Devri

Recherche 'li...' : 573 mots trouvés

Page 5 : de lignaj (201) à likoezaj (250) :
  • lignaj
    lignaj

    s. Lignage.

    (1732) GReg 791b. Redemption, le mistere de notre Redemption, tr. «Dazprenadurez. ar mistear eus a zasprénadurez an holl lignaich humen.»

  • lignant
    lignant

    adj. = (?).

    (18--) GBI II 248. En he dreid ur boutou lignant, tr. «Ayant aux pieds des chaussures de ... Je ne sais comment traduire l'expression bretonne «boutou lignant,» s'agirait-il de sabots et «lignant» viendrait-il du mot latin «lignum,» bois ?»

  • lignelenn
    lignelenn

    f. Ligneul.

    (1499) Ca 126b. Lignelenn. g. ligneul.

  • lignez
    lignez

    f. –où

    (1) Lignée.

    (14--) Jer.ms 108. Byzvyquen he lingez na hy ne vezo pour, tr. « Jamais (ni) sa lignée ni elle ne sera pauvre ». ●(1499) Ca 126b. Lignez. ga. lignie. ●(c.1500) Cb 67b. [diuezaff] ga. posterite de lignage. b. bri. diuez an lignez. ●(1575) M 1357. Eno á hast dastum aray lingnez humen, tr. «Là en hâte, il réunira la race humaine.» ●(1612) Cnf 39a. à lignez nobl.

    (1659) SCger 73b. lignage, tr. «lignez.» ●(c.1680) NG 443-444. allianceu, / Ligne, vzur, madeu, / Zo dem occasion / De ober pehedeu. ●1470. enf hac é hol ligné. ●(1728) Resurrection 431. Tud superb glorius deus a ligne Adam. ●(1732) GReg 575b. Lignée, race, enfans & descendans, tr. «Lignez. Van[netois] ligne.» ●(1787) BI 19. beneguet vou leignè er-ré juste. ●(1790) Ismar 2. Lod e hum hlorifi én ou leigné. ●(17--) TE 141. Treménet hi doai ul lod-vad a hé buhé hemb ligné.

    (1804) RPF 28. heurus vezai bet é leigné é oudé. ●(1824) BAM 127. Sant Ian-Badezour diaraozàn, a c'halvas ar Pharisianed, lignez an aeret-viber. ●(1849) LLB 1221. é tichen ag el leigné guélan. ●(1894) BUZmornik 207. unani diou lignez hag a ioa kasouni entrezho.

    (1902) PIGO I v. bet o lignez a holl-viskoaz labourerien kalonek. ●(1911) SKRS II 156. kaoz int bet ive d'ho lignez da veza malheuruz var ho lerc'h.

    (2) Famille.

    (1575) M 296. Guelet e rancquer squynn, ha lesel an lignnez, tr. «Vu qu'on doit s'en aller et laisser la famille.» ●(1576) Cath p. 9. pe a lingnez oude ? tr. «de quelle famille es-tu ?»

    (3) Degré de parenté.

    (1612) Cnf 40a. gant querent pé quareset do priedou pé do graguez, bedé an peuaré lignez (pé grezyen mar deo guell gueneoch).

    (4) Espèce, race humaine, sorte de gens.

    (1650) Nlou 293. Euyt scler dyseren, lignez humen à penet, tr. «pour délivrer clairement la race humaine du châtiment.»

    (1659) SCger 100a. race, tr. «lignez

  • lignezañ
    lignezañ

    v. tr. d. Ajuster à la ligne.

    (1659) SCger 157a. lignesa, tr. «aiuster a la ligne.»

  • lignol
    lignol

    m. Ligneul.

