Recherche 'li...' : 573 mots trouvés
Page 11 : de livenn-1 (501) à lizher-marc_had (550) :- livenn .1livenn .1
f. –où Couche de peinture.
●(1922) EOVD 63. Guéren ur miloér ne daul splandér nameit a gauz d'er liùen argand e vé stennet ar en tu anehi.
- livenn .2livenn .2
f. –où
(1) (marine) Livenn ar vag : (?) quille (?).
●(18--) SAQ I 88-89. Ar vuez a ia e teuz evel an hent great er mor gant liven ar vag o tremen.
►
●(1906) BOBL 07 juillet 94/3a. An dud a oa ennhi a zo chommet stribill deuz al liven, hag a zo bet soveteet.
(2) (charpenterie) Panne.
●(18--) SAQ II 351. Liven an ti.
●(1928) BREI 55/2a. pa grevas ar c'hoadaj war an ti, koublou kamm, livennou, kebriou ha toenn. ●(1938) WDAP 2/124. (Pleiben, Gwezeg...) Livenn, hano gwregel, liester : Livennou. Eun tamm eus koadach eun doenn. Al livennou a zo tammou koad hir hag a vez lakaet a-hed an doenn evit derc'hel ar c'hebrou. Kement e talv «livenn» hag ar ger gallek «panne». ●(1958) BRUD 3/99. (Spezed) Al livennou les filières, pannes. ●(1986) CCBR 70. (Brieg) pannes, tr. «livennoù.»
(3) (anatomie) Échine.
●(1849) LLB 1208. Hag ar é gain digor é ziw liwen sawet. ●1215. Ar e gain e huéler bolzet é ziw liwen. ●(1867) MGK 6. E kreiz ann hent war he liven. ●(1870) MBR 92. ha dao adarre war he livenn da gousket.
- livenn-ar-c'heinlivenn-ar-c'hein
voir livenn-gein
- livenn-gein / livenn-ar-c'heinlivenn-gein / livenn-ar-c'hein
f.
(1) (anatomie) Échine.
●(1732) GReg 316a. Échine, épine du dos, tr. «Livenn ar c'hein. livin ar c'hein.»
●(1877) EKG I 39. torret ho livenn-gein. ●(1878) EKG II 53. Goulc'hen Abolier, torret he liven-gein. ●(1878) TLK 5. Sonj hoc’h euz e veze lavaret d’eomp oa enn toull-ze eur vleizez-vor, reun louet var livenn he c’hein. ●(1890) MOA 216b. Déviation de la colonne vertébrale, tr. «goar al livenn gein.»
●(1906) HIVL 158. é oé en droug ér mél ag é liùen-gein. ●(1907) VBFV.bf 48a. liùen-gein, f., tr. «épine dorsale, échine.» ●(1918) BNHT 5. koéhet oé droug én hé liùen-gein.
(2) (architecture) Panne faîtière.
●(1878) EKG II 140. diskenn a riz var livenn gein an ti.
●(1982) TIEZ I 293. Panne faîtière, tr. «livenn gein.»
- livenn-gostezlivenn-gostez
f. (charpenterie) Panne latérale.
●(1982) TIEZ I 293. Panne latérale, tr. «livenn gostez.»
- livennet
- liver .1liver .1
m. –ion
(1) (art) Peintre.
●(1869) FHB 244/273b. Ne ket eas d'al liver, d'an hini a ra imachou lacaat dirag hon daoulagad penaos e bet tremened ar brezel-se. ●(1876) TDE.BF 406a. Liver, s. m., tr. «Peintre.»
●(1902) MBKJ 211. nag al liver, nag ar c'hizeller ne c'hellent He diskouez. ●(1931) VALL 544a. Peintre, tr. «liver.»
(2) Liver gevier : menteur.
●(1943) FATI 49. n'o c'hemerint ket evit liverien gevier.
(3) Teinturier.
●(1499) C 127a. Liuer. g. tainturier. ●(1633) Nom 162b-163a. Cortina : chaudiere d'vn teinturier : pillicq, pe cauter vn liffer.
