Devri

Recherche 'bre...' : 385 mots trouvés

Page 6 : de brestiz (251) à breurezed (300) :
  • Brestiz
    Brestiz

    pl. Brestois.

    ●(1867) TELrem 24. goude e voe hanvet / Evit person da Vrestiz. ●(1868) EGB 14. Bréstiz. ●(1890) MOA 19b. brestad ; au féminin, brestadez ; plur. m. Brestiz ; pluriel-féminin, brestadezed.

    ●(1915) HBPR 90. Brestis oa goall lakeat. ●(1916) KRVT 167/2c. Digemeret e oant bet gant Brestiz gant kalz a lid hag a enoriou. ●(1922) GLPI 37. Brestiz, Parizianed, / O gwragez, o merc'hed. ●(1931) VALL 81b. Brestois, tr. «Brestad. pl. Brestiz.» ●(1964) CAIR 143b. Brestiz. ●(1974) ISHV 6. e vez gwelet muoic’h-mui Brestiz o vont a-lostadoù da Goad ar C’hrannoù. ●(1987) BRUDn 110/16. Anoiou an annezidi a zinifi, da skwer evid Brest, an heuliad : Brestad, Brestadez, Brestiz, Brestadezed.

    ●(2000) TPBR 211. Brestiz moc'h / Stag o bouzelloù war ar roc'h.

  • breta
    breta

    voir brete

  • bretac'h
    bretac'h

    m. Agitation dans une foule.

    ●(1942) VALLsup 5a. Agitation dans une foule, tr. «bretac'h L[éon] L. ar Fl[oc'h].»

  • Bretagn
    Bretagn

    n. de l. Bretagne.

    ●(1775) HEneu 90/17b. de ridec ol bretag[n] ag ur pen den n'aral. ●(c.1795) SD 278. Ni veenn ennta me vo laqueit i scritur moll, disclæracion err Vistr enn Armée Catholic ha Royale a Vretagne groeit enn dæ a hiriue.

    ●(1792-1815) CHCH 225. Partiet oé un armé vras / Eit lakat Bretagn ér sklavaj. ●(1827-1829) VSA A 74. gand an ol pourf a pinic er provins a vretaing. ●1221. mes ornemand bretang hac an ol gristenes. ●(1839) BESquil 150. Geoffroi, comte a Ruan, é Bretagne. ●232. Padern e oé sàuet a dud inourable a Vretagne. ●(1839) BES IV. a buhé hilleih a Sænt a Vretagne hac a escopti Guénèd. ●(1856) VNA 221. Y a-t-il long-tems que vous êtes en Bretagne, tr. «A uèrço é hoh-hui é Bretagn ?»●(1891) VNB 96. Hàg ean zou quer yein é Paris èl é Bretagn ? 128 é mar a gornad a Vretagn.

    ●(c.1980) (2005) IFTR 272. Beajet am eus en Bretagne en kêr ha war ar maez.

    ●(2005) TAGW 89-90. Loch-ar-c'hok hag ar Pikagn, / An daou fallañ toull zo ba'r Bretagn.

  • Bretagn-Arvorig
    Bretagn-Arvorig

    n. de l. Bretagne-Armorique.

    ●(1839) BES 747. Pe oé bet avertisset sant Guêltas guet un Æl de dremeine é Bretagne-Arvoricq.

  • Bretagn-Izel
    Bretagn-Izel

    n. de l. Basse-Bretagne.

    ●(1775) HEneu 34/2d. dré intercession er uiries hac er speret santel / de gomposein ur gannen aveit bretagn izel.

  • brete
    brete

    m.

    (1) Discussion violente, dispute.

    ●(1867) FHB 144/315a. Sevel a reas breta etrezho o clasc gouzout piou en divije ar chapeled-ze. ●(1868) FHB 185/225a. Bep bloaz, e Pariz, e vez laket breta etre ar vugale savet er scoliou. ●(1872) ROU 81b. discussion, tr. «Breta.» ●On discutera, tr. «breta a vezo.» ●(1880) SAB 177. Debat, breta, prossez etre ar paour ac ar Farizianet.

    (2) Mêlée, lutte, échauffourée.