    (1659) SCger 73b. ligneul, tr. «lignol.» ●157a. lignol, tr. «ligneul.» ●161b. nignol, tr. «ligneul.» ●(1732) GReg 575b. Ligneul, tr. «Lignolenn. p. lignol. nignolen. p. nignol. nignelen. p. nignel. lignelen. p. lignel.» ●Du ligneul, tr. «Lignol.» ●Il tire le ligneul, il est cordonnier, tr. «Sacha a ra var al lignol

    (1910) MAKE 35. eur vouliennig pek, evel ma ve gant pep kere o frota ouz e lignol.

  • lignolenn
    lignolenn

    f. Fil de ligneul.

    (1732) GReg 575b. Ligneul, tr. «Lignolenn. p. lignol. nignolen. p. nignol. nignelen. p. nignel. lignelen. p. lignel.»

  • ligorn
    ligorn

    m. (marine) Éperon de navire.

    (1732) GReg 134a-b. Cap d'un navire, l'avant, l'éperon, tr. «al ligorn

    (1931) VALL 95a. Cap de navire, tr. «ligorn m.» ●308a. Flèche de l'éperon, tr. «ligorn

  • lij
    lij

    m. –où Cf. 3. lech

    I.

    (1) Liège.

    (1633) Nom 107b. Suber : du liege : lig. ●174b. Calamus : ce qui tient afin que l'hameçon n'aille au fond : an lig pe'n bluen á delch na da an luguen (lire : higuen) dan gouelet.

    (1659) SCger 73b. liege, tr. «lech.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Liege, tr. «Lech, Il y en a qui disent spoüé, mais il signifie eponge. non, eponge se dit sponç', ainsi spoüe est bon pour du Liege.» ●(1732) GReg 573b. Liege, arbre, tr. «Lech. lich

    (2) (pêche) Flotteurs de liège pour filet.

    (1944) GWAL 165/307. (Ar Gelveneg, Leskonil) e Leskon e leverer skolj, ur skoljenn evit «spoue, ur spoueenn». Er Gelveneg e leverer, ouzhpenn skolj, lij, ul lijenn. Biskoazh ne glevis skoljennoù, lijennoù. ●(1985) GBDZ IV 6 73. (Douarnenez) lij, tr. «lièges.» ●Ma zad a vie kalz lij war e rouejoù, tr. «Mon père mettait beaucoup de liège sur ses filets.»

    (3) Pik-lij : bâton sur lequel sont enfilés des morceaux de liège pour assurer la flottabilité du meulon de goémon.

    (1960) GOGO 214. (Kerlouan, Brignogan) Des morceaux de liège, enfilés sur un morceau de bois, pik léє (pik lej) servent à assurer la flottabilité du meulon [de goémon].

    (4) Bouchon de liège.

    (1958) BAHE 15/12. ober un toull-talar en nor hag o lakaat ul lej en toull, evit na vije ket anavezet.

    (5) (habillement) Talon de chaussure.

    (1732) GReg 573b. Pantoufles où il y a des semelles de liege, tr. «Pantouflou lech.» ●836a. Sabots à talons hauts, & ouvragez par dessus, tr. «botou lich. botou lech

    (1955) STBJ 194. en eur stoka lechou o botou ouz o fenn a-dreñv.

    II. Bezañ bouzar evel ul lech : être très sourd.

    (1969) BAHE 60/25 (T) A. Duval. Joz hag a oa bouzar ’vel ul lech.

  • lijañ
    lijañ

    v. tr. d. (pêche) Liéger, garnir (de liège).

    (1732) GReg 573b. Lieger, garnir des filets de pêcheurs, &c. de liege, tr. «Licha rouëjou. lecha rouëdou &c.»

    (1876) TDE.BF 401b. Licha, lecha, v. a., tr. «Garnir de morceaux de liège les filets des pêcheurs.»

  • lijenn .1
    lijenn .1

    f. –où (pêche) Flotteur de liège pour filet.

