Recherche 'li...' : 573 mots trouvés
Page 8 : de linjerez (351) à liorzhad (400) :- liñjerez
- liñjetliñjet
adj. =
●(1925) SFKH 43. nen des mui meit tud-kafé groñnet get gloan ; linjet ou halon get er sukr ken en dint hantér pousif.
- liñjiri
- liñjorez
- link .1
- link .2link .2
m. (ichtyonymie) =
●(1931) VALL 426b. petit lieu, merlan, tr. «link m. pl. ed (Pont-l'Abbé).»
- linkañlinkañ
v.
(1) =
●(1716) PEll.ms 852. Linca, tr. «être, devenir, ou rendre tel [coulant, glissant] Il se dit aussi d'une poulie qui tourne aisément et du cordage qui passe de même.»
(2) (lutte) Glisser, faire glisser.
●(1920) KZVr 357 - 04/01/20. (E Treger-Izel «linka», glisser, faire glisser ; chercher à renverser en faisant glisser, terme de lutte).»
- linkat / link
- linker
- linkernlinkern
f. (géologie) Délit incliné.
●(1938) IABB 99. Noms de quelques délits : an tal, ar biez, ar bladenn, al leurenn, ar rouzenn, ar chelenn (pluriel collectif : chêl), al linkenn. A Gouézec, ce dernier mot se dit : linkern ; cette forme est la meilleure. Linkern ou linken est un délit sur un plan incliné.
- linkoùlinkoù
plur. =
●(1920) KZVr 357 - 04/01/20. (E Treger-Izel, «linkou» rondelles dans le moyeu à l'extrémité de l'essieu, pour faciliter le glissement.)
- linkr
- linkrañ
- linkretlinkret
adj. Pas frais, avancé.
●(1931) VALL 50a. viande, poisson avancé (pas frais), tr. «linkret (Ouess[ant]).» ●50b. Avarié ; viande, poisson, tr. «linkret.» ●188b. (poisson) qui commence à se décomposer, tr. «linkret (Ouess[ant]).»
- linkus
- linnlinn
s. (harnachement) =
●(1922) FHAB Genver 22. e keit ha ma oa krog e zorn kleiz e linn brid e loen.
- linochlinoch
coll. (phycologie)
(1) Conferves.
●(1732) GReg 576a. Limon d'eau, espece de laine verte qui croît au fond des fontaines, &c, tr. «Linoch.»
(2) Algues Himanthalia elongata.
●(1915) KZVr 112 - 25/04/15. A Molène d'après M. Cuillandre : linoch, [goémon] en forme de corde. ●(1968) NOGO 214. Himanthalia elongata. lino : Porz-Paol. ●(1987) GOEM 117. en guise de «paille» [pour le tirage au sort] on utilise du linoch, ou lansou, c'est-à-dire l'Himanthalia elongata.
(3) Linoch bihan : algues Himanthalia elongata.
●(1968) NOGO 214. Himanthalia elongata. linaos bi:en, «petit linaos» : Ouessant.
(4) Chorda filum.
●(1968) NOGO 221. Chorda filum. lino : Porz-Paol, Melon, Pospoder, Porzall, Saint-Pabu. ●Chorda filum. linaos : Ouessant. Cf. Himanthalia elongata.
(5) Linoch dourek : algues Chorda filum.
●(1968) NOGO 221. Chorda filum. lino 'du:rok : « linoch d'eau» : Molène.
- linslins
m. –ed (zoologie) Lynx.
●(1499) Ca 126b. Linx / cis. fe. generis cest vne beste trescler voyant. ●(1633) Nom 33b. Lynx : loup ceruin : vn linx, bleiz marellet.
●(1732) GReg 577a. Linx, animal réel, ou fabuleux, tr. «Lins.» ●Il a des yeux de linx, tr. «Daoulagad lins a so èn e benn.»
●(1876) TDE.BF 404b. Liñs, s. m., tr. «Lynx, quadrupède du genre chat.»
- liñselliñsel
f. –ioù
I.
