Devri

Recherche 'gwe...' : 605 mots trouvés

Page 5 : de gwennelenn (201) à gwentl-mut (250) :
  • gwennelenn
    gwennelenn

    f. gwenneled, gwenneli (ornithologie) Hirondelle.

    (1744) L'Arm 185a. Hirondelle, tr. «Gùignélenn, Gùignéle.. létt. f.»

    (1856) VNA 23. une Hirondelle, tr. «ur Huignelen.» ●(1857) LVH 356. Me griou èl pichonig er huignélen.

    (1934) BRUS 252. Une hirondelle, tr. «ur uignélen, f. pl. guignéli

  • gwennenn
    gwennenn

    f. –où

    (1) (pathologie) Taie sur l'œil.

    (1732) GReg 901b. Taïe, cataracte sur la prunelle de l'œuil, tr. «Van[netois] guënnenn. ur üennenn. p. guennennéü.» ●(1744) L'Arm 377b. Taye, tr. «Uenneenn.. neu.» ●(1752) PEll 396. Gwennen, [Ven[netois] Taye sur l'œil.

    (1876) TDE.BF 267b. Gwennenn, s. f., tr. «Taie sur l'œil.»

    (1934) BRUS 226. Une taie sur l'œil, tr. «ur uenenn

    (2) (musique) Blanche.

    (1931) VALL 69a. Blanche (musiq.), tr. «gwennenn f.»

    (3) (pêche) Sorte d'appât.

    (1942) VALLsup 10b. Appât blanc, en forme de sprat, taillé dans un morceau de poisson, tr. «gwennenn f.»

  • gwenner
    gwenner

    m. –ion Blanchisseur.

    (c.1718) CHal.ms i. blanchisseur, tr. «güennour.» ●(1732) GReg 97b. Blanchisseur, tr. «Güennèr. p. guennéryen. Van[netois] Guënnour. p. guënneryon.» ●Blanchisseur de fil, de toile, de cire, tr. «Güenner-neud, güennèr-lyen, güennèr-coar.» ●124b. Buandier, blanchisseur, tr. «Güennèr. p. güennéryen

    (1744) L'Arm 31b. Blanchisseur, tr. «Guennour.. nerion. m.»

  • gwennerez
    gwennerez

    f. –ed Blanchisseuse.

    (1659) SCger 18a. buandiere, tr. «guennerés.» ●72b. lauandiere, tr. «guennerés.» ●(c.1718) CHal.ms i. blanchisseuse, tr. «güennoures, cannoures.» ●(1732) GReg 98a. Blanchisseuse, tr. «Güennerès. p. güenneresed.» ●381a. La blanchisseuse est à évuider son linge empesé, tr. «Ez ma ar vénneurès o digauta.» ●(1744) L'Arm 31b. Blanchisseuse, tr. «Guennouréss.. nerézétt. f.»

    (1856) VNA 213. la blanchisseuse est venue apporter votre linge, tr. «deit-é er huennourès de zégass hou liennage.»

  • gwennerezh .1
    gwennerezh .1

    f. –ioù Blanchisserie.

    (1732) GReg 97b. Blancherie, blanchisserie, lieu où l'on blanchit la cire, ou les toiles, tr. «güennérez. p. güenneresou

  • gwennerezh .2
    gwennerezh .2

    m. Blanchissage.

    (1633) Nom 137b. Opus albarium : blanchissure de paroy : guennerez an mogueryou.

    (1732) GReg 97b. Blanchissage, action, ou salaire de celui, ou, de celle qui blanchit, tr. «güennérez.» ●(1744) L'Arm 31b. Blanchissage, tr. «Guennereah. m.»

  • gwennet
    gwennet

    adj.

    (1) Blanchi.

    (1633) Nom 137b. Opus tectorium, tectorium, lorica testacea : enduit ou plastré : guennet, ènduet pe plastret.

    (1910) MBJL 61. n'ê ket te rik, mes te gwennet gant lêz.

    (2) Chenu.

