Devri

Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés

Page 89 : de brasparzh (4401) à brazil (4450) :
  • Brasparzh
    Brasparzh

    n. de l. Braspart.

    I. Brasparzh.

    (1732) GReg 519b. Compeza brasparz.

    (1840) LED.bailloud 31. Abrege a vuez Marc ar Ferec (Hanvet ar Maestr, dre ar c’hontre), decedet e Braspars. ●(1844) FOB 142. Compeza Brasparz, divegna Berrien ha diradenna Plougé. / A zo tri zra impoçzubl da doué. ●(1847) FVR 111. persoun Braspartz hag ar Paj, he gure. ●(1855) FUB 78. Kompéza Brâz-Parz, / Divéina Berrien, / Diradéna Plouié, / Tri zrâ dic’halluz da Zoué. ●(1865) FHB 4/32a. Lavaret a rer ive eo bet eur pennad Person e Brasparts. ●(1878) EKG II 216. Dont a dle tud a Blouneour-Menez, a Gommana, a Blouziri, euz an Dre-Nevez, euz ar Merzer, a Vimilliau, a Lambaol, a Viniventer, a Vodiliz, hag euz a veur a leac'h-all. Dont a dle zoken euz ar Fouillez, euz a Vrasparts hag euz ar parresiou-all euz ar vro-ze. ●(1878) SVE 988. Kompeza Brasparz.(1879-1880) SVE 176. Braspars. ●(1882) CDFi 124-4 novembre p 3. Kompezañ Braspartz. ●(1884) BUZmorvan 152. e oue hanvet da bersoun e Brasparts. ●(1890) MOA 19b. Braspartz.

    (1904) KBSA 27. menez Sant Mikael, e Brasparz. ●(1905) ALMA 65. Brasparz. ●(1906) BOBL 21 juillet 96/3a. kichen Sant-Riwal, parrez Brasparz, tostik da vene Sant-Mikel. ●(1911) BUAZmadeg 148. da brezeg an Aviel e Braspartz.(1930) FHAB Gwengolo 1930/329. Diou leo diouz Braspartz. ●(1955) STBJ 8. Brasparz ha lec’h-all. ●(1974) ISHV 46. Bet eo kentañ person Brasparzh.

    II.

    (1) Proverbe. Cf. DDPB 67-68/248-249 & 246/1469 & KRYP t. 8 (1902) 302.

    (1732) GReg 519b. Compeza brasparz, / Divæyna béryen, / Ha diradenna plouye, / A so try zra impoçzub da Zouë.

    (1844) FOB 142. Compeza Brasparz, divegna Berrien ha diradenna Plougé. / A zo tri zra impoçzubl da doué. ●(1855) FUB 78. Kompéza Brâz-Parz, / Divéina Berrien, / Diradéna Plouié, / Tri zrâ dic’halluz da Zoué. ●(1878) SVE 988. Kompeza Brasparz, / Diveina Berrien, / Diradenna Plouie, / Tri zra impossubl da Zoue.

    (1902) CRYP t. 8 302. Dic'hasta Poullaouen "Dégarcer" (débarasser de ses garces) Poullaouen, dans le Finistère; c'est une des trois choses qui sont impossibles à Dieu, d'après une variante du proverbe 988 de Sauvé. ●(1955) STBJ 9. Gouzout a ouie hon tud koz taolenni doare eur vro e berr-gomzou hag anavezet mat eo c'hoaz ar c'hrennlavar-mañ savet ganto : An tri dra na c'hell ket an Aotrou Doue ober a zo / Kompeza Brasparz, / Diradena Plouie / Ha d[ic'hast]a Poullaouen. ●(1997) PLVB 122. An tri zra na c'hell ket an Aotrou Doue ober a zo : / Kompezañ Brasparzh / Diradennañ Plouie / Ha dic'hastañ Poullaouenn.

    (2) Formule pour les enfants.

    (1882) SVE 225-226. L'enfant demande-t-il des histoires, on lui donne ainsi satisfaction : Biskoaz n'em boa gwelet kement all / 'Vel em boa gwelet e Brasparz, en deiz all : / Gwelet ar bleï o prena per / Hag al louarn o werza ier.

    (1975) BRUD 50/52. Biskoaz n'em-boa gweled kemend-all, / 'Vel em-boa gweled e Brasparz, en deiz all : / Gweled ar bleiz o prena per / Hag al louarn o werza yer.

    (3)

    (1957) SKOL 5/11/54. Biskoazh kemend-all / 'Vel e foar Vrasparz en deiz-all : / Eno 'oa lern o werzhañ yer / Ha houidi o prenañ per; / Bez' e oa ivez un onner zall / O tougen ar bed-mañ hag ar bed-all / Ha c'hoazh e lare : "Tec'h ! tec'h ! tec'h !", / Ne oa ket ganti hanter vec'h. ●(1975) BRUD 50/51. Biskoaz kemend-all / 'Vel e foar Vrasparz en deiz all : / Eno oa lern o werza yer, / Ha houidi o prena per; / Bez e oa ivez eun ounner zall, / O tougen ar bed-mañ hag ar bed all, / Ha c'hoaz e lare : "teh ! teh ! teh ! / Ne oa ked ganti hanter veh !".

