Recherche 'gwe...' : 605 mots trouvés
Page 8 : de gwerliskiniz (351) à gwerz (400) :- GwerliskinizGwerliskiniz
pl.
(1) Habitants de Guerlesquin.
●(1878) SVE 964. Gwerliskiniz, a ras da ras, / Bordelerienn evel chass; / Ar chass ez a d'ann ofern-bred / Ha Gwerliskiniz n'eont ket.
●(1913) PRPR 17. e plich da Werliskiniz konta an taoliou-kaër.
(2) Dicton.
●(1878) SVE 964. Gwerliskiniz, a ras da ras, / Bordelerienn evel chass; / Ar chass ez a d'ann ofern-bred / Ha Gwerliskiniz n'eont ket.
●(2004) TROMK 217b. Gwerliskiniz a ras da ras, / Riboulerien evel chas, / Ar chas a ya d'an oferenn-bred / Met Gwerliskiniz n'eont ket.
- gwermiligwermili
voir gwennili
- GwernGwern
n. de l. Guern.
I. Gwern.
●(1748) CI.pou 131. Gùærnn. ●(1775) HEneu 10/9a. én escopti a uinet er baress hannuet guern / ema, men berder, portret en intron vari à guelhuen. ●10/13a. guern, melran, ha lomaleu, malguennac, ha bubri / baud, pluniaue, quistinnic, hac er guer à bondi / deit de bedein a galon vat dré ur guir garanté / d'en intron vari a guelhuen d'ou secour nos ha dé.
●(18--) OLLI 205. e Parres Guern en Escopty Guened. ●(1847) FVR 289. Petikor, Kure e Gwern.
●(1902) LZBg Mae 101. Guern. ●(1905) ALMA 69. Guern. ●(1924) SBED 57. Person Guern en des laret. ●(1938) ARBO 130. émesk glazadur tioél tostenneu Guern.
II.
(1) Dicton.
●(1911) DIHU 77/346. A dud Guern e vé groeit iouterion. Laret e vé : Hui zou hui a Huern; ioud e zou dohoh.
(2) Dicton.
●(1912) PBHV 139. En Intron Varia a Gelùen / E sekour en neb hé goulen.
(3) Dicton.
●(1912) PBHV 143. M'em es guélet un huennen, / Un troeid dehi ar dour Kelùen, / Un aral ar dour sant Nikodem, Hag é skopé hoah é Baod é marhad en amonen. ●(1947) BRMO 139. M'em es guelet un huennen, / Un troeid dehi ar dour Kelùen, / Un aral ar dour Sant Nikodem, / Hag é skopé hoah é Baud é marhad en amonen.
●(2000) TPBR 293. Me meus gwelet ur c'hwenenn / Un troad dezhi àr dour Kelven / Un arall àr dour sant-Nikodem / Hag a skope c'hoazh e Baod e marc'had an amanenn.
(4) Proverbe.
●(1912) PBHV 156. Kalon Guern ha tro Kistinig / Guellan broieu zou er bed; / Kalon Kistiueg (sic) ha tro Guern / Zou goah eit en diaul ag en ihuern.
III. Blasons populaires : voir 1. tor, 2. yotaer.
IV. [Toponymie locale]
●(1775) HEneu 8. Cantic spirituel den intron varia quelhuen. ●8/1c. den intron varia à guelhuen e ra miracleu.
●(1836) GRGu 144. É Quelven. ●(18--) OLLI 205. Cantic en enor an Itron Varia Guelven.
●(1905) ALMA 69. Itron-Varia a Guelven. ●(1910-1920) K*** []. en Intron Varia Quilhuen. ●(1924) SBED 57. A vont kin de Lokmeltreu. ●(1934) BRUS 296. Kelùen. ●(1947) BRMO 139. M'em es guelet un huennen, / Un troeid dehi ar dour Kelùen, / Un aral ar dour Sant Nikodem, / Hag é skopé hoah é Baud é marhad en amonen.
- gwern .1gwern .1
coll. (botanique)
(1) Aunes.
●(1521) Cc (d’après GMB 301). Guernn, aune.
●(1732) GReg 68a. Aune, Arbre qui vient dans les lieux humides & marecageux, tr. «Güernenn. p. güernénned, güernénnou, guërn.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernenn, s. f., tr. «Aulne, arbre ; pl. gwern, masculin, des aulnes.»
●(1907) PERS 65. eur c'hae treut benag pe eun nebeut guern a hed ar goaziou. ●(1922) KAAG 60. Ar guern all a gollas ho delliou gant an diskar amzer.