    (1633) Nom 268a. Canus : chenu : pen guennet, coummançet da guennaff.

  • gwennezenn
    gwennezenn

    f. gwennezed (ichtyonymie) Palourde.

    (1934) BRUS 256. Une palourde, tr. «ur huennezen, pl. guennezed.»

  • gwennfroud
    gwennfroud

    m. –où (hydrologie) Ruisseau d'eau claire.

    (1744) L'Arm 119b. Belle eau courante, clair ruisseau, tr. «Guén-froud. m.»

  • gwenngamm
    gwenngamm

    v. intr. (en plt des cheveux) Blanchir.

    (1932) BRTG 66. a vleuen de vleuen é huengam er pen.

  • gwenngaouenn
    gwenngaouenn

    f.

    (1) = (?).

    (1929) SVBV 37. Evel-se 'ta, ar vengaouenn a bad eun hanter hiroc'h e Bro-Ejipt eget na ra e Breiz. Holl dour-beuz ar vengaouenn-ze a ziruilh e naoz an Nilus.

    (2) Glav ar wenngaouenn : pluie qui tombe les huit derniers jours de mai et les huit premiers jours de juin.

    (1927) FHAB Mezheven 113b. En deiziou-man e kleven ano eus a c'hlao ar vengaouenn, da lavaret eo ar glao habask-se a gouez etre mae ha mezeven, e eiz dervez diveza miz mae hag e eiz dervez kenta mezeven ha n'eus glao all ebet hag a rafe kement a vad hag hen d'an douar. ●(1942) VALLsup 136a. la pluie qui tombe les huit derniers jours de mai et les huit premiers jours de juin glao ar wenn-gaouenn. Elle passe (à Plougerneau) pour être favorable à la végétation : Mankou a zo en avalou-douar : glao ar wenn-gaouen a ray vad d'ezo (Perrot).

    (3) Noz ar wenngaouenn : nuit intermédiaire entre mai et juin.

    (1942) VALLsup 122b. la nuit intermédiaire entre mai et juin, tr. «Noz ar wenn-gaouenn / Etre mae ha mezeven (Perrot).»

  • gwenngen
    gwenngen

    adj. Qui a la peau blanche.

    (1931) VALL 69a. blanc de peau, tr. «gwenngen

  • gwenngoad
    gwenngoad

    m. (botanique) Aubier.

    (1732) GReg 63b. Aubier, ou, aubour, ou, aubien. Le bois blanc qui se trouve entre le vif de l'arbre, & l'écorce, tr. «guën-goad.» ●(1744) L'Arm 21a. Aubier, auborne, tr. «Guenn-goaitt. m.»

    (1876) TDE.BF 267b. Gwenn-goat, s. m., tr. «Aubier, matière blanche placée entre l'écorce et le bois des arbres.»

    (1931) VALL 46a. Aubier, tr. «gwenngoad m.» ●(1934) BRUS 259. De l'aubier, tr. «guen-goed

  • gwenngoud
    gwenngoud

    m. (botanique) Viorne.

    (1876) TDE.BF 268a. Gwenngout (gu-enngout), s. m. tr. «Viorne, plante. A Daoulas.» ●(1879) BLE 35. Viorne. (Viburnum. L.) Gwez-winien, Gwen-gout.

  • gwennhollwisket
    gwennhollwisket

    adj. Tout de blanc vêtu.

    (1931) GWAL 26/10. o kerzout gwennhollwisket.

  • gwennidell
    gwennidell

    f. –ed (ornithologie) Hirondelle.

    (1912) MMKE 80. Ar winidel digar 'zo nijet da bell-bro.

  • gwennidigezh
    gwennidigezh

    f. Blanchissage.

    (1732) GReg 97b. Blanchissage, action, ou salaire de celui, ou, de celle qui blanchit, tr. «güennidiguez

  • gwennig .1
    gwennig .1

    f. (pathologie) Petite vérole.

    (1977) PBDZ 724. (Douarnenez) ar wennig, tr. «la petite vérole.»

