Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés
Page 88 : de branskailh-branskailhat (4351) à brasparedin (4400) :- brañskailh / brañskailhatbrañskailh / brañskailhat
v. tr. d. Lapider.
●(1896) LZBt Meurzh 40. Neuze e saver ust d'an armo, branskaliet eo.
●(c.1930) VALLtreg 273. branskailh : v. act. jeter des pierres. – Ce mot inconnu de Le Gonidec est employé en Trég. et Goelo dans ce sens – Ex. : ar vugale 'blij d'e branskailh ar chas, les enfants aiment jeter des pierres aux chiens (Even). cfer Marsailh. ●(1977) BAHE 95/24b. n’eo ket hi a vije aet da dapout mein evel darn eus ar merc’hed all – hep komz eus ar baotred, da vrañskailhat gant an estren.
- brañskailhatbrañskailhat
voir brañskailh
- brañskedilhatbrañskedilhat
v. intr. Tituber, vaciller.
●(1910) MAKE 79. tudigou hag a vranskedilho war o divesker !
- brañskellbrañskell
f. & adv.
I. F.
(1) Balancement.
●(1936) BREI 448/2c. Glevet ket branskel ar c'hleier ?
(2) E brañskell =
●(1935) BREI 436/3a. Ma soniou nij e branskell.
(3) = (?).
●(1866) LZBt Du 217. pa oa ar barner, war vranskel ar chafod, he-unan gant ar meuntrer.
II. Loc. adv. War vrañskell.
(1) (en plt de cloches) =
●(1866) FHB 96/347b. Pérak a zôn kément ar c'hleier war vranskel (…) ?
(2) En équilibre instable.
●(1927) FHAB Genver 22a. En amzer-man, ma 'man ar bed war vranskell, hon buhez da zont er arvar.
●(1935) BREI 416/3c. En hon amzer war vranskell, eo ret beza e gortoz eus pep digouez.
- brañskelladenn
- brañskelladigbrañskelladig
s. C’hoari brañskelladig : jouer à l’escarpolette.
●(1962) EGRH I 19. brañskelladig c’hoari br., tr. « jouer à l’escarpolette. »
- brañskellatbrañskellat
v.
I. V. intr.
(1) Être agité (par le vent, etc.).
●(1866) LZBt Gwengolo 178. Ann avel a c'houeze gant kounar ; hon tinel a vranskelle, ha sao-taol a ie evit fraillan. ●(1869) SAG 298. ne vele ket brankou ar guez o vranzkellat. ●(1877) EKG I 99. Ar bagou a horjelle hag a vranskelle. ●222-223. goude beza lavaret d'an oll sonjal e viche o vranskellat var he vak epad ma vichent-hi oc'h ober fest e ti ar Prat.
●(1903) MBJJ 68. daoust d'an daul da vranskellat gant al lestr. ●(1908) PIGO II 142. Ar jendarm a vranskellas 'vel eur ween troc'het rez d'he zroad hag a goueas hed-a-hed e gorf. ●(1920) FHAB C'hwevrer 242. Eur vran goz hag a vije 'pad an deiz o vranskellat (…) e beg eur wezenn ivin sec'h.
(2) Se balancer.
●(1878) EKG II 157. ar c'hrouadur (…) a ioa dinec'h o vranskellat var an draf.
(3) Tituber.
●(1912) MMKE 166. Marian ne vranskel ket ha hi evet ouspen. ●(1914) PCUG 5. Pôtr al lizero eo ! branskellat 'ra c'hoaz ! ah ! fe, graêt en eus eur chupennad !
(4) sens fig. Osciller.
●(1911) BOBL 04 mars 323/2c. Ar c'hilo (…) a vranskel ama etre 11 ha 13 gwennek.
II. V. tr. d. Balancer.
●(1927) GERI.Ern 65. branskellat v. a., tr. «balancer.»
- brañstellbrañstell
voir brañsell
- braogbraog
m. –ed (ichtyonymie) Bar.
●(1633) Nom 46a. Lupus : bar, lubin : braocq, drenec.
