Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés
Page 94 : de brennidenn (4651) à breskennerez (4700) :- brennidennbrennidenn
f. –où
(1) Bavette (de tablier) ; haut.
●(1857) CBF 26. briniden va zavancher, tr. «la bavette de mon tablier.» ●(1870) MBR 20. ar rouanez a skrivaz d'ezhan e save eunn nebeud brinidenn ha tavancher he bried, evit rei da anaout d'ezhan ez edo o tont da veza brazez, tr. «la reine lui écrivit que la bavette et le tablier de son épouse se relevaient un peu ; elle voulait par là lui faire connaître qu'elle était enceinte.»
●(1927) GERI.Ern 68. brennidenn f., tr. «haut de tablier de femme, montant sur la p[oitrine].»
(2) = (?) Plastron (?).
●(1883) MIL 150. daou floc'h bihan gantho ive bep a vrenniden.
(3) Soutien-gorge.
- brennigbrennig
coll. (ichtyonymie) Patelles.
I.
●(1647) Am 538. Scort he va drouhin quer besq à brinicq, tr. «Mon havresac est maigre, aussi écourté que patelles.»
●(17--) EN 1163. brinic, a cheuvretes, tr. «berniques et chevrettes.»
●(1869) SAG 55. a brinik. ●(1876) TDE.BF 74b. Brennik, brennig, s. m., tr. «Coquillage de mer qui s'attache aux rochers que la mer couvre et découvre. Il est univalve et à la forme d'un cône dont la base est à peu près égale à la hauteur.» ●(1889) CDB 108. souben ar c'hernio brinik, tr. «la soupe aux cornes de berniques.»
●(1904) DBFV 21a. bernigen, f. pl. bernig, tr. «bernique (coquillage).» ●(1906) BOBL 24 novembre 113/d. o klask birnik. ●(1924) FHAB C’hwevrer 63. berniel-mor na gant brennig. ●(1927) FHAB Meurzh 67a. ar brennig hag ar bigorned all a gaver er mor. ●(1927) GERI.Ern 68. brennigenn, brinnigenn f. pl. brennig, brinnig, tr. «Patelle.» ●(1934) BRUS 257. Une patelle, tr. «ur vernigen, pl. bernig.» ●(1939) DIHU 339/332. kement a viskl, bernikled ha rah. ●(1950) LLMM 20/48 (île de Sein). birinig brennics (Naoned : bernique ; galleg lennegel : patelle). ●(1962) EGRH 20. brennig a vez distaget brinik e Loperc’hed ha Dirinonn. ●(1970) GSBG 348. (Groe) daspyɲ ormeil a bernič (= daspugn ormel ha bernig), tr. «des ormeaux et des patelles.» ●(1990) MARV i 25. (Plouenan) Ha rata brinik a veze greet dezo.
●(2010) MOPES 231. (Ar Gelveneg) Birinnig (bernique) : Patelle, bernicle. Ar men Birinnig : «le rocher des patelles», nom d'un rocher du Guilvinec.
II.
(1) Kas da glask brennig da/war Menez Are : envoyer paître.
●(1927) TSPY 18 (L) L. ar Floc'h. Ya, sur oun, ma vije bet du-hont er vourc'h eur stal vras a labour, kement boutaouer bihan a zo er bastell zouar-mañ a halfe mont da glask brennig da Venez Are, pe koueza em zi da ober bouteier. ●(1930) BIAL 23 A. de Carné. Mat, en deus va c'haset da zutal ha da glask brennig war menez Are.
(2) Diroc'hal en e vrennigenn : dormir la tête sur la poitrine.
●(1910) DIHU 58/64 (G) *Mab er Hemenér. Hag er sorbiennour de ziroc'hal en é vreniken...
(3) Na dalvezout ur vrennigenn : n’avoir aucune valzeur.
●(1972) SKVT I 7 (Ki) P.-J. Helias. Er-maez ar peurrest ha ne dalvez ket ur vrennigenn.
- brennigennbrennigenn
f. –où, brennig
(1) (ichtyonymie) Patelle.