    (1944) GWAL 165/307. (Ar Gelveneg, Leskonil) e Leskon e leverer skolj, ur skoljenn evit «spoue, ur spoueenn». Er Gelveneg e leverer, ouzhpenn skolj, lij, ul lijenn. Biskoazh ne glevis skoljennoù, lijennoù. ●(1985) GBDZ IV 6 73. (Douarnenez) Me a basee al lij, lijenn ha lijenn, tr. «J'enfilais les flotteurs (sur la corde haute) l'un après l'autre.»

  • lijenn .2
    lijenn .2

    voir leñjenn

  • lijenn .3
    lijenn .3

    voir lizenn

  • lijenn-goad
    lijenn-goad

    f. (pêche) =

    (1944) GWAL 165/307. (Ar Gelveneg) War gordenn al laez e lakaer ivez ul lijenn-goad. (...) ●308. n'eo al lijenn-goad nemet ur blakenn-berc'hentiezh a ro tro da c'houzout da biv eo ar roued aet d'an driv. ●(1979) VSDZ 44. (Douarnenez) An dra-se zo ul lijenn-goad, ur verkezenn da lakaat war ar rouejoù, da verkañ an anv. Be' oa div war bep roued, unan e pep penn deus ar roued, tr. (p. 210) «Ceci est une marque où l'on gravait son nom et que l'on plaçait sur les filets. Il y en avait deux sur chaque filet, une à chaque bout.» ●50. toe da anv war-gorre al lijenn-goad, tr. (p. 214) «tu avais ton nom sur le flotteur de bois.»

  • lijer
    lijer

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Léger, sans importance.

    (1621) Mc 8. en traou leger, (…) en traou à importancc.

    (2) Insouciant.

    (1979) BRUDn 28/18. med se n’eo ket evid ober aon d’eur plah kuriuz ha lijer eveldon.

    (3) Alerte.

    (1982) TREU 6. Rag evid beza eun treuzviezadenner mad e ranker kaoud eur spered lemm ha lijer.

    II. Adv. Gaiement.

    (1580) G 1198. Sevet, debret, groet cher lyger hep quertery, tr. «Levez-vous, mangez, réjouissez-vous gaiement, sans ménagement.»

    (1900) KAKE 18. rod ar bed a dro lijer. ●(1909) FHAB Meurzh 74. Ar pifon a vez plantet a zount e barz ar yod, lijar, lijar.

    II. Lijer evel ur c'hazh : voir kazh.

  • lijeramant
    lijeramant

    adv. Légèrement.

    (1621) Mc 35. En em glorifiet ouff, hac en em meulet, hoguen ligeramant, hep domaig dam nessaff. ●57. lauaret geuyer ligeramant.

    (1710) IN I 9. n'er greont nemet ligeramant en eur dremen.

  • lijet
    lijet

    adj. Liégé.

    (1659) SCger 73b. souliers liegés, tr. «boutou lechet

  • lijor
    lijor

    m. Espace libre.

    (1744) L'Arm 141b. Espace, tr. «Lijor. m.» ●214a. Largeur (…) Pour s'élancer, tr. «Lijorr. m.»

    (1907) VBFV.fb 38b. espace, tr. «lijor, m.» ●(1949) ENRO 303. ... hag an heol e lijor an oabl.

  • lijorus
    lijorus

    adj. Spacieux.

    (1744) L'Arm 366a. Spacieux ou spatieux, euse, tr. «Lijoruss

    (1934) BRUS 168. Spacieux, tr. «lijorus

  • lik .1
    lik .1

    adj.

    (1) Impudique, vicieux.

    (1659) SCger 157a. lic, tr. «lubrique.» ●(1732) GReg 521a. Impudique, qui a renoncé à la pudeur & à la chasteté, tr. «tud licq

    (1936) PRBD 24. Eun den lik eo ; koves a ra e bec'hejou lous.

    (2) Obscène.

    (1824) BAM 83. ur plijadur lic bennac.

    (1932) BSTR 193. klevet komzou lik.