    ●(1866) FHB 81/227a. Tri anezho en em lakeas, en eur c'hoari, da hija ar vaguig vian, kement ma troas var he guinou. Eno neuze e savas breta. Mescam a glaske en em zacha dioc'h Tanguy pehini a zalc'he crog mad enhan, hag e ruiljont ho daou er mor. ●(1869) FHB 206/399a. Neuze e savas breta eno gant ar forbaned.

    ●(1927) GERI.Ern 69. brete m., tr. «Mêlée, choc, batterie, échauffourée.»

    (3) Bezañ e brete ouzh ub. : être en conflit avec qqn.

    ●(1909) FHAB Ebrel 124. Ma n'eman ket dalc'h mad e brezel ous Yvonig ar Rûn, eman kouls lavaret bemdez e bretté ous unan benag eus e vevellien.

  • breton .1
    breton .1

    adj.

    (1) Breton.

    ●(14--) N 789-790. Mar bez ganet e bro breton / Grit dre nicron deomp e gounit, tr. «S’il est né dans le pays breton, / Faites-nous le vaincre par nécromancie. (?)» ●(1580) G 109. Me so Fragan hanvet hac affet so Breton, tr. «Je suis nommé Fragan, et certes, Breton.»

    ●(1847) FVR 307. Rohu eo, levier breton.

    ●(1903) MBJJ 32. ar bageer breton pa dremen beg ar Raz. ●(1926) FHAB Meurzh 90. hor buhez vreton. ●(1931) GUBI 63. Er pear horn ag er vro breton.

    (2) En langue bretonne.

    ●(1790) Ismar 485. Livreu Breton.

    ●(1913) AVIE v. n'ou deskér ket mui de lén er livreu breton.

  • Breton .1
    Breton .1

    m. –ed Breton.

    ●(1450) Dag 207. Gourc'hemennet don dan Bretonet. ●(14--) N 724. E nation an Bretonet. ●(1499) Ca 26b. Breton pe bretones. g. breton ou brete. l. hic et hec brito onis. ●(1505) Vc [ETCE 16, 227]. pidomp (e)vyt Anna Roanez / ha ducgez vat ar Vretonet. ●(1519) M 108. Nen deux Saux quen ruset, na voar an bet Breton. ●(1580) G 102. Da bro an Bretonet da guelet maz edy. ●172. Hac aet gant an Sauxon dygant an Bretonet. ●173. Glazren Roe an Bretonet, Roe an bet man a pedaf. ●(1612) Cnf 62. Vennoc (alias) Vennocus Bellec, Breton à nation à yoe em roet quement da abstinãcc. ●(1642) Cbr 99-17. Dre compsou an heretiquet, / A crign creden ar Bretonet.

    ●(1659) SCger 17a. Breton, tr. «Breton plur. et.» ●(c.1680) NG 598. Secour er Bretonnet. ●(1687) MArtin 7. Da suportin ar Bretonnet. ●8. gant ur Breton a Bedernec. ●(1716) PEll.ms 125. Brêthon ou Brêton (...) Bretônés (...) Bretonet (...) Bretoneset. ●134. Brêton, Homme né en Bretagne. plur. Brêtonet. Brêtonés, femme née en Bretagne. plur. Bretoneset. ●(1732) GReg 117b. Breton. p. bretoned. ●(1744) L'Arm 37a. A vreih : Breton. ●352a. Er Vertonnéd ag enn Arvoric. ●(1775) HEneu 8/1ab. Mé hou suppli bretonet de dostat de gleuet / ur hantic spirituel a neué composet. ●8/4b. écleuer à hanah dré en nol vretonet. ●(c. 1780) SE 86-2. ar breton a barti ac a vel evelda. ●(17--) CSdogmael 10b. Hag ar re all oa disperset / Partout dre vro ar Vretonet. ●(c. 1790) RET 377. Bennoz da bobl Chaorintin deoh u o quernevis, / Da pobl Tugduald, tregueris, da bobl paol, leounis, / Bennoz deoc'h oll bretounet emeus a breiz izel, / Chui so squer an oll boblou souten ar feiz santel. ●(1790) PEdenneu 5. bréh e zo bro er vretonét.