(2) De l'aulne (bois de l'arbre).
●(1744) L'Arm 22b. Aune, bois, tr. «Guêrne. f.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernenn, s. f., tr. «Aulne, arbre ; pl. gwern, masculin, du bois de cet arbre.»
(3) Koad-gwern : de l'aune (bois).
●(1732) GReg 68b. De l'aulne, tr. «coad guërn.» ●(1934) BRUS 259. De l'aune, tr. «koed-guern.»
(4) Aunaie.
●(1732) GReg 67b-68a. Aunaye, lieu planté d'aune, tr. «Güern.» ●68a. L'aunaye, tr. «ar vern.»
- gwern .2gwern .2
f. –i, –ioù, –iel (marine)
(1) Mât.
●(1464) Cms (d’après GMB 301). guernn lestr, mât. ●(1499) Ca 104a. Guern lestr. g. le mast de la nef. ●124b. g. mast. b. guern an lestr. ●(1633) Nom 151b. Modius : la place du mats : plaçc an guern. ●152a. Malus, arbor nauis : le mats ou l'arbre de la nauire : guern an lestr.
●(1659) SCger 77a. mas du nauire, tr. «guern al lestr.» ●(1732) GReg 607a. Mat, l'arbre d'un Navire, tr. «Guërn. p. guërnyou, guërnyel. Van[netois] guërn. p. guërny.» ●(1744) L'Arm 233a. Mat, tr. «Guêrnn.. ni.» ●(c.1785) VO 23. hur gouilieu hac hur gurni.
●(1854) MMM 367. eur vatimant eb guergnou, eb stur, eb netra evit navigat. ●(1877) EKG I 24. al lian a oue astennet var ar guerniou.
●(1934) BRUS 283. Un mât, tr. «ur uern –i, f.» ●(1940) DIHU 346/49. n'en des ket a dor d'he guerni, nag a roeg d'hé gouélieu.
(2) Chaos ar wern : pied de mât.
●(1633) Nom 152a. Calx mali : la partie plus bas du mats : haus (lire : chaus) an guern.
- gwern .3gwern .3
f. –ioù Marais.
●(1866) FHB 5 Mae 66/120. Bez ez eus ive e Frans dec million daou c’hant devez arat dindan foenneier douret, pemp million ha cant devez arat dindan foen tirien, trizec million daou c’hant devez arat dindan guerniou ha lanneier. ●(1876) TDE.BF 269b. Gwern, s. f., tr. «garrene marécageuse.» ●(1894) BUZmornik 613. ober douar mad euz ar guerniou hag euz ann toullou-lagenn a ioa kent var dro Sithieu.
- gwern-adreñv
- gwern-du
- gwern-gapgwern-gap
f. (marine) Mât de cap.
●(1979) VSDZ 15. (Douarnenez) An dromm, aze vie ramañset ar roeñvoù, a vie ramañset ar wern gap, tr. (p. 184) «C'est sur la drôme que l'on rangeait les avirons, le mât de cap.»
- gwern-gastell
- gwern-gorngwern-gorn
f. (marine)
(1) Mât d'artimon.
●(c.1718) CHal.ms i. artimon, Le mats le plus proche de la pouppe, tr. «er c'huern' gorn'.» ●(1744) L'Arm 17b. Artimon, tr. «Guerne-gorne.. guerni-gorne. f.» ●233a. Mat d'Artimon, tr. «Guêrnn-Gorne.»
(2) Beaupré.
●(1732) GReg 607a. Le quatrième mât, mât de beaupré, qui est penché sur l'éperon à la proüe, ou sur l'avant du vaisseau, tr. «Van[netois] guërn gorn.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwern-korn, s. f., tr. «Mât de beaupré.»
●(1931) VALL 453b. Mât de beaupré, tr. «gwern gorn.» ●(1934) BRUS 282. guern gorn, tr. «beaupré.»
- gwern-sammgwern-samm
f. (marine) Mât de charge.
●(1972) SKVT I 65. Ur wern-samm, koublet evel ur skourr, war ar wern vras.
- gwern-valouingwern-valouin
f. (marine) Mât de beaupré.
●(1732) GReg 505a. Hune du mât de beaupré, tr. «Qastell ar vern valouïn.» ●607a. Le quatrième mât, mât de beaupré, qui est penché sur l'éperon à la proüe, ou sur l'avant du vaisseau, tr. «ar vern valouïn.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwern-valouin, s. f., tr. «Mât de beaupré.»
