Devri

Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés

Page 85 : de bradalenn (4201) à bragoniou (4250) :
  • bradalenn
    bradalenn

    f. –où =

    ●(1941) ARVR 52/4e. Eur foetadenn (eur vradalenn, er vro Vigoudenn) a ra : ta-flik ha taflak.

  • bradelliñ
    bradelliñ

    v. pron. réfl. En em vradelliñ : se brandiller.

    ●(1659) SCger 133b. en em bradelli, tr. «se brandiller.»

  • brae .1
    brae .1

    f. –où, –ioù

    I.

    (1) Broie.

    ●(1464) Cms (d’après DEBm 234). Brae, «broye».

    ●(1659) SCger 16b. braie, tr. «bre.» ●133b. brae, tr. «braie.»

    ●(1867) MGK 91. chaokat fall a rea / Gallek ha brezounek, hevel oc'h eur goz vrea. ●(1876) TDE.BF 69b. Brae, s. f., tr. «Broyon, broie, instrument pour broyer le lin, le chanvre ; pl. braeou.» ●(1897) EST 51. Dorn peb brei é seùel, é skoein én ur drouzal. (…) Er hoarh e darh, e gri édan dent er breieu.

    ●(1904) DBFV 31b. brei, bre, f., pl. eu, tr. «broie.» ●(1913) BUKE 11. Merhed deut zo genoh / Diù vré a goed Kamorh. ●(1927) GERI.Ern 64. brae, brê f., tr. «Broie.»

    (2) Dorn brae : manche de broie.

    ●(1927) GERI.Ern 64. eun dorn brae, tr. «un manche de broie T[régor].»

    II. sens fig.

    (1) Brae c'houllo : bavard.

    ●FHB (3e série) 11/88b. A ! A ! A ! Braeou goullo, chaokerien o stec'henn, roit peoc'h, gant ar vez ! ●(1877) FHB (3e série) 28/220b. Na ra van evit clevet ar braeou goullo-ze !

    (2) Dorn brae : grand nez.

    ●(1927) GERI.Ern 64. eun dorn brae, tr. «un grand nez T[régor].»

    III. Ober ur vrae eus e c'henoù : (?) parler beaucoup (?).

    ●(18--) CST 36. Mar karez, ne stagi ket a ouroulerien ouz da c'houzoug ha ne ri ket eur vrae eus da c'henou.

  • brae .2
    brae .2

    m.

    (1) Brai.

    ●(1732) GReg 114a. Brai, godron noir, tr. «Braë.»

    ●(1904) DBFV 30b. bré, tr. «brai, goudron noir (Gr.).» ●(1978) BZNZ 29. (Lilia-Plougernev) Setu pa veze bourchet e veze lakeat stoup enni, ha lakeat brae da c'houde ha koltaret. ●(1979) VSDZ 6. (Douarnenez) Ar gremm, aze vez lakaet ar stoup hag al luzenn ha bre war-c'horre gant ur glaouenn, tr. (p. 175) «Dans la couture tu tasses de l'étoupe, du lusin et du brai avec un fer de calfat.»

    (2) Résine.

    ●(1904) DBFV 30b. bré, tr. «résine (Gr.).» ●(1907) BSPD II 223. én ur gautér, lan a vré téet. ●(1937) DIHU 310/245. Un dé é laka en hantulér-bré de ruein édan en trépé. ●(1938) DIHU 321/44. un hantulér gouleu-bré.

  • braeadeg
    braeadeg

    f. où Broyage du lin, du chanvre en commun.

    ●(1931) VALL 84b. réunion pour broyer le lin, tr. «braeadeg f.»

  • braeadur
    braeadur

    m. Broyage du lin ou du chanvre.

    ●(1904) DBFV 31b. breiadur, tr. «action de broyer le lin ou le chanvre.» ●(1931) VALL 83b. action de travailler avec la broie, tr. «braeadur m.»

  • braeal
    braeal

    voir braeañ .2

  • braeañ .1
    braeañ .1

    v. tr. d. Enduire de brai.

    ●(1732) GReg 114a. Braier, enduire un vaisseau de brai, tr. «Braëa. pr. braëet.»

