Devri

Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés

Page 93 : de brelinsat-brelinsin (4601) à brennidan (4650) :
  • breliñsat / breliñsiñ
    breliñsat / breliñsiñ

    v. tr. d.

    (1) Breliñsat (dour) ouzh, àr ub. : éclabousser qqn (d'eau).

    ●(1914) DIHU 103//15. Er mestr e dapas ur seillad deur hag er berlinsas doh er vestréz. ●(1919) DBFVsup 10b. brelinsein, brelinsat, tr. «arroser, éclabousser.» ●(1921) GRSA 227. ha de vrelinsein deur arnehon.

    (2) Breliñsat ub. a : asperger, éclabousser qqn (d'eau, etc.).

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Les Cheuaus qui courent dans un lieu, plein de fange font Iaillir la boüe sur les passants, tr. «er roncet a red en ul leh carguet a fanc, a straq' a verlinc' a fanc erré a t/dremen.» ●berlincein signifie barbouiller, eclabousser.

    (2) Breliñsat udb. gant : asperger (qqc. d'eau, etc.).

    ●(1921) GRSA 198. é vrelins get en deur diabarh el lestr. ●(1934) BRUS 46. Arroser (en éclaboussant), tr. «brelinsein.» ●(1942) VALLsup 57a. Doucher, tr. «brelinsat (et éclabousser).»

  • breliñser
    breliñser

    m. –ioù Appareil à douches.

    ●(1936) DIHU 300/96. Hiziù éh omb kaset d'en em holhein get er brelinsér. ●(1942) VALLsup 57a. appareil à douches, tr. «breliñser m.»

  • breliñsiñ
    breliñsiñ

    voir breliñsat

  • brell .1
    brell .1

    adj. Sot, écervelé, brouillon, désordonné.

    ●(1869) FHB 227/142b. n'oud ket ker brell evel ma sonjen... ●(1872) FHB 394/227b. paotred briz ha brell.

    ●(1927) GERI.Ern 67. brell adj., tr. «Brouillon, qui fouille partout.» ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Brell = ano-gwan, a dalv kement ha : sot, lodennek e park ar Briz. ●(1964) ABRO 8. Siouazh ! brell ha skañbenn e oa ha ne daolis ket an disterañ evezh ouzh an alioù fur aroe din.

  • brell .2
    brell .2

    m. –eion Homme écervelé, désordonné, brouillon.

    ●(1890) MOA 214a. Qui met tout en désordre, tr. «brell, m. pl. eien.»

    ●(1915) MMED 279. Eur brell, re droet da c'hoapât. ●(1927) GERI.Ern 67. brell m., tr. «Brouillon, qui fouille partout.»

  • brell .3
    brell .3

    m. –ed (ichtyonymie)

    (1) Brème.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 80). Brell «breme».

    (2) Perche.

    ●(1633) Nom 46b. Percha : perche : peirg, perchet, brellet.

    ●(1876) TDE.BF 73b. Brell, s. m., tr. «Perche, poisson ; pl. ed.»

    ●(1927) GERI.Ern 67. brell m., tr. «Perche, poisson.»

  • brelladur
    brelladur

    m. Action de brouiller, de devenir insensé.

    ●(1962) EGRH 19. brelladur m., tr. « Action de brouiller, de devenir insensé. »

  • brellañ
    brellañ

    v.

    (1) V. tr. d. Brouiller, mettre en désordre.

    ●(1659) SCger 121b. troubler, tr. «brella.» ●133b. brella, tr. «brouiller.»

    ●(1847) FVR 2. ne dalvezont nemet da sodi sperejou ann oll ha da vrella pep tra. ●(1876) TDE.BF 73b. Brella, v. a., tr. «Mettre en désordre.» ●(1890) MOA 214a. Mettre en désordre, tr. «brella.»

    ●(1927) GERI.Ern 67. brella v. a., tr. «brouiller, mettre en désordre.» ●(1931) VALL 209b. mettre en désordre, tr. «brella act.»

    (2) V. pron. réfl. En em vrellañ : se brouiller dans ses propos, cafouiller.

    ●(1862) JKS 14. buan e teu zo-ken d'en em vrella mar fell d'eur re-bennag enebi out-han.

  • brellentez
    brellentez

    f. Fait d'être sot, écervelé, brouillon.