●(1876) TDE.BF 71a. Braok, s. m., tr. «Surmulet ou bar, poisson ; pl. braoged.» ●(18--) CST 27. Ar braog, beo-buhezek, a oa o neunv hag o flipata en eur veol-glas.
●(1925) BILZ 122. broged pe veilhi. ●(1927) GERI.Ern 65. braog m., tr. «Bar, surmulet.» ●(1977) PBDZ 635. (Douarnenez) brog, broged, tr. «bar.»
- braog-lanvbraog-lanv
m. (ichtyonymie) Vive.
●(1931) VALL 787a. Vive, poisson, tr. «braog lano pl. braoged [lano].»
- braosa
- braouac'h .1braouac'h .1
adv.
I. Adv.
(1) Terriblement, extrêmement.
●(1912) BUBU 12. Er heh dén (...) en doé droug blaoah. ●(1912) BUEV 23. hag aben en noz blaoah ker skuéh èl ma hum gavé. ●60. be oé belbehen ar é spered blaoah. ●(1922) BUPU 6. ne hra meit tretat ha goannat blaoah.
►[après un adj.]
●(1913) THJE 25. En ol e gavas er livr-sé ker braù ma oent bamet blaoah. ●(1918) BNHT 3-4. Er medisinour, és é gout, e oé bamet blaoah.
(2) Braouac’h da : incroyable. cf. ur spont
●(1908) AVES 13. blaoah d'en droug en des. ●(1918) BNHT 13. blaoah d'en droug hé doé. ●(1922) BUPU 4. O men Doué, blaoah d'er soufrans em es ! ●14. blaoah d'en droug hi doé bet d'andur. ●(1927) GERI.Ern 51. blaoec'h d'en dud ! tr. «ah ! quelle foule !»
II. Adj. Braouac'h eo : c'est épouvantable, terrifiant, effrayant.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 139. blaouah-é gùélet péh quen æz é tér de lahein.
●(1927) GERI.Ern 51. blaoac'h, blaoec'h V[annetais] adj, tr. «Epouvantable, odieux.»
- braouac'h .2braouac'h .2
m./f. –où
I. M./F.
(1) Épouvante.
●(1744) L'Arm 4a. Abomination, tr. «Blaouah. m.» ●19a. Atrocité, tr. «Blaouah.. heu. m.» ●(1787) PT 1. hemb hériss ha blaoah. ●82. Ur vlaoah é gùélét face Jésus.
●(1804) RPF 164. el-léh-cè à dourmanteu : er vlaouah à nehai e ras tehi chongeal é houai inou é houai en Ihuern. ●(1854) PSA I 169. er vlaouah ag en disconfortance.
●(1927) GERI.Ern 51. blaoac'h, blaoec'h V[annetais] m. pl. eu, tr. «Epouvante, horreur.»
(2) Chose surprenante.
●(1927) GERI.Ern 51. blaoac'h, blaoec'h V[annetais] m. pl. eu, tr. «chose surprenante.»
II. Loc. exclam. N'eo ket ur vraouac'h =
●(1905) BREH 73. Julo en des ind hanaùet ar é gein [en dillad]. Ne ket ur vlaoeh !
►[en fin d'énoncé]
●(1903) LZBg Du 251. trouz ha safar étré zé, ur blaouah !
- braouac'hetbraouac'het
adj. Effrayé.
●(1792) CAg 85. un inean pèur (…) / É tihoueldæd er marhue¨en e=un taule couéhet, / Blaoüahet hac eunus.
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 101. Blaouahet oent bet ol é huélet el læstr. ●(1854) PSA II 101. er gueih vro-men a France, blaouahet ha carguet a zougeance.
●(1925) SFKH 23. Treboulet, blaoahet. ●(1928) DIHU 200/23. Dén en tok e chomas blaoahet.
- braouac'hiñbraouac'hiñ
v.
(1) V. tr. d. Effrayer, épouvanter.
●(1787) PT 6. er guir-zé em blaoah. ●(17--) TE 343. capabl de vlaouahein en dud barbarran.