  • braeañ / braeal / braeat / braeiat / braeiñ .2
    braeañ / braeal / braeat / braeiat / braeiñ .2

    v.

    I. V. tr. d. Broyer (lin, chanvre).

    ●(1659) SCger 16b. braier, tr. «breat.» ●133b. bræat, tr. «briere.» ●(1732) GReg 151a. Broyer le chanvre, tr. «Bræa ar c'hanab. bræat. pr. bræet. Van[netois] Bræein.»

    ●(1857) CBF 93. Braeat al lin, tr. «Broyer le lin.» ●(1876) TDE.BF 69b. Braea, v. a., tr. «Broyer, parlant du lin, du chanvre.» ●(1897) EST 50. er breiat [er hoarh] é raug en amzér iein.

    ●(1904) DBFV 31b. breiat, breiein, v. a., tr. «broyer le lin, le chanvre.» ●(1913) BUKE 11. bréat er hoarh neùé. ●(1933) OALD 45/195. Breet a vije kanab.

    ►absol.

    ●(1867) FHB 112/61b. Petra a heller da zestum brema o vraead, o peluc'had, o cribad, o neza lin, ken nebeud nag o vea ?

    ●(1924) BILZbubr 41/943. o kribina, oc'h enkardi, o vreat pe o paluc'hat. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Braeat = labourat gant ar vrae.

    II. V. intr. sens fig.

    (1) Traîner, fainéanter.

    ●(1874) FHB 497/211a. Mestr al labour en deuz lezet an dud da storlocad, da vraead en ho flijadur.

    ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Braeat (...) hag ivez : strani.

    (2) Crier, parler fort.

    ●(1870) FHB 290/227a. evel eur penn kegin ne oar nemet ragachad ha braead dioc'h ma vez en imor.

    ●(1955) VBRU 68. a-greiz-holl e stagas da vraeal ken ma skloke ar gambr.

  • braeat
    braeat

    voir braeañ .2

  • braeer
    braeer

    m. –ion Broyeur de lin, etc.

    ●(1876) TDE.BF 69b. Braeer, s. m., tr. «Broyeur du lin, du chanvre ; pl. ien.» ●(1897) EST 51. é dorn er breiour / Ne chom, a oll er hoarh, meit lanfess fin ha flour.

    ●(1904) DBFV 31b. breiour, m., tr. «broyeur.»

  • braeer-kaozioù
    braeer-kaozioù

    m. Bavard.

    ●(1931) VALL 61b. Bavard, tr. «braeer-kaojou popul.»

  • braeerez
    braeerez

    f. –ed Broyeuse de lin, etc.

    ●(1904) DBFV 31b. breiour, f. éz, pl. ed tr. «broyeur.»

  • braeerezh
    braeerezh

    m. Broyage, action de broyer.

    ●(1931) VALL 83b. action de travailler avec la broie, tr. «braeerez m.»

  • braeet
    braeet

    adj. Broyé.

    ●(1499) Ca 17b. Bara braeet. g. pain broye comme gastel eschaude fouace. ●(c.1500) Cb 21b. Bara braet. g. pain broye comme gastel eschaude : fouace. ●(1521) Cc [bara]. Bara braet. gal. pain broye comme gasteau.

  • braeiat
    braeiat

    voir braeañ .2

  • braeiñ
    braeiñ

    voir braeañ .2

  • braelladur
    braelladur

    m. Braiement.

    ●(1732) GReg 114a. L'action de braire, tr. «braëlladur.»

  • braelliñ
    braelliñ

    v. intr. Braire.

    ●(1732) GReg 114a. Braire, pour exprimer le cri des ânes, tr. «Braëllat. pr. braëllet.»

    ●(1861) BSJ 175. El lonnèd memb e vrellou, e hudou quen ne scontou en ol doh ou hleuèt.

  • brag .1
    brag .1

    s. Épeautre.

    ●(12--) Cqlé f° 60r° [143]. De terra que dicitur Berhal, minot frumenti et tres numni pro carne, minot brac, guastell, non quolibet anno, sed secundo anno, et dimidium multonis ; ad Pascha, torth panis cum ovis suis ; ad Natale Domini, iterum torth panis cum duabus gallinis. tr. « épeautre ».