  • gwennig .2
    gwennig .2

    m. –ed (ichtyonymie)

    (1) Gardon.

    (c.1718) CHal.ms ii. gardon, tr. «güennic.» ●(1732) GReg 450a. Gardon, poisson de riviere, tr. «Van[netois] guënnicq. p. guënnigued.» ●(1744) L'Arm 170a. Gardon, poisson, tr. «Guênnig.. guétt. m.» ●(1752) PEll 397. Gwennic (…) Les Vennetois donnent ce nom à un gardon.

    (2) Saumon blanc.

    (1732) GReg 847b. Saummon blanc, tr. «Guënnicg. p. guënnigued.» ●(1752) PEll 396-397. Gwennic, en ce pays est un jeune, ou petit Saumon, dont la chair n'est pas encore rouge étant cuite, mais pâle.

  • gwennig .3
    gwennig .3

    f. (botanique)

    (1) Tabouret des champs Thlaspi arvense.

    (1876) TDE.BF 268a. Gwennik, s. f., tr. «Thlaspi, plante à petites fleurs ordinairement blanches. Ar wennik (vennik), veut dire, à la lettre, la petite fleur blanche. A Guissény, où ce mot est employé, on prononce ar wenik (venik) ; mais c'est à tort, je crois, car le radical paraît être gwenn, blanc.» ●(1879) BLE 116. Tabouret des champs. (T. arvense. L.) Vénic, Monnoyère.

    (1931) VALL 303b. Fil de la Vierge, tr. «gwennig m.»

    (2) Fumeterre.

    (1942) VALLsup 85b. Fumeterre, tr. «gwennig T[regor].»

  • gwennigell
    gwennigell

    f. –ed (ornithologie) Hirondelle.

    (1914) DFBP 168a. hirondelle, tr. «gwennigell

  • gwennili
    gwennili

    f. –ed Cf. gwennel

    I.

    (1) (ornithologie) Hirondelle.

    (1464) Cms (d’après GMB 300). Guenneli, hirondelle. ●(1633) Nom 38a. Hirundo : arondelle : guennily, guimmily.

    (1659) SCger 9a. arondelle, tr. «guimili, guinili, p. et.» ●66a. hirondelle, tr. «guenneli, p. et.» ●152b. guenneli p. guenneliet, tr. «arondelle.» ●(1732) GReg 495b. Hirondelle, oiseau de passage, tr. «Guïmily. p. guïmilyed. guïnily. p. guïnilyed. guënnély. p. guënnélyed.» ●969a. Quand les hirondelles volent bas, elles nous pronostiquent pa pluïe, tr. «Pa zeu ar guïmilyed da zarnigeal ez diouganont glao deomp.» ●Tirer une hirondelle en volant, tr. «Tenna ur guïmily divar nig. ●(1752) PEll 396. Gwenneli, Hirondelle, oiseau. Plur. Gwenneliet. M. Roussel m'a appris qu'en son pays de Haut-Leon, on dit Gwennili, & Gwimmili, & que le premier est plus en usage.

    (1869) HTC 107. eun neiz guennili. ●(1889) ISV 40. Ar guennili a iea hag a zeue, hag a lavare en ho yezh. ●(1889) SFA 108. Raktal ar guennelied a davaz. ●(1895) GMB 300. pet[it] Trég[uier] gweneri.

    (1908) FHAB Mae 139. 'vel guermilied d'an nevez-amzer. ●(1929) MKRN 137. Deut eo an neo-amzer da heul ar guilmiked, tr. «voilà le printemps avec les hirondelles.»

    (2) (botanique) Louzaouenn-ar-gwennilied : grande chélidoine.

    (1879) BLE 296. Chélidoine éclaire. (C. majus. L.) Louzaouen-ar gwennélied.

    II. Gwalleurus evel ur gwennili : très malheureux.

    (1912) MELU XI 245. Gwalleuruz evel eur gweneli, tr. E. Ernault «Malheureux comme une hirondelle. (Corn[ouaille]).»