    ●(1867) FHB 120/123b. n'euz nemed Doue hag a ouffe gout pegueid ez a brellentez ar Barizianed.

  • brellerezh
    brellerezh

    m. Action de brouiller, de rendre insensé.

    ●(1962) EGRH 19. brellerezh m., tr. « action de brouiller, de rendre insensé. »

  • brellet
    brellet

    adj. Brouillé.

    ●(1924) NFLO. brouillé. va lagad 'zo brellet.

  • brellez
    brellez

    f. Femme écervelée, désordonnée, brouillonne.

    ●(1876) TDE.BF 73b. Brellez, s. f., tr. «Femme brouillonne et qui met tout en désordre dans une maison.» ●(1890) MOA 214a. Qui met tout en désordre, tr. «brellez f.»

  • brelobi-
    brelobi-

    voir berlobi

  • brelochenn
    brelochenn

    voir morlochenn

  • brelu
    brelu

    adj. Sot.

    ●(1919) DBFVsup 10b. brelu, tr. «sot (Pl[umeliau]).» ●(1925) DIHU 165/231. Balh, ha brelu.

  • brem
    brem

    s. –ed (ichtyonymie) Brème.

    ●(1633) Nom 45a. Cyprinus latus, barbari prasemum vocant, abramidem bellonius, brasme, brem : vr brem, bremet.

  • brema
    brema

    adv. Maintenant.

    ●(1936) DIHU 296/30. Brema deulinet ha goulennet pardon get Doué.

  • bremaik
    bremaik

    adv.

    (1) [avec un v. au fut., au prés.] Bientôt, tout à l'heure, sous peu.

    ●(1857) CBF 20. Bremaik e kerzinn d'ann daoulamm ha d'ar c'haloup ruz, tr. «Je vais partir au grand galop.» ●(1870) MBR 326. Pe ma ne deuit ket bremaik, ni grogo enn ho kabiez. ●(1878) EGK II 19. ha bremaik me en diskouezo dit. ●50. guelet a reot bremaik eo mad an droug-eür da eun dra-bennag. ●261. Bremaik e ranne ho kaloun. ●(1894) BUZmornik 653. pardaez eo dija, ha bremaik ema noz.

    ●(1905) ALLO 76. Pe bremaik me lakai an archer / Da gregi en da jerch, riblaer. ●(1909) KTLR 145. Du-ma, a lavare unan, e vo goadegennou evit askoan, bremaik. ●(1925) BRUD n° 11, 12, 14, 15, en 1963 par Emgleo Breiz, Brest, graphie et pagination différentes de l’édition de 1925, puis en 2003 une édition bilingue par Skol Vreizh préparée par Bernard Cabon)">BILZ 171. bremaik ne welfer pekad.

    (2) [avec un v. au passé, au prés.] Il y a peu de temps.

    ●(1877) EKG I 213. bremaik zoken edo Mari-Jann ha me o komz anezhan. ●(1878) EGK II 160. lavaret a ri d'eomp-ni piou ac'h eus gwelet bremaik o kemeret an teac'h ?

    ●(1907) DRSP 71. O vont da zouara edont aze bremaik / En aot doun koulskoude ! ●(1908) KMAF 9. Bremaik e oan war ar pare da lavaret d'eoc'h...

    (3) [avec un v. au prés.] Presque, pratiquement.

    ●(1889) ISV 342. Abaoue pemp bloaz hag antercant zo ma zoun ganet, ha bremaik c'huec'h vloaz hag antercant ma emaoun o verdea var ar gazek c'hlaz...

    ●(1923) KNOL 15. Da brad ne dalv netra. Ema goloet, bremaïk, gant ar brouan. ●(1947) BIKA 45. Bremaik emaout er-maez. ●(1958) BRUD 4/16. Baleet em-eus bremaïg dre ar bed-oll. ●(1972) SKVT I 68. Gwir ivez 'ta e oa ken uhel bremaik ha tour-tan Pen-Marc'h.

  • bremaik-souden
    bremaik-souden

    adv. Il y a peu.

    ●(18--) SAQ I 276. Evel ma hel lavaren deoc'h, bremaïk souden.

  • bremañ
    bremañ

    voir bremañ

  • bremañ 'n deiz
    bremañ 'n deiz

    adv. Au jour d'aujourd'hui.