●(1659) SCger 116a. teinturier, tr. «liuer.» ●(1732) GReg 909a. Teinturier, tr. «Lyvèr. p. lyvéryen. Van[netois] lyüour. p. lyüeryon.»
(4) (botanique) Louzaouenn-al-liverion : garance.
●(1879) BLE 356. Garance. (Rubia. L.) Louzaouen al livérien.
- liver .2liver .2
m. –où Entrave.
●(1732) GReg 353a. Entraves, liens qu'on met aux pieds des chevaux, pour les empêcher de s'enfuir, tr. «Treg[or] Lyfre. p. lyfreo.»
- liverañ / liveriñ
- liverezh .1
- liverezh .2
- liveriñliveriñ
voir liverañ
- livetlivet
adj.
I.
A.
(1) (Prlt d’illustration d’ouvrage) En couleur.
●(1942) DHKN 70. Ul lévrig bihan é, mollet bitik, ar bapér liù koèuen ha get skeudenneu liùet.
(2) (Prlt du cidre) Avoir une belle couleur.
●(2020) TREGO 31 a viz kerzu p. 35d. Liwet brav eo da jistr, tr. « ton cidre a une belle couleur. »
B. sens fig. (Mensonge) enrobé.
●(1910) MBJL 50. etouez meur a c’haou livet.
II. Mont livet fall : pâlir.
●(1902) PIGO i 28. Ar plac’h a yeas livet fall.
- liviñliviñ
voir livañ
- livnlivn
m. –où Lime.
●(1499) Ca 126a. Liff. g. vng instrument de ferr ou dacier. ●(1633) Nom 196b. Lima : lime : liü. ●252a. Scops : limeure : liuferez, racladur an liuf.
●(1732) GReg 576a. Lime, outil, tr. «Lifn. p. lifnou. livn. p. livnou.»
●(1876) TDE.BF 406a. Livn, s. m., tr. «Lime de serrurier ; pl. ou.»
●(1931) VALL 427a. Lime, tr. «livn m.»
- livnadur
- livnañ
- livnerezh
- livoñjlivoñj
s. (botanique) Espèce de plante d'eau douce.
●(1984) HBPD 14. E mar a léh èl é nañùal ar lein en deur, e vé livonj hir èl pennadeu blèu.
- livour
- livouriezh
- livrlivr
f. –où
(1) (mesure) Livre. cf. lur
●(1499) Ca 126a. Liffr. liure vng poyx. ●(c.1500) Cb 71a. [doublaff] g. double poix : sicomme de deux liures. b. poes a dou liffr. ●(1612) Cnf.epist 30. pe-heny na poes nemet cant pé dou cant liuffr.
●(1659) SCger 74a. vne liure, tr. «vr liffr.» ●(1732) GReg 579b. Livre, poids de seiz onces, &c., tr. «Livr. p. livrou. Van[netois] liüèr.»
(2) (numismatique) Livre.
●(1732) GReg 580a. Cent livres, tr. «cant livr.»
- livrañ
- livrinlivrin
adj.
I. (en plt de qqn)
(1) Qui a le teint vermeil.
●(1732) GReg 954b. Teint vermeil, tr. «divoc'h livryn.» ●963a. Visage vermeil, tr. «ur visaich livryn.» ●(1787) BI 199. Mæss é Corf santel ë-hum gavass enn h'é-béh, qu'el lerrin ha quer fresque, èl pe vezai bet houah é buhé. ●200. qu'el lerrin, quer fresque ha quer souple. ●(17--) CBet 399. Nin a so caer ha livrin ha sinet. ●(17--) TE 277. gaillartoh ha lerrinnoh.
●(1839) BSI 144. ar c'horf santel en em gavas en e bez, qen livrin ha qen fresq, evel pa vize bet c'hoas e buez. ●(1857) HTB 103. he visaj fresk ha livrin.