  • gwenniñ
    gwenniñ

    voir gwennañ

  • Gwennin
    Gwennin

    n. de l. Guénin.

    I. Gwennin.

    (1748) CI.pou 167. Gùénine.

    (1840) EBB 28. près du joli bourg de ghuénin.

    (1902) LZBg Mae 101. Guénin. ●(1905) ALMA 69. Guenin. ●(1906) DIHU 17/278. ur skolaéréz a Huénén. É skol Guénén. ●(1909) DIHU Est/315. D'en 18 a hourhelen e oé tro Guénén. ●(1934) BRUS 295. Guénin.(1968) LIMO 02 mars. Gronnet get flajen en Evel, Er Mané-Guen e saù é glopen disto adrest de vorh Guénin, étal Baod. ●(1973) LIMO 14 avril. Ag en tachad-sé eh oè aés d’er «Iondred korden» fourbichad de gaved Pluniaù, Guénin hag ol er parrezieu tro ha tro de glask er ré kuhet é koedeu Kergroéz, Kerdréan ha flagenneu kuh en Evel.

    II.

    (1) (Blason populaire, tiré d’une chanson)

    (1902-1905) LARB 181a. E borh Guénin 'hès merhied vraù gé / Mes un tamig é mant diskalaù.

    (2) (Dicton)

    (1912) PBHV 156. Kerhet de Huénin de vou[t] sellet, / De Vaud de vout burtellet, / De Bluniaù de vout konzet.

  • gwenno
    gwenno

    adj. Fantasque, capricieux, volage.

    (1752) PEll 397. Gwenno, Fantasque, capricieux, remuant, inconstant, volage. Un den gwenno, un homme fantasque, &c.

    (1876) TDE.BF 268a. Gwenno, adj. (anc.), tr. «Fantasque.»

  • Gwennole
    Gwennole

    n. pr. Guénolé.

    (1580) G 10. Elase Gwenôle ha guen e bet en clevo, tr. «C'est Gwénolé, et heureux celui qui l'entendra.»

    (1846) BAZ 680. ec'h heulias Sant Guenole en he gouent.

    (1935) TRAG 108. edo Gwennole Naour o farda mervel.

  • Gwennoù
    Gwennoù

    n. de l. (archipel de Bréhat ?).

    (1904) DDKB 20. Ac’hane e weler Briad, / Yeltranz, Mode, Gwennou hag Erc’h.

  • gwenod .1
    gwenod .1

    s. Chemin, sentier.

    (14--) Jer.ms 81. Lavar dreu na cleusot / En hent nac e gueznot / Un not e sotony, tr. «Dis gaiement que tu n'entendis / Par route ni chemin / Une mention de sa sottise.»

    (1710) IN I 412. ne deus nac hent na quenod.

  • gwenod .2
    gwenod .2

    voir gwain-aod

  • gwenodenn
    gwenodenn

    f. –où

    (1) Sentier.

    (1499) Ca 105a. Gueznodenn. g. santier voye. ●(1633) Nom 237b-238a. Semita : sente, sentier : gueznoden, henticq bihan.

    (1659) SCger 109b. sente, tr. «guenogent.» ●152b. guenoguen, tr. «sentier.» ●(1732) GReg 859a. Sentier, ou sente, petit chemin battu, tr. «guënogenn. p. guënogennou. guënodenn. p. guënodennou

    (1829) CNG 93. Hemb gout na rout na guinaudren. ●(1870) FHB 277/126a. hag eo red caout eur rener mad da vont di, eun den hag a anavez ar guenodennou. ●(1876) TDE.BF 432a. ne wie nag hent na gwenodenn. ●(1877) EKG I 68. rak en em goll a rafac’h marteze dre ar guinojennou. ●(1878) EKG II 38. Er venojenn, e kichenn an ti. ●(1889) SFA 233. dre ar guinojennou.

    (1902) PIGO I 31. eun tammik gwenojen. ●184. sethu aman eur wenojen. ●(1907) PERS 328. o vont daoubleget, gant ar guenojennou. ●(1907) AVKA 24. evnaet e wenojeno. ●(1980) MATIF 138. El lec’h ma zo tremen / A zo hent pe Gwenojenn, tr. « Là où il y a du passage (où l’on peut passer) / il y a chemin ou sentier ».

