Recherche 'li...' : 573 mots trouvés
Page 5 : de lignaj (201) à likoezaj (250) :- lignajlignaj
s. Lignage.
●(1732) GReg 791b. Redemption, le mistere de notre Redemption, tr. «Dazprenadurez. ar mistear eus a zasprénadurez an holl lignaich humen.»
- lignantlignant
adj. = (?).
●(18--) GBI II 248. En he dreid ur boutou lignant, tr. «Ayant aux pieds des chaussures de ... Je ne sais comment traduire l'expression bretonne «boutou lignant,» s'agirait-il de sabots et «lignant» viendrait-il du mot latin «lignum,» bois ?»
- lignelenn
- lignezlignez
f. –où
(1) Lignée.
●(14--) Jer.ms 108. Byzvyquen he lingez na hy ne vezo pour, tr. « Jamais (ni) sa lignée ni elle ne sera pauvre ». ●(1499) Ca 126b. Lignez. ga. lignie. ●(c.1500) Cb 67b. [diuezaff] ga. posterite de lignage. b. bri. diuez an lignez. ●(1575) M 1357. Eno á hast dastum aray lingnez humen, tr. «Là en hâte, il réunira la race humaine.» ●(1612) Cnf 39a. à lignez nobl.
●(1659) SCger 73b. lignage, tr. «lignez.» ●(c.1680) NG 443-444. allianceu, / Ligne, vzur, madeu, / Zo dem occasion / De ober pehedeu. ●1470. enf hac é hol ligné. ●(1728) Resurrection 431. Tud superb glorius deus a ligne Adam. ●(1732) GReg 575b. Lignée, race, enfans & descendans, tr. «Lignez. Van[netois] ligne.» ●(1787) BI 19. beneguet vou leignè er-ré juste. ●(1790) Ismar 2. Lod e hum hlorifi én ou leigné. ●(17--) TE 141. Treménet hi doai ul lod-vad a hé buhé hemb ligné.
●(1804) RPF 28. heurus vezai bet é leigné é oudé. ●(1824) BAM 127. Sant Ian-Badezour diaraozàn, a c'halvas ar Pharisianed, lignez an aeret-viber. ●(1849) LLB 1221. é tichen ag el leigné guélan. ●(1894) BUZmornik 207. unani diou lignez hag a ioa kasouni entrezho.
●(1902) PIGO I v. bet o lignez a holl-viskoaz labourerien kalonek. ●(1911) SKRS II 156. kaoz int bet ive d'ho lignez da veza malheuruz var ho lerc'h.
(2) Famille.
●(1575) M 296. Guelet e rancquer squynn, ha lesel an lignnez, tr. «Vu qu'on doit s'en aller et laisser la famille.» ●(1576) Cath p. 9. pe a lingnez oude ? tr. «de quelle famille es-tu ?»
(3) Degré de parenté.
●(1612) Cnf 40a. gant querent pé quareset do priedou pé do graguez, bedé an peuaré lignez (pé grezyen mar deo guell gueneoch).
(4) Espèce, race humaine, sorte de gens.
●(1650) Nlou 293. Euyt scler dyseren, lignez humen à penet, tr. «pour délivrer clairement la race humaine du châtiment.»
●(1659) SCger 100a. race, tr. «lignez.»
- lignezañ
- lignollignol
m. Ligneul.
●(1659) SCger 73b. ligneul, tr. «lignol.» ●157a. lignol, tr. «ligneul.» ●161b. nignol, tr. «ligneul.» ●(1732) GReg 575b. Ligneul, tr. «Lignolenn. p. lignol. nignolen. p. nignol. nignelen. p. nignel. lignelen. p. lignel.» ●Du ligneul, tr. «Lignol.» ●Il tire le ligneul, il est cordonnier, tr. «Sacha a ra var al lignol.»
●(1910) MAKE 35. eur vouliennig pek, evel ma ve gant pep kere o frota ouz e lignol.
- lignolennlignolenn
f. Fil de ligneul.
●(1732) GReg 575b. Ligneul, tr. «Lignolenn. p. lignol. nignolen. p. nignol. nignelen. p. nignel. lignelen. p. lignel.»
- ligorn
- lijlij
m. –où Cf. 3. lech
I.
(1) Liège.
●(1633) Nom 107b. Suber : du liege : lig. ●174b. Calamus : ce qui tient afin que l'hameçon n'aille au fond : an lig pe'n bluen á delch na da an luguen (lire : higuen) dan gouelet.