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 107. en doé marhue en eutru Chanel blaouaihet en darn-muihan.
(2) V. tr. i. Braouac'hiñ ouzh : avoir horreur de.
●(1744) L'Arm 3b. Abhorrer, tr. «Bleouahein.» ●187a. Avoir horreur de, tr. «Blaouahein doh.»
●(1904) DBFV 24a. blaoahein, blaoèhein, v. n., tr. «frémir, avoir horreur (doh, de).» ●(1927) GERI.Ern 51. blaoac'hein, blaoec'hein v. n., tr. «frémir, avoir horreur (doh, de).»
(3) V. intr. S'effrayer.
●(c.1785) VO 120-121. Blaouahein e rér a pe za chongeal én ou zourmanteu. ●(1787) PT 16. me halon e vlaoah. ●48. Ma ra din guet en eun blaoahein ha fallat.
- braouac'husbraouac'hus
adj.
(1) Attr./Épith. Effrayant, formidable.
●(1744) L'Arm 19a. Atroce, tr. «Blaouahuss.» ●(1787) PT 7. blaoahussét ur gùir e hoès laret !... ●(1790) MG 240. ma ne larét temb petra-zou rét gobér eit trohein é raug malheurieu quer blaouahus ! ●(1790) Ismar 47. eahus ha blaouahus de uélèt.
●(1838) OVD 8. tud blaouahus. ●37. O éternité ag er poéneieu éternel ! na blaouahusset ous-té !!! ●(1841) IDH 296. péh un dra blaouahus. ●(1849) LLB 456. un noz blanhoehus. ●(1861) JEI 125. ér palefonce ag en abim blaouahus-cé. ●(1896) HIS 143. un tarh-kaloñ blaoèhus.
●(1907) VBFV.fb 45a. formidable, tr. «blaoahus.» ●(1907) BSPD I 114. a dourmanteu blaouèhus. ●(1907) BSPD II 243. ul loñ blaoéhus. ●(1927) GERI.Ern 51. blaoac'hus, blaoec'hus adj., tr. «épouvantable, atroce.» ●(1942) DRAN 78. Bagadou soudarded tokarnet plat a ziskenn a-benn-herr, o divrec’h sounnet d’an nec’h : prizonidi o pellaat diouz an dachenn vraouac’hus.
(2) Adv. De manière effrayante.
●(1838) OVD 300. Er vinceu, é contrel, e ziscarre hac e zisconforte blaouahus.
- braouedbraoued
m.
(1) Boisson.
●(1499) Ca 27b. Brouet. g. idem. l. hoc brodium / dii. ●(1580) G 947-949. evyt brouet / (...) Guyn aegre han bestle quemesquet, tr. «pour breuvage / (…) Du vinaigre et du fiel mélangés ensemble.»
●(1659) SCger 16a. bouillon, tr. «broüet.» ●(1732) GReg 101b. Boisson, tr. «braoühed.» ●Il aime la boisson, le vin, tr. «ar braoüed a gar.»
●(1855) MAV 47. Pegen trenk eo ho kwin, eme ar c'hemener o tislounka ar braoued. ●(1868) FHB 154/396a. evid ober dezhan kemer eur braoued c'huero.
●(1927) GERI.Ern 66. braoued m., tr. «Boisson, breuvage.»
(2) Purée de sang de porc.
●(1885) DEBm 237. Tréc[orois] braouet, sang de cochon, dans zouben vraouet ; du fr. brouet. ●(1931) VALL 604a. purée de sang de porc, tr. «braoued T[régor] m.»
(3) fam. Kof ar braoued : homme ventru.
●(1633) Nom 272a. Ventricosus, vel ventriosus, ventrosus : ventru pansard, pansu : vn bigoffecq, vn coffec bras, coffyot, coff an braoüet.
- braouenn
- braozbraoz
coll.
I.
(1) (botanique) Joncs marins.
●(1919) DBFVsup 10a. brauz (Arv[or], m. jonc marin. ●(1927) GERI.Ern 66. brauz m., tr. «Jonc marin.»
