gopraet ganeomp.

    (2) Payer, salarier.

    (1732) GReg 788b. Recompenser, donner le salaire, tr. «Gopraat. pr. gopreët

    (1857) CBF 84. Ha gopraet mad int ann diou-ma ? tr. «Cest deux-là sont-elles bien payées ?»

    (3) Récompenser.

    (1659) SCger 151a. gopraat, tr. «recompenser.»

    (1928) FHAB Meurzh 119. an Aotrou Doue a oar gopraat ha kastiza e vugale.

    ►absol.

    (1847) FVR 232. Roue ann Env en deuz ann hir-bad evit gopraat ha kastiza.

    B. (en plt de qqc.)

    (1) Louer, prendre en location.

    (c.1718) CHal.ms ii. Loüer des meubles, tr. «gopra meurblag'.» ●(1790) MG 159. me opras ur harroche. ●(17--) TE(2) 464. Ean e chomas é Rom deu vlai, én un ti en doai gopreit.

    (2) [en apposition à l'inf.] À louer.

    (c.1718) CHal.ms ii. Loueur de Cheuaus, tr. «un deen a fourniss' ronset gopra

    II. V. intr.

    (1) Se gager, être pris en gages.

    (1790) MG 76. ne vér quet mui ér stad de opra. 111. e zou bet revinnét, hac oblijet de monèt de opra. ●(1792) HS 328. obliget de gasse lod à hou bugale de opra.

    (1839) BESquil 300. ean e yas de hoprat, é calité a vugul.

    (1902) LZBg Gwengolo 236. e vé disket ur vechér benak dehé, pé ou hasér de hoprat.

    (2) (en plt d'un meunier) Prélever une partie de la mouture.

    (1857) CBF 68. Diwallit ne c'hoprafac'h re, tr. «Gardez-vous de nous prendre trop.»

    III. V. pron. réfl. En em c'hopra : se gager.

    (c.1718) CHal.ms ii. un Iournalier se loüe, tr. «hi un deuehour him c'hopra.» ●(1790) MG 63. De Zoué é teliét hum opra. ●(17--) TE 399. contraign oai bet dehou hum opra d'ur fermour.

    (1867) LZBt Gouere 328. hag enn eur stal e oa en em c'hopreet. ●(1896) HIS 31. hag hum hopras devout bugul-seud.

  • gopraad
    gopraad

    m. gopraidi

    (1) Mercenaire.

    (1931) VALL 462a. Mercenaire, tr. «gopread pl. gopreïdi

    (2) Salarié.

    (1931) VALL 672a. (un) salarié, tr. «gopread. pl. –preïdi

  • gopraat
    gopraat

    voir gopra

  • gopradur
    gopradur

    m. –ioù Récompense, salaire.

    (1923) SKET I 138. Hag, en abeg da ze, e roïn d'ezo ar gopradur-dreist.

  • gopraer
    gopraer

    m. –ion

    (1) Mercenaire, qui perçoit un salaire en contrepartie d'un travail.

    (c.1500) Cb 97a. [gopra] Unde hic stipendarius / rij. g. souldoyer. b. gopraer. ●(1521) Cc. [gopra] Unde hic stipendarius rij. g. souldoyer. b. gopraeur.

    (1732) GReg 616b. Mercenaire, qui travaille pour la récompense, tr. «Gopraër. p. gopraëryen

    (2) Ouvrier journalier.

    (1659) SCger 151a. gopraour, tr. «vn iournalier.» ●(1732) GReg 546b. Journalier, homme à la journée, tr. «Gopraër. p. gopraëryen

    (1908) AVES 33. Mes er gopraér, en hani nen dé ket bugul. ●(1911) BUAZperrot 395. Ar gopraër-ze, emezo, e leac'h labourat ho touarou (…).

    (3) Locataire.

    (1659) SCger 74a. locataire, tr. «gopraour, p. gopraidi

    (4) Gwaz-gopraer : valet qui se loue.

    (1744) L'Arm 221b. Valet qui se loue pour des gages, tr. «Goass gopraérr.» ●(1787) BI 57. m'an devezai el-cè ur goas-gopraér reit d'é zevotioneu hir ha pamdiec unn amzér ë zeliai, haval é, ol d'é Vestre. ●119. el ma houai ean goass-gopraér.

  • goprañ / gopriñ
    goprañ / gopriñ

    v. tr. d.

    (1) Engager, prendre à gages.