    ●(1935) LZBl Gwengolo/Here 151. hag ounnez eo, breman 'n deiz, kredenn ar vedisined desketa war al lorgnez.

  • breman / bremañ
    breman / bremañ

    adv., adj., m. & conj.

    I. Adv.

    A.

    (1) [avec un v. au prés.] Maintenant.

    ●(1472) Js ms latin BNF 1294 f°198. Gruet eu tom hep chom an comun goude dilun an suzun guen. / breman ez guellet guelet scler na gueu quet ter map an spernenn. tr. « Le commun (des saints) a été fait vivement, sans s'arrêter, après le lundi de la semaine blanche (des Rogations) ; / Maintenant vous pouvez voir clairement si le fils de l'Épine n'est pas expéditif. » ●(1499) Ca 26b. Breman. g. maintenent. ●(1647) Am.ms 507. Fentis Marquisa bremaff gant Ioaic, tr. « La feinte de Marquisa maintenant avec Joaic »

    ●(1659) SCger 75b. maintenant, tr. «breman.» ●(c.1680) NG 89-90. Breman, pehour ha pehoures, / Pedam Marië. ●(1741) RO 938. digemen breman ma baronnet. ●(1792) HS 126. Güélamp bermènn. ●296. unan bèrmenn, enn aral acoup.

    ●(1869) KTB.ms 14 p 94. c'hoariomp breman ur barti c'harto.●(1878) EKG II 19. Neuze oa d'eoc'h tenna varnez-han ha ne ket breman.

    ●(1902) PIGO I 183. breman, pan oun pare deuz ma labour, n'am euz ken ezom dioutan. ●(1907) RNDL 169. Er Spered-Glan e za borman. ●(1925) DIHU 172/350. É ma borman é kan émesk er vartired.

    (2) [avec un v. à l'imparf.] Désormais.

    ●(18--) KTB.ms 15 p 308. breman ez oa kalz sotoc'h c'hoaz, evel ur pentoc'h.

    ●(1928) LEAN 105. e lec'h mont a lamm, a gas evel gwechall, oa breman poellus, he oberou a oa reizet mat.

    (3) [avec un v. au fut.] Maintenant.

    ●(1647) Am 540. Bremaff aï podat dre va gargaden, tr. «Maintenant une potée passera par mon gosier.»

    (3) [avec un v. au fut.] Désormais.

    ●(1935) DIHU 289/304. breman é vo rigetoh er predeu a pe veemb éh obér hent.

    (4) Tantôt.

    ●(1633) Nom 139b. Coagmenta alterna : pierres posées tantost en longueur, tantost de costé : mæin poset ha lecquæt breman en ô het brema-ia á costez.

    B. Loc. adv.

    (1) Adalek bremañ : à partir de maintenant.

    ●(1922) LZBt Gwengolo 5. Breuriez ar Fe, adsternet, a vo adalek breman e Rom.

    (2) Bete vremañ / betek bremañ : jusqu'à maintenant.

    ●(1860) BAL 254. deoc'h bete vrema. ●(1878) EKG II 214. Bete vreman, evel a c'houzoc'h.

    ●(1908) PIGO II 30. mes betek breman, allas, oun manet war ar marc'had.

    (3) Evit bremañ : alors que maintenant, à présent.

    ●(1908) FHAB Ebrel 110. evit doare d'ar mare-ze al lann a deue mad el leac'h-se, evit breman, ne ves kavet eno nemet mein, bruk ha flaj.

    (4) A-ziwar-vremañ, a-ziàr-vremañ : désormais.

    ●(1913) AVIE 284. a ziar bremen n'en dèbrein mui [er Pask] betag ma vou groeit é ranteleh Doé. ●(1929) FHAB Meurzh 83. A ziwar vreman e vo gwelet ma oa gwir ar garantez-se.

    (5) Diwar-vremañ : désormais.

    ●(1862) JKS 295. ne vezo ket hirr ho poaniou diwar-vreman.

    ●(1911) SKRS II 181. Divar vreman, ne fell d'in mui tanva berad guin ebet.

    (6) A-benn bremañ : à présent.