(2) Kaout braoz : avoir maille à partir.
●(1927) GERI.Ern 66. brauz m., tr. «(avoir) maille à partir, difficulté (ensemble).»
II.
Kaout braoz ouzh : avoir maille à partir.
●(1942) VALLsup 110. (Avoir) maille à partir avec, tr. F. Vallée «braoz ouz (de braoz jonc marin ?)»
- braozegbraozeg
f. –i, braozeier Vasière couverte de joncs marins
●(1919) DBFVsup 10a. brauz (Arv[or], m. jonc marin ; brauzen, brauzeg, f. vasière couverte de jonc marin. ●(1927) GERI.Ern 66. brauzeg f., tr. «vasière couverte de jonc marin.» ●(1962) EGRH I 19. braozeg f. braozeier, tr. « champ de joncs marins. »
- braozek
- braozennbraozenn
f. –où, braoz
(1) Pied, brin de jonc marin.
(2) Vasière couverte de joncs marins
●(1919) DBFVsup 10a. brauz (Arv[or], m. jonc marin ; brauzen, brauzeg, f. vasière couverte de jonc marin.
- bras .1bras .1
adj. & adv.
I. Attr./Épith.
(1) Grand, de grande taille.
●(1499) Ca 25b. Bras. gal. grand. ●(1633) Nom 267b. Gigas : geant : giant, den bras dreist moder.
●(1904) DBFV 30a. bras, tr. «grand, gros.»
►[empl. sans art.] Ceux qui sont grands.
●(1821) SST vi. bras ha bihan, cos ha yoanq, habil hac ignorant.
(2) Gros.
●(14--) N 1214. Hon chatal bras aioa gloaset, tr. Herve Bihan (cf. DEBM 295) « Notre gros bétail était malade. »
●(1647) Am.ms 665. He varvo quer gronç var he coz fonç bras., tr. « Il mourra aussi résolument sur son gros vieux fondement »
●(1904) DBFV 30a. bras, tr. «grand, gros.»
(3) (en plt d'enfants) Avancé en âge.
●(1907) BOBL 18 mai 138/2b. Ar re-man a oa deuet braz awalc'h evid mond da vale-bro.
(4) (en plt d'une surface) Grand, étendu.
●(1909) KTLR 57. eur c'hoat braz.
(5) (en plt de l'eau) Dont le niveau est haut, qui a grossit.
●(1866) FHB 71/154a. an dour a ioa ker braz ma iee dreist ar pont. ●(1874) FHB 503/262a. hueloc'h eget ar mor pa vez en he vrasa.
●(1907) AVKA 127. An diskibien a oa en dour braz o vont war du Kafarnaom. ●(1925) FHAB Ebrel 155. An dour a oa bras. ●(1955) STBJ 126. n'ouzon ket pet stêr (...) darn anezo eet da zizec'h, pe da hesk, ha darn all bras an dour enno. ●(1962) GERV 40. pa vez bras an dour er mor. ●(1982) PBLS 600. (Langoned) oaet vefen da Sant-Maor a-dreuz kartell paneved oa bras an dour, tr. «je serais bien allé(e) à Saint-Maur à travers champs (mot-à-mot : à travers quartier) si la rivière n'avait pas été haute.»
(6) (en plt de l'eau) Profonde.
●(1908-1910) VROJ Here-Kerzu (d’après KBSA 242). «Ha bras eo an dour amañ ?».
(7) Grand, important.
●(1530) Pm 178. priuilegou bras, tr. «de grands privilèges.» ●(1575) M 2164. Vn coz a lauaras, vn guer bras peur hasou, tr. «Un vieillard dit un mot tout à fait important.» ●3558. Han gobre so bras, tr. «Et le salaire est grand.» ●(1612) Cnf 13. quent-se ho deues an bellegyen brassoch gallout eguit an Ælez. ●79a. em eus quemeret feizyancc bras en Autrou Doué. ●(1633) Nom 261b. Tenesmus, tenasmus : espraintes, expressions, grand desir d'aller à la selle : vn chouant bras da monet dan cador, chouant bras da cachet.