    (2) Mont dre/gant ar wenodenn : prendre le sentier.

    (1732) GReg 859a . Prendre le sentier, tr. «Mont dre ar venogenn, ou, gad ar venogenn

    (3) Marque de passage.

    (1927) KANNkerzevod 12/6. egiz eur vag war an dour ha ne lez merk ebet deuz he gwenojenn.

  • Gwenrann / Gwerrann
    Gwenrann / Gwerrann

    n. de l. Guérande.

    I.

    (1) Gwenrann.

    (1931) FHAB Genver 24. E Breiz n'eus ket nemeur a holenegou nemet e kosteziou Bro-Rez ha Gwenrann, etre aberiou ar Wilen (stêr Roazon) hag al Liger (sêr Naoned). ●(1937) TBBN 142. Hé sudarded e geméras embér kérieu Redon ha Guenrann. ●(1995) LMBR 40. Gwenrann hag he zourioù.

    (2) Gwerrann.

    (1930) EBKE 41. Feur Guerran groeit é 1366 e achiù er brezél. ●(1955) STBJ 48. paluderien Gwerann hag ar Groazig.

    (3) Gwerrand.

    (1732) GReg 477b. Guërrand.

    (1827-1829) VSA 2296. eur bourhis deus a voerand a dioses an amned.

    (1910) IBRK 15. An diou skouadren en em unanas dirak aochou Gwerand.

    (4) Gerand.

    (1894) BUEr 105. Zant-Ervoan a zo ive Patron Gerand, eur barouz kichen Naonet.

    II. [Toponymie locale]

    (1999) BMSA 38a. Le bourg de Saillé, Saliacum en 971, Sélak dans le dialecte breton de Batz.

  • Gwenranniz
    Gwenranniz

    voir Gwerranniz

  • Gwenroc'h
    Gwenroc'h

    n. de l. Guenroc.

    (1) Gwenroc’h.

    (1905) ALMA 67. Sant-Fiak Gwenroc. ●(1924) ARVG Genver 16. Ne reas nemet tremen dre eur barrouz a Vro-C’hall, Guenroc.

    (2) [Nom de famille]

    (1970) NFBT 83 N° 642. Guenroc.

  • gwent
    gwent

    m.

    I. (météorologie) Vent.

    (1752) PEll 397. Gwent, Vent, souffle, air agité. (…) Le simple Gwent nom substantif est maintenant inusité parmi les nôtres ; mais ses composez sont encore en usage ; scavoir Courvent, Mervent, Trovent, & son dérivé le verbe Gwenta.

    II. (pathologie)

    (1) Vents, gaz.

    (1909) BOBL 10 avril 225/2d. ken a vezo pare deuz ar gwent.

    (2) Kaout gwent : avoir des vents, des gaz.

    (1909) BOBL 17 avril 225/2c. Peur liesa er c'henta derveziou ma tebr al leue boued seac'h ha glaz, en deuz gwent.

    III. Odeur.

    (1499) Ca 103b. Guent. g. oudeur. ●114a. Huez mat vide in guent. ●(c.1500) Cb 103b. [guent] Jtem hic odoratus / tus / tui. g. odorement. b. guent. ●Jtem odoriferus / a / um. g. portant oudeur. nep a douc guent.

  • gwentadeg
    gwentadeg

    f. –sens fig. = (?) Dispersion (?).

    (1877) FHB (3e série) 35/276b. goude guentadek an deputeed nevez.

  • gwentadur
    gwentadur

    m. Vannure.

    (1732) GReg 234b-235a. Cribleure, criblûre, ce qui reste après avoir criblé le grain, tr. «guëntadur

    (1890) MOA 511b. Ce qui reste après avoir vanné, tr. «gwentadur

  • gwentailh
    gwentailh

    f. –où

    (1) Bâche à vanner.