    (4) Blason populaire : voir Rouzig.

    III. [Toponymie locale]

    (1904) KBSA 27. menez Sant Mikael, e Brasparz. ●(1925) FHAB Genver 38. Hor pardonerien a gendalc’he o hent dre Gastell Du, Bodenna, Roquinarc’h ha Roudouderc’h.

  • braspoazhañ / braspoazhat
    braspoazhañ / braspoazhat

    v. tr. d. (cuisine) Cuire à peu près.

    (1909) BROU 208. (Eusa) braz poazad, tr. «cuire à peu près.» ●(1927) GERI.Ern 66. braspoaza, tr. «cuire à peu près.» ●(1931) VALL 554b. cuire à peu près, tr. «braspoaza

  • braspoazhat
    braspoazhat

    voir braspoazhañ

  • braspouezañ
    braspouezañ

    v. tr. d. Peser à peu près.

    (1931) VALL 29b. peser par à peu près, tr. «bras-poueza

  • brasprizout
    brasprizout

    v. tr. d. Évaluer à peu près.

    (1931) VALL 32a. Apprécier à peu près, tr. «bras-prizout

  • brassell
    brassell

    m. –où Regard rapide, coup d'œil.

    (c.1785) VO 129. Ne hoès meit turel ur bras seèl ar er béd. ●(1790) PEdenneu 57. Taulet ur bras seèl ar hou puhé treménét.

  • brastaolenn
    brastaolenn

    f. –où Tableau, description rapide.

    (1955) STBJ 42. ober dezañ eur vras-taolenn. ●199. eur vras-taolenn eus tud ar barrez.

  • brasted
    brasted

    f.

    I. Grandeur, taille.

    (17--) TE 13. Er vrastæd ag er batimand-hont. ●195. ul lestr-arem, péhaini a gaus d'e vrastæd ha d'é ledandæd, e zou discrihuét pèn-d'er-bèn ér Scritur.

    (1839) BESquil 514. tair bouteillicg ingal é pouis hac é brastet. ●(1841) IDH 11. un idol eur ag ur vrastet hag ag un ihueldæt extraordinær.

    (1925) SFKH 8. diauled, lan, a gement brastet e zou. ●(1927) GERI.Ern 66. brasted f., tr. «grandeur, qualité de ce qui est grand.»

    II. sens fig.

    (1) Grandeur.

    (1790) MG 80. adorein Doué a gaus d'é vrastæt. ●(17--) TE 22. revè er vrastæd ag é fé.

    (1860) BAL 63-64. compren oll-galloud Doue, e vrasdet ac e vadelez.

    (1921) BUFA 186. Dizoleit en des d'ein é vrasted ha me izelded.

    (2) Importance, gravité.

    (1804) RPF 51. er vrastæd ag é béhedeu. ●(1839) BESquil 551. revé er vrasted ag er faute.

  • braster
    braster

    m. –ioù

    I.

    (1) Grandeur de taille.

    (1499) Ca 25b. g. grandeur. bre. brasder.

    (1659) SCger 133b. brasder, tr. «gandeur (lire : grandeur)

    (2) Étendue (d'un terrain, etc.).

    (1732) GReg 134b. Capacite, étendue d'un lieu, tr. «Brasder

    (1879) MGZ 221. piou a ouffe anaout ar brazder, an dounder hag al lec'hed euz ho carantez evit an dud ? tr. (R. Hemon, Jer 215) «qui saurait connaître la grandeur, la profondeur et l'étendue de votre amour pour les humains ?»

    II. sens fig.

    (1) Grandeur, majesté.

    (1866) BOM 6. Ann Doue braz krouer, / He c'halloud, he vrazder.

    (1907) AVKA 163. en ur embann a vouez huel brazder Doue.

    (2) Importance, gravité.

    (1612) Cnf 7b. an brasder eues an pechedou.

    (3) [au plur.] Grandeurs.

    (1872) ROU 87a. Grandeurs de la terre, tr. «brasderou an douar. On prononce souv[ent] brasderiou

    (1912) MMPM 109. ar madou hag ar brazderiou kollet. ●(1927) GERI.Ern 66. braster m. pl. iou, tr. «grandeur(s).»

  • brastreiñ
    brastreiñ

    v. tr. d. Traduire approximativement.

  • brastroet
    brastroet

    adj. Traduit approximativement.

    (1929) FHAB Meurzh 112. Bras-troet diwar ar Zaozneg.

  • brasveizout
    brasveizout

    v. tr. d. Évaluer à peu près.

    (1931) VALL 32a. Apprécier à peu près, tr. «bras-veizout.»

  • braswriat
    braswriat

    v. tr. d. Faufiler un vêtement.

    (1931) VALL 296b. Faufiler un vêtement, tr. «bras-wriat

  • bratell .1
    bratell .1

    s. Traquet.