●(1904) DBFV 21a. bernigen, f. pl. bernig, tr. «bernique (coquillage).» ●(1927) GERI.Ern 68. brennigenn, brinnigenn f. pl. brennig, brinnig, tr. «Patelle.» ●(1934) BRUS 257. Une patelle, tr. «ur vernigen, pl. bernig.»
(2) par ext. Coquille conique.
●(1927) GERI.Ern 68. brennigenn, brinnigenn f. pl. brennig, brinnig, tr. «Coquille conique.»
(3) sens fig., fam. œil.
●(1882) CDFi 124-27 mai 3. digheri eun neubeut ho brinigennou d'an dud clapez.
●(1909) FHAB Genver 29. digorit mad ho tiou vrinigen. ●(1911) RIBR 19. Digor frank gantan e vrennikennou. ●(1927) TSPY 7. digeri frank da vrennikennou. ●(1959) BRUD 10/45. Ha neuze, fall, fallaad a ra va brinigennou. (not. brinikennou = daoulagad.)
- brennikabrennika
v. intr. Pêcher des patelles.
I.
●(1876) TDE.BF 74a. Brenniga, v. n., tr. «Pêcher le coquillage qu'en Bretagne on appelle brennik.» ●(1878) BAY 22. brenika, tr. «ramasser des breniques.» ●(1878) EKG II 193. E vrinika pe e pesketa e veze bemdez.
●(1900) KAKE 137. ma zoa eat an dud / Da vrinnika var ar palud. ●(1927) GERI.Ern 68. brennika, brinnika v. n., tr. «les recueillir [les patelles].» ●(1962) EGRH 20. brennika, tr. « pêcher des patelles. » (brinika [e Loperc’hed ha Dirinonn]). ●(1970) GSBG 245. (Groe) berniča (= bernika), tr. «ramasser des patelles.» ●252. xizo bed eferniča (= hi zo bet o vernika), tr. «Elle a été ramasser des patelles.»
II. Kas da vrennika : envoyer paître.
●(1877) FHB (3e série) 20/165a. Hag e cassont an den a zizurz da vrinika.
●(1923) FHAB Ebrel 146 Yann Caroff. Mari, plac'h eus ar re goanta / Her c'hasas da vrennika / Pa c'hoanteaz pokat d'ezi. ●(1949) LLMM 16/38 (T) *Jarl Priel. Kae da vrennika !
- brennikaerbrennikaer
m. –ion Pêcheur de patelles.
(1) Brennikaer.
●(1876) TDE.BF 74a. Brenniger, s. m., tr. «Pêcheur de brennik.»
●(1923) FHAB Mae 192. ar brenniger evel ar miliner. ●(1927) GERI.Ern 68. brenniker, tr. «chercheur de patelles.»
(2) (blason populaire) Brennikaerien Plougouskant.
●(2016) TELGR (02.08.2016) [44a] (Daniel Giraudon). Brinikerien Plougouskant, tr. « Pêcheurs de berniques de Plougrescant ».
- BrennilizBrenniliz
n. de l. Brennilis.
(1) Brenniliz.
●(1868) FHB 173/133a. Ar ster Ellis, goude dont euz an douar e Gun-Elle, e troad menez sant-Mikeal, a dreus Brenniliz ha Loqueffret o vont varzu Sant Herbot. ●(1890) MOA 19b. Brenniliz.
●(1905) ALMA 65. Brenniliz. ●(1922) GLPI 23. E dinaou Brenniliz, Sant Mikael ha Kador. ●(1931) FHAB Genver 32. E Brennilis, eul lochennig. ●(1935) OALD 52/129. Eus ar Fouilhez da Vrenniliz ez eus keit ha ma ’z eus diouz Botmeur da Sant-Riwall, da lavaret eo eul leo vale. ●(1995) LMBR 102. Brenniliz.
(2) Dicton rimé.
●(1957) SKOL 5/2/4. Brenniliz ! / An tour e-kreiz an iliz; / An iliz e-kreiz ar vered; / Mar ne gredez ket, / Kae da welout ! ●(1975) BRUD 50/50. Brenniliz ! / An tour e-kreiz an iliz; / An iliz e-kreiz ar vered; / Mar ne gredez ked, / Kae da weled !.