  • brag .2
    brag .2

    s. Àr vrag : paradant.

    ●(1905) Guerzen goh (d'après DIHU 283/198-200). Agent, hui e vezè, ar vrag, ér Gémené.

  • bragadenn
    bragadenn

    f. –où

    (1) Parade.

    ●(1976) LIMO 07 août. er Vragadenn vras ged paotred ha merhed er Herlieu Keltiek. ●(1976) LIMO 14 août. Er vragadenn, tr. «la parade.»

    (2) Retour de noces.

    ●(1923) BUBR 36/777. le bragaden ou festin de retour de noces.

    (3) Visite de fiançailles.

    ●(1919) DBFVsup 10a. bragadenn f., tr. «entrevue avant les fiançailles (B[as] v[annetais].» ●(1931) VALL 786a. Visite que les fiancés se font avec leurs familles, tr. «bragadenn h[aute] C[ornouaille] f.»

    (4) Repas de fiançailles.

    ●(1982) PBLS 448. (Langoned) bragadenn, tr. «'bonne entrée', repas de fiançailles.»

  • bragal
    bragal

    v. intr.

    I. (en plt de qqn)

    (1) Se pavaner, parader.

    ●(1659) SCger 133b. bragal, tr. «se panader.» ●(1767) ISpour 55. n'enn doai sourci meit à vragal. ●(1790) Ismar 307. er-ré e ya dei eit bragal ha guet gloër. ●(1790) MG 12. eid ivèt, eit bragal, eit corol, eit hum zivertissein. ●190. pernein dantéll hac amoædage eit bragal. ●(1792) BD 3817. goude quement eny hon bo groet o vragal, tr. «Après tout ce que nous y aurons fait en neous vantant.» ●(17--) TE 401. un dén pihuiq, péhani e vragai hac e rai chérvad bamdé.

    ●(c.1802-1825) APS 79. treu, eit bragal. ●(1846) BAZ 139. d'en em visca caer, da vragal. ●(1848) SBI I 160. c'hui ve brao da vragal, tr. «vous seriez jolie à voir vous pavaner.» ●(1856) VNA 173. Je ne connais point dans le canton de filles qui donnent dans le grand ton comme les tiennes, tr. «Ne hanàuan quet ér hanton a verhèd e vrag èl ma hra ha ceré.» ●(1867) FHB 112/62b. dillad da vragal. ●(1876) TDE.BF 69b. Bragal, v. n., tr. «Fôlatrer, se divertir, faire le beau, se pavaner, parler avec affectation, se donner trop de licence.» ●(1889) SKG 7. Ha da ziskon d'an oll pegiz ouezont bragal, tr. «et de montrer à tous comme elles savent s'attiffer.» ●(1899) BSEc xxxvii 161 / KRL 26. Beza fier na goust netra, / Mes bragal a ra, tr. «Être fier ne coûte rien ; mais se distinguer par de belles toilettes, tr. «cela coûte.»

    ●(1904) DBFV 29b. bragal, v. n., tr. «parader, se pavaner, faire le beau, avoir de beaux habits.» ●(1906) DIHU 8/134. er peurkéh amoèdelled-sen é vragal. ●(1909) KTLR 170. Adrenv ho c'hein oa an diaoul hag eur vaouez o vragal ; eur jolori gantho, ma na elle mui Jesus rei da entent d'he ziskibien. ●(1925) FHAB Mae 177. Konta ha bragal a reont evel tud hag o deus amzer gaer.

    (2) Bragal gant : se vanter de.

    ●(1925) SFKH 53. En deu gansort ne vragent ket get an istoér-sé.

    (3) Faire la fête, se divertir.

    ●(1790) MG 245. Peèd gùéh é rei er vugalé-ze ou malloh d'en davarn ha d'en davarnerion, péré e vrag hac e vihue-caër guet er péh e zeliai chervige d'ou gusquein ha d'ou antretenein. ●335. péré e vihue én ou æz hag e vrag guet en argand e zeliai chervige d'ou zèennein a visèr.