(1) Drap.
●(1732) GReg 306b. Drap, linceul fait de toile, tr. «Liçzer. p. liçzeryou. Van[netois] Liñcell. p. Liñcellyëu.»
(2) Drap de lit.
●(1499) Ca 126b. Licel. g. linceul. l. hoc lintheamen / inis. ●(1633) Nom 167b. Toral & toralium, lecticaria sindon : linceul : lincer. ●(1647) Am.ms 512. Rust a dibreder hen touez lycerou, tr. «Rude et sans souci parmi des draps.»
●(1790) MG 349. A boén é hoai ean oueit én é ulé, ma santas arre el langir hac el liñcèll é risclein a ziar é gein.
●(1804) RPF 32. Un nincel, ur chass. ●(1849) LLB 1005. Haval doh ul linsel. ●1674. Guen avel ul linsel. ●(1857) HTB 85. trempa eun nisel ebarz ar gwin-ardant. ●(1866) FHB 69/133b. n'en dije evit reiz-vuele nemet eun tamm lisser stoup hag eur vallin. ●(1878) EKG II 7. etre diou linser. ●(1894) BUZmornik 34. eur guele reun gant eul linser var c'horre. ●(1897) EST 61. tuelleu, incélieu ha krézieu lan en ti.
●(1907) PERS 99. dindan al linseillou. ●(1924) SBED 16. ur linsél gaer. ●(1974) TDBP III 205. Ma ranker ober diou vervadenn e vo bervet al linseliou da gentañ, tr. « s’il faut faire deux ébullitions (s’il faut bouillir le linge en deux fois), on bouillira les draps d’abord »
(3) Ur re liñselioù : ur paire de draps.
●(1907) FHAB Gouere 136. eur re linseillou (…) daou re linseillou.
(4) Linceul (pour ensevelir).
●(c.1500) Cb 25a. g. qui enseuelit les mors es suayres. b. nep a gry den maru en e licel. ●(1633) Nom 111a. Amiculum ferale : vetusta batauorum lingua le drap où est enueloppé le corps mort : an lien pe en hiny es ves dastumet an corf mart (lire : maru), lisser da lienaff.
●(1659) SCger 74a. linceul, tr. «licer, p. iou.» ●157a. licer, tr. «linceul.» ●(1792) CAg 147. Gronnet onn en un nincèle.
●(1804) RPF 33. staguein doh bleign ur bicq ur horn ag en nincel e zeliai chervige d'el liyennein. ●(1818) HJC 338. un inçel hemp quin ar i gueine. ●365. unn inçel üène. ●(1827/29) VSA 1145. e quese gantan eun jnsel hac enf eunan o liene. ●(1866) SEV 43-44. nemet ma kredje e vije klanv-toc'hor war he wele hag enn dro d'ezhan liseriou ar maro.
►fig.
●(1844) DMB 4. En éerh a hron en doar èl ul lincér, tr. « La neige enveloppe la terre comme d’un linceul. »
(5) Liñsel an Anaon =
●(1906) BOBL 01 décembre 114/1b. Perag e teuez, gant da zaouarn dizakr, da labea linsel an Anaon ?...
II.
(1) Gwriat war ar memes liñsel : travailler sur le même terrain, partager les mêmes idées. Cf. gwriat war ar memes torchenn.
●(1955) STBJ 214 (K) Y. ar Gow. Daoust ma ne wrient ket o-daou war ar memes liñser, evit komz evel tud ar barrez, ec'h en em gleve mat a-walc'h an aotrou Born gant an aotrou Yeun ar C'hoz, diwar-benn ar pez a zelle ouz dresa ha renka an iliz hag ar chapeliou. ●(1962) LLMM 93/256 (K) Y. ar Gow. Ne wriont ket war ar memes liñsel, moarvat, hag e oa gwell gantañ kas ur spier en e lec'h hag hemañ, fentusat tra, o treiñ a-du gant ar randoner !
(2) Gwenn evel ul liñsel : très blanc.