  • lik .2
    lik .2

    adj. (religion)

    (1) Laïc.

    (1576) H 8. translatet a latin en brezonec e profit an tut licq, tr. « Translated from Latin into Breton to the profit of the lay folk. »

    (1659) SCger 72b. lay, tr. «lic.» ●157a. lic, tr. «laique.»

    (1927) FHAB Gouere 134. Mikael an Nobletz a glask ive tud lik, gwazed ha merc'hed, d'ober katekiz.

    (2) Breur-lik : frère convers.

    (1732) GReg 208a. Convers, frere convers, ou, frere laïc, tr. «Breuzr licq. p. breuzdeur licq

    (1866) FHB 67/118b. an hano a vreudeur lik (frères convers).

    (1927) GERI.Ern 69. breur-lik, tr. «frère convers.»

  • lik .3
    lik .3

    m. –ed Homme débauché.

    (1732) GReg 246a. Debauché, addonné aux plaisirs deshonnêtes, tr. «licq. p. licqed

  • lik .4
    lik .4

    m. –ed (religion) Laïc.

    (1499) Ca 125b. Lic. g. lay. ●(1530) Pm 175. Pe eff aue cloarec pe lic, tr. «Qu'il soit clerc ou laïc.» ●(1575) M 8. Dan popl lyc, tr. «Au peuple laïque.» ●461. Ne queff cloarec na lyc, ayel oar é sygur, tr. «Il ne trouve clerc, ni laïque qui aille à sa place.»

    (1935) BREI 402/1b. emgleo etre ar beleg hag al liked.

  • lik .5
    lik .5

    m. Pièce d'une roue.

    (1744) L'Arm 342b. Roue (...) Cercles flottans, au bout du moyeu, tr. «Lique-bouge : Lique blein.»

  • likañ
    likañ

    v. tr. d. Chatouiller.

    (1977) PBDZ 127. (Douarnenez) likañ, tr. «chatouiller.»

  • likant
    likant

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) Glissant, lisse.

    (1879) ERNsup 161. likeñn, Trév[érec] glissant. ●(1896) GMB 362. En pet[it] Trég[uier] liqañn, lisse, glissant.

    (2) Roulant.

    (1931) VALL 666b. jeu de boule roulant, tr. «alez-voulou likant T[régor].» ●(1942) VALLsup 9a. (chemin) roulant, tr. «likant T[régor].»

    (3) (Balance) sensible.

    (1931) VALL 685b. (balance) sensible, tr. «likant

    B. (en plt de qqn) Leste, rapide.

    (1879) ERNsup 161. likeñn, Trév[érec] leste, dégourdi, rapide. ●(1896) GMB 362. pet[it] Trég[uier] liqañn, leste, dégourdi.

    (1935) BREI 427/2b. Hon c'henlabourer ker, an Ao. Clisson (Paotr Juluen) a zo tri miz 'so dalc'het gant an droug-izili. Ma n'eo ket «likan awalc'h e rodou», evel ma lavar, e bluenn a zo ken skanv ha ken lemm ha biskoaz. ●(1935) BREI 429/4b. ker mibin, ken akuit ha kel likan.

    II. Adv. =

    (1942) SAV 24/80. peadra evit Paotr Juluen da zerc'hel likan e bluenn.

  • likaouer
    likaouer

    m. –ion Cajoleur.

    (1732) GReg 129b. Cageolleur, tr. «licaoüér. p. yen

    (1876) TDE.BF 402b. Likaouer, s. m., tr. «Enjoleur, cajoleur de filles pour tromper ; pl. ien

  • likaouerezh
    likaouerezh

    m. Cajolerie.

    (1659) SCger 19b. caresse, tr. «licaouerez.» ●(1732) GReg 129b. Cageolerie, à l'égard de quelqu'une, tr. «licaoüérez. p. ou

  • likaouiñ
    likaouiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Cajoler.

