Devri

Recherche 'di...' : 6655 mots trouvés

Page 67 : de dinsal-dinsin (3301) à diorroadur (3350) :
  • diñsal / diñsiñ
    diñsal / diñsiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Sonner à coups, tinter.

    (1876) TDE.BF 136a. Diñsal, v. a., tr. «Tinter, faire sonner lentement, parlant d'une cloche.» ●Diñsal ur c'hloc'h, tr. «tinter une cloche.»

    (1938) DIHU 321/36. kleuet er hloh é tinsein en Anjelus. ●(1966) LIMO 4 novembre. er hlehiér e dinso en «dremen-varù».

    (2) V. intr. Sonner à coups, tinter.

    (1732) GReg 174b. Sonner à coup, ou tinter, tr. «diñsal. p. diñset. Van[netois] diñseiñ. pr. set.» ●876a. Sonner à coups, tinter, tr. «Diñsal. pr. diñset. (Van[netois] diñseiñ.).»

    (1901) GKLA 6. Rog ma tinse kloc'h ebet e rede d'an ilis. ●(1904) DBFV 56b. dinsein, v. n., tr. «tinter.» ●(1912) BUEV 135. Pe gleu er hloh é tinsein.

  • diñsenn
    diñsenn

    f. –où Cube.

    (1931) VALL 174b. Cube, tr. «diñsenn f. pl. ou

  • diñserezh
    diñserezh

    m. Tintement.

    (1744) L'Arm 382b. Tintement, tr. «Dinsereah

    (1847) FVR ix. klevout a rer dinserez eur c'hloc'h, hanter gollet e mesk hibout ar gwagennou.

    (1927) GERI.Ern 108. diñserez m., tr. «tintement.»

  • diñsez
    diñsez

    plur. (jeu) Dés à jouer.

    (1851) PEN 92/147. digasset dizez ha kartou d'ha nem divertissa.

  • diñsiñ
    diñsiñ

    voir diñsal

  • Dinzag
    Dinzag

    voir Zinzag-Lokrist

  • diobeis
    diobeis

    adj. Désobéissant.

    (1732) GReg 276a. Desobeissant, tr. «diaboïçz

  • diobeisañ
    diobeisañ

    v. intr. Désobéir.

    (1732) GReg 276a. Desobeir, tr. «Diaboïçza. pr. diaboïçzet

    (1821) SST 27. É tiaboissein de Zoué.

    (1904) DBFV 45a. diaboeisein, v. n, tr. «désobéir.»

  • diobeisañs
    diobeisañs

    f. –où Désobéissance.

    (1732) GReg 276a. Desobeisance, tr. «Diaboïçzanz

    (1821) SST 41. dré hou diaboissance. ●(1821) SST.ab xii. a gause d'hou diaboissance.

    (1904) DBFV 45a. diaboeisans, f. pl. eu, tr. «désobéissance.»

  • diobeisant
    diobeisant

    adj. Désobéissant.

    (1904) DBFV 45a. diaboeisant, adj, tr. «désobéissant.»

  • diober
    diober

    adj. Innocupé, désœuvré.

    (1732) GReg 276b. Desoccupé, ée, desœuvré, qui est sans rien faire, tr. «diober

  • diobskur
    diobskur

    adj. Sans ombre, sans tache.

    (1530) J p. 66a. Net hep ordur diobscur, tr. «net, sans souillure, sans une ombre.» ●(1575) M 3221-3222. Hep nep ordur diobscur apuret, / Corff hac Eneff, tr. «Sans aucune souillure, sans tache, épurés, / Corps et âme.»

  • dioc'htu
    dioc'htu

    voir diouzhtu

  • diod .1
    diod .1

    m. –ed, –ien

    (1) Idiot.

    (1557) B I 290. Diot, sotin, babouin, tr. «Imbécile, sot, babouin.» ●(1580) G 667. Tro da gront dyouz hon ty, ha na deus muy dyot, tr. «Détourne ton grognement de chez nous, et ne reviens plus, imbécile.»

