Devri

Recherche 'di...' : 6655 mots trouvés

Page 67 : de dinsal-dinsin (3301) à diorroadur (3350) :
  • diñsal / diñsiñ
    diñsal / diñsiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Sonner à coups, tinter.

    ●(1876) TDE.BF 136a. Diñsal, v. a., tr. «Tinter, faire sonner lentement, parlant d'une cloche.» ●Diñsal ur c'hloc'h, tr. «tinter une cloche.»

    ●(1938) DIHU 321/36. kleuet er hloh é tinsein en Anjelus. ●(1966) LIMO 4 novembre. er hlehiér e dinso en «dremen-varù».

    (2) V. intr. Sonner à coups, tinter.

    ●(1732) GReg 174b. Sonner à coup, ou tinter, tr. «diñsal. p. diñset. Van[netois] diñseiñ. pr. set.» ●876a. Sonner à coups, tinter, tr. «Diñsal. pr. diñset. (Van[netois] diñseiñ.).»

    ●(1901) GKLA 6. Rog ma tinse kloc'h ebet e rede d'an ilis. ●(1904) DBFV 56b. dinsein, v. n., tr. «tinter.» ●(1912) BUEV 135. Pe gleu er hloh é tinsein.

  • diñsenn
    diñsenn

    f. –où Cube.

    ●(1931) VALL 174b. Cube, tr. «diñsenn f. pl. ou.»

  • diñserezh
    diñserezh

    m. Tintement.

    ●(1744) L'Arm 382b. Tintement, tr. «Dinsereah.»

    ●(1847) FVR ix. klevout a rer dinserez eur c'hloc'h, hanter gollet e mesk hibout ar gwagennou.

    ●(1927) GERI.Ern 108. diñserez m., tr. «tintement.»

  • diñsez
    diñsez

    plur. (jeu) Dés à jouer.

    ●(1851) PEN 92/147. digasset dizez ha kartou d'ha nem divertissa.

  • diñsiñ
    diñsiñ

    voir diñsal

  • Dinzag
    Dinzag

    voir Zinzag-Lokrist

  • diobeis
    diobeis

    adj. Désobéissant.

    ●(1732) GReg 276a. Desobeissant, tr. «diaboïçz.»

  • diobeisañ
    diobeisañ

    v. intr. Désobéir.

    ●(1732) GReg 276a. Desobeir, tr. «Diaboïçza. pr. diaboïçzet.»

    ●(1821) SST 27. É tiaboissein de Zoué.

    ●(1904) DBFV 45a. diaboeisein, v. n, tr. «désobéir.»

  • diobeisañs
    diobeisañs

    f. –où Désobéissance.

    ●(1732) GReg 276a. Desobeisance, tr. «Diaboïçzanz.»

    ●(1821) SST 41. dré hou diaboissance. ●(1821) SST.ab xii. a gause d'hou diaboissance.

    ●(1904) DBFV 45a. diaboeisans, f. pl. eu, tr. «désobéissance.»

  • diobeisant
    diobeisant

    adj. Désobéissant.

    ●(1904) DBFV 45a. diaboeisant, adj, tr. «désobéissant.»

  • diober
    diober

    adj. Innocupé, désœuvré.

    ●(1732) GReg 276b. Desoccupé, ée, desœuvré, qui est sans rien faire, tr. «diober.»

  • diobskur
    diobskur

    adj. Sans ombre, sans tache.

    ●(1530) J p. 66a. Net hep ordur diobscur, tr. «net, sans souillure, sans une ombre.» ●(1575) M 3221-3222. Hep nep ordur diobscur apuret, / Corff hac Eneff, tr. «Sans aucune souillure, sans tache, épurés, / Corps et âme.»

  • dioc'htu
    dioc'htu

    voir diouzhtu

  • diod .1
    diod .1

    m. –ed, –ien

    (1) Idiot.

    ●(1557) B I 290. Diot, sotin, babouin, tr. «Imbécile, sot, babouin.» ●(1580) G 667. Tro da gront dyouz hon ty, ha na deus muy dyot, tr. «Détourne ton grognement de chez nous, et ne reviens plus, imbécile.»