    (1499) Ca 26a. Bratell. g. tartenelle de molin. lat. hoc taratantare taratantaris. ●72a. Drapell et bratell tout vng ibi vide. ●(c.1500) Cb 29b. Bratell alias trabell. g. tartenelle de moulin. l. hoc taratantare taratantaris. ●(1521) Cc [bratell]. Bratell alias trabell. gal. tartenelle de molin. la. hoc taratantare / ris

  • bratell .2
    bratell .2

    s. & adv.

    (1) S. =

    (2) Adv. (en plt de la pluie) Kouezhañ a-vratell : tomber à verse.

    (1905) LZBg Du 269. deustou d'er glaù a goéh a vratel ér vro-sé.

  • bratellat .1
    bratellat .1

    v. intr. Cliqueter, faire un bruit de cliquetis. cf. trabellat

    (1499) Ca 26a. Bratellat. g. brateller. l. taratantizo / as Jtem cest tromper bateller. ●(c.1500) Cb 29b. Bratellat alias trabellat. g. brateller. Jtem cest tromper / bateller. b. trompaff. ●(1521) Cc [bratellat]. Bratellat alias trabellat. ga. brateller. tarteueller. la. taratantizo / as.

  • bratellat .2
    bratellat .2

    v. tr. d. par erreur Tromper.

    (1499) Ca 26a. Bratellat. g. brateller. l. taratantizo / as Jtem cest tromper bateller. ●(c.1500) Cb 29b. Bratellat alias trabellat. g. brateller. Jtem cest tromper / bateller. b. trompaff.

    (1927) GERI.Ern 66. bratellat v. a., tr. «Tromper.»

  • brav .1
    brav .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A.

    (1) Beau.

    (1790) MG 365. dillad brahue.

    (1838-1866) PRO.tj 178. Cetu aze brava coupl zo er vro. ●(1876) SBI I 318. Eur vrao a blac'h, tr. «Une fille d'entre les joiles.»

    (1878) EKG II 312. eur marvaill brao.

    (1903) MBJJ 97. Kenta tra a vrao a welomp eo liorzo Jaffa. ●(1904) DBFV 30b. braù, braou, adj., tr. «beau, joli, bien mis.» ●(1922) EMAR 38. ar pep brava eus an arrebeuri.

    (2) Délicat.

    (1904) DBFV 30b. braù, braou, adj., tr. «délicat.»

    (3) Brav-ral : très beau.

    (1924) BILZbubr 46/1089. Brao ral an ôtrou Beskont.

    (4) (météorologie) Beau.

    (1860) BAL 7. pa vez brao an amzer.

    (1924) BILZbubr 39/846. brao an amzer anei.

    (5) Ober un taol brav : faire un joli coup.

    (1923) KNOL 51. Mil azen ! a respountas. Brema 'peus great eun taol brao !

    (6) Un tamm brav a : une belle pièce, un beau morceau de, une belle quantité.

    (1942) DADO 21. Erru eo gwall voan da yalc’h vutun, emberr pa’c’h in d’ar bourk e prenin evidout eun tamm brao a vutun. ●(1953) BLBR 58-59/4. eun tamm brao a wezenn-gerez.

    (7) Bravoc’h : qui plus est.

    (1959) LLMM 73/125. Bravoc’h ! Lammet he doa ouzh e fronell ur c’hwez tomm, ilbouedus.

    B. iron.

    (1909) KTLR 117. Daon ! a lavaraz, edon o vond da ober eun tam labour brao ! ●(1909) FHAB Mezheven 184. pet ha pet all c'hoas, n'int ket bet rivinet e ti an Doktor brao-man.

    II. Attr.

    (1) C'est une chance.

    (1928) FHAB Meurzh 91. ar mevel bras a zo bet torret e c'har d'ezan, brao c'hoaz pa n'eo ket bet lazet.

    (2) Chom brav : rester sage, tranquille.

    (1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Brao = Chom brao ! a vez lavaret d'eur bugel evit : chom sioul (Leon), pe c'hoaz : chom reiz ! ●(1958) BLBR 114/15. «Chom brao !» a vez lavaret d'eur bugel evid chom sioul (Leon) chom reiz (Kerlan, Tregon, 1941).

    (3) En bonne santé.

    (1915) MMED 64. ha pa oue brao aoualc'h, e c'houlennas digant Sœurezed an ospital rei d'ezan orjal moan hag eur bek-korbin mad.

    (4) Agréable.

    (1877) EKG I -56. Brao eo kaout eun tamm disklao dre an amzer a ra.

    (1910) EGBT 93. Brao eo c'houesa ar bleuñ gwevod. ●(1917) LZBt Gouere 34. pegen brao eo beaji er c'horn-ze breman e kichen gwechall.

    (5) Brav eo gouzout : c'est clair, patent, incontestable.

    (1925) SFKH 14. ur farsour, braù é gout.

    (6) N'eo ket brav : ce n'est pas bien, pas convenable.

    (1872) GAM 28. Ne ket brao en em veuli ann unan !

    (7) N'eo ket brav : ce n'est pas une mince affaire.

    (1957) BLBR 102/13. N'eo ket brao en em arosi ouz an den-ze.

    (8) Bezañ brav da ub. : être à l'aise, bien installé.