    ●(1867) MGK 63. O c'hoari, o vragal, dioc'h noz ha dioc'h mintin. ●(1878) EKG II 147. banneou a ioa bet, an tan a ioa er c'houzouk, ar goad a ioa savet d'ar penn, izom a ioa da vragal.

    ●(1927) GERI.Ern 64. bragal v. n., tr. «folâtrer, se divertir.»

    II. (en plt des animaux) Piaffer.

    ●(1659) SCger 92a. piaffer, tr. «bragal.»

    ●(1867) BUE 153. bec'h e oe d'ar marc'h bean eet enn iliz vraz, ma stagaz da vragal ha da dansal. ●(1876) TDE.BF 69b. Bragal v. n., tr. «piaffer, parlant d'un cheval.»

    ●(1903) MBJJ 109. Bragal, tripan 'ra ar c'hezek. ●361. Bragal = piaffer.

    III. Bragal evel ur big : voir pig.

  • bragaouad
    bragaouad

    m. –où Culotte pleine de.

    ●(1931) VALL 176a. plein la culotte, tr. «bragaouad m.»

  • bragaouañ / bragaouiñ
    bragaouañ / bragaouiñ

    v. tr. d. Mettre des pantalons (à qqn).

    ●(1732) GReg 158b. Prendre ses chausses, ou, haut-de-chausses, tr. «bragaoüi. pr. bragaoüet.»

    ●(1866) LZBt Gwengolo 188. pevar c'hant livr koton kri (...) trewalc'h evit bragoin ma bugale e-pad daou pe tri bla. ●(1869) FHB 240/247a. abaoue ann devez kenta ma oan bragaouet. ●(1876) TDE.BF 69b. Bragaoua, v. a., tr. «Mettre un enfant en culotte ; p. bragaouet.»

    ●(1927) GERI.Ern 64. bragaoua v. a., tr. «Mettre en culotte.»

  • bragaouet
    bragaouet

    adj. (Enfant) à qui l'on a mis des pantalons.

    ●(1866) FHB 78/207a. Perig, Laouic, Iannic, ho zri bragaouet. ●207b. eur potr bragaouet evit ar vech kenta.

  • bragaouiñ
    bragaouiñ

    voir bragaouañ

  • bragard
    bragard

    m. Fanfaron.

    ●(1647) Am.ms 581. Frisa so ret stard bragard galairden.

  • bragardiezh
    bragardiezh

    f. –où Braveries.

    ●(1659) SCger 4b. Affiquets, tr. «bragaldiezou.» ●133b. bragaldiezou, tr. «braueries.»

  • brageer
    brageer

    m. –ion Homme qui se pavane, gandin.

    ●(1876) TDE.BF 70a. Brageer (brag-eer), s. m. tr. «Qui fait le petit maître, qui se pavane.»

    ●(1927) GERI.Ern 64. brageer, tr. «fat, petit maître.»

  • brageerezh
    brageerezh

    m. Action de se pavaner.

    ●(1962) EGRH I 18. brageerezh m., tr. « action de se pavaner. »

  • brageiñ
    brageiñ

    v. intr. Se pavaner.

    ●(1876) TDE.BF 70a. Bragein (brag-e-in), v. n., tr. «Le même que bragal.»

  • bragerezh
    bragerezh

    m. –où

    (1) Ostentation.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. piaffe, tr. «braguereh bombanç, molieh.» ●(c.1785) VO 7. Meit conze a vraguereah, a vadeu, a inour. ●(1787) BI 56. Lod ne chongeant meit énn-ou braguereah. ●(1792) HS 39. Er braguereah hac er gloër.

    ●(1829) CNG 58. Guet ou modeu ha braguereah, / Guet ou hantis, cajolereah. ●(1831) RDU 232. A youanc-flam é tiscoas goust eit er braguereah. ●(1838) OVD 131. en dud taulet guet en hoari, guet er braguereah.

    (2) Atours.

