Devri

Recherche 'li...' : 573 mots trouvés

Page 5 : de lignaj (201) à likoezaj (250) :
  • lignaj
    lignaj

    s. Lignage.

    ●(1732) GReg 791b. Redemption, le mistere de notre Redemption, tr. «Dazprenadurez. ar mistear eus a zasprénadurez an holl lignaich humen.»

  • lignant
    lignant

    adj. = (?).

    ●(18--) GBI II 248. En he dreid ur boutou lignant, tr. «Ayant aux pieds des chaussures de ... Je ne sais comment traduire l'expression bretonne «boutou lignant,» s'agirait-il de sabots et «lignant» viendrait-il du mot latin «lignum,» bois ?»

  • lignelenn
    lignelenn

    f. Ligneul.

    ●(1499) Ca 126b. Lignelenn. g. ligneul.

  • lignez
    lignez

    f. –où

    (1) Lignée.

    ●(14--) Jer.ms 108. Byzvyquen he lingez na hy ne vezo pour, tr. « Jamais (ni) sa lignée ni elle ne sera pauvre ». ●(1499) Ca 126b. Lignez. ga. lignie. ●(c.1500) Cb 67b. [diuezaff] ga. posterite de lignage. b. bri. diuez an lignez. ●(1575) M 1357. Eno á hast dastum aray lingnez humen, tr. «Là en hâte, il réunira la race humaine.» ●(1612) Cnf 39a. à lignez nobl.

    ●(1659) SCger 73b. lignage, tr. «lignez.» ●(c.1680) NG 443-444. allianceu, / Ligne, vzur, madeu, / Zo dem occasion / De ober pehedeu. ●1470. enf hac é hol ligné. ●(1728) Resurrection 431. Tud superb glorius deus a ligne Adam. ●(1732) GReg 575b. Lignée, race, enfans & descendans, tr. «Lignez. Van[netois] ligne.» ●(1787) BI 19. beneguet vou leignè er-ré juste. ●(1790) Ismar 2. Lod e hum hlorifi én ou leigné. ●(17--) TE 141. Treménet hi doai ul lod-vad a hé buhé hemb ligné.

    ●(1804) RPF 28. heurus vezai bet é leigné é oudé. ●(1824) BAM 127. Sant Ian-Badezour diaraozàn, a c'halvas ar Pharisianed, lignez an aeret-viber. ●(1849) LLB 1221. é tichen ag el leigné guélan. ●(1894) BUZmornik 207. unani diou lignez hag a ioa kasouni entrezho.

    ●(1902) PIGO I v. bet o lignez a holl-viskoaz labourerien kalonek. ●(1911) SKRS II 156. kaoz int bet ive d'ho lignez da veza malheuruz var ho lerc'h.

    (2) Famille.

    ●(1575) M 296. Guelet e rancquer squynn, ha lesel an lignnez, tr. «Vu qu'on doit s'en aller et laisser la famille.» ●(1576) Cath p. 9. pe a lingnez oude ? tr. «de quelle famille es-tu ?»

    (3) Degré de parenté.

    ●(1612) Cnf 40a. gant querent pé quareset do priedou pé do graguez, bedé an peuaré lignez (pé grezyen mar deo guell gueneoch).

    (4) Espèce, race humaine, sorte de gens.

    ●(1650) Nlou 293. Euyt scler dyseren, lignez humen à penet, tr. «pour délivrer clairement la race humaine du châtiment.»

    ●(1659) SCger 100a. race, tr. «lignez.»

  • lignezañ
    lignezañ

    v. tr. d. Ajuster à la ligne.

    ●(1659) SCger 157a. lignesa, tr. «aiuster a la ligne.»

  • lignol
    lignol

    m. Ligneul.

    ●(1659) SCger 73b. ligneul, tr. «lignol.» ●157a. lignol, tr. «ligneul.» ●161b. nignol, tr. «ligneul.» ●(1732) GReg 575b. Ligneul, tr. «Lignolenn. p. lignol. nignolen. p. nignol. nignelen. p. nignel. lignelen. p. lignel.» ●Du ligneul, tr. «Lignol.» ●Il tire le ligneul, il est cordonnier, tr. «Sacha a ra var al lignol.»