    ●(1905) BOBL Here. Eureujet oun a-benn vreman d'ar bennhêrez ar goanta. (d'après KBSA 131). ●(1908) KMAF 7. Va marc'h Laouik a dle beza sterniet ouz va gwetur a-benn vreman. ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. «Er gwaskijenn e tle kana ar goukou, a-benn bremañ.» ●(1966) BAHE 47-48-49/2. Ha petra eo ruflaniñ, glannaat ? Gerioù marv a-benn bremañ ha na glever mui nemet digant tud aet war an oad pa gomzont eus an amzer.. gwechall.

    (7) War-benn bremañ : à présent.

    ●(1866) LZBt Gouere 175. ellec'h eo, ar fians-ze hon euz, war-benn breman kurunet.

    ●(1907) AVKA 220. Aotro, warbenn brema e zo c'houez ganthan.

    II. Adj. [empl. comme épith.]

    (1) Actuel.

    ●(1880) SAB 216. grit d'in beza saveteed diouz an dristidigez vrema.

    (2) An amzer vremañ : le temps présent.

    ●(1905) KANngalon Here 514. ma 'c'h avesaomp ouz an amzer vrema. ●(1908) KMAF 10. Dampret vo va ene, ma n'eo ket diwar an diaoul koz an holl zervicherien a zo en amzer-vreman !

    (3) Ar mare bremañ : le temps présent.

    ●(1909) FHAB Here 300. Evelse ema an den : e galon, divlazet diouz ar mare breman a gav eun dudi prederia var an amzer goz.

    III. M. Temps présent.

    ●(1948) LLMM 6/8. Ar bremañ put ha garv. (...) munutennoù diniver ur bremañ rannet e daou. ●(1949) LLMM 14/40. muioc'h douget d'ar bremañ marvel eget d'an dazont a Sklerijenn beurbad.

    IV. Loc. conj. Bremañ pa : maintenant que.

    ●(18--) SBI I 244. Breman p'omp arru braz hon daou, / A so savet caranteou, tr. «Maintenant que nous sommes devenus grands tous deux, / Il est né des tendresses (entre nous).»

    ●(1907) DRSP 66. Breman p'hon deuz gellet tec'het kleze ar saoz. ●(1912) BUAZpermoal 702. Breman pa'c'h out en kroug, sent.

  • bremañ-diwezhañ
    bremañ-diwezhañ

    adv. Il y a peu.

    ●(1869) FHB 208/410a. Breman diveza en deuz adarre savet eun hospital. ●(1877) FHB (3e série) 32/253a. a zo en em lakeat var ar renkou, brema diveza, evit beza depute.

  • bremañ-sonn
    bremañ-sonn

    adv. Bientôt, à l'instant.

    ●(1792) BD 4252. men a ya breman son da aprou guirione, tr. «Je vais immédiatement voir si cela est vrai.» ●(17--) CBet 2315. Ma reomp breman sou'n, aman pep a tantat, tr. «que nous fassions à l'instant même, chacun un feu ici.»

    ●(1908) FHAB Here 305. bremazont ni hen talvezo dezan. ●177. evel ma lavare bremazonn hon c'hazeten. ●(1954) LLMM 47/35. bremazonnik. ●(1959) BAHE 18/5. kenavo bremazonn.

  • bremañ-souden
    bremañ-souden

    adv. Bientôt, à l'instant.

    ●(1659) SCger 133b. bremasouden, tr. «incontinent.» ●(1727) HB 139. Bremasouden, o va Salver, / En em gueffot var an Auter. ●(1728) Resurrection 2339. Pa nende deut guenet presant breman souden. ●(1783) BV 11/263. me ia breman souden dre ruiou babillon. ●(1792) BD 5053. ariu guenemp breman souden aman, tr. «qui nous est arrivée, maintenant, soudainement ici.»

    ●(1824) BAM 209. evel hon deus lavaret bremâ-souden. ●(1838-1866) PRO.tj 189. Breman souden ne reïo bal. ●(1857) HTB 11. hag a leinfeomp war eun dro breman souden. ●(1865) LZBt Gouere 13. Breman-zouden me a ielo kouit diwar ar bed man. ●(1867) MGK 104. brema-zouden / Ra vo c'houezet ann tan.

    ●(1908) PIGO ii 75. Me ’m eus bet, breman zouden, eur bilhed-vot, hag a zo barrek da lakat c’houenn en lêrou unan bennak. ●(1910) MBJL 76. kerzet a refomp bremazouden. ●(1970) BHAF 235. Bremañ souden e welfe loutig e galon. ●(1974) TDBP III 207. Brema-souden e raio ur savadenn d’he fenn, tr. « tout à l’heure elle fera une élévation de la tête (elle lèvera la tête) »

  • bremañ-souden-Doue
    bremañ-souden-Doue

    adv. Bientôt, à l'instant.