    (1732) GReg 74b. Badin sot, ridicule, tr. «Van[netois] Diot. p. dioded

    (1834) SIM 105. un diot naïe. ●(1867) MGK 84. Ha me, evel eunn diod, a beuro ar ieod glaz ? ●(1867) FHB 101/390b. Eun diot coz hag eun diot iaouanc. ●(1868) FHB 163/53a. dioded, digofes ha dibask. ●(1872) ROU 88a. Idiot, tr. «Diod.» ●(1876) TDE.BF 433b. Te, eme he vreur eil gosa, a zo bet eunn diot. ●(1877) EKG I 181. lezomp an diotienn-man da ober ho diotachou er c'hiz ma kirint.

    (1904) DBFV 56b. diot, s. m., tr. «sot, badaud, impertinent.» ●(1907) BOBL 10 août 150/1a. an dioded a gred c'hoaz en he frezegennou gaouiad. ●(1932) TUML 35. Kenavo, beulke, diot, genaoueg, kenavo anduilhenn gordennet. ●(1933) BLGA 5. Jobig (…) a oa eur paour kaez diod.

    (2) Ober an diod gant ub. : se moquer de qqn.

    (1936) IVGA 53. Kredet he deus (...) edon oc'h ober an diod ganti.

  • diod .2
    diod .2

    m. (agriculture) Action d'épier, de se former en épi.

    (1744) L'Arm 138b. Action de monter en épi, tr. «Divodd enn étt.. divodeu enn étt. m.»

    (1904) DBFV 54a. dihod, divod, m. pl. eu, tr. «action de monter en épi.»

  • diodañ
    diodañ

    voir diheudiñ .2

  • diodet .1
    diodet .1

    adj.

    (1) Abêti.

    (1905) BOBL 26 août 49/1c. poaz gant ar gwin-ardant ha diodet gant ar relijion gristen. ●(1914) FHAB Gouere 212. red eo e vefen diodet krenn. ●(1924) BILZbubr 41/948. n'ouzon ket penôs n'eo ket diodet ar pôtr.

    (2) (en plt de la mer) Démontée.

    (1868) FHB 167/85b. hag ar môr diodet da zevel a darzou braz ha cabouillet dreist mogeriou kear.

  • diodet .2
    diodet .2

    adj. Épié.

    (1869) FHB 216/56b. ez eus guelet segal diodet e mis genver.

    (1928) KANNkerzevod 15/7 Pa oe savet ha diodet ar greun.

  • diodez
    diodez

    f. –ed Idiote.

    (1876) TDE.BF 136b. Diodez, s. f., tr. «Niaise, sotte.»

    (1905) IVLD 105. ema eat da ziodez. ●(1925) BILZ 161. Janedig ne oa ket eun diodez. ●(1938) SAV 10/30. Kemer, kemer 'ta diodez goz.

  • diodiñ .1
    diodiñ .1

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Rendre idiot.

    (1909) FHAB Gwengolo 269. C'hoantât komz e gallek hebken d'ar c'hrouadur a zo hen diodi. ●(1927) GERI.Ern 108. rendre sot, tr. «diodi

    (2) Amuser.

    (18--) BSG 62. me oa bet en ti 'n aotro person / Ha am eûs han diodet, o cânan eur chanson, tr. «j'allai chez le curé, et je l'ai amusé, en lui chantant une chanson.» ●208. Ha dre gomzou clouar a neus diodet anean.

    II. V. intr.

    (1) Faire l'iodiot.

    (1872) ROU 88a. Faire l'idiot, tr. «Diodi

    (2) Se mettre en colère.

    (1924) BILZbubr 42/978. Ha Bilzig, heskinet evel-se, a ziode hag a skoe didruez. ●(1925) BILZ 114. Trawalc'h da lakaat eun den fur da ziodi.

    (3) Devenir sot, bêtifier, s'abêtir.

    (1876) TDE.BF 136b. Diodi, v. n., tr. «s'abêtir.» ●(1890) MOA 100a. Abêtir (s'), tr. «diodi v. n.»