●(1931) VALL 453b. Mât de beaupré, tr. «gwern valouin.»
- gwern-veg
- gwern-vizangwern-vizan
f.(marine) Mât de misaine.
●(1732) GReg 505a. Hune du mât de misaine, tr. «Qastell ar vern visan.» ●607a. Le deuxième mât, mât de misaine, mât d'avant, tr. «Guërn visan. ar vern visan.» ●(1744) L'Arm 233a. Mat (…) De Mizaine, tr. «Guêrnn-Vizain.»
●(1931) VALL 453b. Mât de misaine, tr. «gwern vizan.» ●(1934) BRUS 283. guern vizen, tr. «misaine.»
- gwern-volosk
- gwern-vras
- gwernadurgwernadur
voir gwerniadur
- gwernajgwernaj
voir gwerniaj
- gwernañgwernañ
voir gwerniañ
- gwerneggwerneg
f. –i Aunaie.
●(1499) Ca 104a. Guernnec. g. aulnoy. l. hoc alnearium / rii.
●(1732) GReg 67b-68a. Aunaye, lieu planté d'aune, tr. «güernecq. p. güernegou.» ●68a. L'aunaye, tr. «ar vernecq.»
●(1876) TDE.BF 269b. Gwernek, s. f., tr. «Aulnaie, lieu planté d'aulnes.»
●(1933) FHAB Eost 309. e tu ar c'hreisteiz ez eus eur wernog.
- gwernenn .1gwernenn .1
f. –ed, gwern (botanique) Aune.
●(1464) Cms (d’après GMB 301). guernnenn, aune. ●(1499) Ca 104a. Guernenn. g. aulne.
●(1732) GReg 68a. Aune, Arbre qui vient dans les lieux humides & marecageux, tr. «Güernenn. p. güernénned, güernénnou, guërn.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernenn, s. f., tr. «Aulne, arbre ; pl. gwern, masculin, des aulnes, du bois de cet arbre.»
●(1933) EBEC 10. Kalz a wernenned am eus gwelet a zaou troatad treuz.
- gwernenn .2gwernenn .2
f. (marine) Mât.
●(c.1825-1830) AJC 267. dar voernen huellan, tr. «au grand-mât.». ●492. bete anter ar voernen, tr. «jusqu'à la moitié du mât.»
- gwerniadur / gwernadur
- gwerniaj / gwernaj
- gwerniañ / gwernañ / gwerniñgwerniañ / gwernañ / gwerniñ
v. tr. d.
(1) (marine) Mâter.
●(1732) GReg 607b. Mater, mettre ses mâts à un vaisseau, tr. «Guërnya. pr. guërnyet. guërnya ul lestr. Van[netois] guërneiñ ul lestr. pr. et.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernia, v. a., tr. «Mâter, parlant d'un navire.»
●(1907) VBFV.bf 29b. guernein, v. a., tr. «mâter.»
(2) Soulever (une perche au jeu).
●(1879) ERNsup 155. gwernañ eur berchenn, lever de terre une perche et la tenir droite (comme un mât), Trév[érec].
●(1919) KZVr 356 - 28/12/19. gwernia, tr. «soulever (la perche).»
- gwernidigezh
- gwernienn
- gwerniergwernier
m. –ion (marine) Mâteur.
●(1732) GReg 607b. Mateur, ouvrier qui fait les mâts des vaisseaux, tr. «Guërnyer. p. guërnyéryen. Van[netois] Guërnour. p. yon.» ●(1744) L'Arm 233b. Mâteur, tr. «Guêrnourr.. nerion.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernier, s. m., tr. «Mâteur ; pl. ien.»
●(1954) VAZA 149. ar c'harter-mistri gwernerien. ●(1961) LLMM 86/150. Pa gerzhas d’o bete eil gabiten al lestr e lavaras dezhañ ar gwernier Parker. ●(1970) BHAF 131. daou amunuzer-koad, «charpañterien», ha daou wernier.
- gwernierezgwernierez
f. –ioù (marine) Machine à mâter.
●(1732) GReg 608b. Mature, machine pour mâter commodement les Vaisseaux, tr. «guërnyérez.»
- gwernierezh
- gwerniñgwerniñ
voir gwerniañ
- gwernis .1
- gwernis .2gwernis .2
s. (botanique) Genevrier cade Juniperus oxycedrus.
●(1633) Nom 99a. Gummi iuniperinum : vernis : vernis. ●105a. Iuniperi gummi : vernis : vernis.