    ●(1908) PIGO ii 114. an hini a vo barnet aman breman-zouden-Doue.

  • bremañ-souden-vatant
    bremañ-souden-vatant

    adv. Bientôt, à l'instant.

    ●(1689) ANton.ms 410. brema souden uatant on hol quamaradet. ●(17--) EN 180. Ja anter lirf, bremesoud[en] vatand, tr. «Oui, d’un demi-cent de livres tout à l’heure, à l’instant.»

    ●(1850) JAC 8. Bremâ-zouden vatan.

  • bremañ-treta
    bremañ-treta

    adv. =

    ●(1867) FHB 119/120a. brema treta goude beza drebet va faisan.

  • bremañ-tuchant
    bremañ-tuchant

    adv. Tout à l’heure.

    ●(1659) SCger 115b. tantost, tr. «brema touchant.» ●133b. brematuchant, tr. «item.»

    ►'mañ tuchant : tout à l'heure (passé & futur).

    ●(1973) AMED 34. Gwesoc'h hoaz, matuchen oa mud. Breman on bouzaret ganti. ●(1974) THBI 191. Pa vello da wreg ahanout ma tuchant.

  • bremanaat
    bremanaat

    v. tr. d. Moderniser.

    ●(1931) VALL 472a-b. Moderniser, tr. «bremanaat.»

  • bremanik
    bremanik

    adv. Tout à l'heure.

    ●(1936) DIHU 296/19. Eh éh d'obér hou katèùen bremanik ?

  • bremañja
    bremañja

    adv. Bientôt.

    ●(1728) Resurrection 1849. Rac cals a logerrien hon beso bremanja.

  • bremija
    bremija

    adv. Tantôt.

    ●(1659) SCger 115b. tantost, tr. «bremiia.» ●134a. bremiia, tr. «item.» ●(1732) GReg 433a. Tantôt à la fraîcheur, tr. «bremija da'r gouyender.»

    ●(1890) MOA 142b. Bientôt, tr. «bremicha (bremaik-dija), à Ouessant.»

    ●(1909) BROU 209. (Eusa) Brimichá, tr. «Tantôt.»

  • bren
    bren

    m. Roi.

    ●(1876) TDE.BF 74a. Bren, s. m. (anc.), tr. «Roi.»

    ●(1907) FHAB Eost 170. ar roue pe ar brenn a rene ar vro.

  • Brengoloù
    Brengoloù

    n. de l. Bringolo.

    (1) Brengoloù.

    ●(c.1825-1830) AJC 6701. ar merser santaganton panverid a bringoulo.

    ●(1933) BREI 332/4e. Bringolo.

    (2) Noms de famille.

    ●(1970) NFBT 23 N° 177. Brangolo. ●N° 178. Brangoulo.

  • brenin
    brenin

    m. -ed Roi, prince.

    ●(1839) BBZ I 330. Eur vrenin deuz a Ivreni, / Enn doa eur merc’h da zéméhi, / Deuz ar vrénhézed ar vraoan, / Hag hi hénavet Enoran. ●(1865) FHB N° 21/164b. nemet Loeiz Vrenin na ree. ●note : Loeiz Vrenin, pe ar Brenin Loeiz, da lavaret eo : Ar Roue Loeiz. Hon tud koz a rea peurliessa Brenined euz hon roueou. Fellet eo bet d'in lakaat ar guer-ze em skrid avechigou da viret na ve ankounac'het a-gren gand an dud a vreman.

    ●(1962) GERV 111. Brenin illur, ha, dre c’hras an Aotrou, gwellañ kevezour Aviel ar C’hrist, hor Salver.

  • breninez
    breninez

    f. -ed Princesse.

    ●(1839) BBZ I 330. Eur vrenin deuz a Ivreni, / Enn doa eur merc’h da zéméhi, / Deuz ar vrénhézed ar vraoan, / Hag hi hénavet Enoran.

  • brenk
    brenk

    m. –où

    I. (technique)

    (1) Accoudoir.

    ●(1927) GERI.Ern 67. brénk m., tr. «accoudoir, appui.» ●(1931) VALL 6a. Accoudoir, tr. «brénk.»