    (1659) SCger 157a. licaouet, tr. «affriander, attirer.» ●(1732) GReg 129a. Cageoller une fille, tr. «licaoüi. pr. licaoüet

    (1876) TDE.BF 402b. Likaoui, v. a., tr. «Cajoler, enjoler, chercher à séduire une fille.»

    ►absol.

    (17--) FGab 109. e zoa divennet er guëlé / licaoui ; na caouët ebad…

    (2) Enjôler.

    (1659) SCger 50b. engeoler, tr. «licaoui

    (3) Choyer, gâter.

    (1872) ROU 86a. Ceux que l'on gâte deviennent moins traitables, tr. «Ar re a vez licaoued a vez goassoc'h ober ganto.» ●(1893) IAI 86. an eskibien en doa gellet gounid pe likaoui. ●141. luska ha likaoui ar c'horf.

    II. V. tr. i. Likaouiñ ouzh ar merc'hed : courtiser les femmes, leur tenir des propos galants.

    (1890) MOA 154a. Cajoler les filles pour les séduire, tr. «likaoui oc'h ar merc'hed.» ●192b. Courtiser les filles, pour les séduire, tr. «likaoui oc'h ar merc'hed

  • likaouus
    likaouus

    adj. Attrayant, engageant.

    (1732) GReg 61b. Attrayant, tr. «Hoalaüs. hoalus.» ●344a. Engageant, ante, attraïant, qui engage insensiblement, tr. «licaoüvs

    (1962) GERV 133. o c'homzou likaouüs.

  • liked
    liked

    m. –où

    I.

    (1) Clenche.

    (1633) Nom 146b. Vectis : clinquet, clanche, vatton, pieu, cadenat, serrure : locquet, licquet, serruren, poten.

    (1732) GReg 173a. Clenche, loquet d'une porte, tr. «Licqed. p. licqedou.» ●583b. Loquet, clanche de porte, tr. «licqed. p. licqedou

    (1877) EKG I 38. an nor n'oa prennet nemed gand eul liket-koat.

    (2) Passe-partout.

    (1732) GReg 701a. Passe-partout, petite clef, tr. «Licqed. p. licqedou

    (1876) TDE.BF 402b. Liked, s. m., tr. «Clef dite passe-partout, loquet ; pl. ou

    II. Aet an holl likedou da foar ar brochou :

    (1871) CST 62 (L) Y.-V. Gwilhou. En em ruza a reas, koulskoude, ha krabanata aman hag a-hont, o klask pe eur bailhad dour pe eun digor bennak. -- «Petra, emezan, daoust hag aet e ve an holl likedou da foar ar brochou

  • likedañ
    likedañ

    v. tr. d. Fermer à la clenche.

    (1732) GReg 583b. Fermer avec le loquet, tr. «licqeda. pr. licqedet

    (1876) TDE.BF 402b. Likeda, v. a., tr. «Fermer au loquet.»

    (1920) MVRO 39/1d. oun zur em boa likedet mat an nor varno.

  • likedenn
    likedenn

    f. –où Clenche.

    (1732) GReg 583b. Loquet, clanche de porte, tr. «licqedenn. p. licqedennou

  • likedoù
    likedoù

    pl. liked

  • liken
    liken

    coll. (phycologie) Algues Chondrus crispus & Gigartina stellata.

    (1960) GOGO 203. (Kerlouan, Brignogan) le pioka, aussi appelé tapioka, liken, karagaen (pioka, tapioka, liken, karragaen), désignant à la fois le Chondrus crispus et la gigartina mamillosa, goémons très voisins et habituellement confondus dans la même appellation dans les différentes langues. ●(1968) NOGO 225. Chondrus crispus. liken, «lichen» : Mogueriec en Sibiril, Carantec. ●(1979) THAB 1/38. (Lilia-Plougernev) Pioka, (ou) liken : algue, Chondrus crispus et Gigartina stellata. ●(1980) PLNN 5/21. (Enez-Vaz) E Bazh ne vez ket lavaret pioka. E Bazh e vez lavaret liken.