    (1927) GERI.Ern 108. devenir sot, tr. «diodi

  • diodiñ .2
    diodiñ .2

    voir diodañ

  • dioeñsiñ
    dioeñsiñ

    v. tr. d. Luxer, démettre, déboîter.

    (1919) DBFVsup 17b. dioeñsein, v. a., tr. «désarticuler.» ●(1934) BRUS 57. Désarticuler, tr. «dioensein.» ●(1972) LIMO 15 janvier. En achimant ag er mem miz é tas dehon dionsein é hlin. ●dionsein é hlin, tr. «déboiter son genou.»

  • dioeñviñ
    dioeñviñ

    v. intr. Quitter l’état fâné.

    (1962) EGRH I 61. dioeñviñ v., tr. « quitter l’état fâné. »

  • dioferenniñ
    dioferenniñ

    v. tr. d. (religion) Suspendre, interdire (un prêtre).

    (1911) BUAZperrot 156. ar veleien a skouer fall a dlie beza diofferennet.

  • diog
    diog

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt d'un travail) Qui ne fatigue pas.

    (1934) MAAZ 28. Dioket ul labour e ramb deoh ! ●(1982) PBLS 62. (Langoned) dihok, tr. «facile (travail).»

    (2) [au compar.] Moins fatigant.

    (1934) MAAZ 151. Dihokoh ha fonusoh, e chonj éan, e vo groeit el labour. ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 350. (Skaer) Dic'hok : diboan «Eur marc'h-houarn am eus prenet ; breman e vo dic'hokoc'h d'in mont d'ar vorc'h».

    II. Adv. Sans se fatiguer, facilement.

    (1932) BRTG 111. Lod, get ou zreu, e zisoh biskoah guel, biskoah fonaploh, biskoah dihokoh. ●(1934) BRUS 126. Facilement, tr. «dihok.» ●(1939) ANNI 39. Ha gellout e hret hui obér kement-sé ? – Gellout e hran dihok,» e respont er roué.

  • diogel .1
    diogel .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Sûr.

    (14--) N 1676. duet off diouguel doz guelet, tr. «je suis venu sans crainte vous voir.» ●(1499) Ca 61b. [diffen] Jtem vide in bers. et in diouguel. ●63b. Diouguel. g. seur. ●(c.1500) Cb. [sur] vide in dioguel.

    (1732) GReg 58a. Assuré, tr. «ãls. Dioüguell.» ●864b. Sur, sûre, ou seur, certain, infaillible, tr. «ãls. diouguel

    (1927) GERI.Ern 108. diogel adj., tr. «sûr, en sûreté, sans danger.»

    (2) Bezañ diogel : être en sûreté, en sécurité.

    (1530) Pm 185. Ha nep a cret en doe roe an sent / A vezo diouguel e pep hent, tr. «Et quiconque croit en Dieu le Roi des saints, / Sera en sécurité en toute manière.» ●(1575) M 457-458. Ha rac se mar gruez drouc, ne vezy dyougel ; / Hoguen mar gruez en mat, ezy dan gloat padel, tr. «Et c'est pourquoi si tu fais mal, tu ne seras pas rassuré ; / Mais si tu fais bien, tu iras au royaume durable.»

    (3) Bezañ diogel ouzh udb. : être protégé de qqc.

    (1575) M 1697. Hac enhaff ouzh pep drouc, ez vihomp diouguel, tr. «Et dans lui [ce beau chemin], de tout mal nous serons en sûreté.»

    II. Adv. Sûrement, assûrément..

    (1580) G 714. Her pelloch dyouguel nep quentel nen guyly, tr. «Car désormais, sûrement, à aucun moment tu ne le verras.»

  • diogel .2
    diogel .2

    m. Sécurité, sûreté.

    (c.1500) Cb. [techet] Jtem hoc confugium / ij. g. confuge / securite. b. diouguel.

    (1927) GERI.Ern 108. diogel m., tr. «Sûreté.»

  • diogelaat
    diogelaat

    v. Défendre, garder, protéger.

    (c.1500) Cb 64b. [diouguel] gal. garder / deffendre / tuter. bri. miret / diffenn pe diouguelhat.