    ●(1821) GON 55a. Bréton ou Brétoun. (...) Ar vrétoned a gâr kalz ar gwîn téô. ●226a. Kisiou ar C’hallaoued kôz a gaveur c’hoaz é-touez ar Vrétouned. ●(1834) SIM 99. an oll Vretonet. ●(1835) GUI 378. Speret-Santel, anflamit va speret, / Da gana ur c'hantic evit ar Vretonet. ●385. E ma er vro er vertonet. ●(1844) TEL 176. Sonit, délen ! – Ar Vrétoned / Kalz konfort, allaz ! n’hô deûz ked. ●(18--) MILg 259. Didoztaid oll bretouned deuz a eskopti Leon. ●(1847) FVR IX. Ar Vretoned a zo kaloun hag ijin holl enn hevelep darvoudou. ●73. ar Vretoned a oa e Fontevrault. ●(1849) EDC III [ii]. an dedy dimeus mac'h oll labour hac ispicial dimeus al levric-man en em disposan da buplian el langaich ar Vretonnet, ho servijerien. ●(1849) LLB 1. Bretoned a ziar er mezeu. ●(1855) FUB 17. Bréton biskoaz / Trubardérez na réaz. ●(1861) Bel 22. Santès-Anna, patronès er Vretoned. ●(1863) ST 370. Ha lekeat rouanez war ann holl Vretoned. ●(1864) GBI II 178. Lavar d'in, Breton arajet, / Na a betra out-te karget ? ●(1865) FHB 6/41b. Ar c’homzou-ze a dle beza peden pemdeziec pep Breton a gar he vro a vir galon hag a fell dezan he difen rag ar maro. ●(1868) FHB 178/172b. bretoned divouennet, bastardet ha divadezet. ●(1877) EKG I 162. ha Canclaux ne dlie ket re veuli ar Vretouned. ●(1884) BUZmorvan 95. Ar Vretouned a ioa d’ann ampoent enn eur stad reuzeudik. ●(1898) BRE 66. E baradoz ar Vretoned. ●(18--) CML [1]/1a. Me ho ped, Bretonet, da laqat ho speret / Da glêvet eur Chanson a neve composet.

    ●(1904) DDKB 122. Gwad ar Vretoned, ’vit difenn. ●(1910) EGBT 129. N'heller ket komz eus a Vreiz pe eus ar Vretoned, hep komz eus a Naoned, a Roahon, a Zant-Malo. ●(1923) FHAB Here/384. ha pa welan Bretoned vihan o lakat o zreid en tiez-se, em bevez truez outo. ●(1925) BILZ 52. Evel-se ive ar Vretoned yaouank, o c’halon hag o ene moulet war re o zadou koz. ●(1934) SMLC 75/2cd. Met da Zoue oant mignoned, / Guir gristenien, guir Vretoned. ●(1934) BRUS 293. ur Breton –ed. ●(1962) TONA.index 78. Breton, pl. bretoned, bret.

  • Breton .2
    Breton .2

    pl. Bretons.

    ●(14--) Jer.ms 407/A. 267-15. Ez gounezsont affeat, / Me cret, bro an Breton.

  • breton .2
    breton .2

    m. Langue bretonne.

    ●(1787) BI 14. lacat é Berton Buhé Sant Isidor. ●(1790) MG 91. Hui e lar bamdé hou Pater é Breton.

    ●(1856) VNA 4. de parler breton, tr. «de gonz Breton.» ●(1861) BELeu 22. studial er breton.

    ●(1912) PBHV 155/6. Breton Léon ha galleg Guéned / Guellan langaj e zou ér bed. ●(1913) AVIE v. ne vé ket mui konzet breton d'er vugalé.

  • Breton .3
    Breton .3

    n. de l. Basse-Bretagne.

    ●(1957) SKOL 5/3/9. Greunennig aval, / Greunennig aval, / Lavar din, / En peseurt bro e varvin, / Pe en breton pe en gall, / Pe en greunennig aval ! ●note d’Armañs ar C'hlavez : « c'hoari ar c'hreunenn aval : Lakaat ur c'hreunenn aval war balv an dorn ha c'hwezhañ warni da c'houzout pelec'h e tleer mervel, ha netra ken ! (...); ar rimadell-mañ am eus klevet en Ploueg-ar-Mor a zo tost-tre da vevenn ar Brezhoneg hag ar Galleg. "En gall" a dalvez ar vro c'hallek ». ●(1975) BRUD 50/1. Greunennig aval, / En peseurt bro e varvin, / Greunennig aval, / Pe en breton pe en gall, / Lavar din / Pe en greunennig aval ? ●note de l’éditeur : « Bed dastumed e Ploueg-ar-mor gand an Ao. Kalvez. En breton : e Breiz-Izel; en gall : er vro hallo ».