- gwernisadurgwernisadur
m. –ioù Vernissage, action de vernir.
●(1732) GReg 955a. Vernissure, aplication de vernis, tr. «Verniçzadur.»
- gwernisañ
- gweronellgweronell
f. –ed (zoologie) Triton.
●(1941) ARVR 49/4c. ar weronell pe gurlaz. ●(1941) ARVR 49/4d. gweronelled, tousegi, raned, sorded. ●(1947) YBBK 444 § 852. gweronell, loenig-dour liv gwer (pe hedorr evel gwer ?). ●(1972) 22. 02. Lettre de F. Kervella à R. Delaporte. Anv ar glazard. – E gwirionez n'on ket sur da vezañ klevet un anv bennak evit al loen-se, hag-eñ koulskoude stank a-walc'h pa vez tomm an amzer. Kavout a ra din bezañ klevet evitañ ivez ar ger «gweronell» hag a dalv, ar pezh am eus klevet alies, evit ul loen ("triton" e galleg) hag a vev [e] strad ar feunteunioù.
- gwerourgwerour
voir gwerer
- gwerouriezhgwerouriezh
f. Verrerie, art du verrier.
●(1931) VALL 778b. Verrerie art du verrier, tr. «gwerouriez f.»
- GwerrandigGwerrandig
m. -ed
(1) Habitant de Guérande.
●(1732) GReg 477b. (Van. guërrandicq. p. guërrandigued.
(2) Saulnier de Guérande.
●(1732) GReg 848a. Saunier d'auprès de Guerande. Guërrandicg. p. guërrandigued.
- GwerrandizGwerrandiz
voir Gwerranniz
- GwerrannGwerrann
voir Gwenrann
- Gwerranniz / Gwerrandiz
- gwersgwers
(GIBR 1123) voir gwerz
- gwersaatgwersaat
v. tr. d. Mettre en vers.
●(1847) FVR 223. Ar brezegen gaer a zo ama diaraok, a zo bet gwerseet gant ann Aotrou Ervoan Perennez.
- gwersaer
- gwersedgwersed
pl. Hommes. Voir gwaz .3.
●(1792) BD 4186. ahan goerset yaouanc, tr. «Eh bien, jeunes gens.»
●(1862) BSH 33. Ebar on c’houand n’antre quet a voerset. ●(1887) SBI i 312. Pîni zo zod gant ar wersed, tr. «Laquelle raffole des hommes.»
●(1982) TKRH 57. Ba ! a lavare Tad-kozh, aze bepred n’eus ket dañjer dezhe da vezañ pilet gant o gwersed !!!
- gwersogwerso
[brpm guerz-so, /uerso, guërço < gwerz + zo .2] cf. gwerz
Adv.
(1) Il y a longtemps.
●(1732) GReg 582b. Il y a longtems, tr. «qüerz so. Van[netois] guerz-so.»
●(1855) BDE 764. guerçou e huès cleuet larèd. ●(1861) BSJ 158. er Messi de béhani é hirvoudér gùerço.
(2) Gwerso zo : il y a longtemps.
●(1744) L’Arm 221a. Il y a long-temps, tr. « guerço zou. » ●(c.1785) VO 92. Gùerço zou a p’ou dès antreprenét ha commancét batissein ou zi.
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 94. Gùerço-zou ma on én é inisen. ●(1857) LVH 227. ha guerso zou a pe languiss m’inéan ér mæz ag hé bro.
(3) Gwerso amzer : il y a longtemps.
●(1911) SPON 9. Kollet é me hent d’ein guerso amzér. ●(1924) SBED 59. É hoh drémen é troein chetu guersou amzér. ●(1925) SFKH 15. Bout zo guersou amzér.
(4) Ne oa ket tamm gwerso : il n’y avait pas très longtemps.
●(1921) BUFA 200. Er souzién-men (lire : sourzién) en doé groeit seùel ur haer a di, ne oé ket tam guerso.
(5) Goude gwerso : depuis longtemps.
●(1902) LZBg Genver 20. Un dra neoah e bouizé ar hé halon, goudé guersou. ●33. en des pléget édan lézen Mahomet goudé gwerso.
(6) Gwerso bras, mat : il y a bien longtemps.
●(1905) LZBg Meurzh 57. Un dé, be zou guersou, guersou bras. ●(1924) SBED 38. Chetu guersou mat a houdé.
(7) A-c’houde gwerso (bras) : depuis (très) longtemps.