●(1970) BHAF 351 (T) E. ar Barzhig. Ar baourkaez mamm a zeuas da veza gwenn evel eul liñsel hag a respontas en eur junta he daouarn. ●(1971) CSDC 48 (Ki) M. Divanac'h. Yann oa deut gwenn giz eur licher. ●(1973) LBFR 62 (Ki) M. Divanac'h. Ma gwreg oa deut gwen gis eur licher. ●(1974) GAME 13 (Ki) M. Divanac'h. Deut eo gwenn giz eul licher ha semplet eo tre ma diwreh. ●(1975) LLMM 169/98 (T) E. ar Barzhig. Daoust dezhi da vezañ gwenn evel ul liñsel.
(3) Kousket dindan liñselioù an Tad Eternel : dormir dehors.
●(1965) BAHE 46/49 (T) A. Duval. Kousket dindan liñselioù an Tad Eternel (er-maez).
(4) Kousket e-barzh liñselioù sant Pêr : dormir dehors.
●(1978) PBPP 2.2/327 (T-Plougouskant). N'emañ ket ar momed da chom da gousket 'barzh liñselioù sant Pêr, tr. J. le Du «ce n'est pas le moment de rester dormir dans les draps de Saint Pierre /à la belle étoile/»
(5) En em c'holeiñ gant ul liñsel doull : être découvert.
●(1883) MIL 242 J.-M. Guillou. Mes kaer en devoa an treitour kozeal brao, an oll a vele e klaske en em c'holo gant eul linser doull.
- liñsel-aoter
- liñsel-eost
- liñsel-gañvliñsel-gañv
f.
(1) Linceul, suaire.
●(18--) SAQ I 139-140. sebeliet en eul linser gaon.
●(1909) KTLR 246. E kreiz an ti oa eur varv-skaon. Var-n-hi eun arched goullo. En dro d'ezhi dek goulaouen var elum hag e kichen, eul linser gaon. ●(1909) KTLR 251. leda var-n-han al linser gaon evel a c'helle.
(2) Drap mortuaire.
●(1890) MOA 225b. Drap mortuaire, tr. «linser-gaon, f.»
●(1958) BRUD 5/62. Ooooo !! Peseurt interamant eo hemañ ! N'eus den dirag an ti, na den ebarz !... na tamm liñser-kañv ebed nebleh !
- liñsel-rouez
- liñsel-voanliñsel-voan
f. Drap de toile fine.
●(1851) PEN 92/139. ur anter doussen deus m'ha linceilliou moan. ●(18--) GBI I 20. Ul linsell-voan ho deuz kollet, tr. «elles ont perdu un drap de toile fine.» ●(18--) GBI II 70. Da vouit 'r c'houplad linselliou-moan, tr. «Pour chercher une paire de linceul de fine toile.»
- liñsel-wenterezliñsel-wenterez
f. (agriculture) Bâche à vanner.
●(1849) GBI I 50. ledander ul linsel-wenterez, tr. «la largeur d'une nappe à vanner.»
- liñselenn
- liñseletliñselet
adj. Enveloppé dans un drap.
●(1944) VKST Mae 135. Eur bec'h dilhad ganti linseret war he c'hein.
- liñseliadliñseliad
f. –où Contenu d'un drap.
●(1936) IVGA 44. Deut e oa ganti war he c'hein eur pez liñseriad traou lor. ●156. eul liñseriad deliou pin.
- liñserliñser
voir liñsel
- liñser-rousliñser-rous
f. =
●(1975) UVUD 74. (Plougerne) Liseriou rous e vehe d'ar poent-se. E vehe great unan vras ag e vehe lakeat toud ar gwiniz du, penn dac'h penn, d'ober an dro dehi.
- lintr
- lintradur
- lintrañ / lintriñlintrañ / lintriñ
v.
I. V. intr.
(1) Luire, resplendire.
●(1659) SCger 75a. luire, tr. «lintra.» ●102b. reluire, tr. «lintra.»