  • bretonaat
    bretonaat

    v. pron. réfl. En em vretonaat : se bretoniser.

    ●(1913) PRPR 9. Chomet int bet en Breiz-Izel, en em vretoneet o deuz buan.

  • Bretoned-Arvoriz
    Bretoned-Arvoriz

    pl. Bretons armoricains.

    ●(1909) NOAR 138. Roet e oe d’ezo an hano a Vretoned Arvoriz, hag hizio o hanver Bretoned pe Breiziz.

  • Bretoneri
    Bretoneri

    s. Bretagne.

    ●(1450) Dag 189. En Bretonery Knech ha thnou. ●(14--) N 332. Tut fier a britonery. ●437. Pan duy sider e bro bretonery. ●721. E Bretoneri raliet.

    ●(1886) ADBr II/76. Piar plas kèr a devot e zo barh er Bretoneri : / Santes Anna e Guenet, sant Jehan er Folgoet, / Intron varia ag er Geusec, Sant Serwes beniget.

  • Bretonez
    Bretonez

    f. –ed Bretonne.

    ●(1499) Ca 26b. bretones. g. brete.

    ●(1716) PEll.ms 125. Brêthon ou Brêton (...) Bretônés (...) Bretonet (...) Bretoneset. ●134. Brêton, Homme né en Bretagne. plur. Brêtonet. Brêtonés, femme née en Bretagne. plur. Bretoneset. ●(1744) L'Arm 37b. Brette Bretonnéss.. ézétt. f. ●(1778) VOn 94. Me ho trugareca eus an istim hoc'h-eus emeus hor Vretonezet.

    ●(1821) GON 55a. Brétonez ou Brétounez. ●(1860) BAL 218. Setu ama c’hoas ur vretonez. ●(1889) CDB 224. Ann hini goz zo Bretonez, / An hini iaouank zo Gallez. (...) Mar komzed a briedelez, / Komzed d'in euz ar Vretonez.

    ●(1908) PIGO ii 38. ez eus enni danve eur Vretonez. ●(1925) SFKH 13. Peurkeh Bretonnézed sot !... ●(1925) ARVG 3/61. Di e tired Bretonezed yaouank eus Kerne, Leon, Treger, Gwened, mall gante gwestlan o buhe d'ar re glanv, d'ar vugale, da baganed ar misionou pell.

  • Bretoniz
    Bretoniz

    pl. Bretons.

    ●(2002) TEBOT 52a. A-raok kuitaat parrouz Bulad / En dro bras an iliz / Patronez ar barrouz-mañ / Mirit ho pretoniz.

  • breud
    breud

    m. –où

    I.

    (1) Discussion, débat.

    ●(1575) M 173. Ha ne'n dout nemert sqeut, vn neubeut hep brut (lire : breut) quet, tr. «Et tu n'es qu'une ombre, un peu de chose, sans nul contredit.»

    ●(1741) RO 1437. hep ober cals a vreut.

    ●(1908) FHAB Eost 244. divar benn derc'hel ar c'helc'h digor epad ar bloas penn da benn (...) e savas eun tamig breut. ●(1927) GERI.Ern 69. breud m. pl. ou, breujou, tr. «débat, litige.»

    (2) Litige, dispute.

    ●(1895) GMB 82. Pet[it] Trég[uier] bea zo breujo entreé, il y a un débat, une dispute entre eux.

    ●(1906-1907) EVENnot 32. (Ar Veuzid) Breujaou a vo arog e roin an arc'hant ze d'an, tr. «chicane, bruit.»

    (3) [au plur.] Ar breudoù : les plaids généraux.

    ●(1659) SCger 93a. les plaids generaux, tr. «ar breugeou.» ●(c.1718) CHal.ms iii. plaids generaus, tr. «er plegieu, er brejeu.»

    ●(1904) DBFV 31b. brejeu, pl., tr. «plaids généraux (Ch. ms.).»