●(1659) SCger 73b. liege, tr. «lech.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Liege, tr. «Lech, Il y en a qui disent spoüé, mais il signifie eponge. non, eponge se dit sponç', ainsi spoüe est bon pour du Liege.» ●(1732) GReg 573b. Liege, arbre, tr. «Lech. lich.»
(2) (pêche) Flotteurs de liège pour filet.
●(1944) GWAL 165/307. (Ar Gelveneg, Leskonil) e Leskon e leverer skolj, ur skoljenn evit «spoue, ur spoueenn». Er Gelveneg e leverer, ouzhpenn skolj, lij, ul lijenn. Biskoazh ne glevis skoljennoù, lijennoù. ●(1985) GBDZ IV 6 73. (Douarnenez) lij, tr. «lièges.» ●Ma zad a vie kalz lij war e rouejoù, tr. «Mon père mettait beaucoup de liège sur ses filets.»
(3) Pik-lij : bâton sur lequel sont enfilés des morceaux de liège pour assurer la flottabilité du meulon de goémon.
●(1960) GOGO 214. (Kerlouan, Brignogan) Des morceaux de liège, enfilés sur un morceau de bois, pik léє (pik lej) servent à assurer la flottabilité du meulon [de goémon].
(4) Bouchon de liège.
●(1958) BAHE 15/12. ober un toull-talar en nor hag o lakaat ul lej en toull, evit na vije ket anavezet.
(5) (habillement) Talon de chaussure.
●(1732) GReg 573b. Pantoufles où il y a des semelles de liege, tr. «Pantouflou lech.» ●836a. Sabots à talons hauts, & ouvragez par dessus, tr. «botou lich. botou lech.»
●(1955) STBJ 194. en eur stoka lechou o botou ouz o fenn a-dreñv.
II. Bezañ bouzar evel ul lech : être très sourd.
●(1969) BAHE 60/25 (T) A. Duval. Joz hag a oa bouzar ’vel ul lech.
- lijañ
- lijenn .1lijenn .1
f. –où (pêche) Flotteur de liège pour filet.
●(1944) GWAL 165/307. (Ar Gelveneg, Leskonil) e Leskon e leverer skolj, ur skoljenn evit «spoue, ur spoueenn». Er Gelveneg e leverer, ouzhpenn skolj, lij, ul lijenn. Biskoazh ne glevis skoljennoù, lijennoù. ●(1985) GBDZ IV 6 73. (Douarnenez) Me a basee al lij, lijenn ha lijenn, tr. «J'enfilais les flotteurs (sur la corde haute) l'un après l'autre.»
- lijenn .2lijenn .2
voir leñjenn
- lijenn .3lijenn .3
voir lizenn
- lijenn-goadlijenn-goad
f. (pêche) =
●(1944) GWAL 165/307. (Ar Gelveneg) War gordenn al laez e lakaer ivez ul lijenn-goad. (...) ●308. n'eo al lijenn-goad nemet ur blakenn-berc'hentiezh a ro tro da c'houzout da biv eo ar roued aet d'an driv. ●(1979) VSDZ 44. (Douarnenez) An dra-se zo ul lijenn-goad, ur verkezenn da lakaat war ar rouejoù, da verkañ an anv. Be' oa div war bep roued, unan e pep penn deus ar roued, tr. (p. 210) «Ceci est une marque où l'on gravait son nom et que l'on plaçait sur les filets. Il y en avait deux sur chaque filet, une à chaque bout.» ●50. toe da anv war-gorre al lijenn-goad, tr. (p. 214) «tu avais ton nom sur le flotteur de bois.»
- lijerlijer
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Léger, sans importance.
●(1621) Mc 8. en traou leger, (…) en traou à importancc.
(2) Insouciant.
●(1979) BRUDn 28/18. med se n’eo ket evid ober aon d’eur plah kuriuz ha lijer eveldon.
(3) Alerte.
●(1982) TREU 6. Rag evid beza eun treuzviezadenner mad e ranker kaoud eur spered lemm ha lijer.
II. Adv. Gaiement.
●(1580) G 1198. Sevet, debret, groet cher lyger hep quertery, tr. «Levez-vous, mangez, réjouissez-vous gaiement, sans ménagement.»
●(1900) KAKE 18. rod ar bed a dro lijer. ●(1909) FHAB Meurzh 74. Ar pifon a vez plantet a zount e barz ar yod, lijar, lijar.
II. Lijer evel ur c'hazh : voir kazh.
- lijeramant
- lijet
- lijor
- lijorus
- lik .1lik .1
adj.
(1) Impudique, vicieux.