●(1876) TDE.BF 404b. Liñtra, v. n., tr. «Devenir luisant, reluire.»
●(1905) KANngalon Ebrel 375. evel eur bann sklerijen a lintraz var he bizach. ●(1907) DRSP 15. o armou o lintri. ●(1909) KTLR 63. D'ar sarr-noz, ar stereden a lintras. ●(1911) BUAZperrot 62. ar gened a lintre var o zâl. ●67. eur bann eus dudi ar baradoz o lintra e peb hini euz e zaoulagad. ●420. ar vein bresius o lintra varnezi. ●885. eun tarz sklerijen a lintr en dro d'ezi. ●(1924) ARVG Eost 178. eun tour o lintran dindan bannou an heol. ●(1925) FHAB Meurzh 95. stered eleiz krog da lintri. ●(1932) BSTR 60. He zal a oa skedus hag he drem a lintre.
(2) Lintra gant : luire, resplendire de.
●(1932) BSTR 47. e zal o lintra gant ar joa.
II. V. tr. d. Lisser, polir.
●(1732) GReg 578a. Lisser, tr. «Lintra. pr. lintret.»
- lintraouiñ
- lintret
- lintriñlintriñ
voir lintrañ
- lintrouer
- lintruslintrus
adj. Lintrus evel an heol : voir heol.
- linus
- liñvadliñvad
m. & adv. –où
I. M.
(1) Averse.
●(c.1718) CHal.ms iv. vne uerse d'eau, tr. «linfat deur, rehin glaü, rehin deur.»
(2) Ragas, inondation.
●(1499) Ca 126a. Liuat. g. eleuance deau.
●(1659) SCger 40a. debordement d'eau, tr. «lînvat, p geou.» ●100b. ragats d'eau, tr. «lînvat dour.» ●157a. lînvat, tr. «debord d'eau.» ●(1716) PEll.ms 859. Lîvat, sing. lîvaden, débordement d'eaux, inondation.» ●(c.1718) CHal.ms iii. Ragas d'eau, tr. «linfat deur, dilan.» ●(1732) GReg 533a. Indondation, débordement d'eaux, tr. «liñvad. p. liñvadou. livad. p. livadou. livad dour. p. livadou dour.» ●Inonder, tr. «beuzi ur c'hanton gad ul livad dour.» ●929a. Torrent, tr. «Livad dour. p. livadou dour. liñvad dour. p. liñvadou dour.»
II. Adv.
(1) A-liñvad : à verse.
●(1530) J 190a. Ma daou lagat, a livat plen / Rentet a dinou dazlou yen, tr. «Versez, mes yeux, versez des flots de larmes.»
●(c.1718) CHal.ms iv. Il pleut a verse, tr. «glaü ara a scudelat, a Linfat.»
(2) A-liñvadoù : En grande quantité (de liquide).
●(1893) IAI 40. Goad ar re-ma, skuillet a livadou.
- liñvadennliñvadenn
f. –où Inondation.
●(1716) PEll.ms 859. Lîvat, sing. lîvaden, débordement d'eaux, inondation.»
●(1847) FVR xxi. Arc'h Noe ne benseaz ket e livaden ar bed. ●(1869) FHB 216/50a. ez euz erru eul livaden d'hon lonka, d'hor beuzi. ●(1876) TDE.BF 406a. Livadenn, s. f. (anc.), tr. «Débordement des eaux, déluge.»
- liñvajliñvaj
m. Alluvions.
●(1866) FHB 91/306a. an douriou dirollet o deus goloet an douarou a bep tu, ha petra jom var ho lerc'h nemet grouan ha livach, guez ha tiez discaret ?
- liñvañ
- liñvierliñvier
m. –où Levier.
●(1499) Ca 126a. Liffyer houarn. g. pel de fer. ●(1633) Nom 181a. Vectis : leuier : vn liuyer, vn barrn (lire : barren) ouarn.
●(1834) SIM 205. ar puissanta eus an oll linvierou. ●(1847) MDM 199. lenvier ar rouantelez. ●(1874) FHB 484/111b. hag ho (barrennou) linvierou dir. ●(1894) BUZmornik 267. skei taoliou linvier var benn ann daou zant.