(3) [Toponymie locale]
●(1922) EMAR 58. en eur zistrei a vale e Forc'hen. ●(1955) STBJ 9. er yeuniou a zo etre houmañ ha lenn nevez an Estavel.
- brenniñ
- brentinbrentin
voir brenin
- breo
- breolbreol
f. –ioù Pièce de fer servant à maintenir l'essieu d'une charrette.
●(1732) GReg 154b. Deux crocs de fer attachez à l'aissieu, tr. «Breoll. p. breollyou.»
●(1890) MOA 195b. Croc de l'essieu d'une charrette, tr. «breol, m.»
●(1927) GERI.Ern 68. breol f. pl. iou, tr. «Pièce de fer servant à maintenir l'essieu d'une charrette.»
- breolidbreolid
s.
I. concret. Qui est bigarré, plein de taches.
●(1575) M 1779. Bezcoaz neuoe an heaul, oar teaul dre nep brcaulit (lire : breaulit) / Quen sclcr (lire : scler) é dou lagat, tr. «Jamais ne fut soleil, sur les tuiles, par quelque éclat bigarré / Aussi clair que ses yeux.»
II. abstrait. Faute, défaut, difficulté.
●(1580) G 337. hep breaulyt (variante : brealit) e chemet / Pan ouch duet em lectur, tr. «Sans défaut vous demeurerez, / Puisque vous êtes venus dans mon domaine.»
- breolimbreolim
f. –où Meule à aiguiser.
●(1464) Cms (d’après GMB 82). Breulim, meule pour aiguiser. ●(1499) Ca 26b. Breulim. g. meule pour aiguiser. ●(1633) Nom 252a-b. Cos aquaria, rotaria & gyratilis : queuë à l’eauë : vn breulim, breònolim (lire : breòlim).
●(1659) SCger 134a. breolim, tr. «pierre a aiguiser.» ●(c.1718) CHal.ms iii. pierre a aigüiser, tr. «higolen, men lemmer, uerlim.» ●(1723) CHal 169. Verlim, tr. «Meule pour affiler.» ●(1732) GReg 622b. Meule de couteliers, &c. d'emouleurs, tr. «Breolym. p. breolymou. blérym. p. blérymou. ur vreolym. ur vlérym. Van[netois] berlym. p. berlymëu. ur verlym.»
●(1870) FHB 294/259b. n'o devoa mean hugolin na blerem evit ho lemma.
●(1903) BTAH 356. n'euz bet biskoaz ezom a vlerum. ●(1904) DBFV 31b. brelim, berlim, m. pl. eu, tr. «meule à aiguiser.» ●(1906) MSTR 16. Pa ma var ar vlerim kountel griz ar bourreo. ●(1925) SFKH 18. lakat kentéh é verlim de droein. ●(1927) GERI.Ern 68. breolim, blerim f., tr. «Meule à aiguiser.»
- breolimañ / breolimiñbreolimañ / breolimiñ
v. tr. d.
(1) Aiguiser.
●(1464) Cms (d’après GMB 82). Breulimaff, aiguiser. ●(1499) Ca 27a. Breulimaff. g. mouldre aiguiser.
●(1659) SCger 134a. breolima, tr. «aiguiser.»
●(18--) GBI II 574. Blerimet ho kleve ouz ma hini, tr. «Aiguisez votre épée contre la mienne.»
●(1904) DBFV 31b. brelimein, berlimein, v. a., tr. «émoudre, aiguiser, repasser (un couteau).» ●(1907) VBFV.bf 9a. brelimein, v. a., tr. «émoudre, aiguiser.» ●(1927) GERI.Ern 68. breolima, blerima v. a., tr. «aiguiser sur la meule.»
(2) sens fig. Aiguiser (l'esprit).
●(1926) FHAB Gwengolo 334. n'heller digeri, sevel ha blêrima d'eur bobl he spered nemet dre he yez hec'h-unan.
- breolimer
- breolimet
- breolimiñbreolimiñ
voir breolimañ
- breou .1breou .1
(1) Sortilège.
●(1847) BDJ 145. dén a vreou, tr. GMB 83 «sorcier.»
●(1927) GERI.Ern 68. breou m., tr. «Sortilège, magie.»
(2) Kaout breou : user de sortilèges.