●(1659) SCger 157a. lic, tr. «lubrique.» ●(1732) GReg 521a. Impudique, qui a renoncé à la pudeur & à la chasteté, tr. «tud licq.»
●(1936) PRBD 24. Eun den lik eo ; koves a ra e bec'hejou lous.
(2) Obscène.
●(1824) BAM 83. ur plijadur lic bennac.
●(1932) BSTR 193. klevet komzou lik.
- lik .2lik .2
adj. (religion)
(1) Laïc.
●(1576) H 8. translatet a latin en brezonec e profit an tut licq, tr. « Translated from Latin into Breton to the profit of the lay folk. »
●(1659) SCger 72b. lay, tr. «lic.» ●157a. lic, tr. «laique.»
●(1927) FHAB Gouere 134. Mikael an Nobletz a glask ive tud lik, gwazed ha merc'hed, d'ober katekiz.
(2) Breur-lik : frère convers.
●(1732) GReg 208a. Convers, frere convers, ou, frere laïc, tr. «Breuzr licq. p. breuzdeur licq.»
●(1866) FHB 67/118b. an hano a vreudeur lik (frères convers).
●(1927) GERI.Ern 69. breur-lik, tr. «frère convers.»
- lik .3lik .3
m. –ed Homme débauché.
●(1732) GReg 246a. Debauché, addonné aux plaisirs deshonnêtes, tr. «licq. p. licqed.»
- lik .4lik .4
m. –ed (religion) Laïc.
●(1499) Ca 125b. Lic. g. lay. ●(1530) Pm 175. Pe eff aue cloarec pe lic, tr. «Qu'il soit clerc ou laïc.» ●(1575) M 8. Dan popl lyc, tr. «Au peuple laïque.» ●461. Ne queff cloarec na lyc, ayel oar é sygur, tr. «Il ne trouve clerc, ni laïque qui aille à sa place.»
●(1935) BREI 402/1b. emgleo etre ar beleg hag al liked.
- lik .5lik .5
m. Pièce d'une roue.
●(1744) L'Arm 342b. Roue (...) Cercles flottans, au bout du moyeu, tr. «Lique-bouge : Lique blein.»
- likañ
- likantlikant
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqc.)
(1) Glissant, lisse.
●(1879) ERNsup 161. likeñn, Trév[érec] glissant. ●(1896) GMB 362. En pet[it] Trég[uier] liqañn, lisse, glissant.
(2) Roulant.
●(1931) VALL 666b. jeu de boule roulant, tr. «alez-voulou likant T[régor].» ●(1942) VALLsup 9a. (chemin) roulant, tr. «likant T[régor].»
(3) (Balance) sensible.
●(1931) VALL 685b. (balance) sensible, tr. «likant.»
B. (en plt de qqn) Leste, rapide.
●(1879) ERNsup 161. likeñn, Trév[érec] leste, dégourdi, rapide. ●(1896) GMB 362. pet[it] Trég[uier] liqañn, leste, dégourdi.
●(1935) BREI 427/2b. Hon c'henlabourer ker, an Ao. Clisson (Paotr Juluen) a zo tri miz 'so dalc'het gant an droug-izili. Ma n'eo ket «likan awalc'h e rodou», evel ma lavar, e bluenn a zo ken skanv ha ken lemm ha biskoaz. ●(1935) BREI 429/4b. ker mibin, ken akuit ha kel likan.
II. Adv. =
●(1942) SAV 24/80. peadra evit Paotr Juluen da zerc'hel likan e bluenn.
- likaouer
- likaouerezh
- likaouiñlikaouiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Cajoler.
●(1659) SCger 157a. licaouet, tr. «affriander, attirer.» ●(1732) GReg 129a. Cageoller une fille, tr. «licaoüi. pr. licaoüet.»
●(1876) TDE.BF 402b. Likaoui, v. a., tr. «Cajoler, enjoler, chercher à séduire une fille.»
►absol.
●(17--) FGab 109. e zoa divennet er guëlé / licaoui ; na caouët ebad…
(2) Enjôler.
●(1659) SCger 50b. engeoler, tr. «licaoui.»
(3) Choyer, gâter.
●(1872) ROU 86a. Ceux que l'on gâte deviennent moins traitables, tr. «Ar re a vez licaoued a vez goassoc'h ober ganto.» ●(1893) IAI 86. an eskibien en doa gellet gounid pe likaoui. ●141. luska ha likaoui ar c'horf.