    (1818) HJC 29. i ma er üentaille enn i zorn ; ion e squebeo i laër ; anfin, ion e chareo i hrain mad enn i sueller.

    (1919) DBFVsup 29b. guentaill, f., tr. «plate-forme élevée où l'on vanne.» ●(1970) GSBG 15. (Groe) gwentailh, tr. «bâche à vanner.» ●148. div wentailh, tr. «deux bâches à vanner.» ●190. gwentailhoù.

    (2) Bâche.

    (c.1718) CHal.ms iii. voila un bastion reuetu, tr. «chetu ur bastion goleit guet é ven taill', ur bastion goarantet mat.»

    (3) Action de vanner.

    (c.1718) CHal.ms iv. vanterie de graïn, tr. «güentereh, güentail

  • gwentajoù
    gwentajoù

    plur. Vannure.

    (1890) MOA 511b. guentachou, pl. irrég. m. C'est comme si on disait : vannure, en franàais familier.

  • gwentañ / gwentat
    gwentañ / gwentat

    v. tr. d.

    I. (agriculture) Vanner.

    (1464) Cms (d’après GMB 300). Guentaff an net, éventer le blé. ●(1499) Ca 103b. Guentat ann net. g. esvanter. ●(c.1500) Cb 53b. [croezr] vnde cribro / as. g. purger le ble. b. guentaff. ●(c.1500) Cb. [pal] Jtem hec pala / le. g. payle a venter le ble. b. reuf da guentat ann et. quod et ventilabrum.

    (1659) SCger 152b. guentou, tr. «venter.» ●(c.1718) CHal.ms iv. vanner ou vanter du grain, tr. «güentat en et, aüelein en et.» ●(1732) GReg 234b. Cribler, nettoyer le blé battu à l'air, au grand vent, tr. «guëntat. pr. guëntet.» ●(1752) PEll 397. Gwenta, Venter. Gwenta an-ét, venter le blé, le jetter ou laisser tomber de haut au vent, qui en emporte les ordures plus légeres.

    (1876) TDE.BF 268a. Gweñta, v. a. T[régor], tr. «Vanner en plein vent, parlant du blé.» ●(1897) EST 29. guentat er gran.

    (1912) AHBT 68. pe huentér er gunéh ér lér vras.

    ►absol.

    (1767) ISpour 278. guenttat, alége grainn, charréat, malein, pobat, &c. ●(1790) MG 179. doug sammeu raï bounnér (...) gùèntad.

    II. sens fig.

    (1) Gwentat e barlant =

    (1934) DIHU 278/113. ul lévrig (...) hag e zispleg penaos é vè akourset er vugalé de uentat ou farland.

    (2) (en plt d'idées) Comprendre.

    (1924) BILZbubr 43-44/1029. Keit ha ma wente, en e spered a gi, an holl mennoziou-fur-ze. ●(1925) BILZ 137. Traou diês da wenta, eme Saïg, diês ral...

    (3) Ventiler.

    (1612) Cnf 19b. guentat ha dibab an manyer hac an faczon eues an pechet.

    (4) Avel zo, gwentomp : les conditions sont favorables, profitonse-en.

    (1920) MVRO 30/1c. Mad ez a an traou a zonje Alan outan e-unan, avel zo, gwentomp.

    (5) Répandre, disperser (une odeur).

    (1954) VAZA 167. un drugar hepken pa bleg aezenn glouar an hañv da wentañ o fond c’hwek.

    ►absol.

    (1499) Ca 142b. Mussat. g. odorer. l. odoro / odoras. actiui generis. vide in guentaff.

  • gwentapl
    gwentapl

    adj. Odorant.

    (c.1500) Cb 103b. [guent] Jdem odorabilis et hoc / e. oudourables. b. guentabl / pe santus.

  • gwentat
    gwentat

    voir gwentañ

  • gwentell
    gwentell

    f. –où Tarare, vanneuse.

    (1982) PBLS 337. (Langoned) gwentell, tr. «vanneuse (machine).»