●(1847) FVR 70. lavaret a ret zoken en doa breou. ●(1870) MBR 160. sorset eo gant eur c’hrac’h koz (…) hag he deuz breou hag ardou Satan, war a lavarer, tr. «il est ensorcelé par une vieille bonne femme (…) elle possède, dit-on, les charmes et les ruses de Satan.» ●(18--) CST 27. Me n’ounn dare ha Yann Santek, en doa breou, koulskoude, evit pesketa (...) hag en defe tennet eus ar mor eun hevelep pesk.
- breou .2breou .2
m.
(1) Bref (du roi, du pape).
●(1732) GReg 118a. Brevet, écrit qui contient la grace, ou le don que le Roi fait, tr. «Brëou.»
(2) (marine) Brevet.
●(1904) DBFV 32b. brieu, m. pl. ed, tr. «brevet, t. de marine.» ●(1927) GERI.Ern 68. breou m., tr. «brevet.» ●(1931) VALL 82a. Brevet, tr. «breou m.»
(3) (marine) Naulage.
●(1633) Nom 203b. Naulum : peage : peaig, breou.
●(1732) GReg 653a. Naulage, ce que païe un passager pour passer l’eau, tr. «brëou.»
●(1927) GERI.Ern 68. breou m., tr. «naulage.»
(4) Passavant.
●(1732) GReg 700a. Passavant, terme de bureau, tr. «ur breou.»
- breouadurbreouadur
m. –ioù Brevet (d'invention).
●(1931) VALL 82a. Brevet d'invention, tr. «breou ou breouadur eur gavadenn m.»
- breouañ
- breous
- breoziñbreoziñ
voir broueziñ
- brepennbrepenn
m. –où Bâton à bouillie.
●(1723) CHal 24. Brepeenë, tr. «un mélouer pour faire de la bouillie.» ●(1744) L'Arm 19b. Attelle pour mesler la bouillie, tr. «Bourpeenn.. neu. f.»
●(1876) RECe III 239. är bourpienn = brepenn, tr. «bâton pour remuer la bouillie.»
●(1903) EGBV 48. berpen, m. tr. «bâton à pétrir la bouillie.» ●(1904) DBFV 21a. berpen, bourpen, brepen, m. pl. –nneu, tr. «mêloir, bois pour mêler la bouillie.» ●(1909) BROU 208. (Eusa) Besprenn, tr. «Bâton à bouillie Peut-être corruption de bass-prenn ou de mesk-prenn.» ●(1934) BRUS 237. Le bâton à pétrir la bouillie, tr. «er berpen –neu.»
- bres .2bres .2
m.
(1) Piétinement.
●(1962) EGRH 20. bres m., tr. « allées et venues nombreuses, piétinement. » ●(1990) TTRK 176. bres ar saout o tremen.
(2) Saccage.
●(1915) MMED 38. re zismantret eo an drevajou gant bress ar zoudardet ha skolpou an obuzou.
(3) Ober e vres : saccager.
●(1925) FHAB Gouere 248. E Breiz edo neuze siouaz, ar Zaozon hag ar C'hallaoued oc'h ober o bres, muia ma c'hellent.
(4) Bezañ bres warnezhañ : être opprimé.
●(1872) GAM 51. ar gristenien geiz a veze bres varnezho.
(5) Action de fouler.
●(1927) GERI.Ern 68. bres m., tr. «Action de fouler.»
(6) Beol-bres : brassin.
●(1927) GERI.Ern 68. beol-bres m., tr. «cuve pour brasser (de la bière).»
- bres .3bres .3
m. –où Brassin.
●(1732) GReg 115b-116a. Brassin, vaisseau ou les brasseurs font la bierre, tr. «Breçz. p. breçzou.»
- bres .4
- bres / bras .1bres / bras .1
m. (cuisine) Pâte à crêpes.
●(18--) SAQ II 5. gant pe seurt bleud eo great bres ar c'hrampoez. ●(c.1897) GUN.dihu 147/332. P'en dé groeit mat er bras.