    (1866) BOM 100. Diek koz, brao eo d'id aze, tr. «Vieux fainéant...»

    (9) Bezañ brav da ub. : être facile à qqn.

    (1877) EKG I 221. C'houi a zo farserien hag a zo brao d'ehoc'h kaozeal.

    (1958) BLBR 108/7. Brao eo deoh lared-ze, bremañ p'eo bet difammet ganeoh.

    III. Adv.

    A.

    (1) Bellement.

    (1710) IN I 354. beza quinclet, fichet hac ajustet brao.

    (2) (?) Sévèrement (?).

    (1790) MG 115. Mæs gouiet erhad é vér dannét brahue eit en dout disprisét a obér hum instrugein.

    (3) Gouzout brav ober udb. : bien savoir faire qqc.

    (1909) KTLR 194. Nominoe a guie brao tenna he blegou.

    (4) Ober brav da ub. : bien traiter qqn.

    (1872) ROU 106a. Il ne me traîte pas bien, tr. «ne ra ket brao d'in

    (5) Assez bien.

    (1953) BLBR 57/2. Arc'hantet oa braoik.

    (6) Brav-bras : joliment, très facilement.

    (1962) EGRH I 19. brav-bras adv., tr. « joliment, très facilement. »

    B. Loc. adv.

    (1) Dre vrav : délicatement.

    (1904) DBFV 30b. dré vraù, tr. «délicatement, avec soin.» ●(1927) GERI.Ern 65. dré vraù V[annetais], tr. «délicatement, avec soin.»

    (2) Dre vrav : de bon gré.

    (1910) ISBR 131. hag é anzaùas, dré vraù, é oé er geu geton.

    (3) Dre vrav : à l'amiable.

    (1910) ISBR 217. Hennen e oé aveit peahein dré vraù.

    (4) Dre vrav pe dre vil : bon gré, mal gré.

    (1911) DIHU 74/302. Dré vraù pé dré vil, ne dalv ket er boén rekinal. ●(1921) GRSA 292. é tei getè, dré vraù pé dré vil ; mar er havant ataù. ●(1938) DIHU 321/45. Na dré vraù, na dré vil, n'en des gellet ou lakat d'obér ur paz ohpen.

    IV. M.

    (1) Ar brav : ce qui est beau.

    (1790) MG 395. goud difforhein er brahue, er brahuoh hac er brahuan.

    (1872) ROU 76a. Ar brao eo a glasc, tr. «C'est la beauté qu'il cherche.»

    (1890) MOA 140b. C'est la beauté qu'il cherche, tr. «ar brao eo a glask.»

    (2) Bezañ (gwisket) en e vrav : avoir revêtu ses plus beaux habits.

    (1874) FHB 84/106b. An ofiserien a ioa en o brao. ●(1889) ISV 24. cabiten, ofiserien, martolodet, oll en ho brao.

    (1929) FHAB Eost 315. an holl gwisket en o brao.

    (3) En e vrav : décoré, orné.

    (1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 89. en iliz e zou én hé braú.

    V. Interj. Bravo !

    (1869) EGB 130. Braô, braô ! tr. «vivat !»

  • brav .2
    brav .2

    f./m.

    I.

    (1) Ur vrav : une belle femme.

    (c.1785) VO 94. ur vouès vaillant, péhani a ziabeèl e ziscoai bout ur vrahuë. ●(1790) MG 225. hac e lar n’en don quet ur vrahue.

    (1937) DIHU 314/312. Mar diméan m'em bo ur vraù.

    (2) par iron. Imbécile.

    (1947) YNVL 67. Petra emañ an daou vrav-mañ oc'h istrogellat em burev.

    (3) (en plt des enfants, au diminutif) Chouchou, enfant choyé.

    (1867) FHB 126/174b. ato e zint doussik, kalounig ha braoïg ho mam.

    II. Bezañ ur brav.

    (1) Bezañ ur brav gwelout udb., ub. : être beau à voir (admiratif).

    (1910) MAKE 88. melchon gwenn, tener, eur brao o gwelet. ●97. eur brao gwelet anezan, me 'gav d'in.

    (2) [au négat.] N'eo ket ur brav (ober udb.) : ce n'est pas une mince affaire, chose aisée (de faire qqc.), il ne fait pas bon refuser (de faire qqc.).

    (1871) CST+ X. Ar bersoned en devoa bet en Hanvec hag e Lanhouarne (...) n'oa ket eur brao beza bemdez en o serr.

    (1911) BUAZperrot 675. a hent all n'eo ket eur brao chom heb ober o lavariou ouz ar brinsed. ●816. Mont da lavaret da eun den (…) ar pez ne lavarfemp ket (…) d'hor mammou, n'eo ket eur brao. ●(1922) FHAB Mezheven 164. daoust ma ne oa ket eur red hag eur brao evito int deuet war o sikour. ●(1922) FHAB Gwengolo 263. Ar bersoned en devoa bet en Hanvec hag e Lanhouarne (...) n'oa ket eur brao beza bemdez en o serr. ●(1931) FHAB Ebrel 140. N'oa ket eur brao, evel ma c'hellit her gwelet, mont ennan.