  • gwenter .1
    gwenter .1

    m. –ion (agriculture) Vanneur.

    (1732) GReg 234b. Cribleur, celui qui crible le blé, tr. «guënter. p. yen

    (1907) VBFV.bf 29a. guentour, m. pl. –erion, tr. «vanneur.» ●(1931) VALL 772a. Vanneur, tr. « gwenter m.»

  • gwenter .2
    gwenter .2

    m. –ioù (agriculture) Tarare.

    (1931) VALL 772a. gwenter, tr. «tarare, ventilateur agricole.»

  • gwenterc'henn
    gwenterc'henn

    f. (botanique) Millepertuis androsème. cf. benterc'henn

    (1732) GReg 625b. La grande mille-pertuis, tr. «Ar vénterc'henn

    (1876) TDE.BF 268b. Gweñterc'henn, s. f., tr. «Mille-pertuis, plante.» ●(1879) BLE 194. Androsème officinal. (A. officinale. Al. – H. androsœmum. L.) Gwenterc'hen. Toute-saine.

    (1931) VALL 469a. grand mille-pertuis, androsème médicinal, tr. «gwenterc'henn f.» ●(1996) VEXE 132. Les feuilles du millepertuis (ar wenterhenn).

  • gwenterez .1
    gwenterez .1

    f. –ed Vanneuse (femme).

    (1732) GReg 234b. Cribleuse, celle qui crible le blé, tr. «guënterès. guëntourès. pp. ed

  • gwenterez .2
    gwenterez .2

    f. –ioù

    (1) Tarare, vanneuse.

    (1861) BSJ 49. É ma er huentourès én é zorn. ●(18--) SAQ I 57. evit dispartia 'n hed goanet ho c'heuz ho kuenterez.

    (1931) VALL 772a. Vanneur, tr. « gwenterez f.» ●(1963) LLMM 99/263. Daoust ma troe gant herr ar gwenterezed.

    (2) Liñsel-wenterez : nappe à vanner.

    (1849) GBI I 50. ledander ul linsel-wenterez, tr. «la largeur d'une nappe à vanner.»

    (3) Ventilateur.

    (1890) BSS 8. e casse avel en e visach, evel ur venterez. ●(18--) SBI II 222. 'Reï eun tam zoa d'he wenterès, tr. «Et donnera un peu de suif à son ventilateur.»

    (1931) VALL 776b. Ventilateur, tr. «gwenterez f. pl. ed

  • gwentet
    gwentet

    adj. Vanné.

    (c.1500) Cb 103b. [guentat] Jnde ventilatus / a / um. b. guentet.

  • gwentl
    gwentl

    m. –où (pathologie)

    I.

    (1) Tranchées, douleurs ventrales.

    (1633) Nom 272a. Dysentericus : qui a trenchées de ventre auec flux de sang : vnan en deus guentl ha tranchesoun gant flus goat.

    (1659) SCger 27b. colique, tr. «guentr er c'horff.» ●120b. tranchée de ventre, tr. «guentr.» ●152b. guentlou, tr. «tranchées.» ●(1732) GReg 937b. Tranchées, maladie de l'intestin, tr. «Güentl.» ●(1752) PEll 398. Gwentr, Pluriel Gwentreou, Toutes sortes de douleurs violentes que nous sentons dans les intestins, tranchées. ●(1790) MG 237. er gùendr, er holiq, er pistigueadur.

    (1857) CBF 108. Va ebeulez vloaz a zo ar gwentr gant-hi, tr. «Ma pouliche d'un an a des tranchées.» ●(1847) FVR 226. evel â en divije gwentr, tr. «comme s'il avait des tranchées.»

    (2) Goutte.

    (1499) Ca 17a. cest goutte vne maladie. b. guentl.

    (1659) SCger 152b. guentr, tr. «douleur de nerfs.» ●(1744) L'Arm 175b. Goute, maladie, tr. «Guenndre : gouteu. m.»

    (1804) RPF 132. torret guet er guendre, broudet guet er pistigueadur, trouhet guet er bireu.