●(1903) EGBV 48. bras, m., tr. «pâte à faire les crêpes.» ●49. ur lonsadig bras. ●(1904) DBFV 30a. bras, m., tr. «pâte pour les crêpes.» ●(1908) FHAB Gwengolo 269. Jeannet (..) a astenne ar brest (sic) gant ar rozel. ●(1927) GERI.Ern 68. bres m., tr. «pâte préparée pour les crêpes.» ●(1934) FHAB C'hwevrer 57. Nag e vo ret d'ezi toka he zuilhenn, larda he fillig, astenn ar brest gant ar rozell, ha rei bec'h d'he astell-grampouez !... ●(1932) BRTG 75. bras krampoeh. (...) meskein er bras. ●(1938) ARBO 233. Hag er vestréz de skoein ar hé bras a bouiz hé nerh : flak ! flak !
- bresadbresad
m. –où Contenu d'un brassin.
●(1732) GReg 115b. Brassin, cuve pleine de bierre, tr. «breçzad. p. breçzadou.»
- bresañ .1bresañ .1
v. tr. d. Mêler de quoi faire la pâte à crêpes.
●(c.1897) GUN.dihu 147/332. Er vatèh (...) / E geij bled ha deur (...) / Hi ou bras hag ou mesk.
- bresañ .3bresañ .3
v. tr. d. Brasser (de la bière).
●(1732) GReg 115b. Brasser, faire de la bierre, tr. «breçza.»
- bresañ / bresat .2bresañ / bresat .2
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Saccager, endommager.
●(1847) BDJ 238. Breçza dezhan he zrevajou, tr. (GMB 81) «endommager (les récoltes).» ●(1872) GAM 33-34. bressad gant treid ar chatal, douarou mesket gant ludu ar re varo. ●(1893) IAI 58. e lakeant an tan er c'heriou, e vresent ar parkeyer.
(2) Fouler.
●(18--) SAQ I 224. relegou ar c'henta maro, a vezo taolet da ventad gant an avel pe da vresa dindan treid an dremenidi.
(3) Briser, casser menu.
●(1890) MOA 157b. Casser menu des pierres, tr. «breza mein.»
●(1909) MMEK 3. mont a reaz beteg bresat ar groaz.
B. sens fig.
(1) (en plt de choses abstraites) Piétiner, fouler aux pieds
●(1906) FHAB Gwengolo/Here 326. hep bresa na mezaoui ar guiriou sakr a ra buhez an Iliz he-unan. ●(1906) KANngalon Gwengolo 195-196. eul lezen evit bresa ha goaska ar relijion. ●(1925) FHAB Meurzh 102. bresa lezennou Doue. ●(1908) FHAB Du 326. bressa o gwir. ●(1915) HBPR 23. mar teufen evit plijout deoc'h da vresañ va c'houstians a zindan va zreid. ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 78b. e chomje hep bresa an distera, gwiriou ha frankizou an Iliz.
(2) (en plt de qqn) Opprimer.
●(1912) BUAZpermoal 694. O lezel da veza breset / Ouspen ar vez, e ve pec'hed. ●(1925) BUAZmadeg 61. difen a reaz ar paourkeaz breset gant ar pinvidik. ●391. ma teufe ar re o deuz relijion d'en em glevet muioc'h, evit na vefent ket breset.
(3) (en plt d'un pays) =
●(1915) MMED 212. ar Prussianed a vresse al Lorrain.
(4) Bredouiller, mal réciter.
●(1882) BAR 218. tremenet calz amzer o vressa eur maread pedenou gant eur speret dibarfet. ●220. bressa ha drailla eur maread pedenou gant eur speret o redek du-ma du-hont.
(5) Bresañ labour : bâcler le travail.
●(1913) FHAB Ebrel 325. Ober labour difre, bresa labour, evel ma lavarent, n'ez ae ket d'ezo tamm bet.
II. V. intr. Se hâter.
●(1935) BREI 438/3c. N'eo ket ret bresa kement-se, evelato !…
III. V. pron. En em vresañ.
(1) V. pron. réfl. Se presser.
●(1902) MBKJ 133. An darn vuia a zo oc'h en em vresa er marc'hajou.
(2) V. pron. réci. Se piétiner.
●(1925) KANNgwital 275/10. Breizis hag int breudeur, en em save an eil enep egile ; en em vressa a reant, en em vrevi, en em gignat didruez.