  • brav-bras
    brav-bras

    adv.

    (1) Très bien, excellement.

    (1911) BUAZperrot 123. e oue dibabet da vont er garg-ze, hag e zantelez hag e ouisiegez a reas ma oue barrek diouti brao bras. ●(1926) FHAB Here 372. an Ao. Leclerc a zeskas ganto brao bras penaos beza war eun dro gwir Vreizad ha kristen start. ●(1929) FHAB Mae 195. Pep hini anezo a ouie brao-bras kas e loa d'ar pod.

    (2) Aisément, facilement.

    (1911) BUAZperrot 62. diouz c'houezen o zâl e c'hounezent brao bras peadra da ober o zreuz. ●611. Stephan (…) a yeas d'ar brezel, hag a dreac'has brao bras e enebourien. ●857. Gellet en divije en em denna brao bras er bed. ●872. dont a reas brao bras a benn eus ar gefridi a oa bet fiziet ennan.

  • bravaat
    bravaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Embellir.

    (1903) LZBg Gwengolo 226. En drivet dé en treu e gomans braùat. ●(1904) DBFV 30b. braùat, braouat, v. n., tr. «embellir, devenir beau.» ●(1905) BOBL 28 octobre 58/1b. braoaat ha iac'haat kear. ●(1927) GERI.Ern 65. bravaat, braoât v. n., tr. «s'embellir.» ●(1942) DHKN 71. Didanè (= dindan an tasoù) tuelligeu melén braùeit d’hé bizied korriganéz. ●(1977) PBDZ 965. (Douarnenez) homañ a vrava atav, tr. «elle embellit toujours.»

    (2) (météorologie) S'améliorer.

    (1890) MOA 114b. Le temps s'améliore, tr. «braoaat a ra ann amzer.» ●(1897) EST 30. en amzér dé ha dé é vraùat.

    (3) (en plt d'animaux) Engraisser.

    (1849) LLB 1176. M'hou lakou de lardein, m'ou lakou de vrawat.

    II. V. tr. d. Orner.

    (1854) MMM 16. en orator-se, pini a vraoaot guëlla ma ellot. ●(1897) EST 21. bràuat ou sonenneu, tr. «qu'elles embellissent leurs chansons.»

    (1904) DBFV 30b. braùat, braouat, v. a., tr. «rendre beau, orner.» ●(1927) GERI.Ern 65. bravaat, braoât v. a., tr. «embellir.»

    III. V. impers. Bravaat da ub. : se porter mieux, mieux aller.

    (1963) BAHE 35/59. Bravaet e oa bet dezhañ un tammig.

  • bravadenn
    bravadenn

    f. –où

    I. (santé)

    (1) Amélioration passagère de santé.

    (1962) BAHE 31/13. Hag ar person kozh stad ennañ a santas evel ur vravadenn da gentañ, met dambrest goude e santas ur pouez euzhus o waskañ e vruched. ●(1962) TDBP II 63. Bravadenn (f.), tr. «embellissement, amélioration.» ●Ya, med n'eo ken med eur vravadenn, tr. «oui, mais ce n'est qu'une amélioration passagère (de la santé).»

    (2) spécial. Bravadenn ar marv : rémission d'un mourant.

    (1959) BAHE 19/3. «bravadenn ar marv», e-giz ma leverer e Treger.

    ►absol.

    (1962) TDBP II 63. A-raog ma oa marvet e-nevoa bet eur vravadenn, tr. «avant qu'il mourût il eut une amélioration passagère.»

    II. Bravo.

    (1954) BGUE 34/22. Adal er penn ketan betag en achiùmant, o halon é tridein get hon hanni, ne amerhant ket deomb o braùadenneu nag o strakadeu deuhorn, nag o gourhemenneu en tuemman. ●23. Braùadenneu : bravos.

  • bravded
    bravded

    f. –où Beauté.

    (c.1718) CHal.ms i. enjoliuement, agrémant, tr. «caërdet ajustemant brauetet

    (1804) RPF 36. péh quer fragil-è en ol braüetet, en ol inourieu ha madeu ag er béd. ●(1854) PSA II 200. bràuitédeu nehué hag e houlenn perpet bout câret.

    (1904) DBFV 30b. braùted, m., tr. «enjolivement (Ch. ms.).»

  • bravderioù
    bravderioù

    pl. Atours.

    (1931) VALL 43b. Atour, tr. «braoderiou d'après V[annetais].»

  • braventez
    braventez

    f. –ioù

    (1) Beauté.

    (1860) BAL 67. ma velfe peg'ement a c'hened ac a vraventez en d-euz un ene e grass Doue. ●(1869) FHB 210/6a. diskouez d'an oll ho lastez braoentez.

    (1977) PBDZ 742. (Douarnenez) braventez, tr. «beauté.»

    (2) Atours.