    ●(1910) MAKE 35. eur vouliennig pek, evel ma ve gant pep kere o frota ouz e lignol.

  • lignolenn
    lignolenn

    f. Fil de ligneul.

    ●(1732) GReg 575b. Ligneul, tr. «Lignolenn. p. lignol. nignolen. p. nignol. nignelen. p. nignel. lignelen. p. lignel.»

  • ligorn
    ligorn

    m. (marine) Éperon de navire.

    ●(1732) GReg 134a-b. Cap d'un navire, l'avant, l'éperon, tr. «al ligorn.»

    ●(1931) VALL 95a. Cap de navire, tr. «ligorn m.» ●308a. Flèche de l'éperon, tr. «ligorn.»

  • lij
    lij

    m. –où Cf. 3. lech

    I.

    (1) Liège.

    ●(1633) Nom 107b. Suber : du liege : lig. ●174b. Calamus : ce qui tient afin que l'hameçon n'aille au fond : an lig pe'n bluen á delch na da an luguen (lire : higuen) dan gouelet.

    ●(1659) SCger 73b. liege, tr. «lech.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Liege, tr. «Lech, Il y en a qui disent spoüé, mais il signifie eponge. non, eponge se dit sponç', ainsi spoüe est bon pour du Liege.» ●(1732) GReg 573b. Liege, arbre, tr. «Lech. lich.»

    (2) (pêche) Flotteurs de liège pour filet.

    ●(1944) GWAL 165/307. (Ar Gelveneg, Leskonil) e Leskon e leverer skolj, ur skoljenn evit «spoue, ur spoueenn». Er Gelveneg e leverer, ouzhpenn skolj, lij, ul lijenn. Biskoazh ne glevis skoljennoù, lijennoù. ●(1985) GBDZ IV 6 73. (Douarnenez) lij, tr. «lièges.» ●Ma zad a vie kalz lij war e rouejoù, tr. «Mon père mettait beaucoup de liège sur ses filets.»

    (3) Pik-lij : bâton sur lequel sont enfilés des morceaux de liège pour assurer la flottabilité du meulon de goémon.

    ●(1960) GOGO 214. (Kerlouan, Brignogan) Des morceaux de liège, enfilés sur un morceau de bois, pik léє (pik lej) servent à assurer la flottabilité du meulon [de goémon].

    (4) Bouchon de liège.

    ●(1958) BAHE 15/12. ober un toull-talar en nor hag o lakaat ul lej en toull, evit na vije ket anavezet.

    (5) (habillement) Talon de chaussure.

    ●(1732) GReg 573b. Pantoufles où il y a des semelles de liege, tr. «Pantouflou lech.» ●836a. Sabots à talons hauts, & ouvragez par dessus, tr. «botou lich. botou lech.»

    ●(1955) STBJ 194. en eur stoka lechou o botou ouz o fenn a-dreñv.

    II. Bezañ bouzar evel ul lech : être très sourd.

    ●(1969) BAHE 60/25 (T) A. Duval. Joz hag a oa bouzar ’vel ul lech.

  • lijañ
    lijañ

    v. tr. d. (pêche) Liéger, garnir (de liège).

    ●(1732) GReg 573b. Lieger, garnir des filets de pêcheurs, &c. de liege, tr. «Licha rouëjou. lecha rouëdou &c.»

    ●(1876) TDE.BF 401b. Licha, lecha, v. a., tr. «Garnir de morceaux de liège les filets des pêcheurs.»

  • lijenn .1
    lijenn .1

    f. –où (pêche) Flotteur de liège pour filet.