    (c.1500) Cb 97a. [gopra] Jtem stipendio / as. ac. g. souldoyer. b. gopraff.

    (2) Gager.

    (18--) SBI II 204. Pa eo gôbret hon zac'had, tr. «Puisqu'on a gagé notre sac.» ●Gobret hon zac'had, tr. «prélevé le droit de mouture.»

    (2) Louer, prendre en location.

    (1633) Nom 179a. Vehiculum meritoriu: loué pour salaire : car da gobreff (lire : gobraff), da fermiff.

    (1915) LIKA 2. (Groe) ur ganpr de hoprign.

  • goprdevezh
    goprdevezh

    m. –ioù Salaire journalier.

    (1732) GReg 547a. Journée, salaire du travail d'un jour, tr. «Gopr-dervez. p. goprdervezyou.» ●Il me doit dix journées, tr. «Decq gopr-dervez a dle din.»

  • goprdevezhour
    goprdevezhour

    m. –ion Ouvrier journalier.

    (1732) GReg 546b. Journalier, homme à la journée, tr. «gopr-devezour. p. gopr-devezouryen

    (1835) AMV 246. E renq an diveza gobdevezour pe mevel. ●(1857) CBF 57. Me zo o klask eur gopr-devezour, tr. «Je cherche un journalier.»

  • gopreostañ
    gopreostañ

    v. tr. d. Gager, prendre à gages pour la moisson.

    (1931) VALL 474a. gager pour la moisson, tr. «gopr-eosta

  • gopreostet
    gopreostet

    adj. Gagé pour la moisson.

    (1931) VALL 474a. gagé ainsi [pour la moisson], tr. «gopr-eostet

  • goprer
    goprer

    m. –ion Celui qui soudoie.

    (1931) VALL 702b. celui qui soudoie, tr. «goprer

  • goprus
    goprus

    adj. Rémunérateur.

    (1931) VALL 643b. Rémunérateur, tr. «goprus

  • gor .1
    gor .1

    adj.

    (1) Ardent, chaud.

    (1557) B I 790. tan gor, tr. «feu ardent.»

    (1732) GReg 429b. Le four est-il assés chaud ? tr. «Ha gor aoualc'h eo ar fourn ?»

    (1876) TDE.BF 239a. Gor adj., tr. «Chauffé, parlant d'un four.» ●Gor eo ar fourn, tr. «le four est chauffé.»

    (2) Couvé.

    (1876) TDE.BF 239a. Gor adj., tr. «couvé, parlant d'un œuf.»

    (3) Yar c'hor : poule couveuse.

    (1732) GReg 228b. Couveuse, poule qui couve, tr. «Yar-gor. p. yarezed-gor

  • gor .2
    gor .2

    m. –ioù

    I.

    (1) Chaleur, ardeur.

    (1860) BAL 182. evel ma clasc an diseol an nep a zo feaz gant ar c'hor. ●(1869) HTC 106. ker feaz oa eat gant ar c'hor. ●(1876) TDE.BF 238b. Gor, s. m., tr. «Chaleur d'un four, d'une poule qui couve.» ●(1894) BUZmornik 69. enn despet d'ar c'hor a ioa d'ar mare-ze euz ar bloaz.

    (1906) KANngalon Eost 177. er pen kenta a viz Eost, d'ar mare ma 'z oa e Rom muia gor en amzer. ●(1907) DRSP 76. Eun heol nevez o skuilh e sklerder hag e c'hor.

    (2) Bois de chauffage.

    (1732) GReg 429b. Le bois dont on chauffe le four, tr. «Gor fôrn.»

    (1876) TDE.BF 238b. Gor fourn, s. m., tr. «le bois qui sert à chauffer le four.»

    (1936) BREI 440/2d. Pan ae ma zad-koz da droc'ha gôr.

    (3) sens fig. (en plt de qqc.) Bezañ e gor : couver, se tramer.

    (1909) FHAB Here 312. Klevet ec'h eus, Biel, eme Barba, ar pez zo e gôr gant lamponed ar bourg ? ●(1910) MAKE 60. Aze 'zo eun dra bennak e gôr ; diwallomp hag e welimp ! ●(1927) FHAB Genver 18. eun Dispac'h all a zo e gôr... ●(1935) BREI 416/3c. Petra zo en gôr ?

    (4) (pathologie) Abcès.