- bresatbresat
voir bresañ .2
- BreselienBreselien
n. de l. Brocéliande (forêt)
I. Breselien.
●(1910) ISBR 104. adréz dré goed Brésilien. ●(1911) BUAZperrot 449. Sevel a eure manati Gaël e kreiz koat Bresilien. ●491. koat Bresilian. ●(1995) LMBR 5. Piv n’anavez ket koadeg hud Breselien, bro Marzhin ?
II. Formes erronées.
(1) Brekilien.
●(1910) MBJL 22. Koajo Loudeak, re Avelgor, Malane, Coat-an-Noz ha Beffou a zo pastello eus forest Brekilien. ●(1912) MMKE vii. d’ar c’houlz ma vije troc’het gant felc’hier zakr bodik glaz an uhelvar en Koajou Brekilien. ●(1954) VAZA 167. Koad Brekilien, na pelec’h out te ?
(2) Brezelian.
●(1907) FHAB Gouere 137. Koat Brezelian.
(3) Brec’hellean.
●(1947) SBRL I [titre]. Stivellou Brec'hellean.
- breser .1breser .1
m. –ion
(1) Fanfaron.
●(1869) FHB 227/141b. Alo, breser, kea eta en dro. ●(1872) FHB 394/227b. eur bresser a vestr.
●(1923) KNOL 274. Eun teilok, eur bresser n'eo ken.
(2) Personne remuante.
●(1872) ROU 100a. Remuant, tr. «bresseur.»
●(1982) MABL II 69. (Lesneven) breser : pebezh breser ! un den, ur paotr ha n'hell ket chom a-sav, chom sioul.
(3) Faiseur.
●(1927) GERI.Ern 68. breser m., tr. «faiseur.»
(4) Faiseur d’embarras.
●(1962) EGRH 20. breser m. -ien, tr. « faiseur d’embarras, homme qui ne tient pas en place. »
- breser .2
- breser-fankbreser-fank
m. Mendiant.
●(1847) MDM 159. Ar brezerien-fank neuze, o tiskuez ho dourn serret d'an noblanz divergound.
- breser-meinbreser-mein
m.
(1) Cantonnier.
●(1911) SKRS II 17. eur brezer mein (pe eun torrer mein) a ioa krog en he labour ordinal. ●(1927) GERI.Ern 68. breser m., tr. «casseur (mein de pierres).»
(2) sens fig. Celui qui est toujours sur les routes, cheminot.
●(1868) FHB 203/374b. dreist oll Ian zoudard, ar breser-mein, n'en deus peurvuia nemet guenneien rous da ziskuez.
- breserezh .1breserezh .1
f. –ioù Brasserie (lieu).
●(1732) GReg 115b. Brasserie, lieu où l'on fait la bierre, tr. «Breçzérez. p. ou.»
- breserezh .2breserezh .2
m. Brasserie (fabrication de la bière).
●(1927) GERI.Ern 68. breserez m, tr. «brasserie.»
- breserezh .3breserezh .3
m. Action de fouler aux pieds, de piétiner. cf. 2. breserezh
●(1962) EGRH 20. breserezh m., tr. « action de fouler aux pieds, de piétiner. »
- bresetbreset
adj. (cuisine) Farz breset : far sucré cuit au four.
●(1876) TDE.BF 75a. On appelle fars breset, un mets de Bretagne. C'est une pâte mêlée de sucre et d'œufs, et cuite au four. C'est le fars des mariages, etc.
●(1927) GERI.Ern 68. fars breset, tr. «pâte mêlée de sucre et d'œufs, et cuite au four.»
- breskbresk
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqc.)
(1) Cassant, fragile.
●(1659) SCger 60a. fragille, tr. «bresq.» ●134a. bresq, tr. «fragile.» ●(1732) GReg 139a. Cassant, tr. «bresq.» ●Fer cassant, tr. «Hoüarn bresq.» ●Bois cassant, tr. «coad bresq.»
●(1838) OVD 155. podeu forh bresque. ●175. bresque èl gùir. ●(1855) BDE 147. lestreu bresq ha torrabl. ●(1872) ROU 86a. Fragile, tr. «Bresc.»