- liodliod
m. Iode.
●(1960) GOGO 228. (Kerlouan, Brignogan) il [le goémon] peut être aussi brûlé sur place pour en extraire la «soude» : ceci se dit «ober ar sūt» (ober ar sout) dont on retirera l'iode, «al liod» (an iod).
- LioganLiogan
n. de l. Porzh Liogan : Porsliogan (Le Conquet).
●(1716) PEll.ms 853. Liogan est le nom propre d’une rade foraine entre le Conquet et l’Abbaye de St. Matthieu en Bas-Leon sur l’entrée de Brest. C’était probablement autrefois un port ou entrée dont la mer a mangé les deux côtez qui formaient cette entrée que l’on nomme aujourd’hui Pors Liogan, qui est ecrit par tout dans les titres Pors-leogan, et Porsleocan. ●(1732) GReg 577a. Lyogann. al lyogann. porz lyocann. porz al lyocann.
●(1929) MANO 128. porz Liogan, n’eo mui porz en deiz a hirio. ●(1935) SARO 12-13. Etre Konk-Leon ha Lok-Maze ez oa eur porz mor, leshanvet Portzliogan, darempredet kenan, d'an ampoent-se.
- liorzhliorzh
f. –où
(1) Jardin, courtil.
●(1499) Ca 126b. Liorz vide in courtillag. ●(1580) G 305. Guercheset flam han yntaveset / e pep lyorz ho forzet, tr. «De pures vierges et les veuves / Dans tout jardin on les violait.»
●(1659) SCger 67b. iardin, tr. «liorz.» ●(c.1718) CHal.ms iii. un champ de naueaus, tr. «iruinec, ul liorh iruin.» ●(1732) GReg 227a. Courtil, petite cour, ou jardin de campagne, tr. «Liorz. p. liorzou. Van[netois] liorh. p. liorhëu.»
●(1849) LLB 21. É nul liorh hanwet baraoez ag en doar. ●891. Penauz penak n'en doé meid ul liorh dister. ●1314. én é liorheu. ●1635. ul liorh a kosté. ●(1863) GBI II 132. Me a well el liorz ma mamm, / O troc'ha kaol, tr. «Je vois ma mère dans son jardin, / Qui coupe des choux.» ●(1878) EKG II 40. er guez dero a zo var gleuz liorz al leur. ●87. lammet euz al leur el liorz.
●(1909) KTLR 46. a drenv an ti oa eun tam liorz leun a vez frouez hag a vokedou. ●(1925) IZID 3. En éned é kañnein en hur livorhig-kloz, / Duhont !… él livorhig lan a voketeu-roz ! ●(1942) DRAN 94. gant ar barrikennadou sistr chomet er c’haviou, gant ar patatez nevez el liorzou, eo bet sederaet c’hoaz ar baotred. ●(1981) ANTR 62. E kalz tiegeziou, ar park bihan an tosta d'an ti a vez grêd anezañ «al liorz». A-wechou e weler ennañ eur wezenn-frouez bennag. ●(1960) EVBF I 332. liorz (et luorz, P[ommerit]t-le-V[icomte], Goudelin), connu partout, est le petit enclos attenant à la maison de ferme, souvent planté de quelques arbres fruitiers, et contenant en général le tas de paille (liorz plouz, rég. big.) ; cet enclos, très petit dans la Cornouaille, peut être un grand champ dans le Trégor (Lanvollon, Goudelin...).
(2) [en apposition] Cultivé (opposé à sauvage).
●(1910) FHAB C'hwevrer 33. ne roio nemet roz gouez keit na vezo ket emboudet roz liorz warni.
- liorzh-neudliorzh-neud
f. Courtil de filotier.
●(1732) GReg 227a. Courtil de filotier, pour étendre le fil, tr. «Liorz-neud. p. liorzou-neud.»
- liorzh-porzh
- liorzhad