    (1499) Ca 97a. Gor. g. froncle / ou clou. l. hoc vlcus / eris. ●(1633) Nom 14b. Pus : la bouë : an lin pe an sang (lire : fang) á deu ven (lire : ves) á vn gorr.

    (1659) SCger 27a. clou pour vne sorte d'apostume, tr. «goric.» ●151a. gor, tr. «vn froncle.» ●(1732) GReg 6a. Absès qui perce & supure au dehors, tr. «Gor. p. gorou, goryou. van[netois] Gor. p. goreü.» ●42a. Apostume, tumeur, tr. «Gor. p. gorou, goryou.» ●Il se forme une apostume, tr. «Ur gor a sao. sevel a ra ur gor.» ●L'aposthume a crevé, tr. «Tarzet eo ar gor. didarzet eo ar gor. Van[netois] Didarhet eü er gor.» ●440a. Froncle qui suppure, tr. «Gor. p. goryou, gorou.» ●(17--) TE 71. goreu ha burbuad catarus.

    (1857) CBF 76. Va gor a strink lin-brein, tr. «Mon furoncle jette du pus.» ●(1869) HTC 52. hag an dud ho unan, a oue goloët ho c'horf a c'horiou hag a c'houliou. ●(1872) GAM 31. toulla ar gor evid ma tirento.

    (1905) IVLD 180. ar goriou-ze a zirente lin-c'hoad. ●(1913) THJE 25. Deit oé ur pikol gor dehi.

    (5) E gor : en train de couver.

    (1633) Nom 39b. Gallina matrix, incubans : geline qui couue : yar goreres, pehiny á ve è gor.

    (1659) SCger 151a. ema an yar e gor, tr. «la poule couue.» ●(1732) GReg 228b. La poule couve, tr. «E ma ar yar ê gor

    (1876) TDE.BF 238b. E gor, s. m., tr. «se dit d'une poule qui couve ses œufs.»

    (6) Treiñ vioù e gor : couver des œufs.

    (1929) FHAB Genver 33. evit lakât ar yar da drei ar viou e gor.

    (7) Fermentation (d'un fourrage entassé).

    (1912) BOBL 08 juin 389/2c. Dan eil eman ar gor brein, fermentation putride. Dre an toman mân ar föen a zeu da louedi.

    II.

    (1) Gwaskañ war ur gor : parler de qqchose de sensible.

    (1965) BRUD 20/30 (T) E. ar Barzhig. Bloaz bennag goude e tremenas Yann e Bulien hag ar vamm-goz ‑ daoust ha gouzoud a rê a oa o waska war eur gor ? ‑ a gemennas dezañ e oa Ivonaig o vond da zimezi.

    (2) Dont ar gor da vegañ : la chose s’aggrave.

    (1924) NFLO. S'aggraver. la chose s'aggrave, tr. Loeiz ar Floc'h «ar gor a deu da vega

  • gor .3
    gor .3

    m. –ioù

    (1) Toron.

    (1716) PEll.ms 584. Gôr, Cordon, menüe corde, qui etant multipliée et jointe ensemble forme corde. Ur gorden a dri gôr, une corde de trois cordons, a pezwar gôr, à quatre cordons.

    (2) (apiculture) Corde de paille pour faire une ruche.

    (1716) PEll.ms 584. Gôr, il se dit aussi d'une corde de paille dont on fait les ruches. Laca ur gôr indan ar gest, hausser la ruche d'un cordon, mot à mot, mettre un cordon sous la ruche.

  • gor .4
    gor .4

    s. Bord. Cf. goñvor

    (1716) PEll.ms 584. Gôr, bord de quelque vaisseau soit pour mesurer ou pour autre usage. Dreist gôr, au dessus du bord.

    (1933) TREM 101. Ho torfed divezan / An eus karget dreist gor justis ho Toue.

  • gor-arouez
    gor-arouez

    m. (pathologie) Sorte de furoncle isolé.

    (1942) VALLsup 83b. En Trég[or] on distingue plusieurs espèces de furoncles. Une sorte de furoncle isolé gor-arouez ; autre sorte, par groupes gor-hesk ; se former ainsi arouezi, heskedi.

  • gor-forn
    gor-forn

    Bois de chauffage.

    (1744) L'Arm 162b. Boit dont on le chauffe [four], vulgairement, tr. «Gorre-fourn

    (1890) MOA 166a. Bois qui sert à chauffer un four, tr. «gor-fourn, m.»

    ►absol.