    (1710) IN I 357. d'ar gompagnunezou, d'an assambleou, d'ar braoenteziou ha da bep-seurt vaniteou. ●(1732) GReg 17a. Affiquets, ornements de femmes, tr. «bravéntez. p. ou

    (1869) FHB 207/407b. ober dispignou foll e braoenteziou hag e fougerez. ●(1869) FHB 220/87b. braventeziou evit kempen guiskamant eun itron euz al lez. ●(1889) ISV 138. da brena dezhi abenn he eured mein prisiuz hag a bep seurt braoenteziou.

  • braveri
    braveri

    f. Beauté, splendeur.

    (1659) SCger 133b. braueri, tr. «brauerie.» ●(1710) IN I 114. o velet ar vraoeri eus a guement a Autrounez.

  • braverioù
    braverioù

    pl. Bijoux.

    (1659) SCger 4b. Affiquets, tr. «braueriou.» ●(c.1718) CHal.ms i. affiquets, tr. «brauerieu, braguereheu, atourneu.»

    (1868) GBI II 6. da choaz braoeriou, tr. «choisir des parures.» ●(18--) GBI II 386. Ma braoeriou 'm eûs laket, tr. «J'ai mis mes parures.» ●(18--) KTB.ms 14 p 43. kement a arc'hant, a aour hag a vraverio a lâras rei d'ehi.

    (1904) DBFV 30b. braùerieu, pl., tr. «atours.» ●(1921) GRSA 141. mem braùerieu.

  • bravig
    bravig

    m. –où m.

    (1) Bijou.

    (1911) BUAZperrot 57. unan hag a zo e vraoigou mil gwech skedusoc'h eget da re. ●96. ar skedusa braoigou. ●(1921) PGAZ 54. ar braoigou skedus, ar guiskamantou kaer. ●(1963) LLMM 99/266. hag o skant du a lugerne e giz braouigoù a-youl an heol hag an aezenn.

    (2) Jouet.

    (1911) SKRS II 159. Ar bugel hen doa laeret braoigou divar goust he vreudeur. ●(1911) BUAZperrot 82. eur braoïk da veza roët d'ar vugale da c'hoari.

  • bravigell
    bravigell

    f. –où Joujou.

    (1914) DFBP 193a. joujou, tr. «braoigel

  • bravigerezh .1
    bravigerezh .1

    m. Bijouterie (métier).

    (1931) VALL 67a. Bijouterie, fabrication, commerce, tr. «bravigerez m.»

  • bravigerezh .2
    bravigerezh .2

    f. Bijouterie (local).

    (1931) VALL 67a. [Bijouterie] atelier, boutique, tr. «braoigerez

  • bravigour
    bravigour

    m. –ion Bijoutier.

    (1931) VALL 67a. Bijoutier, tr. «braoiger, –gour

  • bravikaat
    bravikaat

    v. tr. d. Enjoliver.

    (1907) VBFV.fb 36b. enjoliver, tr. «braùikat

  • braviri
    braviri

    m. Beauté.

    (1847) MDM 86. ar braoiri eus ar vesaillou. ●172. al labourou a vraoiri hag a eazamand.

    (1957) ADBr lxiv 4/449. (An Ospital-Kammfroud) Braveuri : n. m. – Beauté, joliesse.

  • bravite
    bravite

    f. –ioù Beauté.

    (17--) TE 22. a gaus de vrahuité Sara. ●38. bamét a é brahuité.

    (1849) LLB 742. Kolet hi des hé gloer hag ol hé brawité. ●(1856) GRD 313. er vràuitéieu caër. ●338. Ol bràuité en nean, ol bràuité en Ælèd, ol er bràuitéieu e hellér chongeal. ●(1897) EST 39. é-bèr é kolleint ou gloér, ou braùité, tr. «Ils ne tarderaient pas à perdre leur gloire et leur beauté.»

    (1904) DBFV 30b. braùité, braouité, f. pl. ieu, tr. «beauté, propreté, objet précieux.» ●(1906) HIVL 32. sellet doh ur vraùité hemb par. ●85. dirak braùité hemb par er Huerhiéz. ●(1922) EOVD 287. braùité é di.

  • bravoùigoù
    bravoùigoù

    plur. Jouets.

    (1982) MABL I 24. (Lesneven) Goude gousperoù 'veze prenet bravoùigoù.

  • braz
    braz

    m.

    (1) Bezañ en e vraz : avoir atteint sa taille.

    (1912) DIHU 82/54. Er gué avaleu e zou gozik rah én ou bras hag avaleu e zoug er gué-sé bep deu vlé de nebetan. ●(1936) DIHU 301/100. é ma en deu a vugalé en ou bras breman.

    (2) Ar braz : ce qui est grand.

    (c.1718) CHal.ms ii. on peut raisonner du petit au grand, tr. «hellein a rer ober comparag' es er bihan d'er bras, comparagein er bihan doh er bras. es er bihan e her d'er bras

    (1849) LLB 1799-1800. Avelsen é huéler, mar geler havalein / Er bihan doh er bras, er guérein é poeniein.

    (3) Ar braz eus : la majeure partie de.

    (1868) KMM 70. Ar braz eus ar bloaz a roer d'ar bed, d'ar c'horf. ●(1879) BMN 205. Martoloded Douarnenez a dremene var vor ar braz euz ar bloaz.