    ●(1944) GWAL 165/307. (Ar Gelveneg, Leskonil) e Leskon e leverer skolj, ur skoljenn evit «spoue, ur spoueenn». Er Gelveneg e leverer, ouzhpenn skolj, lij, ul lijenn. Biskoazh ne glevis skoljennoù, lijennoù. ●(1985) GBDZ IV 6 73. (Douarnenez) Me a basee al lij, lijenn ha lijenn, tr. «J'enfilais les flotteurs (sur la corde haute) l'un après l'autre.»

  • lijenn .2
    lijenn .2

    voir leñjenn

  • lijenn .3
    lijenn .3

    voir lizenn

  • lijenn-goad
    lijenn-goad

    f. (pêche) =

    ●(1944) GWAL 165/307. (Ar Gelveneg) War gordenn al laez e lakaer ivez ul lijenn-goad. (...) ●308. n'eo al lijenn-goad nemet ur blakenn-berc'hentiezh a ro tro da c'houzout da biv eo ar roued aet d'an driv. ●(1979) VSDZ 44. (Douarnenez) An dra-se zo ul lijenn-goad, ur verkezenn da lakaat war ar rouejoù, da verkañ an anv. Be' oa div war bep roued, unan e pep penn deus ar roued, tr. (p. 210) «Ceci est une marque où l'on gravait son nom et que l'on plaçait sur les filets. Il y en avait deux sur chaque filet, une à chaque bout.» ●50. toe da anv war-gorre al lijenn-goad, tr. (p. 214) «tu avais ton nom sur le flotteur de bois.»

  • lijer
    lijer

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Léger, sans importance.

    ●(1621) Mc 8. en traou leger, (…) en traou à importancc.

    (2) Insouciant.

    ●(1979) BRUDn 28/18. med se n’eo ket evid ober aon d’eur plah kuriuz ha lijer eveldon.

    (3) Alerte.

    ●(1982) TREU 6. Rag evid beza eun treuzviezadenner mad e ranker kaoud eur spered lemm ha lijer.

    II. Adv. Gaiement.

    ●(1580) G 1198. Sevet, debret, groet cher lyger hep quertery, tr. «Levez-vous, mangez, réjouissez-vous gaiement, sans ménagement.»

    ●(1900) KAKE 18. rod ar bed a dro lijer. ●(1909) FHAB Meurzh 74. Ar pifon a vez plantet a zount e barz ar yod, lijar, lijar.

    II. Lijer evel ur c'hazh : voir kazh.

  • lijeramant
    lijeramant

    adv. Légèrement.

    ●(1621) Mc 35. En em glorifiet ouff, hac en em meulet, hoguen ligeramant, hep domaig dam nessaff. ●57. lauaret geuyer ligeramant.

    ●(1710) IN I 9. n'er greont nemet ligeramant en eur dremen.

  • lijet
    lijet

    adj. Liégé.

    ●(1659) SCger 73b. souliers liegés, tr. «boutou lechet.»

  • lijor
    lijor

    m. Espace libre.

    ●(1744) L'Arm 141b. Espace, tr. «Lijor. m.» ●214a. Largeur (…) Pour s'élancer, tr. «Lijorr. m.»

    ●(1907) VBFV.fb 38b. espace, tr. «lijor, m.» ●(1949) ENRO 303. ... hag an heol e lijor an oabl.

  • lijorus
    lijorus

    adj. Spacieux.

    ●(1744) L'Arm 366a. Spacieux ou spatieux, euse, tr. «Lijoruss.»

    ●(1934) BRUS 168. Spacieux, tr. «lijorus.»

  • lik .1
    lik .1

    adj.

    (1) Impudique, vicieux.

    ●(1659) SCger 157a. lic, tr. «lubrique.» ●(1732) GReg 521a. Impudique, qui a renoncé à la pudeur & à la chasteté, tr. «tud licq.»

    ●(1936) PRBD 24. Eun den lik eo ; koves a ra e bec'hejou lous.

    (2) Obscène.

    ●(1824) BAM 83. ur plijadur lic bennac.

    ●(1932) BSTR 193. klevet komzou lik.

  • lik .2
    lik .2

    adj. (religion)

    (1) Laïc.