    (1732) GReg 762a-b. Proteger, tr. «ãls. diougellat. pr. diougellet

  • diogeladur
    diogeladur

    m. –ioù Affirmation.

    (1931) VALL 12b. Affirmation, tr. «diogeladur

  • diogeler
    diogeler

    m. –ion Protecteur.

    (1732) GReg 762a. Protecteur, tr. «ãls. diougueller

  • diogeliñ
    diogeliñ

    v. tr. d. Affirmer.

    (1931) VALL 12b. Affirmer, tr. «diogeli

  • diogelroez
    diogelroez

    s. Sûreté.

    (1499) Ca 63b. Diouguelroez. g. seurte. ●(1575) M 1877. Seul muy diouguelroez hon bezo en dez se, tr. «Plus nous aurons de sûreté ce jour-là.» ●3042. Dyouguelroez ho deuezo, tr. «Ils auront une assurance.» ●3315. Diougelroez hep finuez á vezo, tr. «Il y aura sûreté sans fin.»

    (1732) GReg 762a. Protection, tr. «ãls. Diouguelroëz

  • diogelus
    diogelus

    adj. Affirmatif.

    (1931) VALL 12b. Affirmatif, tr. «diogelus

  • diokup
    diokup

    adj. Non occupé, désœuvré.

    (1732) GReg 276b. Desoccupé, ée, desœuvré, qui est sans rien faire, tr. «Diocup

    (1872) ROU 89a. Inoccupé, tr. «Dioccup.» ●(1873) FHB 463/365b. Beneat ne elle ket caout he speret diocup evit hen ober.

  • Diolaz
    Diolaz

    m. –ed =

    (1927) LZBt Genver 21. An Diolazed, dre ar sirkonsizion, a ginnig ar vugale d'an doueou.

  • dionglennat
    dionglennat

    v. intr. Se guérir de l'aversion, de la rancune.

    (1939) KOLM 101. é kendalho de vonet de bredeg, de zibaiañnein, de ziskein, de ziongennat.

  • dioñseret
    dioñseret

    adj. = (?).

    (1633) Nom 101a. Vitis lachrymans : vigne qui pleure, ou degoutte vne sorte d'eau : guynien diounseret collet gant an amser.

  • diorbid
    diorbid

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Sans manières affectées.

    (1931) BAGA 76. dre ma 'z out eur plac'h diorbid. ●(1958) BLBR 113/15. o veza ma komze, diorbid hag heb mez, ar brezoneg, yez e genvroiz dister.

    (2) (en plt de qqc.) Sans prétention.

    (1953) BLBR 60/15. Eeun ha diorbid eo ar gwerzennou-se.

  • diorbladur
    diorbladur

    m. –ioù Émondes.

    (1744) L'Arm 128b. Emondes, tr. «Diolbradur.. reu. m.»

    (1904) DBFV 56b. diorbladur, diolbradur, m. pl. eu, tr. «émonde.»

  • diorblaj
    diorblaj

    m. Émondes.

    (1723) CHal 57. Diorblage, diolbraj, tr. «Emonde.» ●(1732) GReg 333a. Emondes, branches coupées, tr. «Van[netois] diorblach.» ●(1744) L'Arm 128b. Emondes, tr. «Diorblage.. eu. m.»

    (1904) DBFV 56b. diorblaj, m. pl. eu, tr. «émonde.» ●(1931) VALL 250a. Émondes, tr. «V[annetais] diorblach m.»

  • diorbler
    diorbler

    m. –ion Émondeur.

    (1732) GReg 333a. Emondeur, celui qui émonde les arbres, tr. «Van[netois] diorblour. p. diorbleryon.» ●(1744) L'Arm 128b. Emondeur, tr. «Diolbrour.. brerion. m.

    (1904) DBFV 56b. diorblour, diolbrour, m. pl. –lerion, tr. «émondeur.» ●(1931) VALL 250a. Émondeur, tr. «V[annetais] diorblour

  • diorbliñ
    diorbliñ

    v. tr. d.

    (1) Émonder.