●(c.1680) NG 547. Un deueh bras merbet.
●(1846) BAZ 125. en em gave en dilez ar brassa. ●(1879) BMN 136. Lod all a rea dispignou braz.
(8) (en plt du vent) Fort.
●(1849) GBI I 194. ann amzer a zo kriz, an awell a zo braz, tr. «Le temps est dur, et le vent est fort.»
II. Épith.
A. (en plt des phénomènes météorologiques)
(1) Skorn bras : gelée dure.
●(1900) ANDP 6. skorn braz a ree.
(2) Goañv bras : l’hiver et sa forte froidure.
●(1868) FHB 204/384a. deut ar goanv bras.
B. Holen bras : gros sel.
●(1927) GERI.Ern 66. holen bras, tr. «gros sel.» ●(1931) VALL 683b. gros sel, tr. «holen bras.»
C.
(1) Arc'hant bras : beaucoup d'argent.
●(1935) FHAB C'hwevrer 53. arabat gortoz kaout eus ar plasou brao-ze, e c'hounezer enno arc'hant bras, e berr amzer, gant aes war ar c'horf.
(2) Important, grave.
●(1889) SFA 46. Ar pez a livirit dign aze, eme Fransez, a zo eun dra vraz. ●(18--) SAQ II 293. kement a velan a lavar d'in e tle c'hoarvezoud, hirio, eun dra vraz benag.
●(1900) MSJO 24. ne gomanse netra vras eb goulen sikour. ●(1906) KANngalon Mae 99. bep tro ma c'hoarveze eun dra vraz benag en he vuez. ●(1931) VALL 343a. une affaire grave, tr. «eun dra vras.»
(3) Gerioù bras : insultes.
●(1909) FHAB C'hwevrer 62. Ar gerioù bras a fuc'he.
(4) (religion) Induljañs bras : indulgence pleinière.
(5) Beaucoup, très, important.
●(1857) CBF 5. naoun braz am eus, tr. «j'ai grand faim.» ●(1867) BUE 208. eunn induljans vraz pe blenier.
D. (en plt de qqn)
(1) Haut placé, de haut rang.
●(1499) Ca 26a. grand ou puissant. b. autrou bras. ●(14--) N 255. Pan of den bras den a choas hac a stat, tr. «Comme je suis un grand homme, distingué et noble.» ●300. An tut a choas tut bras a diasez, tr. «Les gens distingués, les grands bien posés.»
●(c.1680) NG 212. E-n ty-man ne logë namaint tud bras. ●(1752) BS 140. poulset gant ar re vras eus ar Guær.
●(1867) MGK 80. ar re vraz, / N'euz gant darn anezo nemet avel, fougaz. ●(1890) BSS 13. Ar brinset ac ar re vraz eus ar vro. ●(1894) BUZmornik 286. ar re vraz ha pinvidik.
●(1902) LZBg Genver 42. unan ag er ré vras a gér. ●(1907) BSPD II 214. merh un Eutru bras ag er vro. ●(1914) LSAV 52. skoazell eur (lire : eun) den bras all benak. ●(1925) BUAZmadeg 63. Hag eur c'halz euz ar re vraz a joumaz paianed. ●255. gant ar re vraz, an dud gallouduz. ●(1927) FHAB Gouere 143. paleziou an dud vras.
(2) Qui a une grande capacité à.
●(c.1500) Cb 29a. g. grand parleur. b. langager bras.
III. Attr.
(1) Bezañ bras an tamm anezhañ : être fier de soi.
●(1874) FHB 478/61b-62a. Eun dervez eta edo hor poder, braz an tam anezhan, o vont d'ar ger dosta.
●(1932) FHAB Gouere 284. e teu an tieien (...) da veza lorc'hus, otus, bras an tamm anezo ! ●(1958) BRUD 4/47. Ar Person evel ar re all ne oa ket braz an tamm anezañ, ha ne grede ket bralla e gloh.
(2) Kavout bras : trouver choquant, être choqué, se formaliser.