II. V. tr. i. Likaouiñ ouzh ar merc'hed : courtiser les femmes, leur tenir des propos galants.
●(1890) MOA 154a. Cajoler les filles pour les séduire, tr. «likaoui oc'h ar merc'hed.» ●192b. Courtiser les filles, pour les séduire, tr. «likaoui oc'h ar merc'hed.»
- likaouus
- likedliked
m. –où
I.
(1) Clenche.
●(1633) Nom 146b. Vectis : clinquet, clanche, vatton, pieu, cadenat, serrure : locquet, licquet, serruren, poten.
●(1732) GReg 173a. Clenche, loquet d'une porte, tr. «Licqed. p. licqedou.» ●583b. Loquet, clanche de porte, tr. «licqed. p. licqedou.»
●(1877) EKG I 38. an nor n'oa prennet nemed gand eul liket-koat.
(2) Passe-partout.
●(1732) GReg 701a. Passe-partout, petite clef, tr. «Licqed. p. licqedou.»
●(1876) TDE.BF 402b. Liked, s. m., tr. «Clef dite passe-partout, loquet ; pl. ou.»
II. Aet an holl likedou da foar ar brochou :
●(1871) CST 62 (L) Y.-V. Gwilhou. En em ruza a reas, koulskoude, ha krabanata aman hag a-hont, o klask pe eur bailhad dour pe eun digor bennak. -- «Petra, emezan, daoust hag aet e ve an holl likedou da foar ar brochou ?»
- likedañ
- likedennlikedenn
f. –où Clenche.
●(1732) GReg 583b. Loquet, clanche de porte, tr. «licqedenn. p. licqedennou.»
- likedoùlikedoù
pl. liked
- likenliken
coll. (phycologie) Algues Chondrus crispus & Gigartina stellata.
●(1960) GOGO 203. (Kerlouan, Brignogan) le pioka, aussi appelé tapioka, liken, karagaen (pioka, tapioka, liken, karragaen), désignant à la fois le Chondrus crispus et la gigartina mamillosa, goémons très voisins et habituellement confondus dans la même appellation dans les différentes langues. ●(1968) NOGO 225. Chondrus crispus. liken, «lichen» : Mogueriec en Sibiril, Carantec. ●(1979) THAB 1/38. (Lilia-Plougernev) Pioka, (ou) liken : algue, Chondrus crispus et Gigartina stellata. ●(1980) PLNN 5/21. (Enez-Vaz) E Bazh ne vez ket lavaret pioka. E Bazh e vez lavaret liken.
- liken-bihan-duliken-bihan-du
coll. (phycologie) Algues Chondrus crispus.
●(1968) NOGO 224. Chondrus crispus. liken bien 'dy: «petit lichen noir» : Porz-Paol.
- liken-gwennliken-gwenn
coll. (phycologie) Algues Chondrus crispus.
●(1968) NOGO 224. Chondrus crispus. liken 'gwen : «lichen blanc» : Ouessant.
- likenalikena
v. intr. Récolter du Chondrus crispus.
●(1980) PLNN 5/21. (Enez-Vaz) E Bazh e raer «mont da likena». Ne'm eus ket klewet «mont da glask pioka».
- likenn
- likentezlikentez
f. –ioù
(1) Lubricité.
●(1847) BDJ 230. pelhàt buan dioc'h spered / (…) Disterha râd ha menhos pec'hi dre lighentez. ●(1866) FHB 92/318a. tud brein dre ho liguentez. ●(1869) FHB 240/241a. Ebatou ar bed a gas d'al ligentez.
(2) Action lubrique.
●(1847) BDJ 266. Sodom hag he c'hênghæriou a zo bet holl tânet, / (…) Abalamour d'ho balc'hder ha d'ho lighenteçziou.
- likes
- liketliket
m. Liket-ha-liket : à chacun sa quote-part.
●(1876) TDE.BF 403a. Liket, s. m. (anc.) Liket ha liket, tr. «à chacun sa quote-part.»
- liketaerliketaer
m. (ornithologie) Petit épervier.
●(1942) VALLsup 66b. Petit épervier, tr. «liketaer h[aute] C[ornouaille].»
- liketañ
- liketenn
- likezlikez
m. =
●(1868) FHB 184/219a. Goude daou pe dri bloaz tremenet evel-se e kear, al likez a zistroe d'ar ghear trist ha digaloun.
- likig
- likoez .1
- likoez .2
- likoezajlikoezaj
m. Hypocrisie.
●(1913) AVIE 192. Dihoallet doh biouil er fariziéned hag e zou el likoézaj. ●267. mes a ziabarh é oh lan a likoézaj.