●(1904) DBFV 32a. bresk, adj., tr. «fragile, cassant.» ●(1911) BUAZperrot 814. en eur pod pri, bresk an danvez anezan. ●(1921) PGAZ 35. Ar vezenn kerez a ioa c'hoaz iaouank ha bresk he skourrou. ●(1983) PABE 88. (Berrien) bresk, tr. «cassant.»
(2) (Ton, parole) cassant, brusque.
●(1744) L'Arm 399a. Une réponse verte, tr. «Ur rescontt bræsque.» ●(1790) MG 140. quin meit conzeu bresq ne larét dehai.
(3) Qui ne dure pas, précaire.
●(1862) JKS 343. nemet sempladurez er vuez bresk-man. ●(1878) EKG II 175. eurusted ar bed-man a zo bresk ! ●(18--) SAQ I 128. plijadureziou bresk ar bed-ma. ●289. ar madou bresk a gaver er vuez-ma.
●(1912) MMPM 37. redet var-lerc'h eur blijadur bresk ha kolluz. ●(1935) BREI 416/2b. pegen bresk ha kollidik eo ar vuhez-man. ●(1938) FHAB Kerzu 250. lakaat kemm (...) etre (...) ar pez 'zo bresk hag ar pez a zo padus. ●(1942) DIHU 373/116. éned aral (...) e daol (...) ou soñnen hir pé bresk.
(4) (musique) Notenn vresk : appogiature.
●(1931) VALL 32a. Appogiature, tr. «notenn vresk f. »
B. (en plt de qqn)
(1) Faillible, faible.
●(1499) Ca 26b. Bresq. g. fraille ou foible.
●(1838) CGK 11. Ar merc'het coant zo ive atao bresq a sentus. ●(1841) IDH 38. avouéet ahoel é oh goane ha bresque. ●(1882) BAR 57. bresk omp evel eun dournad collo seac'h.
●(1909) FHAB Meurzh 70. Ho krouadur a zo yaouank, tener, bresk. ●(1947) YNVL 93. Ar yaouankiz a zo ur boked eus ar c’haerañ ’zo er bed, nemet bresk ha kizidik. Ne c’houlenn ket bezañ flac’hotet.
(2) Brusque.
●(1904) DBFV 32a. bresk, adj., tr. «brusque.» ●(1906) HIVL 28. un dén bresk dré natur, mes ur béleg lan a gred aveit er péh e sellé Doué.
II. Adv.
(1) Nettement.
●(1575) M 2574. Er doen poan en tan fresq, á so bresq drouc escot, tr. «Car souffrir la peine dans le feu vif est nettement mauvais lot.»
(2) Vertement.
●(1744) L'Arm 39. Brusquement, tr. «Bressque.» ●400b. Vertement, tr. «Brésque.» ●(c.1785) VO 41. ean e rescondas deign bresq assès.
●(1838) OVD 141. resistein doh-t-hi [er golér] (…) non-pas bresque ha guet hærre. ●261. Ur voès honeste e gùitta bresque ur fal zén.
●(1904) DBFV 32a. bresk, adv., tr. «brusquement, vertement.»
III. Bresk evel ur gorzenn : voir korzenn.
- breskaatbreskaat
v. intr. Devenir plus fragile.
●(1962) EGRH 20. breskaat v., tr. « devenir plus fragile. »
- breskadur
- breskadurezhbreskadurezh
f. Fragilité.
●(1911) BUAZperrot 133. breskadurez plijaduriou ha pinvidigeziou ar bed-man. ●193. breskadurez traou ar bed-man. ●(1943) FHAB Gouere/Eost 313. Lakaat war hor spered breskadurez madou ar bed-man.
- breskenn .1
- breskenn .2breskenn .2
f.
I. (en plt du bétail)
(1) État d'affolement d'une vache tourmentée par les mouches.
●(1876) TDE.BF 75a. Breskign, s. m. – Saout e breskign, vache affolée qui court et se tracasse à cause des mouches.
●(1927) GERI.Ern 68. breskenn, breskign f., tr. «cet état d'affolement [d'une vache tourmentée par les mouches].»
(2) Mont e breskenn : moucher.