    (1907) BSPD I 204. Abalamor d'er mirakl-men é pedér sant Guéreg doh er guendr. ●(1907) PERS 183. Peurvuia e vije gant ar goentr hag he boan benn ne ehane morse. ●326. Ar gouentr a roe d'ezhan poaniou skrijuz. ●(1878) EKG II 101. eur barrad guent.

    (3) Douleur de l'enfantement.

    (14--) N 858. Rac an guentlou a dezrou diff, tr. «Car les douleurs de l'enfantement commencent pour moi.» ●870. an guentl yen so oz ma benaff, tr. «la froide douleur de l'enfantement me déchire.»

    (1732) GReg 937b. Tranchées de femme prête d'accoucher, tr. «Güentlou.» ●937b. Elle a les tranchées de l'enfantement, tr. «ez ma ar güentlou gad-hy.» ●(1752) PEll 398. Gwentr, Pluriel Gwentreou (…) Il se dit plus communément des douleurs de l'enfantement. (…) M. Roussel écrivoit Gwentlou.

    (1848) GBI II 262. he gwent kriz hi zourmante, tr. «le mal d'enfant la tourmantait cuellement.»

    ►[art. ind. + pluriel]

    (c.1687) VEach 92. goudè beza bet daou deruez ha diou nosuez var vr guentlou teribl hep gallout guenell, ha ma ho deua great ar medecinet ar Chirurgianet, hac an Amieugeüsou quement effort à allent, memes arré violanta á permet an art en heuelep rancontrou sé.

    (4) War wentloù : en travail d'enfant.

    (1530) Pm 180. mar be gruec oar guentlou, tr. «s'il y a une femme en couches.»

    (1741) RO 559. Donnet bette an duches me gret so voar uoentlo.

    (1848) GBI I 382. Ema ann Itron war oenklo, tr. «que Madame est en couches.»

    (5) Er gwentloù : en travail d'enfant.

    (1732) GReg 937b. Elle a les tranchées de l'enfantement, tr. «Ez ma er güentlou

    (6) Gwerz-wentl : colique, mal de ventre de peu de durée, accès de douleur au ventre.

    (1752) PEll 400. gwers-gwentl, tr. « Colique subite & violente ; tranchées aiguës, mais de peu de durée ». ●ur vers-ventl, tr. « une colique violente ».

    II. Emploi spécial au sing. (en parlant des animaux).

    (1) Gwentl-par : chaleur des femelles.

    (1930) FHAB Ebrel 144. gwelet em eus ivez larda banoed (gwizi) en eur lezel o moc’h bihan ganto; ar moc’h bihan a zun laez ar vamm hag a vir outi da vont e gwennt par bep miz.

    (2) [suivi du nom du mâle] Chaleur de la jument, de la vache.

    (1732) GReg 551b. La jument est pleine, tr. «güenn-marc’h a so èr gazecg.»

    (1890) MOA 162b. la jument, la vache est en chaleur, tr. «gouenn marc’h a zo er gazek, gouenn kolle a zo er vioc’h.»

    (1995) BRYV iv 68. (Milizag) pa veze eur gazeg o houlenn ar marh. An dra-ze a veze lavaret… gwentl marh (…) honnez a zo gwentl marh. ●73. da houlenn an taro… gwentl taro e-giz ma veze lavaret.

  • gwentl-mut
    gwentl-mut

    m. (pathologie) Maux de ventre.

    (1872) GAM 8. eur bugel deoc'h a zo klanv gant ar prenved ? eun diveraden epken, a vougo ar goent mud.

    (1934) FHAB Mezheven 251. eul lastez gwentr-mud a grogas enni en noz hag a harzas outi da gousket. ●(1982) TIEZ I 241. L'appendicite (gwenn mud). ●(1975) UVUD 42. (Plougerne) Eun tamm gwent-mud. ●(1995) BRYV I 59. (Milizag) kleñved bouzellou a-wechou, appendicite, lavaret gwechall ar «gwentl-mud».

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...