    II. (droit) [au plur.]

    (1) Plaidoyer.

    ●(1499) Ca 26b. Breuiou vide in tencen. ●27a. g. plait de proceix. b. breuio Jtem vide in tencen. ●195a. g. tenczon litige. b. breugou. ●(c.1500) Cb 30a. Breugou vide in breutat et in tencen.

    ●(1732) GReg 727a. Plaidoié, ou plaidoïer, disours pour défendre la cause d'une partie, tr. «Breudt. p. breujou.» ●687b. Jours de palais, tr. «deizyou breujou.»

    ●(1927) GERI.Ern 69. breud m. pl. ou, breujou, tr. «Playdoyer.»

    (2) Tribunal.

    ●(1847) FVR 288. Breujou ann Orient a zo kaset da Wened.

    (3) Bezañ e breudoù gant ub. : être en procès avec qqn.

    ●(1867) BUE 43. Richard ar Rouz a Dredez, den a zoare, paour avad, a oa enn breujo gant abad ann Itron Varia ar Relek.

    (4) Breudoù bras : séance extraordinaire.

    ●(1732) GReg 56b-57a. Assises, seance extraordinaire des Juges superieurs dans des Sièges inferieurs de leur depandance, tr. «ar breujou bras.»

    III. sens fig. Aventures.

    ●(1906) BOBL Meurzh-Ebrel (d'après KBSA 207). Met n'eo ket breujou e bennbaz eo am eus c'hoant da gonta…

  • breudeuriañ
    breudeuriañ

    v. Fraterniser.

    ●(1931) VALL 319b. Fraterniser, tr. «breudeuria.»

  • breudeuriek
    breudeuriek

    adj. Confraternel.

    ●(1931) VALL 143b. Confraternel, tr. «breudeuriek.»

  • breudeuriezh
    breudeuriezh

    f. Fraternité.

    ●(1847) FVR 184. Al liberte, ann egalite hag ar fraternite, pe ar frankiz, ar c'heid-ha-keid, hag ar vreudeuriez.

    ●(1906) BOBL 28 avril 84/1b-c. la Liberté, l'Egalité et la Fraternité ne seront pas de vains mots, tr. «ar giriou a Frankiz, a Henvelidigez, a Vreudeuriez, na vezint ket giriou kleuz ha dilavar.» ●(1912) MMKE 28. breudeuriez, karante, / 'Tre an holl. ●(1927) GERI.Ern 69. breudeuriez f., tr. «union fraternelle.»

  • breudiezh
    breudiezh

    voir breuriezh

  • breugadenn
    breugadenn

    f. –où Braiment.

    ●(1931) VALL 79b. (un) braiment, tr. «breugadenn f.» ●(1936) SAV 3/20. breugadennou va mourik. ●20-21. n'eus nemet breugadennou va azen o siguri anezo.

  • breugal
    breugal

    v. intr. Braire.

    ●(1906) BOBL 12 mai 86/2b. Breugal a ra hen-ma [an azen].

  • breugerezh
    breugerezh

    m. Action de braire.

    ●(1732) GReg 114a. L'action de braire, tr. «breuguerez.»

    ●(1927) GERI.Ern 69. breugerez m., tr. «action de braire.» ●(1931) VALL 79b. Braiment, tr. «breugerez m.»

  • breugeud
    breugeud

    m. –où Rot.

    ●(1876) TDE.BF 75b. Breugeud, breugeuz, s. m., tr. «Rot, flatuosité de l'estomac ; pl. ou.»

    ●(1927) GERI.Ern 69. breugeud, breugeuz, V[annetais] bregas, bergus, tr. «Rot, éructation.» ●(1955) STBJ 147. hag ar breugeud a zave diwar dreñkaj an traou kriz am boa debret.

  • breugeudenn
    breugeudenn

    f. –où Rot.

    ●(c.1500) Cb 92a. Tarloncaff. alias breuguediff. g. roter de bouche. l. ructo / as. Idem ructuo / as. Idem eructo / as. Item ructus / us / ui /g / route de bouche. b. breuguedenn.

  • breugeuder
    breugeuder

    m. –ion Roteur.

    ●(1838-1866) PRO.tj 174. ar c'hos Breugeucher.