  • liken-bihan-du
    liken-bihan-du

    coll. (phycologie) Algues Chondrus crispus.

    (1968) NOGO 224. Chondrus crispus. liken bien 'dy: «petit lichen noir» : Porz-Paol.

  • liken-gwenn
    liken-gwenn

    coll. (phycologie) Algues Chondrus crispus.

    (1968) NOGO 224. Chondrus crispus. liken 'gwen : «lichen blanc» : Ouessant.

  • likena
    likena

    v. intr. Récolter du Chondrus crispus.

    (1980) PLNN 5/21. (Enez-Vaz) E Bazh e raer «mont da likena». Ne'm eus ket klewet «mont da glask pioka».

  • likenn
    likenn

    f. (météorologie) Souffle (de vent).

    (1952) LLMM 34/44. (Douarnenez) N'eus ket ul likenn avel : tamm avel ebet. ●(1966) BAHE 47-48-49/27. Likenn avel ebet avat ! ●(1969) BAHE 59/43. Du-hont, morse likenn avel ebet.

  • likentez
    likentez

    f. –ioù

    (1) Lubricité.

    (1847) BDJ 230. pelhàt buan dioc'h spered / (…) Disterha râd ha menhos pec'hi dre lighentez. ●(1866) FHB 92/318a. tud brein dre ho liguentez. ●(1869) FHB 240/241a. Ebatou ar bed a gas d'al ligentez.

    (2) Action lubrique.

    (1847) BDJ 266. Sodom hag he c'hênghæriou a zo bet holl tânet, / (…) Abalamour d'ho balc'hder ha d'ho lighenteçziou.

  • likes
    likes

    adj. Lubrique.

    (1850) MOY 194. Va daoulagad liqes, leun a lubricite.

  • liket
    liket

    m. Liket-ha-liket : à chacun sa quote-part.

    (1876) TDE.BF 403a. Liket, s. m. (anc.) Liket ha liket, tr. «à chacun sa quote-part.»

  • liketaer
    liketaer

    m. (ornithologie) Petit épervier.

    (1942) VALLsup 66b. Petit épervier, tr. «liketaer h[aute] C[ornouaille].»

  • liketañ
    liketañ

    v. tr. d. Placarder.

    (1876) TDE.BF 403a. Liketa, v. a., tr. «Placarder ; pl. et

  • liketenn
    liketenn

    f. Affiche.

    (1876) TDE.BF 403a. Liketenn, s. f., tr. «Affiche, écriteau, placard ; pl. ou

    (1931) VALL 12a. Affiche, tr. «liketenn f.»

  • likez
    likez

    m. =

    (1868) FHB 184/219a. Goude daou pe dri bloaz tremenet evel-se e kear, al likez a zistroe d'ar ghear trist ha digaloun.

  • likig
    likig

    s. Ober likig : chatouiller.

    (1936) IVGA 245. «ober likig» d'ezo. ●(1973) LBFR 54. groes likig dezan e pleg e bao.

  • likoez .1
    likoez .1

    adj. Hypocrite.

    (1913) AVIE 266. malloh arnah, skribed ha fariziéned likoéz.

  • likoez .2
    likoez .2

    m. –ed Hypocrite.

    (1907) VBFV.bf 47b. likoéz, m., tr. «'licois', hypocrite.» ●(1913) AVIE 84. Pe iunet, ne veh ket melkonius avèl er likoézed. ●87. Likoéz, lam ketan pen en trest a te lagad. ●(1919) BSUF 10. er likoéz e gonzas èl-men.

  • likoezaj
    likoezaj

    m. Hypocrisie.

    (1913) AVIE 192. Dihoallet doh biouil er fariziéned hag e zou el likoézaj. ●267. mes a ziabarh é oh lan a likoézaj.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...