    (2) Planche qui forme le côté de l'allée du jeu de boules, bande.

    ●(2004) LBBCA 97. Côtés, tr. «Ar brenk.»

    (3) Croisillon, traverse, bras (d'une croix).

    ●(1710) IN I 211. An teir breinc int eus ar Groas spirituel.

    II. (ichtyonymie)

    (1) Branchie.

    ●(1499) Ca 26b. Brenc an pesc. g. cest ce qui est en loreille du poisson en quoy on voit sil est froys ou non. ●(1633) Nom 42b. Pinnæ : ouyes des poissons : brencquou an pesquet.

    ●(1659) SCger 134a. brenc p. brencou, tr. «ouie de poissons.» ●(1732) GReg 682a. Ouïe, partie de la tête des poissons, qui s'ouvre, tr. «quelques uns disent brencq. p. brencqou.»

    ●(1909) FHAB Mezheven 162. ar pesk a rank kaout dour evit he vrenkou. ●(c.1930) VALLtreg 277. brenk, brenkou : branchies ; tennan e vrenkou d'eur pesk, arracher (ou "divrenkan") ses branchies à un poisson. Le sing. brenk n'est guères employé (Lec'h[vien].). ●(1979) VSDZ 66. (Douarnenez) ar brilli 'zibeskez ket, ar brilli eo disklaouiñ 'ni 'rez. Dibeskiñ eo strilhiñ da roued 'giz gant ar sardin ; e-lec'h ar brilli, disklaouiñ, eo ret tenn' ar mall deus o brenkoù. Ar sardin zo mellet tre o brenkoù ivez, met ar sardin, vi-se, en ur zibeskiñ a lamm ar mall kuit deus o brenkoù e-un e-lec'h ar brilli na lamm ket, tr. (p. 229-230) «pas démailler, car on n'emploie pas cette méthode pour les maquereaux ; les maquereaux tu les déferres. Pour démailler la sardine, il te suffit de secouer le filet, tandis que les maquereaux, il faut ôter les mailles de leur branchies, à la main. Les sardines sont aussi maillées par les branchies, mais il suffit de secouer le filet et elles se démaillent toutes seules.» ●(1986) GEVU v 120. (Pouldahu) o brinioù, tr. «leurs ouies.»

    (2) Nageoire.

    ●(1659) SCger 82b. nageoire, tr. «brencq p. ou.» ●(1732) GReg 682a-b. Ouïe, partie de la tête des poissons, qui s'ouvre, tr. «Scoüarn pesq. p. scoüarnou pesk. (quelques uns disent brencq. p. brencqou : de même que, divrencqa pesqed, pour dire, arracher les ouïes : mais mal ; car brencq. p. brencqou, veut dire, aîleron, ou nageoire, de poisson.).»

    ●(1927) GERI.Ern 67. brénk m., tr. «Nageoire.»

  • brenkañ
    brenkañ

    v. intr.

    (1) S'accouder.

    ●(1927) GERI.Ern 67. brénka v. n., tr. «s'accouder, s'appuyer.» ●(1931) VALL 6a. (S') Accouder, tr. «brénka.»

    (2) (jeu de boules) Jouer en s'aidant du côté de l'allée, par la bande.

    ●(2004) LBBCA 91. Coup par la bande (coup de billard) = brenkañ.

  • brenket
    brenket

    adj. Accoudé.

    ●(1948) KROB 2/6. azezet ouz an daol, branket war e divrec'h e kroaz...

  • brenn
    brenn

    coll. –où

    I.

    (1) Son de céréales.

    ●(1499) Ca 26b. Brenn. g. bren son. ●(c.1500) Cb 30a. cest vng oisel qui vit du son. b. vn aeznn a veo guant brenn. ●(1633) Nom 75a. Furfur : du son, bran : brenn.

    ●(1659) SCger 16b. bran, tr. «bren.» ●112a. du son, tr. «brenn.» ●(1732) GReg 875a. Son, ce qui reste de la farine blutée, tr. «Brenn.» ●Son de froment, tr. «Brenn guïniz.» ●Son de seigle, tr. «Brenn segal.»

    ●(1856) VNA 226. sur du son bien sec, tr. «ar bren séh.»