    ●(1732) GReg 74b. Badin sot, ridicule, tr. «Van[netois] Diot. p. dioded.»

    ●(1834) SIM 105. un diot naïe. ●(1867) MGK 84. Ha me, evel eunn diod, a beuro ar ieod glaz ? ●(1867) FHB 101/390b. Eun diot coz hag eun diot iaouanc. ●(1868) FHB 163/53a. dioded, digofes ha dibask. ●(1872) ROU 88a. Idiot, tr. «Diod.» ●(1876) TDE.BF 433b. Te, eme he vreur eil gosa, a zo bet eunn diot. ●(1877) EKG I 181. lezomp an diotienn-man da ober ho diotachou er c'hiz ma kirint.

    ●(1904) DBFV 56b. diot, s. m., tr. «sot, badaud, impertinent.» ●(1907) BOBL 10 août 150/1a. an dioded a gred c'hoaz en he frezegennou gaouiad. ●(1932) TUML 35. Kenavo, beulke, diot, genaoueg, kenavo anduilhenn gordennet. ●(1933) BLGA 5. Jobig (…) a oa eur paour kaez diod.

    (2) Ober an diod gant ub. : se moquer de qqn.

    ●(1936) IVGA 53. Kredet he deus (...) edon oc'h ober an diod ganti.

  • diod .2
    diod .2

    m. (agriculture) Action d'épier, de se former en épi.

    ●(1744) L'Arm 138b. Action de monter en épi, tr. «Divodd enn étt.. divodeu enn étt. m.»

    ●(1904) DBFV 54a. dihod, divod, m. pl. eu, tr. «action de monter en épi.»

  • diodañ
    diodañ

    voir diheudiñ .2

  • diodet .1
    diodet .1

    adj.

    (1) Abêti.

    ●(1905) BOBL 26 août 49/1c. poaz gant ar gwin-ardant ha diodet gant ar relijion gristen. ●(1914) FHAB Gouere 212. red eo e vefen diodet krenn. ●(1924) BILZbubr 41/948. n'ouzon ket penôs n'eo ket diodet ar pôtr.

    (2) (en plt de la mer) Démontée.

    ●(1868) FHB 167/85b. hag ar môr diodet da zevel a darzou braz ha cabouillet dreist mogeriou kear.

  • diodet .2
    diodet .2

    adj. Épié.

    ●(1869) FHB 216/56b. ez eus guelet segal diodet e mis genver.

    ●(1928) KANNkerzevod 15/7 Pa oe savet ha diodet ar greun.

  • diodez
    diodez

    f. –ed Idiote.

    ●(1876) TDE.BF 136b. Diodez, s. f., tr. «Niaise, sotte.»

    ●(1905) IVLD 105. ema eat da ziodez. ●(1925) BILZ 161. Janedig ne oa ket eun diodez. ●(1938) SAV 10/30. Kemer, kemer 'ta diodez goz.

  • diodiñ .1
    diodiñ .1

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Rendre idiot.

    ●(1909) FHAB Gwengolo 269. C'hoantât komz e gallek hebken d'ar c'hrouadur a zo hen diodi. ●(1927) GERI.Ern 108. rendre sot, tr. «diodi.»

    (2) Amuser.

    ●(18--) BSG 62. me oa bet en ti 'n aotro person / Ha am eûs han diodet, o cânan eur chanson, tr. «j'allai chez le curé, et je l'ai amusé, en lui chantant une chanson.» ●208. Ha dre gomzou clouar a neus diodet anean.

    II. V. intr.

    (1) Faire l'iodiot.

    ●(1872) ROU 88a. Faire l'idiot, tr. «Diodi.»

    (2) Se mettre en colère.

    ●(1924) BILZbubr 42/978. Ha Bilzig, heskinet evel-se, a ziode hag a skoe didruez. ●(1925) BILZ 114. Trawalc'h da lakaat eun den fur da ziodi.

    (3) Devenir sot, bêtifier, s'abêtir.

    ●(1876) TDE.BF 136b. Diodi, v. n., tr. «s'abêtir.» ●(1890) MOA 100a. Abêtir (s'), tr. «diodi v. n.»

    ●(1927) GERI.Ern 108. devenir sot, tr. «diodi.»