●(1905) LZBg Meurzh 59. A houdé guersou bras. ●(1913) THJE 8. Digor èl me oé hé spered a houdé guerso. ●(1921) BUFA 86. Diméet e oent a houdé guerso.
(8) A-werso : depuis longtemps.
●(1790) MG 406. ur Verdiah , é péhani é hon a uerço. ●(1792) HS 114. Enn expériance e zisko demp a uerso é ma æssoh gouarn enn inoçance.
●(1835) CAg 11. a ùerço é homb ér bed à stleige, tr. «(GMB 658) depuis longtemps nous rampons ici-bas.» ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 81. campennet a huerço. ●(1849) LLB 615-616. un den iouank karet / A huersou dré dud fal ag é vro forbanet. ●(1856) VNA 221. Y a-t-il long-tems que vous êtes en Bretagne, tr. «A uèrço é hoh-hui é Bretagn ?»
●(1912) AHBT 30. er stired gouh hanaùet a huerso.
(9) Nend eus ket gwerso : il n’y a pas longtemps.
●(c.1718) CHal.ms i. dernierement, tr. «a neüe so, n’en des quet güerso.» ●(1744) L’Arm 221a. Il n’y a pas long-temps, tr. « N’enn déss qué guerço. » ●(1790) MG 304. Me uélai, n’en dès quet gùerço, ur voès én é zi.
(10) Nend eus ket gwall werso : il n’y a pas très longtemps.
●(1906) HIVL 168. iliz er Rozér achiùet nen des chet goal huersou. ●(1908) NIKO 21. chonj e hues, Jak – nen des chet goal huerso / Mem bréreg ha mé, én un taul, ar un dro, / E huélas diragomb, amen, un Itron guen, tr. «Vous avez souvenance, Jacques, – qu’il ya quelque temps, – mon beau-frère Le Roux er moi, tous deux ensemble, – nous vîmes en face de nous, ici, une Dame blanche.»
- gwervaengwervaen
m. gwervein Émeraude.
●(1931) VALL 249a. Émeraude, tr. «gwérvaen m. pl. –vein (d'après le gallois).»
- gwerzgwerz
[mbr guers, gouers, vgall guers, mgall gwerseu (plur.) (GPCY 1645bc-1646a), mcorn /vers (Vie de Meriasek v. 4435), virl fers « vers » (DIL 93) < Lat uersus « fait de tourner la charrue au bout du sillon, tour, ligne » puis « sillon » puis par analogie « ligne d’écriture » et spécialement « vers » (Ernout-Meillet 725b ; MLLB 175b ; GMB 301 ; LEBM 138 & 152) ; les langues brittoniques ont développé deux sens généraux « vers, chant » et « espace temps »] cf. gwerso
F. –ioù, –où
I. (littérature)
(1) Chant, chanson, ballade, complainte.
●(1499) Ca 31b. Canauenn vide in guers. ●g. chanczon. bri. guers pe canauenn. ●(c.1500) Cb104a. g. chanczon. b. guers / pe canauenn. ●chanczon quon chante aux enfans. b. guers da ober cousquet an bugale. ●g. ou cest chanczon faicte sur la mort. b. guers great oar an maru. ●g. chanczon vilaine. b. guers hacr. ●g. faiseur de tieulx chanczons. b. nep a gra guersou hacr. ●(1612) Cnf 42b. ober guersou, pé ho canaff. ●(1632) (1954) ADBR t. 61, p. 5. Er gouers neuez. ●(1633) Nom 8a-b. Carmen fescenninum : chanson sale, vilaine & impudique, ou de paillarde : canauen lubricq, vil hac impudicq, guers vn paotues (lire : paotres) fall.
●(1659) SCger 22a. chanson, tr. «guers pl. iou.» ●153a. guers, vr vers, tr. «chanson.» ●(1710) IN I 316. musica pe gana guersiou ha soniou. ●(1727) HB 558. guers Santes Barba. ●(1732) GReg 326a. Eglogue, espece de poësie pastorale, tr. «Divisou en guërs qen-eñtre mæçzaéryen.» ●(1794) ABR.goerz 8 titre. Goerz ar Royalistet hac an Armè Catholiq.
●(1841) DMB 54. Bamdé kasi me hra d’em zréhour koz / Kannein er huerz a gan kement tréhour, tr. « Presque chaque jour, je prie mon vieux batelier / De me chanter la chanson que sait chaque batelier. » ●(1864) SMM 117. pe guer caer eo ar vers santel-se. ●(1868) GBI I 498. E borc'h Gourin, war un doal-wenn, / Ez oa skrivet gwerz ar vosenn.