    ●(1904) DBFV 31b. bren, m., tr. «son (de farine).» ●(1927) GERI.Ern 68. brenn m., tr. «Son de la farine.»

    (2) Bara-brenn : pain au son.

    ●(1907) BSPD II 233. Ne zèbré nameit bara bren.

    II.

    A. Merde.

    ●(1732) GReg 383b. Excrément, ce qui sort après la digestion faite, tr. «brenn.» ●617a. Merde, excrément d'homme, tr. «(En termes honnêtes, on dit : brenn.» ●(1744) L'Arm 237a. Merde, tr. «Brænn.»

    ●(1904) DBFV 31b. bren, m., tr. «bran, fiente.» ●(1927) GERI.Ern 68. brenn m., tr. «bran, excrément.»

    B. fam.

    (1) Bailh ar brenn : cul.

    ●(1923) BUBR 26/451. en eur drei bailh-ar-brenn d'an archerien diot.

    (2) Toull ar brenn : cul.

    ●(1984) LPPN 869. (Poullaouen) toull ar brenn, tr. «l'anus (fam.).»

    (3) Lavarout brenn : dire merde.

    ●(1931) DIHU 245/263. Hi e hello poukein én douar, um guh, laret brenn d'ar chas didruhé e glah leme geti hé zam buhé.

    III. Interj.

    ●(1934) BRUS 178. zut !, tr. « bren ! ioud ! »

    IV.

    (1) Bezañ chomet ar brenn e-touez ar bleud gant ub. : ne pas être bien finot.

    ●(1958) BRUD 4/60 P.-J. Helias. Hogen eur paour-kêz den, pa rêe an arzodig hep gouzoud mad dezañ, pa ne oa ket lemmoh e spered eged eul loiad pri-mañsona, an den-ze a honeze anoiou all : hennez a oa eur huign-zegal, a lavare an dud, hennez eo chomet gantañ ar brenn etouez ar bleud, hennez a zo eur Yannig Heiz-Gerh Na !

    (2) Bezañ pizh war ar brenn ha foran war ar bleud : épargner maladroitement.

    ●(1942) VALLsup 66 (L). De celui qui épargne maladroitement l'on dit, tr. F. Vallée «piz war ar brenn ha foran war ar bleud (L[éon] d'après Perrot).»

    (3) Lakaat ar brenn da gouezhañ diouzh revr ar sent : hurler dans l’église.

    ●(1990) STBL 29 (L) *Tad Medar. Gant ur vouezh spontus da lakaat ar brenn da gouezhañ diouzh revr ar sent, 'vel ma lavarer e Kleder.

    (4) Bezañ laosket an hanter eus e vrenn gant ar Mabib Jezuz : être bête.

    ●(1960) HYZH 65/62 (T) E. ar Barzhig. Non de die, houmañ he deus laosket an hanter eus he brenn gant ar Mabig-Jezus...

    (5) Stank evel brenn : très dense, très abondant.

    ●(1925) SFKH 42 (G) G. ar Born. Ne vé guélet meit bréhieu saùet d'er lué ken stank el bren.

    (6) Kas ub. da zebriñ brenn : faire chuter qqn paître.

    ●(1939) KTMT 171 *Brogarour. Eul lamm all ! Job an Touz en taol-mañ a zo kaset da zibri brenn.

    (7) Ober brenn eus eskern ub. : fracasser qqn.

    ●(1907) MVET 109 (L) Klaoda ar Prat. me a fell d’in ober brenn eus da eskern.

    (8) Mont e vleud da vrenn : voir bleud.

    (9) Sellet berr ouzh bleud ha brenn : voir bleud.

    (10) Na bleud na brenn : voir bleud.

  • brenn-heskenn
    brenn-heskenn

    coll. Sciure.

    ●(1633) Nom 100a. Scobs, lanugo, serrago : scieure, limaille : an brenn esquen, bleut pren.

    ●(1732) GReg 851b. Sciûre de bois ; ce qui tombe en poudre lorsqu'on scie, tr. «Brenn-hesqenn.»

    ●(1876) TDE.BF 74a. Brenn-heskenn, s. m., tr. «Scieure de bois.»

    ●(1900) MSJO 219. Diskolpajou ha brenn-esken. ●(1904) DBFV 31b. bren héchen, tr. «sciure de bois.» ●(1927) GERI.Ern 68. brenn-heskenn, tr. «sciure de bois.» ●(1934) BRUS 277. De la scieure de bois, tr. «bren-hesken.»