    ●(1659) SCger 4b. Affiquets, tr. «braguerezou.» ●(c.1718) CHal.ms i. affiquets, tr. «brauerieu, braguereheu, atourneu.» ●(1732) GReg 17a. Affiquets, ornements de femmes, tr. «braguérez. p. ou.» ●(1744) L'Arm 8a. Affiquets, tr. «Breaguereah.. heu. f.» ●19a. Atours, tr. «Braguereah.. heu. f.» ●(1767) ISpour 178. eit enn dout braguereaheu. ●(1790) PEdenneu 96. prenein braguereah.

    ●(1904) DBFV 29b. bragereh, m. pl. eu, tr. «parure, toilette, ornements, joyaux.»

  • brageriz
    brageriz

    m. –où

    (1) Ostentation.

    ●(1857) LVH 48. un Drived-Urh (...) e gondann reih er bragueris, el lachôni hag en doug divusul ha blaoahus de gontantein er galon.

    (2) Atours, parure.

    ●(1744) L'Arm 8a. Affiquets, tr. «Braguerisse.. eu. f.» ●19a. Atours, tr. «Braguerisse.. eu. f.» ●(1790) MG 386. Me mès renonciét d'er braguerisseu linguêrnus.

    ●(1855) BDE 2. de zisprizein er bragerisseu væn ha dibourfit. ●(1856) VNA 170. à présent nos jeunes filles ne s'étudient qu'à enchanter par leur parures, tr. «bermen hur merhèd youank n'ou dès quin studi meit a chalmein guet ou bragueris.» ●(1857) LVH 51. ne zougueint quet orlemanteu eur na bragueriseu précius. ●(1878) BAY 15. f. brageris, tr. «parure.»

  • bragerizour
    bragerizour

    m. –ion Joaillier.

    ●(1931) VALL 406b. Joaillier, tr. «bragerizour.»

  • bragez .1
    bragez .1

    m. –où, –eier (habillement) Culotte.

    I.

    ●(1633) Nom 116a. Caligæ follicantes, laxæ brachæ : chausses larges ou marinieres : bragesou pe hautou ledan, eguis re'n merdeïdy.

    ●(1838-1866) PRO.tj 190. Daonet vo ma braguez / Gant ma chomo va reor er mès.

    ●(1907) FHAB Here 253. Eur bragez ruz hag eur zaë c'hlaz. ●(1908) FHAB Ebrel 97. Gant o bragezeier gwenn. ●(1909) FHAB Eost 232. divesker hir ha moan, ar bragez o flapat outo. ●(1928) BFSA 262. eur gordenn hag eur bragez.

    II.

    (1) Emañ ganti ar bragez hag al lostenn : elle porte la culotte.

    ●(1872) (L) GAM 66. Hounnez a zo bragez ha losten gant-hi.

    ●(1931) VALL 176. Elle (la femme) porte la culotte, tr. F. Vallée «ema(ñ) ganti ar bragez hag al lostenn.»

    (2) Ur bragezad kagal zo gantañ : voir kagal.

  • bragez .2
    bragez .2

    m. Germe.

    ●(c.1500) Cb [quellidaff]. ga. germe ou bourion. b. braguez pe bourgon.

    ●(1732) GReg 457b. Germe, la partie du grain qui pousse la premiere pour produire la plante, tr. «braguez.» ●Le germe du blé, tr. «Leon. braguez an ed.»

    ●(1927) GERI.Ern 65. bragez m., tr. «Germe de grain.»

  • bragez-pann
    bragez-pann

    m. (habillement) = (?) Pantalon de velours (?).

    ●(1949) KROB 20/14. eur bragez-pann, tri skoed.

  • bragez-rodellek
    bragez-rodellek

    m. (habillement) =

    ●(1732) GReg 158b. Haut-de-chausses amples & plissez ; à la mode de Leon, tr. «Braguès rodellecq.»

    ●(1924) FHAB Genver 10. ar bragou-bras, ar bragez-rodellek a oa gwechall douget gand an holl war ar meaz.

  • bragezad
    bragezad

    m. -où Culotte pleine de.

    ●(1962) EGRH I 18. bragezad m. -où, tr. « plein la culotte. »

  • bragezadur
    bragezadur

    m. Germination.