  • diodiñ .2
    diodiñ .2

    voir diodañ

  • dioeñsiñ
    dioeñsiñ

    v. tr. d. Luxer, démettre, déboîter.

    ●(1919) DBFVsup 17b. dioeñsein, v. a., tr. «désarticuler.» ●(1934) BRUS 57. Désarticuler, tr. «dioensein.» ●(1972) LIMO 15 janvier. En achimant ag er mem miz é tas dehon dionsein é hlin. ●dionsein é hlin, tr. «déboiter son genou.»

  • dioeñviñ
    dioeñviñ

    v. intr. Quitter l’état fâné.

    ●(1962) EGRH I 61. dioeñviñ v., tr. « quitter l’état fâné. »

  • dioferenniñ
    dioferenniñ

    v. tr. d. (religion) Suspendre, interdire (un prêtre).

    ●(1911) BUAZperrot 156. ar veleien a skouer fall a dlie beza diofferennet.

  • diog
    diog

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt d'un travail) Qui ne fatigue pas.

    ●(1934) MAAZ 28. Dioket ul labour e ramb deoh ! ●(1982) PBLS 62. (Langoned) dihok, tr. «facile (travail).»

    (2) [au compar.] Moins fatigant.

    ●(1934) MAAZ 151. Dihokoh ha fonusoh, e chonj éan, e vo groeit el labour. ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 350. (Skaer) Dic'hok : diboan «Eur marc'h-houarn am eus prenet ; breman e vo dic'hokoc'h d'in mont d'ar vorc'h».

    II. Adv. Sans se fatiguer, facilement.

    ●(1932) BRTG 111. Lod, get ou zreu, e zisoh biskoah guel, biskoah fonaploh, biskoah dihokoh. ●(1934) BRUS 126. Facilement, tr. «dihok.» ●(1939) ANNI 39. Ha gellout e hret hui obér kement-sé ? – Gellout e hran dihok,» e respont er roué.

  • diogel .1
    diogel .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Sûr.

    ●(14--) N 1676. duet off diouguel doz guelet, tr. «je suis venu sans crainte vous voir.» ●(1499) Ca 61b. [diffen] Jtem vide in bers. et in diouguel. ●63b. Diouguel. g. seur. ●(c.1500) Cb. [sur] vide in dioguel.

    ●(1732) GReg 58a. Assuré, tr. «ãls. Dioüguell.» ●864b. Sur, sûre, ou seur, certain, infaillible, tr. «ãls. diouguel.»

    ●(1927) GERI.Ern 108. diogel adj., tr. «sûr, en sûreté, sans danger.»

    (2) Bezañ diogel : être en sûreté, en sécurité.

    ●(1530) Pm 185. Ha nep a cret en doe roe an sent / A vezo diouguel e pep hent, tr. «Et quiconque croit en Dieu le Roi des saints, / Sera en sécurité en toute manière.» ●(1575) M 457-458. Ha rac se mar gruez drouc, ne vezy dyougel ; / Hoguen mar gruez en mat, ezy dan gloat padel, tr. «Et c'est pourquoi si tu fais mal, tu ne seras pas rassuré ; / Mais si tu fais bien, tu iras au royaume durable.»

    (3) Bezañ diogel ouzh udb. : être protégé de qqc.

    ●(1575) M 1697. Hac enhaff ouzh pep drouc, ez vihomp diouguel, tr. «Et dans lui [ce beau chemin], de tout mal nous serons en sûreté.»

    II. Adv. Sûrement, assûrément..

    ●(1580) G 714. Her pelloch dyouguel nep quentel nen guyly, tr. «Car désormais, sûrement, à aucun moment tu ne le verras.»

  • diogel .2
    diogel .2

    m. Sécurité, sûreté.

    ●(c.1500) Cb. [techet] Jtem hoc confugium / ij. g. confuge / securite. b. diouguel.

    ●(1927) GERI.Ern 108. diogel m., tr. «Sûreté.»

  • diogelaat
    diogelaat

    v. Défendre, garder, protéger.

    ●(c.1500) Cb 64b. [diouguel] gal. garder / deffendre / tuter. bri. miret / diffenn pe diouguelhat.