  • breugeudiñ
    breugeudiñ

    v. intr.

    (1) Roter.

    ●(c.1500) Cb 92a. Tarloncaff. alias breuguediff. g. roter de bouche. l. ructo / as. Idem ructuo / as. Idem eructo / as. Item ructus / us / ui / g / route de bouche. b. breuguedenn.

    ●(1659) SCger 106b. roter, tr. «brengneudi (lire : breugueudi).» ●134a. breugneudi (lire : breugueudi), tr. «roter.»

    ●(1924) ZAMA 185. bleugeudi, teufal, strevia, sifernia. ●(1927) GERI.Ern 69. breugeudi, breugeuzi, breugeuzat, V[annetais] bregasein, bregesat, bergusal, T[régor] beugisal, tr. «roter.»

    (2) Vomir.

    ●(1866) FHB 90/297a. kementse a ra donjer dezho hag ho laca da vreugueudi.

    (3) Breugeudiñ louet : avoir des renvois acides.

    ●(1924) NFLO. aigreurs [d'estomac], tr. «breugeuti louet.» ●renvois [acides], tr. «breugeudi loued.»

  • breugeus
    breugeus

    m. Rot.

    ●(1876) TDE.BF 75b. Breugeud, breugeuz, s. m., tr. «Rot, flatuosité de l'estomac ; pl. ou.»

    ●(1905) BOBL 25 mars 27/1b. goude eur breugeus. ●(1914) DFBP 126a. eructation, tr. «Breugeus.» ●293a. rot, tr. «Breugeus.» ●(1927) GERI.Ern 69. breugeud, breugeuz, V[annetais] bregas, bergus, tr. «Rot, éructation.» ●(1934) MAAZ 53. bregeseu donjér. ●(1982) PBLS 159. (Langoned) bleugas, tr. «rots.»

  • breugeusat
    breugeusat

    voir breugeusiñ

  • breugeusiñ / breugeusat / bleugeusal
    breugeusiñ / breugeusat / bleugeusal

    v. intr. Roter.

    ●(1876) TDE.BF 75b. Breugeuzi, v. n., tr. «Roter.»

    ●(1906) BOBL 10 février 73/2c. en eur vreugeussat. ●(1914) DFBP 126a. eructer, tr. «Breugeusat.» ●293a. roter, tr. «Breugeusi.» ●(1924) BUBR 48/1140. Leun hon c'hof ni a vleugeusfe. ●(1934) MAAZ 52. disternet a her a di Jannig é vregesal. ●(1982) PBLS 159. (Langoned) bleugasal, tr. «roter.» ●(1983) PABE 33. (Berrien) breugeusa, tr. «rôter.»

  • breugeusus
    breugeusus

    adj. Rotant.

    ●(1908) BOBL 09 mai 176/1b. ar rouler breugeusus.

  • breugiñ
    breugiñ

    v. intr. Braire.

    ●(1732) GReg 114a. Braire, pour exprimer le cri des ânes, tr. «Breugui. pr. breuget.»

    ●(1876) TDE.BF 75b. Breugi, v. n., tr. «Braire comme les ânes.» ●(1893) IAI 255. n'ouzont nemet breugi evel azenned.

    ●(1927) GERI.Ern 69. breugi v. n., tr. «Braire.» ●(1931) VALL 79b. Braire, tr. «breugi.» ●(1934) FHAB Genver 28. breugi a ranki, pa ne fell ket d'it kana.

  • breuiou
    breuiou

    plur. (droit) = (?) breudoù (?).

    ●(1824) BAM 307. er breuiou bras pa renquer touet ez eus gret certen espledou.

  • breuj-
    breuj-

    voir breud

  • breunenn
    breunenn

    f. –où, breun Brin (de paille, etc.).

    ●(1867) MGK 14. Tennit 'ta breunen ha breunen, / Ar pez a zav war pep greunen. ●(18--) SAQ I 118. beteg ar vreunen blouz. ●287. evel ma pleger eur vreunen blouz.

    ●(1906) BOBL 05 mai 85/2c. breunennou plouz.

  • breunial
    breunial

    v. intr. Bêler.

    ●(1927/30) LUMO 73. Danvad o vegelad nag an oan o vreunial.