    ●(1576) H 8. translatet a latin en brezonec e profit an tut licq, tr. « Translated from Latin into Breton to the profit of the lay folk. »

    ●(1659) SCger 72b. lay, tr. «lic.» ●157a. lic, tr. «laique.»

    ●(1927) FHAB Gouere 134. Mikael an Nobletz a glask ive tud lik, gwazed ha merc'hed, d'ober katekiz.

    (2) Breur-lik : frère convers.

    ●(1732) GReg 208a. Convers, frere convers, ou, frere laïc, tr. «Breuzr licq. p. breuzdeur licq.»

    ●(1866) FHB 67/118b. an hano a vreudeur lik (frères convers).

    ●(1927) GERI.Ern 69. breur-lik, tr. «frère convers.»

  • lik .3
    lik .3

    m. –ed Homme débauché.

    ●(1732) GReg 246a. Debauché, addonné aux plaisirs deshonnêtes, tr. «licq. p. licqed.»

  • lik .4
    lik .4

    m. –ed (religion) Laïc.

    ●(1499) Ca 125b. Lic. g. lay. ●(1530) Pm 175. Pe eff aue cloarec pe lic, tr. «Qu'il soit clerc ou laïc.» ●(1575) M 8. Dan popl lyc, tr. «Au peuple laïque.» ●461. Ne queff cloarec na lyc, ayel oar é sygur, tr. «Il ne trouve clerc, ni laïque qui aille à sa place.»

    ●(1935) BREI 402/1b. emgleo etre ar beleg hag al liked.

  • lik .5
    lik .5

    m. Pièce d'une roue.

    ●(1744) L'Arm 342b. Roue (...) Cercles flottans, au bout du moyeu, tr. «Lique-bouge : Lique blein.»

  • likañ
    likañ

    v. tr. d. Chatouiller.

    ●(1977) PBDZ 127. (Douarnenez) likañ, tr. «chatouiller.»

  • likant
    likant

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) Glissant, lisse.

    ●(1879) ERNsup 161. likeñn, Trév[érec] glissant. ●(1896) GMB 362. En pet[it] Trég[uier] liqañn, lisse, glissant.

    (2) Roulant.

    ●(1931) VALL 666b. jeu de boule roulant, tr. «alez-voulou likant T[régor].» ●(1942) VALLsup 9a. (chemin) roulant, tr. «likant T[régor].»

    (3) (Balance) sensible.

    ●(1931) VALL 685b. (balance) sensible, tr. «likant.»

    B. (en plt de qqn) Leste, rapide.

    ●(1879) ERNsup 161. likeñn, Trév[érec] leste, dégourdi, rapide. ●(1896) GMB 362. pet[it] Trég[uier] liqañn, leste, dégourdi.

    ●(1935) BREI 427/2b. Hon c'henlabourer ker, an Ao. Clisson (Paotr Juluen) a zo tri miz 'so dalc'het gant an droug-izili. Ma n'eo ket «likan awalc'h e rodou», evel ma lavar, e bluenn a zo ken skanv ha ken lemm ha biskoaz. ●(1935) BREI 429/4b. ker mibin, ken akuit ha kel likan.

    II. Adv. =

    ●(1942) SAV 24/80. peadra evit Paotr Juluen da zerc'hel likan e bluenn.

  • likaouer
    likaouer

    m. –ion Cajoleur.

    ●(1732) GReg 129b. Cageolleur, tr. «licaoüér. p. yen.»

    ●(1876) TDE.BF 402b. Likaouer, s. m., tr. «Enjoleur, cajoleur de filles pour tromper ; pl. ien.»

  • likaouerezh
    likaouerezh

    m. Cajolerie.

    ●(1659) SCger 19b. caresse, tr. «licaouerez.» ●(1732) GReg 129b. Cageolerie, à l'égard de quelqu'une, tr. «licaoüérez. p. ou.»

  • likaouiñ
    likaouiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Cajoler.