●(1957) AMAH 245. kanañ a rae evito gwerzioù ha sonioù e galleg, e rusianeg pe e trefoedach he bro. ●(1970) BRUD 35-36/148. ar manah Gwennoll o poania da zevel eur werz en enor da Nomenoe.
(2) Vers.
●(1499) Ca 104a. Guers. g. vers. ●(c.1500) Cb 104a. Guers. g. vers. ●g. petit vers. b. guersyc. ●(c. 1501) Donoet 11-4. qualite pere so continuet en guersou, tr. « qualité, qui sont contenus dans ces vers[-ci] » ●(1575) M 340-341. Hon guelu douar en guers, dre’n pez ma conversomp : / Voar nezaff en trauail, tr. «Il nous appelle «terre» en vers, parce que nous demeurons / Sur elle, à peiner.» ●(1576) H 23. Guersyou hac oreson, tr. « Verses and a prayer. » ●(1633) Nom 8b. Versiculus : vn petit vers ou chant : vn guers, pe canauen bihan.
●(1732) GReg 955b. Vers, assemblage d’un certain nombre de paroles, & de silabes mesurées, tr. «Güers. p. güersou.» ●Un beau vers, tr. «Ur vers caër.» ●Un vers de sept piez, tr. «Güers seizveder.»
●(1847) FVR 39. ha pa oa distro da Blougiel, e roaz ar gwerzou nevez evit ho lakaat gand ar re genta. ●223. e vennaz he lakaat e gwers. ●(1870) MBR viii. bet e gwerz, tr. «avoit été composés en vers.»
●(1931) DIHU 245/356. Hag é kav genoh é ma bourus lénein guerzeu èlsé ?
(3) Berceuse.
●(c.1500) Cb 104a. Guers da ober cousquet an bugale, tr. « chanson qu’on chante aux enfants pour leur faire dormir »
(4) Élégie.
●(c.1500) Cb 104a. guers great oar an maru, tr. « cest chanczon faicte sur la mort. »
(5) Cantique.
●(1688) GMB (1628) et autres travaux sont à délaisser ; l’exemplaire qui avait servi à Emile Ernault (GMB 1628) porte le même texte mais est une édition différente avec une mise en forme différente, dont il manque les pages de début et de fin, et donc la date précise d’édition) (Voir Dnal). R. Hemon dans GIBR propose 1680, sans doute en référence à l’exemplaire de Kerdanet (voir Kaieroù Kristen, Nnn 4, 1947, pp. 54-55).">DOctrinal 127. Clevit à nevez flam, eus an seiz Sac[cramant], / Ur vers à so dinam, tr. (GMB 301) « … un chant, cantique… »
II. (espace temps).
(1) Gwerz : espace de temps.
●(1575) M 1881. Hac á ve den peruers, en guers é aduerser tr. «Si son adversaire était un homme pervers, pour l’instant.»
●(c.1718) CHal.ms iii. Ils ont renoüé la partie quils auoyent manquée Il y a quelque temps, tr. «int oudes neuehet er barti a bligeadur, en assignation a ziuertissemant, endeuoe manquet, er c’huers ma.» ●(c.1718) CHal.ms iv. en uoila pour longtemps, tr. «chetu aüeit güers amser aüeit er huers man, aüeit pel amser.» ●(1732) GReg 582b. De long-tems il ne viendra, tr. «ar verz-mañ ne zuy. Van[netois] er üerh man ne zei.» ●Il n’y a pas long-tems, tr. «ne deus qüerz.» ●De long-tems, tr. «ar verz-mañ. Van[netois] er üerh-man.» ●(1744) L’Arm 221a. De long temps, tr. « Ahanema de béll amzérr : Er-huêrh-ma. »
(2) Gwerz amzer : espace temps.
●(1895) GMB 301. pet[it] Trég[uier] à Saint-Mayeux eur uerz amzer zou.
(3) Gwerso : voir gwerso.
(4) Ur werz amzer zo : voir gwerso.
III. Gwerz-wentl : voir gwentl.
IV. Klevet kanañ gwerz ar skouarnadoù : subir une rouste, une raclée.
●(1924) BILZ 142 (T) F. al Lay. Ma vije bet Yann e benn e-unan evit diskenn war Roc'h Ledan, marvad Bilzig hag e zaou vartolod o dije bet klevet kana gwerz ar skouarnajou, ha marteze un draïg bennak all c'hoaz ouspenn.