●(1868) FHB 184/221a. ar zaout keiz, stennet hag hegazet gant ar c'helien, a goll ho fenn, a ia e breskin.
●(1959) BRUD 7/26. Aliez e vez diank ar zaout du-mañ, eet e parkeier ar Puñs, pe e gwarimou Kabig, da hoari lampavan dreist ar hleuz pe e breskign.
(3) Affolement (du aux piqûres de taons).
●(1879) ERNsup 149. krog e'vreskenn gant ä(r) zaout, les vaches courent çà et là, Lanr[odec].
●(1931) VALL 164a. les vaches courent çà et là, tr. «krog eo ar vreskenn gand ar saout.»
II. sens fig.
A. (en plt de qqn)
(1) Mont da vreskenn : aller en fête, en bordée.
●(1903) JOZO 39. Allas ! chetu ean oeit, el bamdé, de vrechen ! tr. «Hélas, Le voilà donc parti !... comme tous les jours, en bordée !»
(2) Mont e breskenn : aller ça et là, dans tous les sens.
●(1958) BLBR 113/1. Lod a lavar eo (...) ar bombezennou foll a vez strinket (...) hag a laka ar houmoul da vond e breskin.
(3) Mont e breskenn : se mettre en colère.
●(1925) FHAB Ebrel 127. Ar gwel eus al lochenn dreist-holl a lakea anezan da vont e breskin.
(4) Kas da vreskenn : faire valser.
●(1912) BOEG 124. kenevé hou lézen / Chetu guerso em behé bet groeit un taul-pen / Ha kaset ol en treu hag en dud de vrechen !…
B. (en plt de qqc.) Fonctionner de travers.
●(1932) BRTG 92. Sourvoémet e vezent é huélet un orloj ker fur bamdé, é hoari en dal hag é vrechen pep sul de noz.
- breskenn / breskenniñ .3breskenn / breskenniñ .3
v. intr.
I. (en plt du bétail) Moucher.
●(1659) SCger 81b. mouscher, tr. «bresguign.» ●134a. bresquign, tr. «moucher.»
●(1836) FLF 25. ur vuoc'h hac he loe (...) / er foenneq o vresqin ! ●(1838-1866) PRO.tj 194. Evel eur vioc'h o vreskin e c'haloup. ●(1876) TDE.BF 75a. Breskenn, breskign, v. n., tr. «Courir çà et là comme vache affolée ou piquée des mouches.» ●(1897) EST 27. en éhen vras spontet, / Ou losteu én àuel, er zou prest de verchen. ●(18--) SBI II 186. Cazi 'vel ur vuc'h o vresken, tr. «A peu près comme une vache qui s'affole.»
●(1904) DBFV 30b. brechennein, breskennein, berchen, v. n., tr. «détaler, moucher, courir comme les bestiaux tourmentés par les mouches.» ●(1908) KMAF 64. ar vioc'h koz tregont vloaz marvet o vreskin !
●(1927) GERI.Ern 68. breskenn, breskenni, breskign, V[annetais] brechenn, brechennein v. n., tr. «Détaler, moucher, courir çà et là, comme une vache tourmentée par les mouches.»
II. sens fig. (en plt de qqn).
(1) S'affoler, courir dans tous les sens.
●(1927) GERI.Ern 68. breskenn, breskenni, breskign, V[annetais] brechenn, brechennein v. n., tr. «être affairé.» ●(1935) BREI 392/2d. Ma vije bet an tan, en tu pe du, an dud o dije breskennet...
(2) S'amuser, folâtrer.
●(1838) CGK 6. Debet, crignet, bresquennit lezit ar sourcio. ●(1878) SVE 128 §862. Ar zoner war he varikenn / A ra da iaouankiz breskenn, tr. «Le sonneur sur sa barrique / Met en branle la jeunesse.»
●(1927) GERI.Ern 68. breskenn, breskenni, breskign, V[annetais] brechenn, brechennein v. n., tr. «folâtrer.»
- breskenner
- breskennerezbreskennerez
f. Vache harcelée par les mouches.
●(1962) EGRH 20. breskennerez f., tr. « (vache) qui court beaucoup quand elle est harcelée par les mouches. »