    ●(1931) VALL 335a. Germination, tr. «bragezadur m.»

  • bragezañ
    bragezañ

    v. tr. d.

    (1) Culotter.

    ●(1732) GReg 158b. Prendre ses chausses, ou, haut-de-chausses, tr. «Bragueza. pr. braguezet.»

    ●(1908) PIGO II 9. kaset d'in ho pried da vragezan. ●(1914) FHAB Gouere 204. he mabig n'oa ket bragezet c'hoas. ●(1927) GERI.Ern 64-65. brageza, tr. «culotter.»

    (2) Culotter (une pipe).

    ●(1866) BOM 58. Ma c'hourn ker brao bragezet ! tr. «ma pipe si bien culottée !»

  • bragezeg
    bragezeg

    m. fam. Môme, gamin.

    ●(1877) FHB (3e série) 9/66a. desket da beb bragezek, o tifoupa dioc'h tavancher he vam.

  • bragezenn
    bragezenn

    f. –où (habillement)

    (1) Pantalon.

    ●(1633) Nom 116a. Brachæ, barbarum tegmen : braye : bragou, braguesen.

    ●(1838-1866) PRO.tj 189. Divisq da vraguezen.

    ●(1909) BOBL 13 février 216/3a. Ha ma c'hellfe bea mestrez d'am bragezen, / E rafe d'in, me gred, dougen he gweleden. ●(1927) GERI.Ern 65. bragezenn f., tr. «culotte longue.»

    (2) =

    ●(c.1500) Cb 29a. Braguesenn. g. braier de chausse. la. hoc subligar / aris. ●(1521) Cc [braguesenn]. Braguesenn. g. braier de chausse. la. hoc subligar / aris. ●(1633) Nom 116b. Subligar, subligaculum, femoralia, feminalia : brayes : hautou lerou, braguesennou.

    (3) Jambe de culotte, de pantalon.

    ●(1931) VALL 176a. une jambe de culotte, tr. «bragezenn.»

  • bragezennek
    bragezennek

    adj. Qui porte un pantalon.

    ●(1927) GERI.Ern 65. bragezennek adj., tr. «qui en porte [une culotte longue].»

  • bragezerezh
    bragezerezh

    m. Germination.

    ●(1931) VALL 335a. Germination, tr. «bragezerez m.»

  • bragezet
    bragezet

    adj. Germé.

    ●(1917) KZVr 215 - 15/04/17. Bragezet, tr. «germé.» ●Ar gwiniz a zo bragezet er bern, tr. «le froment a germé en tas, Haut-Léon, Loeiz ar Floc'h.»

  • brageziñ
    brageziñ

    v. intr. Germer.

    ●(1732) GReg 457b. Germer, pousser un germe, tr. «braguezi. pr. braguezet.»

    ●(1866) FHB 88/285a. mar guellit her medi, e teui da vraguezi. ●(1866) FHB 89/296a. An ed du a deu da vraguezi, da guillida. ●(1867) FHB 148/345a. goude e vraguez, e tiouan, e poulz eur c'heoten.

    ●(1909) BOBL 12 juin 233/2d. hini ebet ken nebeut ne vezo bragezet ha da viz maë an avalou douar a vezo ken iac'h ha ken mad evel en devez ma oant tennet. ●(1927) GERI.Ern 65. bragezi v. n., tr. «germer.» ●(1932) ALMA 86. bragezi a rea an (lire : en) douar. ●(1939) KTMT 76. louzeier noazus hag a deu da vragezi a-nevez a vec'h ma 'z int troc'het. ●(1982) MABL I 110. (Lesneven) hag 'vragezent dre o vod.

  • bragil
    bragil

    adj. =

    ●(1982) MABL I 108. (Lesneven) n'eo ket bragil c'hoazh 'tav ! ●(1982) MABL II 69. (Lesneven) bragil : un den bragil n'eo na vibin na skañv ; (ger ijinet gant Yves ?) : lugut, ponner.

  • bragonioù
    bragonioù

    pl. Atours.

    ●(1869) FHB 241/255b. lacaat an arc'hant e bragoniou.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...