  • breur
    breur

    m. breudeur

    I.

    A. (famille)

    (1) Frère.

    ●(1499) Ca 27a. Breuzr. g. frere. ●(1530) Pm 62. Dihunaf queffret he bredeur, tr. «Elle réveilla ensemble ses frères.» ●(1575) M 1680-1681. A daou breuzr so bezet, oar an bet competant : / Vnan sot pep ode, aye heruez é hoant, tr. «De deux frères qui ont été sur terre, certes, / L'un sot, par toute brèche allait à sa fantaisie.» ●(1612) Cnf 5b. Allas ma breuzdeur quær.

    ●(c.1680) NG 769. men breder. ●(1710) IN I 198. pa gassas e vreudeur var o c'his. ●hor breudeur ha c'hoareset. ●(1790) MG 88. hun tad, hur mam, hur berdér, hur hærènt, hun amièt ? ●(1792) CAg 119. Hou perdér omb, hou c'hoérezet. ●(1792) BD 597. ma breudeur abep stad, tr. «mes frères de toute condition.» ●3087. ma breuder, tr. «mes frères.» ●(17--) TE 9. é vrær Caïn.

    ●(1829) CNG 68. Mem broer, mar caret hum boéniein. ●(1849) LLB 598. er brer énéb d'er brer. ●(1856) VNA 59. Notre frère est-il levé ? tr. «Hà sàuet-é hur brér ?» ●(1866) FHB 54/12b. Breudeur ha c'hoarezed. ●(1878) EKG II 172. Me gred, va breur Per, emez-hi, eo achu hon dizeür. ●(1897) EST 57. ha jaméz ne vezé / Guélet bredér é kâz en eil doh é guilé, tr. «et jamais on ne les voyait fâchés les uns contre les autres.»

    ●(1903) MBJJ 298. O hano a ro da c'hout ec'h int breuder. ●(1904) DBFV 32a. brér, breur, m. pl. bredér, berdér, tr. «frère, confrère.» ●(1913) HIVR 59. chetu ind doh hum vréhatat èl bredér.

    (2) Breur-gast : frère naturel.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. frere naturel, tr. «brer gast, brer bastard.»

    (3) Breur-bastard : frère naturel.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. frere naturel, tr. «brer gast, brer bastard.»

    B. local. Ami.

    ●(1952) LLMM 34/45. (Douarnenez) Mignon, a vez lavaret d'ar beizanted hepken. Pegement al lur karotez ganeoc'h, mignon ? D'ar vartoloded e vez lavaret breur.

    C. (religion)

    (1) Frère, moine.

    ●(14--) Steph f° 16 v°. Benoez doe apedaff : oar eneff brezre stephan, tr. « La bénédiction de Dieu j’implore sur l’âme du frère Stephan »

    ●(1633) Nom 198b. Pulpitum, suggestum : chaire de prescheur : cador an breuzr. ●200b. Suggestus, suggestum : pulpitre : vn teatr, vn læch sauet vhel euit ober harangou, cador an breuzr. ●282b. Concionator, Ecclesiastes : Prescheur : Prezegour, Breuzr, Predicator.

    ●(1688) DOctrinal [pajenn ditl]. Composet, gant Breuzr Bernard ar speret santel, Religius Carmes, Guinidic à Lesnevenn, ha diviset e peder quefren é furm à dialog, entré ar Mestr, hac an Disquibl.

    ●(1710) IN I 124. d’ar Vreudeur ha C’hoareset eus ar Breurieziou-se. ●(1928) BFSA 84. Kenteliet gant e Dad sant Fransez, ar Breur dientent-se a voe gant an amzer eur manac’h eus ar re santela.

    (2) Breudeur vihan, vunut : religieux franciscains.

    ●(1889) SFA 40. hounnez eo an iliz a gar ar muia Urz ar Breudeur-bian.

    ●(1926) FHAB Kerzu 449. Breudeur munut, tr. «les frères mineurs.» ●(1928) BFSA 271. Lizer ar Breur Eli d'ar Vreudeur-vihan. ●274. iliz nevez ar Vreudeur-vihan, en Asiz.

    (3) Breur prezeger : dominicain.

    ●(1889) SFA 140-141. Urz ar Breudeur-prezegerrien, pe Urz an Dominikaned.