●(1909) KTLR 115. Beza ho devoa eur visaj linvrin. ●(1909) FHAB C'hwevrer 47. he dremm a deuas da veza livrin. ●(1929) FHAB Mae 195. O klask kompren emaoun, itron, penaos e c'hell ho tri bugel debri gant kement a itik eur pred ken dizaour ha penaoz diwar o boued pemdeziek o deus eul liou ker sklaer ha kel livrin ! ●(1931) VALL 580b. Poupin, frais, coloré, tr. «livrin.» ●(1932) BSTR 2. E zremm a oa linvrin.
(2) Gai, éveillé.
●(1732) GReg 445b. Gai, gaë, qui est joyeux, éveillé, tr. «lirin.» ●Un peu gai, tr. «lirinicq.»
●(1904) BMSB 71. Ar verc'hig ken habask, ken mad ha ken lirin / A vuiskelliz kroëdur, a vagiz iaouank-flam.
(3) Sain, dispos.
●(1876) TDE.BF 406a. Livrin, adj. C[ornouaille], tr. «Sain de corps, dispos.»
II. (en plt du ciel) Vermeil.
●(1936) IVGA 13. Hag e traoñ al liorzh, sko en tu all d'ar voger gozh izel, melezour al lenn, kompez-meurbet ha lugernus, ne zistaole d'an oabl nemet ur volz livrin ha don.
- livrinaatlivrinaat
v. intr. Devenir de plus en plus vermeil.
●(1732) GReg 954b. Devenir vermeil, tr. «livrynât.»
- livrinañ
- livrizh .1livrizh .1
adj. cf. laezh-livrizh.
I. Épith.
(1) Laezh livrizh : lait doux, bourru.
●(1464) Cms (d’après GMB 370). Liufriz (lait) doux.
●(1911) BUAZperrot 254. Al leaz livrisa.
(2) sens fig. (Regard) doux.
●(1899) BOL 17. Ar bourc'hiz, gand sellou livriz, a stard d'ezan e zourn, tr. «... avec de doux regards...»
II. Adv. intens.
(1) Put-livrizh : aigre-doux.
●(1903) BTAH 217. Leun e gof a jistr put-levriz, tr. «Le ventre plein de cidre doux.»
(2) Lemm-livrizh : doux et profond.
●(1944) GWAL 161/42. Daoulagad lemm livris 'vel lano ul lenn lor.
- livrizh .2livrizh .2
m. Lait doux.
●(14--) Jer.ms 195. A roaff dyt lyrffryz pyz tyzmat, tr. Herve Bihan « Je te donne du lait doux très vite ».
●(1728) Resurrection 1852-1853. ne caffer bannach les / Na dien na liuris et eo gant ar vates.
- livus
- liz
- lizadurlizadur
m. Matière gluante que l'eau dépose sur les pierres.
●(1931) VALL 337b. matière gluante que l'eau dépose sur les pierres, tr. «lizadur m.»
- lizañ
- lizenn .1lizenn .1
f. –où
(1) Buée.
●(1876) TDE.BF 405b. Lisen, s. f., tr. «Vapeur ou brouillard qui rend le sol gras et glissant.»
●(1924) BILZbubr 37/810. Eul lijenn, tr. «une buée.»
(2) sens fig. Impression vague de.
●(1924) BILZbubr 42/974. war e spered en em skigne eul lijenn, eur vrumenn a velkoni.
(3) (météorologie) Traînée de nuages.
●(1928) DIHU 199/4. Lijen-neu, tr. «(s. f.) traînée de nuages.» ●(1931) VALL 710b. Stratus, tr. «lizenn f.»
(4) = (?) Halo (?).
●(1925) BILZ 124. lijenn dem-sklêr al loar.
(5) Humidité qui se forme sur la viande qui commence à se corrompre.
●(1752) PEll 541. Lis Sing. Lisen, Selon M. Roussel, est l'humeur grasse qui est sur le poisson, sur la chair, et autres choses qui commencent à se corrompre. On le dit ainsi en Léon & Cornwaille.
●(1876) TDE.BF 405b. Lisen, s. f., tr. «Humeur grasse qui se forme sur la viande et sur le poisson qui commence à se corrompre.»
- lizenn .2lizenn .2
f. