Devri

Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés

Page 88 : de branskailh-branskailhat (4351) à brasparedin (4400) :
  • brañskailh / brañskailhat
    brañskailh / brañskailhat

    v. tr. d. Lapider.

    ●(1896) LZBt Meurzh 40. Neuze e saver ust d'an armo, branskaliet eo.

    ●(c.1930) VALLtreg 273. branskailh : v. act. jeter des pierres. – Ce mot inconnu de Le Gonidec est employé en Trég. et Goelo dans ce sens – Ex. : ar vugale 'blij d'e branskailh ar chas, les enfants aiment jeter des pierres aux chiens (Even). cfer Marsailh. ●(1977) BAHE 95/24b. n’eo ket hi a vije aet da dapout mein evel darn eus ar merc’hed all – hep komz eus ar baotred, da vrañskailhat gant an estren.

  • brañskailhat
    brañskailhat

    voir brañskailh

  • brañskedilhat
    brañskedilhat

    v. intr. Tituber, vaciller.

    ●(1910) MAKE 79. tudigou hag a vranskedilho war o divesker !

  • brañskell
    brañskell

    f. & adv.

    I. F.

    (1) Balancement.

    ●(1936) BREI 448/2c. Glevet ket branskel ar c'hleier ?

    (2) E brañskell =

    ●(1935) BREI 436/3a. Ma soniou nij e branskell.

    (3) = (?).

    ●(1866) LZBt Du 217. pa oa ar barner, war vranskel ar chafod, he-unan gant ar meuntrer.

    II. Loc. adv. War vrañskell.

    (1) (en plt de cloches) =

    ●(1866) FHB 96/347b. Pérak a zôn kément ar c'hleier war vranskel (…) ?

    (2) En équilibre instable.

    ●(1927) FHAB Genver 22a. En amzer-man, ma 'man ar bed war vranskell, hon buhez da zont er arvar.

    ●(1935) BREI 416/3c. En hon amzer war vranskell, eo ret beza e gortoz eus pep digouez.

  • brañskelladenn
    brañskelladenn

    f. –où Balancement.

    ●(1903) MBJJ 62. eur vranskelladen oasoc'h evit ar re-all.

  • brañskelladig
    brañskelladig

    s. C’hoari brañskelladig : jouer à l’escarpolette.

    ●(1962) EGRH I 19. brañskelladig c’hoari br., tr. « jouer à l’escarpolette. »

  • brañskellat
    brañskellat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Être agité (par le vent, etc.).

    ●(1866) LZBt Gwengolo 178. Ann avel a c'houeze gant kounar ; hon tinel a vranskelle, ha sao-taol a ie evit fraillan. ●(1869) SAG 298. ne vele ket brankou ar guez o vranzkellat. ●(1877) EKG I 99. Ar bagou a horjelle hag a vranskelle. ●222-223. goude beza lavaret d'an oll sonjal e viche o vranskellat var he vak epad ma vichent-hi oc'h ober fest e ti ar Prat.

    ●(1903) MBJJ 68. daoust d'an daul da vranskellat gant al lestr. ●(1908) PIGO II 142. Ar jendarm a vranskellas 'vel eur ween troc'het rez d'he zroad hag a goueas hed-a-hed e gorf. ●(1920) FHAB C'hwevrer 242. Eur vran goz hag a vije 'pad an deiz o vranskellat (…) e beg eur wezenn ivin sec'h.

    (2) Se balancer.

    ●(1878) EKG II 157. ar c'hrouadur (…) a ioa dinec'h o vranskellat var an draf.

    (3) Tituber.

    ●(1912) MMKE 166. Marian ne vranskel ket ha hi evet ouspen. ●(1914) PCUG 5. Pôtr al lizero eo ! branskellat 'ra c'hoaz ! ah ! fe, graêt en eus eur chupennad !

    (4) sens fig. Osciller.

    ●(1911) BOBL 04 mars 323/2c. Ar c'hilo (…) a vranskel ama etre 11 ha 13 gwennek.

    II. V. tr. d. Balancer.

    ●(1927) GERI.Ern 65. branskellat v. a., tr. «balancer.»

  • brañstell
    brañstell

    voir brañsell

  • braog
    braog

    m. –ed (ichtyonymie) Bar.

    ●(1633) Nom 46a. Lupus : bar, lubin : braocq, drenec.

    ●(1876) TDE.BF 71a. Braok, s. m., tr. «Surmulet ou bar, poisson ; pl. braoged.» ●(18--) CST 27. Ar braog, beo-buhezek, a oa o neunv hag o flipata en eur veol-glas.

    ●(1925) BILZ 122. broged pe veilhi. ●(1927) GERI.Ern 65. braog m., tr. «Bar, surmulet.» ●(1977) PBDZ 635. (Douarnenez) brog, broged, tr. «bar.»

  • braog-lanv
    braog-lanv

    m. (ichtyonymie) Vive.

    ●(1931) VALL 787a. Vive, poisson, tr. «braog lano pl. braoged [lano].»

  • braosa
    braosa

    v. intr. Cueillir du jonc marin.

    ●(1931) VALL 407a. cueillir du jonc marin, tr. «braosa.»

  • braouac'h .1
    braouac'h .1

    adv.

    I. Adv.

    (1) Terriblement, extrêmement.

    ●(1912) BUBU 12. Er heh dén (...) en doé droug blaoah. ●(1912) BUEV 23. hag aben en noz blaoah ker skuéh èl ma hum gavé. ●60. be oé belbehen ar é spered blaoah. ●(1922) BUPU 6. ne hra meit tretat ha goannat blaoah.

    ►[après un adj.]

    ●(1913) THJE 25. En ol e gavas er livr-sé ker braù ma oent bamet blaoah. ●(1918) BNHT 3-4. Er medisinour, és é gout, e oé bamet blaoah.

    (2) Braouac’h da : incroyable. cf. ur spont

    ●(1908) AVES 13. blaoah d'en droug en des. ●(1918) BNHT 13. blaoah d'en droug hé doé. ●(1922) BUPU 4. O men Doué, blaoah d'er soufrans em es ! ●14. blaoah d'en droug hi doé bet d'andur. ●(1927) GERI.Ern 51. blaoec'h d'en dud ! tr. «ah ! quelle foule !»

    II. Adj. Braouac'h eo : c'est épouvantable, terrifiant, effrayant.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 139. blaouah-é gùélet péh quen æz é tér de lahein.

    ●(1927) GERI.Ern 51. blaoac'h, blaoec'h V[annetais] adj, tr. «Epouvantable, odieux.»

  • braouac'h .2
    braouac'h .2

    m./f. –où

    I. M./F.

    (1) Épouvante.

    ●(1744) L'Arm 4a. Abomination, tr. «Blaouah. m.» ●19a. Atrocité, tr. «Blaouah.. heu. m.» ●(1787) PT 1. hemb hériss ha blaoah. ●82. Ur vlaoah é gùélét face Jésus.

    ●(1804) RPF 164. el-léh-cè à dourmanteu : er vlaouah à nehai e ras tehi chongeal é houai inou é houai en Ihuern. ●(1854) PSA I 169. er vlaouah ag en disconfortance.

    ●(1927) GERI.Ern 51. blaoac'h, blaoec'h V[annetais] m. pl. eu, tr. «Epouvante, horreur.»

    (2) Chose surprenante.

    ●(1927) GERI.Ern 51. blaoac'h, blaoec'h V[annetais] m. pl. eu, tr. «chose surprenante.»

    II. Loc. exclam. N'eo ket ur vraouac'h =

    ●(1905) BREH 73. Julo en des ind hanaùet ar é gein [en dillad]. Ne ket ur vlaoeh !

    ►[en fin d'énoncé]

    ●(1903) LZBg Du 251. trouz ha safar étré zé, ur blaouah !

  • braouac'het
    braouac'het

    adj. Effrayé.

    ●(1792) CAg 85. un inean pèur (…) / É tihoueldæd er marhue¨en e=un taule couéhet, / Blaoüahet hac eunus.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 101. Blaouahet oent bet ol é huélet el læstr. ●(1854) PSA II 101. er gueih vro-men a France, blaouahet ha carguet a zougeance.

    ●(1925) SFKH 23. Treboulet, blaoahet. ●(1928) DIHU 200/23. Dén en tok e chomas blaoahet.

  • braouac'hiñ
    braouac'hiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Effrayer, épouvanter.

    ●(1787) PT 6. er guir-zé em blaoah. ●(17--) TE 343. capabl de vlaouahein en dud barbarran.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 107. en doé marhue en eutru Chanel blaouaihet en darn-muihan.

    (2) V. tr. i. Braouac'hiñ ouzh : avoir horreur de.

    ●(1744) L'Arm 3b. Abhorrer, tr. «Bleouahein.» ●187a. Avoir horreur de, tr. «Blaouahein doh.»

    ●(1904) DBFV 24a. blaoahein, blaoèhein, v. n., tr. «frémir, avoir horreur (doh, de).» ●(1927) GERI.Ern 51. blaoac'hein, blaoec'hein v. n., tr. «frémir, avoir horreur (doh, de).»

    (3) V. intr. S'effrayer.

    ●(c.1785) VO 120-121. Blaouahein e rér a pe za chongeal én ou zourmanteu. ●(1787) PT 16. me halon e vlaoah. ●48. Ma ra din guet en eun blaoahein ha fallat.

  • braouac'hus
    braouac'hus

    adj.

    (1) Attr./Épith. Effrayant, formidable.

    ●(1744) L'Arm 19a. Atroce, tr. «Blaouahuss.» ●(1787) PT 7. blaoahussét ur gùir e hoès laret !... ●(1790) MG 240. ma ne larét temb petra-zou rét gobér eit trohein é raug malheurieu quer blaouahus ! ●(1790) Ismar 47. eahus ha blaouahus de uélèt.

    ●(1838) OVD 8. tud blaouahus. ●37. O éternité ag er poéneieu éternel ! na blaouahusset ous-té !!! ●(1841) IDH 296. péh un dra blaouahus. ●(1849) LLB 456. un noz blanhoehus. ●(1861) JEI 125. ér palefonce ag en abim blaouahus-cé. ●(1896) HIS 143. un tarh-kaloñ blaoèhus.

    ●(1907) VBFV.fb 45a. formidable, tr. «blaoahus.» ●(1907) BSPD I 114. a dourmanteu blaouèhus. ●(1907) BSPD II 243. ul loñ blaoéhus. ●(1927) GERI.Ern 51. blaoac'hus, blaoec'hus adj., tr. «épouvantable, atroce.» ●(1942) DRAN 78. Bagadou soudarded tokarnet plat a ziskenn a-benn-herr, o divrec’h sounnet d’an nec’h : prizonidi o pellaat diouz an dachenn vraouac’hus.

    (2) Adv. De manière effrayante.

    ●(1838) OVD 300. Er vinceu, é contrel, e ziscarre hac e zisconforte blaouahus.

  • braoued
    braoued

    m.

    (1) Boisson.

    ●(1499) Ca 27b. Brouet. g. idem. l. hoc brodium / dii. ●(1580) G 947-949. evyt brouet / (...) Guyn aegre han bestle quemesquet, tr. «pour breuvage / (…) Du vinaigre et du fiel mélangés ensemble.»

    ●(1659) SCger 16a. bouillon, tr. «broüet.» ●(1732) GReg 101b. Boisson, tr. «braoühed.» ●Il aime la boisson, le vin, tr. «ar braoüed a gar.»

    ●(1855) MAV 47. Pegen trenk eo ho kwin, eme ar c'hemener o tislounka ar braoued. ●(1868) FHB 154/396a. evid ober dezhan kemer eur braoued c'huero.

    ●(1927) GERI.Ern 66. braoued m., tr. «Boisson, breuvage.»

    (2) Purée de sang de porc.

    ●(1885) DEBm 237. Tréc[orois] braouet, sang de cochon, dans zouben vraouet ; du fr. brouet. ●(1931) VALL 604a. purée de sang de porc, tr. «braoued T[régor] m.»

    (3) fam. Kof ar braoued : homme ventru.

    ●(1633) Nom 272a. Ventricosus, vel ventriosus, ventrosus : ventru pansard, pansu : vn bigoffecq, vn coffec bras, coffyot, coff an braoüet.

  • braouenn
    braouenn

    f. & pron.

    (1) F. Brin.

    ●(1904) DBFV 30a. braounen, f., tr. «brin (en bas van.).» ●ibid. braounennig, tr. «f. petit brin.»

    (2) Pron. indéf. Rien.

    ●(1904) DBFV 30a. braounen ou graounen, tr. «rien, pas un brin.»

  • braoz
    braoz

    coll.

    I.

    (1) (botanique) Joncs marins.

    ●(1919) DBFVsup 10a. brauz (Arv[or], m. jonc marin. ●(1927) GERI.Ern 66. brauz m., tr. «Jonc marin.»

    (2) Kaout braoz : avoir maille à partir.

    ●(1927) GERI.Ern 66. brauz m., tr. «(avoir) maille à partir, difficulté (ensemble).»

    II.

    Kaout braoz ouzh : avoir maille à partir.

    ●(1942) VALLsup 110. (Avoir) maille à partir avec, tr. F. Vallée «braoz ouz (de braoz jonc marin ?)»

  • braozeg
    braozeg

    f. –i, braozeier Vasière couverte de joncs marins

    ●(1919) DBFVsup 10a. brauz (Arv[or], m. jonc marin ; brauzen, brauzeg, f. vasière couverte de jonc marin. ●(1927) GERI.Ern 66. brauzeg f., tr. «vasière couverte de jonc marin.» ●(1962) EGRH I 19. braozeg f. braozeier, tr. « champ de joncs marins. »

  • braozek
    braozek

    adj. Couvert de jonc marin.

    ●(1931) VALL 407a. couvert de jonc marin, tr. «braozek.»

  • braozenn
    braozenn

    f. –où, braoz

    (1) Pied, brin de jonc marin.

    (2) Vasière couverte de joncs marins

    ●(1919) DBFVsup 10a. brauz (Arv[or], m. jonc marin ; brauzen, brauzeg, f. vasière couverte de jonc marin.

  • bras .1
    bras .1

    adj. & adv.

    I. Attr./Épith.

    (1) Grand, de grande taille.

    ●(1499) Ca 25b. Bras. gal. grand. ●(1633) Nom 267b. Gigas : geant : giant, den bras dreist moder.

    ●(1904) DBFV 30a. bras, tr. «grand, gros.»

    ►[empl. sans art.] Ceux qui sont grands.

    ●(1821) SST vi. bras ha bihan, cos ha yoanq, habil hac ignorant.

    (2) Gros.

    ●(14--) N 1214. Hon chatal bras aioa gloaset, tr. Herve Bihan (cf. DEBM 295) « Notre gros bétail était malade. »

    ●(1647) Am.ms 665. He varvo quer gronç var he coz fonç bras., tr. « Il mourra aussi résolument sur son gros vieux fondement »

    ●(1904) DBFV 30a. bras, tr. «grand, gros.»

    (3) (en plt d'enfants) Avancé en âge.

    ●(1907) BOBL 18 mai 138/2b. Ar re-man a oa deuet braz awalc'h evid mond da vale-bro.

    (4) (en plt d'une surface) Grand, étendu.

    ●(1909) KTLR 57. eur c'hoat braz.

    (5) (en plt de l'eau) Dont le niveau est haut, qui a grossit.

    ●(1866) FHB 71/154a. an dour a ioa ker braz ma iee dreist ar pont. ●(1874) FHB 503/262a. hueloc'h eget ar mor pa vez en he vrasa.

    ●(1907) AVKA 127. An diskibien a oa en dour braz o vont war du Kafarnaom. ●(1925) FHAB Ebrel 155. An dour a oa bras. ●(1955) STBJ 126. n'ouzon ket pet stêr (...) darn anezo eet da zizec'h, pe da hesk, ha darn all bras an dour enno. ●(1962) GERV 40. pa vez bras an dour er mor. ●(1982) PBLS 600. (Langoned) oaet vefen da Sant-Maor a-dreuz kartell paneved oa bras an dour, tr. «je serais bien allé(e) à Saint-Maur à travers champs (mot-à-mot : à travers quartier) si la rivière n'avait pas été haute.»

    (6) (en plt de l'eau) Profonde.

    ●(1908-1910) VROJ Here-Kerzu (d’après KBSA 242). «Ha bras eo an dour amañ ?».

    (7) Grand, important.

    ●(1530) Pm 178. priuilegou bras, tr. «de grands privilèges.» ●(1575) M 2164. Vn coz a lauaras, vn guer bras peur hasou, tr. «Un vieillard dit un mot tout à fait important.» ●3558. Han gobre so bras, tr. «Et le salaire est grand.» ●(1612) Cnf 13. quent-se ho deues an bellegyen brassoch gallout eguit an Ælez. ●79a. em eus quemeret feizyancc bras en Autrou Doué. ●(1633) Nom 261b. Tenesmus, tenasmus : espraintes, expressions, grand desir d'aller à la selle : vn chouant bras da monet dan cador, chouant bras da cachet.

    ●(c.1680) NG 547. Un deueh bras merbet.

    ●(1846) BAZ 125. en em gave en dilez ar brassa. ●(1879) BMN 136. Lod all a rea dispignou braz.

    (8) (en plt du vent) Fort.

    ●(1849) GBI I 194. ann amzer a zo kriz, an awell a zo braz, tr. «Le temps est dur, et le vent est fort.»

    II. Épith.

    A. (en plt des phénomènes météorologiques)

    (1) Skorn bras : gelée dure.

    ●(1900) ANDP 6. skorn braz a ree.

    (2) Goañv bras : l’hiver et sa forte froidure.

    ●(1868) FHB 204/384a. deut ar goanv bras.

    B. Holen bras : gros sel.

    ●(1927) GERI.Ern 66. holen bras, tr. «gros sel.» ●(1931) VALL 683b. gros sel, tr. «holen bras.»

    C.

    (1) Arc'hant bras : beaucoup d'argent.

    ●(1935) FHAB C'hwevrer 53. arabat gortoz kaout eus ar plasou brao-ze, e c'hounezer enno arc'hant bras, e berr amzer, gant aes war ar c'horf.

    (2) Important, grave.

    ●(1889) SFA 46. Ar pez a livirit dign aze, eme Fransez, a zo eun dra vraz. ●(18--) SAQ II 293. kement a velan a lavar d'in e tle c'hoarvezoud, hirio, eun dra vraz benag.

    ●(1900) MSJO 24. ne gomanse netra vras eb goulen sikour. ●(1906) KANngalon Mae 99. bep tro ma c'hoarveze eun dra vraz benag en he vuez. ●(1931) VALL 343a. une affaire grave, tr. «eun dra vras.»

    (3) Gerioù bras : insultes.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 62. Ar gerioù bras a fuc'he.

    (4) (religion) Induljañs bras : indulgence pleinière.

    (5) Beaucoup, très, important.

    ●(1857) CBF 5. naoun braz am eus, tr. «j'ai grand faim.» ●(1867) BUE 208. eunn induljans vraz pe blenier.

    D. (en plt de qqn)

    (1) Haut placé, de haut rang.

    ●(1499) Ca 26a. grand ou puissant. b. autrou bras. ●(14--) N 255. Pan of den bras den a choas hac a stat, tr. «Comme je suis un grand homme, distingué et noble.» ●300. An tut a choas tut bras a diasez, tr. «Les gens distingués, les grands bien posés.»

    ●(c.1680) NG 212. E-n ty-man ne logë namaint tud bras. ●(1752) BS 140. poulset gant ar re vras eus ar Guær.

    ●(1867) MGK 80. ar re vraz, / N'euz gant darn anezo nemet avel, fougaz. ●(1890) BSS 13. Ar brinset ac ar re vraz eus ar vro. ●(1894) BUZmornik 286. ar re vraz ha pinvidik.

    ●(1902) LZBg Genver 42. unan ag er ré vras a gér. ●(1907) BSPD II 214. merh un Eutru bras ag er vro. ●(1914) LSAV 52. skoazell eur (lire : eun) den bras all benak. ●(1925) BUAZmadeg 63. Hag eur c'halz euz ar re vraz a joumaz paianed. ●255. gant ar re vraz, an dud gallouduz. ●(1927) FHAB Gouere 143. paleziou an dud vras.

    (2) Qui a une grande capacité à.

    ●(c.1500) Cb 29a. g. grand parleur. b. langager bras.

    III. Attr.

    (1) Bezañ bras an tamm anezhañ : être fier de soi.

    ●(1874) FHB 478/61b-62a. Eun dervez eta edo hor poder, braz an tam anezhan, o vont d'ar ger dosta.

    ●(1932) FHAB Gouere 284. e teu an tieien (...) da veza lorc'hus, otus, bras an tamm anezo ! ●(1958) BRUD 4/47. Ar Person evel ar re all ne oa ket braz an tamm anezañ, ha ne grede ket bralla e gloh.

    (2) Kavout bras : trouver choquant, être choqué, se formaliser.

    ●(1879) BMN 55. Braz e cavas eta clevet Michel o lavaret : ne oa tamm ebed galvet d'ar stad a vuez-se.

    ●(1915) HBPR 53. Ar gristenien a gave bras guelet beleien o plega. ●170. Etouez ar veleien touerien, koulskoude, meur a hini a gave bras dimezi. ●(1953) BLBR 65/golo 2. Darn a gav bras e ve kaset d'ezo eur paper arc'hant. ●(1985) AMRZ 110. M'am-eus dizoñjet an abeg, em-eus soñj mad euz ar fasadou a bakis digantañ, ar pez a gavis bras-kenañ.

    (3) Bezañ bras gant ub. : être choqué.

    ●(1879) BAN 123-124. An Itron, bras ganthi clevet ar goulen-se, ne brizas ket respont. ●(1880) SAB 145. Simon a oe braz ganta gvelet Jesus ken madelezuz e kever un evelep pec'heurez. ●(1894) BUZmornik 112. eskop ha patriarch Konstantinopl a oue braz ganthan beza kelennet gant eskop ha patriarch Aleksandrii.

    ●(1908) FHAB Even 178. ni koulskoude a vije bras ganeomp beza lakeat sperejou berr ha pounner. ●(1925) BUAZmadeg 90. Nestorius a oue braz gantan beza kenteliet gant ar re a oa dindannan. ●250. Hiniennou euz ar venec'h a oue braz ganto, da genta, beza renet gant Anselm, dre ma oa er gouent kalz re all kosoc'h evitan.

    (4) Bezañ bras udb. gant ub. : trouver qqc. choquant.

    ●(1925) BUAZmadeg 195. met hema en doa ranket gortoz eur pennad, hag a oa bet braz an dra-ze gantan.

    (5) Bezañ bras e galon : avoir le cœur rempli de chagrin.

    ●(1867) FHB 116/93b. n'oa ket evit lavaret netra e-bed ken, ker braz oa he c'haloun.

    IV. Adv.

    A.

    (1) Beaucoup.

    ●(14--) N 811. Vn sourcy am gruy bras, tr. «Un souci me chagrine beaucoup.»

    ●(1787) BI 114-115. Ean ë vourrai brass énn é vacation poéniuss. ●(1790) MG 166. me vourr bras én hé hompagnoneah.

    ●(1839) BESquil 308. Bernardin e gâré bras er vertu a burtæt.

    ●(1912) BUEV 52. er herent nen dint ket eùéhet vras. ●111. ne oé ket skoleit vras. ●(1913) AVIE 341. Neoah en doar en doé krénet bras. ●(1921) BUFA 83. Franséz e garé bras er beuranté. ●122. Er léh-sé e blijé bras d'er sant. ●128. Franséz e vouré bras er groh en doé kavet ér mañnéieu. ●(1942) DHKN 70. Damezél ker, emé ean, laret hou poè dein er uéh aral, é voureh bras é lenn romanteu.

    (2) Grandement.

    ●(1576) Cath p. 6. da hem maruaillaff a grez en bras, tr. «Tu t'émerveilles grandement.»

    ●(1846) BAZ 331. e voa gouscoude rebutet, casseet ha goal-dretet bras gant he vam. ●(1877) EKG I 180. D'ar mareou-ze, oa dija eat braz var an oad.

    (3) Très.

    ●(1580) G 1044. ma mam so claff bras ha dyhaet, tr. «Ma mère est très malade et mal à l'aise.» ●(1612) Cnf.epist 34. Doctoret scauant ha gouizyec bras. ●(1612) Cnf 61b. dibriff boetdou delicat bras. ●(1647) Am A.285. Mar bez ret dyff franc buhan haranguy, / Doanyet bras vezy à melconiet, tr. « S’il me faut librement, vite, haranguer, / Je serai très ennuyé et affligé »

    ●(1710) IN I 272. pe da viana profitabl bras.

    ●(c.1825-1830) AJC 3684. ar person a voa cos bras. ●(1838) CGK 17. yen bras. ●(1846) BAZ 686. Evel ma oa he ermitach enk-bras evintan he-unan.

    ●(1904) DBFV 30a. ponnér bras, tr. «très lourd.» ●(1925) DLFI n° 6/2c. Ah ! fidandoustik ! Laou, kountant braz oun avad da velet ac'hanoc'h aman. ●(1945) GPRV 4. n'eus ket pell bras c'hoaz. ●(1975) UVUD 164. (Plougerne) Ar re-he doa paour, paour bras kea.

    (4) Gravement.

    ●(1612) Cnf 19b. Brassoch è pech an heny pe-heny à lazr hac à dirob madou ez nessaff publiquamant.

    B. Loc. adv.

    (1) Dre vras : en gros, sans rentrer dans les détails.

    ●(1948) KROB 5/7. ne gomzimp peurliesa eus an abadenn nemet dre vras. ●(1955) STBJ 213. A-viskoaz eo bet Pleiben, dre vras, eur barrez kristen.

    (2) Ez vras : (devenu) grand, adulte.

    ●(1925) KANNgwital 274/9. diskuez a rea ez vihan petra vije ez vras.

    (3) Zo brasoc'h : qui plus est.

    ●(1576) Gk I 262. Hoguen so brassouch, ne dleomp cafet volontez, na nep Inclination do choantat nac apetifu.

    (4) Etre bihan ha bras : l'un dans l'autre.

    ●(1909) BOBL 22 mai 230/2e. Etre bihan ha braz, eur vioc'h a ro beb bloaz tri mil litrad troaz.

    (5) A vras : (vendre) en gros.

    V. [empl. comme subst. Voir braz] Diouzh ar braz ma'z eo : suivant la taille de.

    ●(1942) FHAB Du/Kerzu 224b. ha yao d'ober tro ar park… teir, peder, pemp kwech diouz ar bras m'eo al lis.

    VI.

    (1) Bezañ bras an tamm gant ub. : voi tamm.

    (2) Bezañ bras d’an taol : voir taol.

    (3) Bras evel forn Karaez : voi forn.

    (4) Ken bras evel ur pres-laezh war e benn : voir pres.

    (5) Pignat war e varc'h bras : voir marc'h.

  • bras .2
    bras .2

    f. Couleuvre.

    ●(1970) GSBG 52 (Groe) ar vra:s (bra:s), tr. «couleuvre.»

  • bras .3
    bras .3

    voir bres .1

  • brasaat
    brasaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Grandir.

    ●(1659) SCger 133b. brassaat, tr. «deuenir grand.» ●(1732) GReg 468b. Devenir grand, tr. «Braçzaat. pr. braçzeët.»

    ●(1904) DBFV 30a. brasat, v. a. et n. part. eit, tr. «grandir, agrandir, croître.»

    (2) (en plt de la mer) Monter.

    ●(1867) BUE 150. Ar mor a oa neuze o vrasaat.

    (3) Prendre de l'importance.

    ●(1910) MBJL 149. Bras eo o galloud hirie, emean ha war vrasaat ec'h a.

    (4) =

    ●(1767) ISpour 117. Ag er holere ita enn drespet doh hou Nessan, é vrassa hou calon doh-t'ou.

    (5) Grossir.

    ●(1849) LLB 1015-1016. Touchant neoah é houiv hag é koéh ol er bleu, / É krog hag é vrasa er freh ar er bareu.

    II. V. tr. d.

    (1) Agrandir.

    ●(1499) Ca 26a. g. faire plus grand. b. brassat.

    ●(1732) GReg 19a. Aggrandir, rendre plus grand, tr. «braçzaat. pr. braçzéët.» ●468b. rendre grand, tr. «Braçzaat. pr. braçzeët.» ●(1790) MG 29. brassæt vou gloër en dud vat !

    (2) Augmenter.

    ●(c.1500) Cb 29a. g. faire gros. b. brassat.

  • brasadur
    brasadur

    m. –ioù Agrandissement.

    ●(1931) VALL 14b. Agrandissement, tr. «brasadur m.»

  • brasaer
    brasaer

    m. (grammaire) Affixe augmentatif.

    ●(1931) VALL 46b. Affixe augmentatif, tr. «brasaer.»

  • brasaerez
    brasaerez

    f. –ioù Agrandisseur photographique.

    ●(1931) VALL 14b. appareil d'agrandissement, tr. «brasaerez f.»

  • brasaerezh
    brasaerezh

    m. Agrandissement.

    ●(1931) VALL 14b. Agrandissement, tr. «brasaerez m.»

  • brasanaoudegezh
    brasanaoudegezh

    f. Connaissance approximative.

    ●(1964) YHAO 129. kaout ur vras-anaoudegezh eus o finvidigezh.

  • braseled
    braseled

    m. –où (bijouterie) Bracelet.

    ●(1633) Nom 171a. Armilla, brachiale : brasselet : brasselet.

    ●(1659) SCger 16b. brasselets, tr. «brasseledou.» ●(1710) IN I (prefaç) iv. o receo eus e berz cleier dîscouarn ha brasseledou aour. ●300-301. ar brasseledou hac ar c'hleier discouarn.

  • braseletez
    braseletez

    m. (bijouterie) Bracelet.

    ●(1850) MOY 270. eur brasseletez neve flam.

  • brasentez / brazentez
    brasentez / brazentez

    f.

    (1) Taille.

    ●(1977) PBDZ 742. (Douarnenez) brasentez, tr. «grandeur.» ●(1979) VSDZ 75. (Douarnenez) brazentez ar vag, tr. (p. 238) «la longueur des bateaux.» ●(1982) HYZH 147/19. (Poullann) 'vie ket graet da bep hini [botoù] hervez e vrasentez.

    (2) Orgueil.

    ●(1872) ROU 93b. Orgueil, tr. «brazentez.»

    ●(1924) NOLU 11. er peh e zou bet, / Dré vrazanté, get ur verh aral disprizet.

    (3) Froissement d'amour-propre.

    ●(1927) GERI.Ern 66. brazanté V[annetais] f., tr. «froissement d'amour-propre.»

  • brasi-brasou
    brasi-brasou

    adv. Bras dessus, bras dessous.

    ●(1945) DWCZ 31. o pourmen «brasi-brasou» gant eur paotr yaouank.

  • brasjediñ
    brasjediñ

    v. tr. d. Calculer en gros.

    ●(1931) VALL 32a. Apprécier le nombre, tr. «bras-jedi.»

  • braskannañ
    braskannañ

    v. tr. d. (en plt de pluie) Durcir le sol.

    ●(1942) VALLsup 19b. Battre et durcir le sol, en parl. de la pluie, etc., tr. «bras-kanna L[éon].» ●58a. Durcir. En parl. de la pluie ; durcir le sol après l'avoir détrempé, tr. «braskanna.» An douar a zo ker braskannet gant ar glao m'o devo poan an traou o tiwan (Perrot).

  • braskempenn
    braskempenn

    m. Arrangement rapide.

    ●(1847) MDM 226. Ar goëleou (...) aveac'h e vez great d'ezho dioud ar mintin eur braz-kempenn.

  • braskomz
    braskomz

    f. –où Gros mot.

    ●(18--) SAQ II 38. lavaret braz komzou, komzou gros.

  • braskont
    braskont

    m. –où Aperçu.

    ●(1931) VALL 29a-b. Aperçu ; en parl. d'une estimation de prix, rendement, devis, etc., tr. «bras-kont.»

  • braskontañ
    braskontañ

    v. tr. d. Compter en gros, sans entrer dans les détails.

    ●(1872) ROU 86a. On dit, brascounta, compter par aperçu. ●(1890) MOA 117b. Compter par aperçu (par à peu près), tr. «braskounta, v. a. et n.»

    ●(1931) VALL 32a. Apprécier le nombre, tr. «bras-jedi.»

  • braslaer
    braslaer

    m. –on Escroc.

    ●(1977) PBDZ 753. (Douarnenez) ur braslaer, tr. «un escroc.»

  • braslaerez
    braslaerez

    f. –ed Femme escroc.

    ●(1977) PBDZ 753. (Douarnenez) ur vraslaerez.

  • braslenn
    braslenn

    v. tr. d. Parcourir (lire).

    ●(1931) VALL 530b. Parcourir un livre, tr. «braslenn.»

  • braslinennadur
    braslinennadur

    m. –ioù Croquis.

    ●(1931) VALL 173a. Croquis, tr. «bras-linennadur m.»

  • braslinennañ
    braslinennañ

    v. tr. d. Croquer, dessiner.

    ●(1931) VALL 173a. Croquer, dessiner rapidement, tr. «bras-linenna.»

  • brasoni / brazoni
    brasoni / brazoni

    f./m. –ioù

    (1) Orgueil, suffisance.

    ●(14--) N 590-591. Euez pechet so cometet e ty / Dre euffr calon ha guenou brasony, tr. «Le péché qu’on commet dans la maison, / Par l’œuvre du cœur et des lèvres, l’orgueil.» ●(1557) B I 796. Ma brassony an (lire : am) groa disconfiet, tr. «mon orgueil m’a perdu.»

    ●(1767) ISpour 86. er miserable gloër ha brasonni-zé.

    ●(1824) BAM 277. ne barlantont outo nemet gant brassouni. ●(1872) ROU 92b. Morgue, tr. «Brazoni.» ●93b. Orgueil, tr. «Brazoni.»

    ●(1907) AVKA 105. c'houi ha na deu nemed gan brasoni ha difians, na baro kammed dirakoc'h ar wirione, nemed en dramc'houlou. ●183. diwallet deus ar brasoni. ●(1942) DHKN 58. abeg de roufl ha de vrazoni.

    (2) Brasoni a galon =

    ●(1790) MG 359. Mar hou poai santét ur certæn brasoni a galon ér momand ma hoai bet larét deoh é vehai deit compagnoneah de repazein d'hou ti.

    (3) Magañ brasoni : nourrir de l'orgueil.

    ●(1935) BREI 400/2b. Pesort brasoni a vagont en o c'hreiz. ●(1936) BREI 448/1c. Techet eo da vaga brasoni.

    (4) Ober brasonioù =

    ●(1891) MAA 134. Diwallit avad da ober re a vrassouniou.

    (5) = (?) Mésentente (?).

    ●(1902) LZBg Gwengolo 215. Mem brér en des reit en taul kontel sé d'ein, én arben ag un tamig brazoni e oé bet étré zomb.

  • brasonius
    brasonius

    adj. Orgueilleux.

    ●(1872) ROU 93b. Orgueilleux, tr. «Brazoniuz (b[as] L[éon].»

    ●(1907) AVKA 7. skuba ar re a vije brasoniuz a galon. ●224. Mennad brasoniuz mibien Zebede.

  • Braspardiz
    Braspardiz

    pl. Habitants de Braspart.

    ●(1922) GLPI 41. Va hunvre 'echuas pa welis Braspardiz / O stoui 'harz ar Roc'h 'vel e-tal eun iliz.

  • brasparediñ
    brasparediñ

    v. tr. d. (cuisine) Cuire à demi. cf. rasparediñ

    ●(1872) ROU 86a. Rasparedi cuir (lire : cuire) superficiellem[ent] ; peut-être pour brasparedi. ●(1890) MOA 86. bras-paredi, – ras-paredi, tr. «cuire superficiellement.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...