●(1879) BMN 55. Braz e cavas eta clevet Michel o lavaret : ne oa tamm ebed galvet d'ar stad a vuez-se.
●(1915) HBPR 53. Ar gristenien a gave bras guelet beleien o plega. ●170. Etouez ar veleien touerien, koulskoude, meur a hini a gave bras dimezi. ●(1953) BLBR 65/golo 2. Darn a gav bras e ve kaset d'ezo eur paper arc'hant. ●(1985) AMRZ 110. M'am-eus dizoñjet an abeg, em-eus soñj mad euz ar fasadou a bakis digantañ, ar pez a gavis bras-kenañ.
(3) Bezañ bras gant ub. : être choqué.
●(1879) BAN 123-124. An Itron, bras ganthi clevet ar goulen-se, ne brizas ket respont. ●(1880) SAB 145. Simon a oe braz ganta gvelet Jesus ken madelezuz e kever un evelep pec'heurez. ●(1894) BUZmornik 112. eskop ha patriarch Konstantinopl a oue braz ganthan beza kelennet gant eskop ha patriarch Aleksandrii.
●(1908) FHAB Even 178. ni koulskoude a vije bras ganeomp beza lakeat sperejou berr ha pounner. ●(1925) BUAZmadeg 90. Nestorius a oue braz gantan beza kenteliet gant ar re a oa dindannan. ●250. Hiniennou euz ar venec'h a oue braz ganto, da genta, beza renet gant Anselm, dre ma oa er gouent kalz re all kosoc'h evitan.
(4) Bezañ bras udb. gant ub. : trouver qqc. choquant.
●(1925) BUAZmadeg 195. met hema en doa ranket gortoz eur pennad, hag a oa bet braz an dra-ze gantan.
(5) Bezañ bras e galon : avoir le cœur rempli de chagrin.
●(1867) FHB 116/93b. n'oa ket evit lavaret netra e-bed ken, ker braz oa he c'haloun.
IV. Adv.
A.
(1) Beaucoup.
●(14--) N 811. Vn sourcy am gruy bras, tr. «Un souci me chagrine beaucoup.»
●(1787) BI 114-115. Ean ë vourrai brass énn é vacation poéniuss. ●(1790) MG 166. me vourr bras én hé hompagnoneah.
●(1839) BESquil 308. Bernardin e gâré bras er vertu a burtæt.
●(1912) BUEV 52. er herent nen dint ket eùéhet vras. ●111. ne oé ket skoleit vras. ●(1913) AVIE 341. Neoah en doar en doé krénet bras. ●(1921) BUFA 83. Franséz e garé bras er beuranté. ●122. Er léh-sé e blijé bras d'er sant. ●128. Franséz e vouré bras er groh en doé kavet ér mañnéieu. ●(1942) DHKN 70. Damezél ker, emé ean, laret hou poè dein er uéh aral, é voureh bras é lenn romanteu.
(2) Grandement.
●(1576) Cath p. 6. da hem maruaillaff a grez en bras, tr. «Tu t'émerveilles grandement.»
●(1846) BAZ 331. e voa gouscoude rebutet, casseet ha goal-dretet bras gant he vam. ●(1877) EKG I 180. D'ar mareou-ze, oa dija eat braz var an oad.
(3) Très.
●(1580) G 1044. ma mam so claff bras ha dyhaet, tr. «Ma mère est très malade et mal à l'aise.» ●(1612) Cnf.epist 34. Doctoret scauant ha gouizyec bras. ●(1612) Cnf 61b. dibriff boetdou delicat bras. ●(1647) Am A.285. Mar bez ret dyff franc buhan haranguy, / Doanyet bras vezy à melconiet, tr. « S’il me faut librement, vite, haranguer, / Je serai très ennuyé et affligé »
●(1710) IN I 272. pe da viana profitabl bras.
●(c.1825-1830) AJC 3684. ar person a voa cos bras. ●(1838) CGK 17. yen bras. ●(1846) BAZ 686. Evel ma oa he ermitach enk-bras evintan he-unan.