    (4) Ur braz : une grande partie.

    (1869) FHB 222/101a. eur braz euz or Bretoned.

    (1911) BUAZperrot 676. an dud, eur braz anezo, a gas da goll o ene.

    (5) Kaout braz a-walc'h da ober : avoir assez de travail à faire.

    (1883) MIL 39. Breizis a zonjas en devoa ar roue braz aoualc'h da ober en tu-ze.

    (6) (en plt de l'argent) =

    (1982) TKRH 35. O ! kaout a rafe arc'hant, peogwir en doa kred, met ret adarre paeañ ar mad hag ar braz deiz pe zeiz.

    (7) Tennañ da vraz : tirer à conséquence.

    (1868) KMM 110. Un dra eo ac a denn da vraz.

    (1911) BUAZperrot 388. Eun dra vihan hag a denn da vras ! ●(1913) THJE 42-43. én treuigeu distér èl én treu hag e denn de vras. ●(1949) LLMM 17/22. Un dra bennak ac'h eus da ziskleriañ, un dra hag a denn da vras hag a rankan gouzout hepdale.

  • brazamzer
    brazamzer

    m.

    (1) Gros temps.

    (1854) MMM 57. ar grisill, ar bras-amser, ar c'hren-douar, ar famin.

    (1923) FHAB Meurzh 93. Er bloavez 1746, eul lestr, da laeron-vor euz a Zant-Malo, gwallgaset gant ar bras-amzer a reas e ziskenn e porz Rosko.

    (2) =

    (1924) NFLO. épars, tr. «bras-amzer

  • brazed
    brazed

    m.

    (1) Méteil.

    (1857) CBF 39. c'houec'h ugent sac'had brazed, tr. «120 sacs de méteil.» ●(1868) FHB 161/40b. Eleac'h brazet, e teu aour gantha en he scudel. ●(1870) MBR 92. eur bern brazed.

    (2) Bara-brazed : pain complet.

    (1633) Nom 57a. Panis acerosus, panis gregarius, squasorus, sordidus : pain bis, pain plein de paille, pain pailleux : bara bras-æt, bara leun a colo, pe á colch.

    (1732) GReg 476a. Gruau, pain bis, dont on n'a pas ôté le son, tr. «Bara bras–ed.» ●685b. Pain bis, pain fait de son & de seigle, tr. «Bara brased

    (1857) CBF 11. Bara brazed, tr. «Pain fait de plusieurs espèces de céréales.» ●(1867) MGK 116. eunn dorz vara braz-ed. ●(1876) TDE.BF 36a. Bara-brazed, s. m., tr. «Pain bis, pain de méteil.»

    (3) Fourrage issu de céréales coupées en herbe.

    (1957) ADBr lxiv 4/449. (An Ospital-Kammfroud) Brazid : n. m. (Ne s'emploie pas au pluriel) : fourrage vert constitué par une céréale que l'on coupe alors qu'elle est en herbe.. Suivant la céréale considérée, on précise : brazid gwiniz, brazid segal, brazid kerh, etc... – Mont da drohi eur harrad brazid d'ar zaout. ●(1963) F. Kervella (Dirinonn). Ar brazid a zo segal hadet evit bezañ troc’het er c’hlas da reiñ boued d’al loened. Gwechall da skouer e veze mesket ha drailhet gant al lann evit reiñ d’ar c’hezeg.

  • brazedigezh
    brazedigezh

    f. Grossesse.

    (1744) L'Arm 179a. Grossesse, tr. «Brazédiguiah

    (1904) DBFV 30b. brazedigeh, m., tr. «grossesse.»

  • brazerezh
    brazerezh

    m. Pompe, ostentation.

    (1872) ROU 104a. Splendeur, tr. «Digoradur, digourou, brazerez

  • brazez
    brazez

    adj.

    (1) Enceinte.

    (1499) Ca 26a. Brases. g. ensainte. l. hec pregnans / tis. ●(1612) Cnf 31b. an graguez brases. ●60a. ampech n'a deuhe an gruec, pé an Moues Iaouanc da bezaff brases. ●(1633) Nom 260b. Malacia, pica : l'appetit estrange des femmes enceintes : an chouant bras en deuez an graguez brases.

    (1659) SCger 56b. femme grosse, tr. «grec brasés.» ●133b. grec brasses, tr. «femme grosse.» ●(c.1680) NG 173. Grouagé brazés. ●(1710) IN I 330. evel c'hoantou a graguez vrases, pere a c'hoanta queres fresc dan divez-amser, ha resin fresc dan nevez-amser. ●(1732) GReg 338a. femme grosse, tr. «grecq vrasès. p. graguez vrasès. Va[nnetois] moües brasès. p. moüesed brasès.» ●475a. Grossesse, tr. «stad ur c'hrecg vrasès.» ●(1744) L'Arm 179a. Femme grosse, tr. «Moêss brazéss.» ●(1774) AC 40. ar gragues brases, tr. «des femmes grosses.»