    (1935) BREI 390/2a. evel tan war an oaled : ret eo, gwech ha gwech all, teurel gor pe koad ebarz. ●(1935) ANTO 34. o troc'ha gor pe c'houzer.

    ►[empl. avec valeur de plur.]

    (1913) NECH 6-7. Gôr a zo aze 'n ho kichen. Sec'h mat int hag e krogfont raktal.

  • gor-hesk
    gor-hesk

    m. (pathologie) Furoncles groupés.

    (1896) GMB 318. furoncle, clou (…) pet[it] tréc[orois] gôr-hesk.

    (1919) KZVr 355 - 21/12/19. gor hesk, pour hesked, furoncle, clou. ●(1942) VALLsup 83b. En Trég[or] on distingue plusieurs espèces de furoncles. Une sorte de furoncle isolé gor-arouez ; autre sorte, par groupes gor-hesk ; se former ainsi arouezi, heskedi.

  • gor-remm
    gor-remm

    s. (pathologie) Défluxion.

    (1659) SCger 37b. defluxion, tr. «gorrenn.» ●(1732) GReg 504b. Humeur fixée sur une partie qui vient à apostumer, & à suppurer, tr. «Gor-remm

  • gorad
    gorad

    m. –où

    (1) Couvée.

    (1732) GReg 228b. Couvée, les œufs qu'une poule couve en même tems, tr. «Gorad. p. goradou.» ●Tous ces poulets que vous entendez piauler sont d'Tous ces poulets que vous entendez piauler sont d'une même couvée, tr. «Ar boncined-ze a glévit o güic'hat, a so oll vès a ur gorad.» ●(1744) L'Arm 82b. Couvée, tr. «Gorad.. deu. m.»

    (1876) TDE.BF 239a. Gorad, s. m. , tr. «Couvée d'une poule.»

    (2) (apiculture) Couvain.

    (1849) LLB 1925. a pe vank er goraj a darhein.

    (1906) GWEN 22. D'an tride, gwelet hag hi a zo ganthi forz goradou, da lavaret eo gwenan bihan ebarz an alveolou.

    (3) péjor. Groupe.

    (1732) GReg 228b. Une mauvaise couvée d'enfans, une mauvaise engeance, tr. «Ur gorad fall a vugale.»

    (1876) TDE.BF 239a. Gorad, s. m. , tr. «On l'emploie aussi au sens d'engeance.»

    (4) (pathologie) Abcès.

    (1879) ERNsup 146. j'ai une plaie au doigt (à St-M[ayeux] gorad. ●(1890) MOA 100a. Un abcès et ses suites, tr. «eur gorad, m.»

  • goradenn
    goradenn

    f. –où

    I. (pathologie) Abcès.

    (1879) ERNsup 146. eur c'horadenn 'm eus em bis, j'ai une plaie au doigt, Trév[érec]. ●(1886) SBI I 42. Me 'm eus eur c'horeden, tr. «J'ai un furoncle.»

    (1919) KZVr 355 - 21/12/19. goradenn, tr. «aposthume.» ●(1942) VALLsup 1b. Abcès, tr. «goradenn f.»

    II.

    (1) Braise.

    (1890) MOA 149a. Braise, tr. «goredenn, f.»

    (1931) VALL 79b. Braise de four, tr. «goradenn, goredenn f.»

    (2) Ur c'horadenn vat a dan : un bon feu.

    (1870) MBR 2. Ma vemp holl eta dirak eur c'horadenn vad a dan, tr. «Si nous avions là un bon feu devant nous.» ●(1876) TDE.BF 239a. Eur c'horadenn vad a dan, tr. «un bon feu bien flambant.»

    (3) Ober ur c'horadenn : se chauffer.

    (1966) BAHE 50/41. goude bezañ graet ur c'horadenn.

    III.

    (1) Bezañ eus an hevelep goradenn : être de la même engeance.

    (1957) AMAH 96 (T) *Jarl Priel. Niessel' vat ne oa ket eus an hevelep goradenn, hag a-dal ar miz kentañ e verzas Pilsoudzki gant piv en divije d'ober.

    (2) Na vezañ eus ar c'horadenn gentañ : ne pas être malin.

    (1965) BRUD 20/18 (T) E. ar Barzhig. Jermenig ne oa ket euz ar horadenn genta, lôsket he-devoa eun tamm brao euz he yod gand ar Mabig Jezuz.

  • goradenn-dan
    goradenn-dan

    f. Flambée.