    ●(1659) SCger 157a. licaouet, tr. «affriander, attirer.» ●(1732) GReg 129a. Cageoller une fille, tr. «licaoüi. pr. licaoüet.»

    ●(1876) TDE.BF 402b. Likaoui, v. a., tr. «Cajoler, enjoler, chercher à séduire une fille.»

    ►absol.

    ●(17--) FGab 109. e zoa divennet er guëlé / licaoui ; na caouët ebad…

    (2) Enjôler.

    ●(1659) SCger 50b. engeoler, tr. «licaoui.»

    (3) Choyer, gâter.

    ●(1872) ROU 86a. Ceux que l'on gâte deviennent moins traitables, tr. «Ar re a vez licaoued a vez goassoc'h ober ganto.» ●(1893) IAI 86. an eskibien en doa gellet gounid pe likaoui. ●141. luska ha likaoui ar c'horf.

    II. V. tr. i. Likaouiñ ouzh ar merc'hed : courtiser les femmes, leur tenir des propos galants.

    ●(1890) MOA 154a. Cajoler les filles pour les séduire, tr. «likaoui oc'h ar merc'hed.» ●192b. Courtiser les filles, pour les séduire, tr. «likaoui oc'h ar merc'hed.»

  • likaouus
    likaouus

    adj. Attrayant, engageant.

    ●(1732) GReg 61b. Attrayant, tr. «Hoalaüs. hoalus.» ●344a. Engageant, ante, attraïant, qui engage insensiblement, tr. «licaoüvs.»

    ●(1962) GERV 133. o c'homzou likaouüs.

  • liked
    liked

    m. –où

    I.

    (1) Clenche.

    ●(1633) Nom 146b. Vectis : clinquet, clanche, vatton, pieu, cadenat, serrure : locquet, licquet, serruren, poten.

    ●(1732) GReg 173a. Clenche, loquet d'une porte, tr. «Licqed. p. licqedou.» ●583b. Loquet, clanche de porte, tr. «licqed. p. licqedou.»

    ●(1877) EKG I 38. an nor n'oa prennet nemed gand eul liket-koat.

    (2) Passe-partout.

    ●(1732) GReg 701a. Passe-partout, petite clef, tr. «Licqed. p. licqedou.»

    ●(1876) TDE.BF 402b. Liked, s. m., tr. «Clef dite passe-partout, loquet ; pl. ou.»

    II. Aet an holl likedou da foar ar brochou :

    ●(1871) CST 62 (L) Y.-V. Gwilhou. En em ruza a reas, koulskoude, ha krabanata aman hag a-hont, o klask pe eur bailhad dour pe eun digor bennak. -- «Petra, emezan, daoust hag aet e ve an holl likedou da foar ar brochou ?»

  • likedañ
    likedañ

    v. tr. d. Fermer à la clenche.

    ●(1732) GReg 583b. Fermer avec le loquet, tr. «licqeda. pr. licqedet.»

    ●(1876) TDE.BF 402b. Likeda, v. a., tr. «Fermer au loquet.»

    ●(1920) MVRO 39/1d. oun zur em boa likedet mat an nor varno.

  • likedenn
    likedenn

    f. –où Clenche.

    ●(1732) GReg 583b. Loquet, clanche de porte, tr. «licqedenn. p. licqedennou.»

  • likedoù
    likedoù

    pl. liked

  • liken
    liken

    coll. (phycologie) Algues Chondrus crispus & Gigartina stellata.

    ●(1960) GOGO 203. (Kerlouan, Brignogan) le pioka, aussi appelé tapioka, liken, karagaen (pioka, tapioka, liken, karragaen), désignant à la fois le Chondrus crispus et la gigartina mamillosa, goémons très voisins et habituellement confondus dans la même appellation dans les différentes langues. ●(1968) NOGO 225. Chondrus crispus. liken, «lichen» : Mogueriec en Sibiril, Carantec. ●(1979) THAB 1/38. (Lilia-Plougernev) Pioka, (ou) liken : algue, Chondrus crispus et Gigartina stellata. ●(1980) PLNN 5/21. (Enez-Vaz) E Bazh ne vez ket lavaret pioka. E Bazh e vez lavaret liken.