    ●(1732) GReg 762a-b. Proteger, tr. «ãls. diougellat. pr. diougellet.»

  • diogeladur
    diogeladur

    m. –ioù Affirmation.

    ●(1931) VALL 12b. Affirmation, tr. «diogeladur.»

  • diogeler
    diogeler

    m. –ion Protecteur.

    ●(1732) GReg 762a. Protecteur, tr. «ãls. diougueller.»

  • diogeliñ
    diogeliñ

    v. tr. d. Affirmer.

    ●(1931) VALL 12b. Affirmer, tr. «diogeli.»

  • diogelroez
    diogelroez

    s. Sûreté.

    ●(1499) Ca 63b. Diouguelroez. g. seurte. ●(1575) M 1877. Seul muy diouguelroez hon bezo en dez se, tr. «Plus nous aurons de sûreté ce jour-là.» ●3042. Dyouguelroez ho deuezo, tr. «Ils auront une assurance.» ●3315. Diougelroez hep finuez á vezo, tr. «Il y aura sûreté sans fin.»

    ●(1732) GReg 762a. Protection, tr. «ãls. Diouguelroëz.»

  • diogelus
    diogelus

    adj. Affirmatif.

    ●(1931) VALL 12b. Affirmatif, tr. «diogelus.»

  • diokup
    diokup

    adj. Non occupé, désœuvré.

    ●(1732) GReg 276b. Desoccupé, ée, desœuvré, qui est sans rien faire, tr. «Diocup.»

    ●(1872) ROU 89a. Inoccupé, tr. «Dioccup.» ●(1873) FHB 463/365b. Beneat ne elle ket caout he speret diocup evit hen ober.

  • Diolaz
    Diolaz

    m. –ed =

    ●(1927) LZBt Genver 21. An Diolazed, dre ar sirkonsizion, a ginnig ar vugale d'an doueou.

  • dionglennat
    dionglennat

    v. intr. Se guérir de l'aversion, de la rancune.

    ●(1939) KOLM 101. é kendalho de vonet de bredeg, de zibaiañnein, de ziskein, de ziongennat.

  • dioñseret
    dioñseret

    adj. = (?).

    ●(1633) Nom 101a. Vitis lachrymans : vigne qui pleure, ou degoutte vne sorte d'eau : guynien diounseret collet gant an amser.

  • diorbid
    diorbid

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Sans manières affectées.

    ●(1931) BAGA 76. dre ma 'z out eur plac'h diorbid. ●(1958) BLBR 113/15. o veza ma komze, diorbid hag heb mez, ar brezoneg, yez e genvroiz dister.

    (2) (en plt de qqc.) Sans prétention.

    ●(1953) BLBR 60/15. Eeun ha diorbid eo ar gwerzennou-se.

  • diorbladur
    diorbladur

    m. –ioù Émondes.

    ●(1744) L'Arm 128b. Emondes, tr. «Diolbradur.. reu. m.»

    ●(1904) DBFV 56b. diorbladur, diolbradur, m. pl. eu, tr. «émonde.»

  • diorblaj
    diorblaj

    m. Émondes.

    ●(1723) CHal 57. Diorblage, diolbraj, tr. «Emonde.» ●(1732) GReg 333a. Emondes, branches coupées, tr. «Van[netois] diorblach.» ●(1744) L'Arm 128b. Emondes, tr. «Diorblage.. eu. m.»

    ●(1904) DBFV 56b. diorblaj, m. pl. eu, tr. «émonde.» ●(1931) VALL 250a. Émondes, tr. «V[annetais] diorblach m.»

  • diorbler
    diorbler

    m. –ion Émondeur.

    ●(1732) GReg 333a. Emondeur, celui qui émonde les arbres, tr. «Van[netois] diorblour. p. diorbleryon.» ●(1744) L'Arm 128b. Emondeur, tr. «Diolbrour.. brerion. m.

    ●(1904) DBFV 56b. diorblour, diolbrour, m. pl. –lerion, tr. «émondeur.» ●(1931) VALL 250a. Émondeur, tr. «V[annetais] diorblour.»

  • diorbliñ
    diorbliñ

    v. tr. d.

    (1) Émonder.