    (4) Salutation.

    ●(1840) EBB 13. trughairicàd mèm brére ine doué, tr. « merci, mon frère en Dieu ».

    II. fam. Hanter breur : surnom du porc.

    ●(1973) LBFR 88. hanter breur. Appelation souvent donnée au cochon en Cornouaille, montrant ainsi son importance dans les foyers.

  • breur-iou
    breur-iou

    m. breudeur-iou Beau-frère.

    ●(1896) GMB 337. à Batz brer-ieo, beau-frère.

  • breur-kaer
    breur-kaer

    m. breudeur-gaer Beau-frère par mariage.

    ●(1732) GReg 87a. Beau-frere, qui a épousé nôtre sœur, tr. «Breuzr-caër. p. breuzdeur-caër. Van[netois] Brérec. breurec.»

    ●(1877) BSA 208. Unan euz he breudeur caer. ●281. he vreur-caer Ian ar Roux. ●an daou vreur-caer.

    ●(1921) PGAZ 25. d'he c'hoar ha d'he breur kaer.

  • breur-kompez
    breur-kompez

    m. breudeur-gompez Frère germain.

    ●(1633) Nom 332a. Frater germanus : frere germain : breuzr coumpes.

    ●(1732) GReg 153b. propres freres charnels, tr. «Breudeuzr compès.» ●(17--) ST 78. Pa'z eo ho preur-gompez, tr. «car c'est votre propre frère.»

    ●(1866) FHB 70/148a. Joseph, o veza sellet neuze ouz Benjamin he vreur-gompez.

  • breur-laezh
    breur-laezh

    m. breudeur-laezh Frère nourricier.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. freres de lait, tr. «bronnet guet ur mesm' maguerés breder leah.»

    ●(1876) TDE.BF 75b. Breur-leaz, s. m., tr. «Frère de lait.»

  • breur-lik
    breur-lik

     m. breudeur-lik (religion) Frère convers.

    ●(1732) GReg 208a. Convers, frere convers, ou, frere laïc, tr. «Breuzr licq. p. breuzdeur licq.»

    ●(1866) FHB 67/118b. an hano a vreudeur lik (frères convers). ●(1876) TDE.BF 76a. Breur-lik, s. m., tr. «Frès convers, terme de couvent.»

    ●(1927) GERI.Ern 69. breur-lik, tr. «frère convers.»

  • breur-mager
    breur-mager

    m. breudeur-vager Frère nourricier.

    ●(1857) CBF 48. Va breur mager eo, tr. «C'est mon frère de lait.» ●(1868) GBI II 452. he breur mager. ●(1876) TDE.BF 76a. Breur-mager, s. m., tr. «Frère de lait.»

  • breureg
    breureg

    m. –ed

    (1) Beau-frère (d'un autre lit).

    ●(1732) GReg 87a. Beau-frere, celui qui est d'un autre lit, tr. «Hanter-vreuzr. p. hantervreuzdeur. (Van[netois] Breurec. p. brérec. bréregued, brérigued.» ●(1744) L'Arm 28b. Beau-Frére, tr. «Brairêc.. êguétt. m.»

    (2) Beau-frère (par mariage).

    ●(1732) GReg 87a. Beau-frere, qui a épousé nôtre sœur, tr. «Breuzr-caër. p. breuzdeur-caër. Van[netois] Brérec. breurec.»

    ●(1913) DIHU 94/251. é oé é vréreg un dén avot. ●(1921) GRSA 408. Ur breureg d'en Intron.

  • breurek
    breurek

    adj. Fraternel.

    ●(1931) VALL 319b. Fraternel, tr. «breurek.»

  • breurel
    breurel

    adj. Fraternel.

    ●(1931) VALL 319b. Fraternel, tr. «breurel.»

  • breurelezh
    breurelezh

    f. Fraternité, qualité de frère.

    ●(1927) GERI.Ern 69. breurelez f., tr. «qualité de frère.» ●(1931) VALL 319b. Fraternité, qualité de frère, tr. «breurelez f.»

  • breurezed
    breurezed

    s. Parentèle, fratrie.

    ●(2016) BARAB 213. Ha me, merc’h henañ an tiegezh e oa dav din soursial ouzh ma breurezed.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...