  • liken-bihan-du
    liken-bihan-du

    coll. (phycologie) Algues Chondrus crispus.

    ●(1968) NOGO 224. Chondrus crispus. liken bien 'dy: «petit lichen noir» : Porz-Paol.

  • liken-gwenn
    liken-gwenn

    coll. (phycologie) Algues Chondrus crispus.

    ●(1968) NOGO 224. Chondrus crispus. liken 'gwen : «lichen blanc» : Ouessant.

  • likena
    likena

    v. intr. Récolter du Chondrus crispus.

    ●(1980) PLNN 5/21. (Enez-Vaz) E Bazh e raer «mont da likena». Ne'm eus ket klewet «mont da glask pioka».

  • likenn
    likenn

    f. (météorologie) Souffle (de vent).

    ●(1952) LLMM 34/44. (Douarnenez) N'eus ket ul likenn avel : tamm avel ebet. ●(1966) BAHE 47-48-49/27. Likenn avel ebet avat ! ●(1969) BAHE 59/43. Du-hont, morse likenn avel ebet.

  • likentez
    likentez

    f. –ioù

    (1) Lubricité.

    ●(1847) BDJ 230. pelhàt buan dioc'h spered / (…) Disterha râd ha menhos pec'hi dre lighentez. ●(1866) FHB 92/318a. tud brein dre ho liguentez. ●(1869) FHB 240/241a. Ebatou ar bed a gas d'al ligentez.

    (2) Action lubrique.

    ●(1847) BDJ 266. Sodom hag he c'hênghæriou a zo bet holl tânet, / (…) Abalamour d'ho balc'hder ha d'ho lighenteçziou.

  • likes
    likes

    adj. Lubrique.

    ●(1850) MOY 194. Va daoulagad liqes, leun a lubricite.

  • liket
    liket

    m. Liket-ha-liket : à chacun sa quote-part.

    ●(1876) TDE.BF 403a. Liket, s. m. (anc.) Liket ha liket, tr. «à chacun sa quote-part.»

  • liketaer
    liketaer

    m. (ornithologie) Petit épervier.

    ●(1942) VALLsup 66b. Petit épervier, tr. «liketaer h[aute] C[ornouaille].»

  • liketañ
    liketañ

    v. tr. d. Placarder.

    ●(1876) TDE.BF 403a. Liketa, v. a., tr. «Placarder ; pl. et.»

  • liketenn
    liketenn

    f. Affiche.

    ●(1876) TDE.BF 403a. Liketenn, s. f., tr. «Affiche, écriteau, placard ; pl. ou.»

    ●(1931) VALL 12a. Affiche, tr. «liketenn f.»

  • likez
    likez

    m. =

    ●(1868) FHB 184/219a. Goude daou pe dri bloaz tremenet evel-se e kear, al likez a zistroe d'ar ghear trist ha digaloun.

  • likig
    likig

    s. Ober likig : chatouiller.

    ●(1936) IVGA 245. «ober likig» d'ezo. ●(1973) LBFR 54. groes likig dezan e pleg e bao.

  • likoez .1
    likoez .1

    adj. Hypocrite.

    ●(1913) AVIE 266. malloh arnah, skribed ha fariziéned likoéz.

  • likoez .2
    likoez .2

    m. –ed Hypocrite.

    ●(1907) VBFV.bf 47b. likoéz, m., tr. «'licois', hypocrite.» ●(1913) AVIE 84. Pe iunet, ne veh ket melkonius avèl er likoézed. ●87. Likoéz, lam ketan pen en trest a te lagad. ●(1919) BSUF 10. er likoéz e gonzas èl-men.

  • likoezaj
    likoezaj

    m. Hypocrisie.

    ●(1913) AVIE 192. Dihoallet doh biouil er fariziéned hag e zou el likoézaj. ●267. mes a ziabarh é oh lan a likoézaj.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...