    ●(1723) CHal 57. diorblein, tr. «émonder.» ●(1732) GReg 333a. Emonder, tr. «Van[netois] diorbleiñ.» ●(1744) L'Arm 128b. Emonder, tr. «Diolbrein.. rétt.. ziolbre.» ●440a. Esserter, un arbre, de la vigne, tr. «Diólbrein.» ●Il est très-défendu d'échoupper & d'ébrancher, les arbres de haute futaye, tr. «Dihuennéd é terrible dibeennein ou pænndogein, er gué vrass na ou diolbrein.»

    ●(1838) OVD 16. mal-é diorblein ha taillein er gùé. ●243. Deit-é en amzér de ziorblein ha de daillein er gùé.

    ●(1904) DBFV 56b. diorblein, diolbrein, v. a., tr. «émonder, ébrancher, essarter.» ●(1907) VBFV.fb 33a. ébrancher, tr. «diorblein.» ●(1913) AVIE 297. kement hani e zoug fréh, ean en diorblou, eit ma tougou mui a fréh. ●(1931) VALL 250a. Émonder, tr. «V[annetais] diorblein.»

    (2) sens fig. Dépouiller de ses biens.

    ●(1867) BBZ 369. Ur vanden treitourion hemp fe hag hemp lezen, / E dez de ziorblet ha laket peb-eil-pen, tr. «Une troupe de traitres, sans foi ni loi, t'a ébranlé et boulversé.» ●(1895) GMB 12. diolbrein, l'A., quelquefois priver, dépouiller, en général (cf. Barzaz Breiz, 369).

    ●(1904) DBFV 56b. diorblein, diolbrein, v. a., tr. «dépouiller, priver.» ●(1931) VALL 203a. Dépouiller (pour marquer dépossession), tr. «V[annetais] diorblein (propr. émonder).»

  • diordinal
    diordinal

    adj. Qui n'est pas ordinaire.

    ●(1976) BAHE 91/10. Petra va Doue am boa lavaret a ziordinal ?

  • diorged
    diorged

    adj. Chaste.

    ●(1931) VALL 114b. Chaste, tr. «diorged.»

  • dioribañ
    dioribañ

    v. tr. d. = (?) coquille pour diorinañ, selon G. Esnault (?).

    ●(1909) HBAL 54. salo e teufe ar gentel-ma da zioriba en hor bro an heritourien divergount ha digaloun...

  • diorjal
    diorjal

    adj. Sans fil.

    ●(1931) VALL 730b. Télégraphie, téléphonie sans fil, tr. «diorjal.»

  • diorjiñ
    diorjiñ

    v. tr. d. Vomir.

    ●(1723) CHal 57. Diorgein, tr. «Vomir.» ●(1732) GReg 258b. Degueuler, parlant des animaux & des ivrognes, tr. «Van[netais) diorgeiñ.» ●969b. Vomir, rejetter par la bouche, tr. «Van[netois] diorgein.»

  • diorodet
    diorodet

    adj. = (?).

    ●(17--) FG II 79. Laqueomp evez da veza welet, rac sur veñ da veza di orodet mal gell'fé Scosart laquat e bao var va c'hroc'hen.

  • diorren
    diorren

    v. tr. d.

    (1) Élever, éduquer (des enfants).

    ●(1834) SIM 182. Diorroit ar yaouanqis a vremàn e santimanchou mad. ●(1894) BUZmornik 121. He dad hag e vamm a lakeaz ho foan d'he ziorren ha d'he skolia guella ma c'helljont. ●(18--) SAQ I 151. Mar hen deuz bugale ho diorren ervez Doue.

    ●(1921) PGAZ 2. sevel ha diorren ar vugale. ●10. diorrenn mad ho bugale.

    (2) Diorren ub. diouzh an droug : éloigner qqn du mal.

    ●(1921) PGAZ 1. hirio ann deiz ne ouezer mui ober kristenien vad euz ar vugale nag o diorren diouz an drouk.

    (3) Cultiver.

    ●(1732) GReg 240b. Cultiver des arbres, tr. «Diorren guëz.»

  • diorroadur
    diorroadur

    m. Éducation.

    ●(1942) HERV 153. diorroadur o bugale.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...