●(1904) DBFV 30a. ponnér bras, tr. «très lourd.» ●(1925) DLFI n° 6/2c. Ah ! fidandoustik ! Laou, kountant braz oun avad da velet ac'hanoc'h aman. ●(1945) GPRV 4. n'eus ket pell bras c'hoaz. ●(1975) UVUD 164. (Plougerne) Ar re-he doa paour, paour bras kea.
(4) Gravement.
●(1612) Cnf 19b. Brassoch è pech an heny pe-heny à lazr hac à dirob madou ez nessaff publiquamant.
B. Loc. adv.
(1) Dre vras : en gros, sans rentrer dans les détails.
●(1948) KROB 5/7. ne gomzimp peurliesa eus an abadenn nemet dre vras. ●(1955) STBJ 213. A-viskoaz eo bet Pleiben, dre vras, eur barrez kristen.
(2) Ez vras : (devenu) grand, adulte.
●(1925) KANNgwital 274/9. diskuez a rea ez vihan petra vije ez vras.
(3) Zo brasoc'h : qui plus est.
●(1576) Gk I 262. Hoguen so brassouch, ne dleomp cafet volontez, na nep Inclination do choantat nac apetifu.
(4) Etre bihan ha bras : l'un dans l'autre.
●(1909) BOBL 22 mai 230/2e. Etre bihan ha braz, eur vioc'h a ro beb bloaz tri mil litrad troaz.
(5) A vras : (vendre) en gros.
V. [empl. comme subst. Voir braz] Diouzh ar braz ma'z eo : suivant la taille de.
●(1942) FHAB Du/Kerzu 224b. ha yao d'ober tro ar park… teir, peder, pemp kwech diouz ar bras m'eo al lis.
VI.
(1) Bezañ bras an tamm gant ub. : voi tamm.
(2) Bezañ bras d’an taol : voir taol.
(3) Bras evel forn Karaez : voi forn.
(4) Ken bras evel ur pres-laezh war e benn : voir pres.
(5) Pignat war e varc'h bras : voir marc'h.
- bras .2
- bras .3bras .3
voir bres .1
- brasaatbrasaat
v.
I. V. intr.
(1) Grandir.
●(1659) SCger 133b. brassaat, tr. «deuenir grand.» ●(1732) GReg 468b. Devenir grand, tr. «Braçzaat. pr. braçzeët.»
●(1904) DBFV 30a. brasat, v. a. et n. part. eit, tr. «grandir, agrandir, croître.»
(2) (en plt de la mer) Monter.
●(1867) BUE 150. Ar mor a oa neuze o vrasaat.
(3) Prendre de l'importance.
●(1910) MBJL 149. Bras eo o galloud hirie, emean ha war vrasaat ec'h a.
(4) =
●(1767) ISpour 117. Ag er holere ita enn drespet doh hou Nessan, é vrassa hou calon doh-t'ou.
(5) Grossir.
●(1849) LLB 1015-1016. Touchant neoah é houiv hag é koéh ol er bleu, / É krog hag é vrasa er freh ar er bareu.
II. V. tr. d.
(1) Agrandir.
●(1499) Ca 26a. g. faire plus grand. b. brassat.
●(1732) GReg 19a. Aggrandir, rendre plus grand, tr. «braçzaat. pr. braçzéët.» ●468b. rendre grand, tr. «Braçzaat. pr. braçzeët.» ●(1790) MG 29. brassæt vou gloër en dud vat !
(2) Augmenter.
●(c.1500) Cb 29a. g. faire gros. b. brassat.
- brasadur
- brasaer
- brasaerezbrasaerez
f. –ioù Agrandisseur photographique.
●(1931) VALL 14b. appareil d'agrandissement, tr. «brasaerez f.»
- brasaerezh
- brasanaoudegezhbrasanaoudegezh
f. Connaissance approximative.
●(1964) YHAO 129. kaout ur vras-anaoudegezh eus o finvidigezh.
- braseled
- braseletez
- brasentez / brazentezbrasentez / brazentez
f.
(1) Taille.