    (1919) KZVr 355 - 21/12/19. goradenn dan, tr. «flambée.»

  • goradenn-heol
    goradenn-heol

    f. Ensoleillée.

    (1868) FHB 199/340b. pa deue goradennou heol evel a ioa dre eno dillun.

  • goradenn-verien
    goradenn-verien

    f. (entomologie) Fourmilière.

    (1879) ERNsup 146. goradenn-verioñn, fourmilière, Pleud[aniel].

    (1918) LZBt Mae 27. en eur c'horiaden verien.

  • goradenn-yer
    goradenn-yer

    f. Couvée.

    (1879) ERNsup 146. goradenn-yir, couvée Pleud[aniel].

    ►absol.

    (1857) HTB 218. pegement a breder hag a zienez a goustas darc'ha ar c'horaden-ze.

    (1974) TDBP III 205. Meur a c’horadenn yaouank a zo marvet diwar ed dinaturet, tr. « plus d’une jeune couvée (de poussins) est morte après consommation de blé dénaturé »

  • goradur
    goradur

    m.

    (1) (apiculture) Couvain.

    (1710) IN I 366. pa gommanç ar goradur eus ar guenan en em furmi, ar goradur pe ar guenan munut se ne ouffent quet c'hoaz nigeal var ar boquejou. ●418-419. Pa vez caer an Nevez-amser, e ra ar guenan mui a vel, ha nebeutoc'h a c'horadur.

    (2) (aviculture) Incubation, couvaison.

    (1931) VALL 384a. Incubation, tr. «goradur m.»

  • gorbenn
    gorbenn

    voir gorvenn

  • gorbl
    gorbl

    m. Émondes.

    (1767) ISpour 155. er gorble é zou bèt priset, mæss non pass enn troge. ●(1790) Ismar 226. unan en dès ur gommenant, ul léh, hac e ziscar choucheu, pé coæd bras-aral, é sigur m'eint bet prisét guet-t'ou, (er jouissance pé er gorbl e zou bet prisét, mæs non pas er chouche).

    (1904) DBFV 94. gorbl. m., tr. «émondes branches superflues.» ●(1931) VALL 250a. Émondes, tr. «V[annetais] gorbl m.»

  • gore
    gore

    f. (botanique) Molène.

    (1732) GReg 108b. Boüillon, plante medecinale, tr. «Gore

    (1876) TDE.BF 239a. Gore, s. f., tr. «Bouillon, plante.» ●(1879) BLE 360. Molène. (Verbascum. L.) Goré.

  • gore-du
    gore-du

    f. (botanique) Molène noire, bouillon-noir.

    (1732) GReg 108b. Boüillon noir, tr. «Gore-du. ar gore-du. ar c'hore-du

    (1876) TDE.BF 239a. Gore-zu, s. f., tr. «Bouillon noir, plante.»

  • gore-wenn
    gore-wenn

    f. (botanique) Molène, bouillon-blanc.

    (1732) GReg 108b. Boüillon blanc, tr. «Ar gore-vénn. ar c'hore-venn

    (1876) TDE.BF 239a. Gore-wenn, s. f., tr. «Bouillon blanc, molène plantes.»

    (1907) VBFV.bf 26b. gorè-huen, f., tr. «molène (plante).» ●(1934) BRUS 266. La molène, tr. «er gore uen

  • gored
    gored

    voir kored

  • goredenn
    goredenn

    voir goradenn

  • gorenn
    gorenn

    f. –où

    (1) Rayon (de soleil).

    (1995) EIGV 27. gorrennou ponner an heol-grilh.

    (2) sens fig. Rayon (de joie).

    (1905) KANngalon Eost 461. ne vez morse eur c'horen a joa var he dal.

    (3) Courroie ronde.

    (1934) BRUS 273. Une courroie, tr. «ur horen (ronde).»

  • gorenn-heol
    gorenn-heol

    f. –où Ensoleillée.

    (1867) FHB 103/401b. gorennou heol hag a zeo.

    (1935) FHAB Gwengolo 264. ha p'eo en em zispaket gorennou heol miz gouere. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. gorenn = gorenn-heol : mare m'en em ziskouez an heol pa vez goloet an amzer. ●(1943) FHAB Mae 273. gant e oabl glas, e c'horennou heol tomm. ●(1951) BLBR 36/2. an nevez amzer (...) gant e oabl glas hag e c'horennou heol.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...