  • brenn-koad
    brenn-koad

    m. Sciure.

    ●(1939) KTMT 171. leun a vrenn-koad en e vleo.

  • brenn-Yuzaz
    brenn-Yuzaz

    m.Taches de rousseur, taches de son.

    ●(1732) GReg 550a. Du bran de Judas, taches de rousseur au visage, tr. «Brenn Juzas.»

    ●(1876) TDE.BF 74b. Brenn-iuzaz, s. m., tr. «En termes familiers on appelle ainsi les taches de rousseur.»

    ●(1927) GERI.Ern 68. brenn-Juzaz., tr. «taches de rousseur.»

  • brennañ
    brennañ

    v. intr. Enrober la pâte de pain dans du son.

    ●(1962) EGRH 19. brennañ v., tr. « enrober la pâte de pain dans du son. »

  • brennek
    brennek

    adj.

    (1) Plein de son.

    ●(1876) TDE.BF 74a. Brennek, adj., tr. «Qui renferme beaucoup de son.»

    ●(1927) GERI.Ern 68. brennek, tr. «plein de son.»

    (2) Bara brennek : pain au son.

    ●(1633) Nom 57a. Panis furfuraceus, furfurosus, recrementitius : pain plein de son ou de bran : bara brennec, leun á bran.

    ●(1732) GReg 476a. Gruau, pain bis, dont on n'a pas ôté le son, tr. «bara brennecq.» ●685b. Pain qui est plein de son, tr. «Bara brennecq.»

    ●(1876) TDE.BF 74a. Bara brennek, tr. «du pain rempli de son.»

    ●(1907) VBFV.fb 12a. pain bis, tr. «bara brennek.»

    (3) Merdeux.

    ●(1732) GReg 617a. Merdeux, euse tr. «brennecq.»

  • brennenn
    brennenn

    f. –où

    (1) Brin de son.

    ●(1732) GReg 875a. Un brin de son, tr. «Brennenn. p. brennennou.»

    (2) Très petite quantité.

    ●(1912) BUEV 129. hag aveit ma nen devehé ket kollet ur vrennen ag en amzér-sé, perpet rè vèr, ean e bedé én ur zonet ag é di d'en iliz.

    NOTE : ? forme altérée de breunenn ou singulatif de brenn ?

  • brennid
    brennid

    m./f.

    (1) (anatomie) Sein, poitrine.

    ●(1732) GReg 855a. Sein, la partie éminente, & exterieure de la poitrine, tr. «Prennyd. p. dou. brennyd. p. brenydou.»

    ●(1876) TDE.BF 74a. Brennid, s. m., tr. «Poitrine considérée à l'extérieur et par rapport aux vêtements.»

    ●(1927) GERI.Ern 68. brennid m., tr. «Sein, poitrine.»

    (2) (habillement) Partie du vêtement qui couvre la poitrine.

    ●(1659) SCger 134a. brenit, tr. «ouuerture d'un habit.» ●(1732) GReg 116b. Cachez votre brechet, tr. «Serrit ho prénid.» ●247b. Debrailler, se debrailler, se découvrir trop l'estomac, tr. «digueri e vrennid.» ●247b-248a. Débraillé, ée, tr. «brennid difarle.»

    ●(1927) GERI.Ern 68. brennid m., tr. «ouverture d'habit sur la poitrine.»

  • brennidad
    brennidad

    m./f. –où Plein le sein.

    ●(1732) GReg 855a. Plein le sein, tr. «Brennydad. p. brennydadou.»

    ●(1876) TDE.BF 74a. Brennidad, s. m., tr. «Ce que peut renfermer la partie des vêtements qui correspond à la poitrine.»

    ●(1927) GERI.Ern 68. brennidad, tr. «plein la poitrine, ou le vêtement de la poitrine.»

  • brennidañ
    brennidañ

    v. Se battre en se heurtant la poitrine.

    ●(1876) TDE.BF 74a. Brennida, v. n., tr. «Se battre à la manière des coqs en se heurant la poitrine.»

    ●(1927) GERI.Ern 68. brennida v. n., tr. «se battre en se heurtant la poitrine, comme les coqs.» ●(1931) VALL 61a. se battre en se heurtant la poitrine comme les coqs, tr. «brennida.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...