    (1723) CHal 57. diorblein, tr. «émonder.» ●(1732) GReg 333a. Emonder, tr. «Van[netois] diorbleiñ.» ●(1744) L'Arm 128b. Emonder, tr. «Diolbrein.. rétt.. ziolbre.» ●440a. Esserter, un arbre, de la vigne, tr. «Diólbrein.» ●Il est très-défendu d'échoupper & d'ébrancher, les arbres de haute futaye, tr. «Dihuennéd é terrible dibeennein ou pænndogein, er gué vrass na ou diolbrein

    (1838) OVD 16. mal-é diorblein ha taillein er gùé. 243. Deit-é en amzér de ziorblein ha de daillein er gùé.

    (1904) DBFV 56b. diorblein, diolbrein, v. a., tr. «émonder, ébrancher, essarter.» ●(1907) VBFV.fb 33a. ébrancher, tr. «diorblein.» ●(1913) AVIE 297. kement hani e zoug fréh, ean en diorblou, eit ma tougou mui a fréh. ●(1931) VALL 250a. Émonder, tr. «V[annetais] diorblein

    (2) sens fig. Dépouiller de ses biens.

    (1867) BBZ 369. Ur vanden treitourion hemp fe hag hemp lezen, / E dez de ziorblet ha laket peb-eil-pen, tr. «Une troupe de traitres, sans foi ni loi, t'a ébranlé et boulversé.» ●(1895) GMB 12. diolbrein, l'A., quelquefois priver, dépouiller, en général (cf. Barzaz Breiz, 369).

    (1904) DBFV 56b. diorblein, diolbrein, v. a., tr. «dépouiller, priver.» ●(1931) VALL 203a. Dépouiller (pour marquer dépossession), tr. «V[annetais] diorblein (propr. émonder).»

  • diordinal
    diordinal

    adj. Qui n'est pas ordinaire.

    (1976) BAHE 91/10. Petra va Doue am boa lavaret a ziordinal ?

  • diorged
    diorged

    adj. Chaste.

    (1931) VALL 114b. Chaste, tr. «diorged

  • dioribañ
    dioribañ

    v. tr. d. = (?) coquille pour diorinañ, selon G. Esnault (?).

    (1909) HBAL 54. salo e teufe ar gentel-ma da zioriba en hor bro an heritourien divergount ha digaloun...

  • diorjal
    diorjal

    adj. Sans fil.

    (1931) VALL 730b. Télégraphie, téléphonie sans fil, tr. «diorjal

  • diorjiñ
    diorjiñ

    v. tr. d. Vomir.

    (1723) CHal 57. Diorgein, tr. «Vomir.» ●(1732) GReg 258b. Degueuler, parlant des animaux & des ivrognes, tr. «Van[netais) diorgeiñ.» ●969b. Vomir, rejetter par la bouche, tr. «Van[netois] diorgein

  • diorodet
    diorodet

    adj. = (?).

    (17--) FG II 79. Laqueomp evez da veza welet, rac sur veñ da veza di orodet mal gell'fé Scosart laquat e bao var va c'hroc'hen.

  • diorren
    diorren

    v. tr. d.

    (1) Élever, éduquer (des enfants).

    (1834) SIM 182. Diorroit ar yaouanqis a vremàn e santimanchou mad. ●(1894) BUZmornik 121. He dad hag e vamm a lakeaz ho foan d'he ziorren ha d'he skolia guella ma c'helljont. ●(18--) SAQ I 151. Mar hen deuz bugale ho diorren ervez Doue.

    (1921) PGAZ 2. sevel ha diorren ar vugale. ●10. diorrenn mad ho bugale.

    (2) Diorren ub. diouzh an droug : éloigner qqn du mal.

    (1921) PGAZ 1. hirio ann deiz ne ouezer mui ober kristenien vad euz ar vugale nag o diorren diouz an drouk.

    (3) Cultiver.

    (1732) GReg 240b. Cultiver des arbres, tr. «Diorren guëz.»

  • diorroadur
    diorroadur

    m. Éducation.

    (1942) HERV 153. diorroadur o bugale.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...