    (1825) EAM 46. grec brasès, tr. « femme grosse ». ●(18--) SBI I 130. Ann dud a lâr on brazès (…) / Ha n'ouzon a be berz, tr. «Le monde dit que je suis enceinte, / Je ne sais de quelle part.»

    (1904) DBFV 30b. brazéz, adj. f., tr. «(femme) grosse.» ●(1911) BUAZperrot 169. merzeria ar merc'hed brazez. ●(1913) AVIE 5. Elizabet um gavas brazéz.

    (2) Bezañ brazez war, diwar : être enceinte (d'un enfant).

    (1710) IN I 341-342. Santes Monica o veza brases var Sant Augustin. ●(1727) HB 310. dan ampoent ma oa brases var Sant Ian. ●353. deut da veza brases var ur map en he c'hozni. ●601. Pa velsoc'h oa brases / Var he mabic benniguet. ●(1732) GReg 338a. Sa Mére étant enceinte de lui, tr. «E vam o veza brasès divarnezañ

    (3) Bezañ brazez a : être enceinte (d'un enfant).

    (1633) Nom 10a-b. Mulier fœta, grauida, prægnans, vterum ferens : femme grosse d'enfant : gruec brases á bugalè.

    (1863) GBI I 454. Brases eo a verc'h pe a vab, tr. «Elle porte (dans son sein) un fils ou une fille.»

    (4) Bezañ brazez eus, a ub. : être enceinte de qqn.

    (1863) GBI I 428. Ho kof gant-oc'h bet' ho lagad, / Brases euz eur c'hokinn bennag, tr. «Avec votre ventre jusqu'à votre œil, / Enceinte de quelque coquin !» ●Gwell ve ganin (…) / Beza brases euz ur paotr mooc'h, / (…) wit bezan a-c'hanoc'h, tr. «J'aimerais mieux (…) / Etre enceinte d'un porcher, / (…) que de l'être de vous !»

    (5) Ober brazez : engrosser, enceinter.

    (c.1500) Cb 29b. [brases] g. engrossir / ou ensaindre. b. ober brases.

  • brazez-ac'hub
    brazez-ac'hub

    voir ac’hub

  • brazez-darev
    brazez-darev

    adj. Enceinte très avancée.

    (1659) SCger 56b. femme preste d'enfanter, tr. «grec brasès dare

  • brazez-stenn
    brazez-stenn

    adj. Enceinte très avancée.

    (1744) L'Arm 179a. Femme grosse (…) Fort-grosse, tr. «Brazéss-steenn

  • brazezañ / brazeziñ
    brazezañ / brazeziñ

    v. tr. d. Engrosser, enceinter.

    (14--) N 415. Hac an leanes braseset, tr. «La religieuse, et rendue enceinte.»

    (1659) SCger 50b. engrossir, tr. «brasesi.» ●133b. brasesi, tr. «engrossir.» ●(1710) IN I 298. ne allas biscoaz cridi e vise braseset a enep he c'houstianç. ●(c.1718) CHal.ms ii. cette fille n'est point grosse de mon fait, tr. «ne mesquet braseset er uerh sé.» ●(1732) GReg 346b. Engrosser, tr. «Brasezi. pr. brasezet. (Van[netois] brasezein.» ●(1744) L'Arm 133b. Engrosser, tr. «Brazézein.. zétt.» ●Il l'a engrossée sous promesse de mariage, tr. «Ean enn-déss hi brazézétt ou couchiéd, édan promesse à briédereah.» ●(17--) EN 1069. ne na plach da dimein na ve bed brasesed, tr. «il ne va fille se marier qui ne soit engrossée.»

    (1821) GON 53a. Brazeziñ, v. a. Rendre une femme enceinte. Dans le style familier, engrosser. Part. et. Brazezet en deus e vatezh, il a rendu sa servante enceinte. ●(18--) TVG 9. Diskiñ ar gwragez da vrazeziñ an ezec'h.

    (1904) DBFV 30b. brazézein, v. a., tr. «rendre enceinte.» ●(1906-1907) EVENnot 14. (Landreger) Brazezet en euz e wreg c'hoaz eur veaj, tr. «Engrosser.» ●(1927) GERI.Ern 66. brazeza, brazezi, tr. «rendre enceinte.»

  • brazezded
    brazezded

    f.

    (1) Grossesse.

    (1732) GReg 475a. Grossesse, tr. «Brasesded.» ●(1774) AC 28. en oll amser eus ar brasesdet, tr. «tous les temps de la grossesse.»

    (1874) POG 185. e-pad ma oant eno, amzer he brazesded.

    (1927) GERI.Ern 66. brazested f., tr. «grossesse.»

    (2) =

    (c.1718) CHal.ms iii. La portée d'un vaisseau, tr. «en trestet es ul lestr', er vrazedet es ul lestr'.»

  • brazeziñ
    brazeziñ

    voir brazezañ

  • brazikaat
    brazikaat

    v. intr. Grandir.

    (1902) LZBg Gwengolo 213. Brazikat e hren é ti me zad (…) a pe varùas me mam.

  • Brazil
    Brazil

    n. de l. Brésil.

    (1931) VALL 81b. Brésil, tr. «Brazil

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...