●(1977) PBDZ 742. (Douarnenez) brasentez, tr. «grandeur.» ●(1979) VSDZ 75. (Douarnenez) brazentez ar vag, tr. (p. 238) «la longueur des bateaux.» ●(1982) HYZH 147/19. (Poullann) 'vie ket graet da bep hini [botoù] hervez e vrasentez.
(2) Orgueil.
●(1872) ROU 93b. Orgueil, tr. «brazentez.»
●(1924) NOLU 11. er peh e zou bet, / Dré vrazanté, get ur verh aral disprizet.
(3) Froissement d'amour-propre.
●(1927) GERI.Ern 66. brazanté V[annetais] f., tr. «froissement d'amour-propre.»
- brasi-brasoubrasi-brasou
adv. Bras dessus, bras dessous.
●(1945) DWCZ 31. o pourmen «brasi-brasou» gant eur paotr yaouank.
- brasjediñ
- braskannañbraskannañ
v. tr. d. (en plt de pluie) Durcir le sol.
●(1942) VALLsup 19b. Battre et durcir le sol, en parl. de la pluie, etc., tr. «bras-kanna L[éon].» ●58a. Durcir. En parl. de la pluie ; durcir le sol après l'avoir détrempé, tr. «braskanna.» An douar a zo ker braskannet gant ar glao m'o devo poan an traou o tiwan (Perrot).
- braskempennbraskempenn
m. Arrangement rapide.
●(1847) MDM 226. Ar goëleou (...) aveac'h e vez great d'ezho dioud ar mintin eur braz-kempenn.
- braskomz
- braskontbraskont
m. –où Aperçu.
●(1931) VALL 29a-b. Aperçu ; en parl. d'une estimation de prix, rendement, devis, etc., tr. «bras-kont.»
- braskontañ
- braslaer
- braslaerez
- braslenn
- braslinennadur
- braslinennañbraslinennañ
v. tr. d. Croquer, dessiner.
●(1931) VALL 173a. Croquer, dessiner rapidement, tr. «bras-linenna.»
- brasoni / brazonibrasoni / brazoni
f./m. –ioù
(1) Orgueil, suffisance.
●(14--) N 590-591. Euez pechet so cometet e ty / Dre euffr calon ha guenou brasony, tr. «Le péché qu’on commet dans la maison, / Par l’œuvre du cœur et des lèvres, l’orgueil.» ●(1557) B I 796. Ma brassony an (lire : am) groa disconfiet, tr. «mon orgueil m’a perdu.»
●(1767) ISpour 86. er miserable gloër ha brasonni-zé.
●(1824) BAM 277. ne barlantont outo nemet gant brassouni. ●(1872) ROU 92b. Morgue, tr. «Brazoni.» ●93b. Orgueil, tr. «Brazoni.»
●(1907) AVKA 105. c'houi ha na deu nemed gan brasoni ha difians, na baro kammed dirakoc'h ar wirione, nemed en dramc'houlou. ●183. diwallet deus ar brasoni. ●(1942) DHKN 58. abeg de roufl ha de vrazoni.
(2) Brasoni a galon =
●(1790) MG 359. Mar hou poai santét ur certæn brasoni a galon ér momand ma hoai bet larét deoh é vehai deit compagnoneah de repazein d'hou ti.
(3) Magañ brasoni : nourrir de l'orgueil.
●(1935) BREI 400/2b. Pesort brasoni a vagont en o c'hreiz. ●(1936) BREI 448/1c. Techet eo da vaga brasoni.
(4) Ober brasonioù =
●(1891) MAA 134. Diwallit avad da ober re a vrassouniou.
(5) = (?) Mésentente (?).
●(1902) LZBg Gwengolo 215. Mem brér en des reit en taul kontel sé d'ein, én arben ag un tamig brazoni e oé bet étré zomb.
- brasonius
- BraspardizBraspardiz
pl. Habitants de Braspart.
●(1922) GLPI 41. Va hunvre 'echuas pa welis Braspardiz / O stoui 'harz ar Roc'h 'vel e-tal eun iliz.
- brasparediñ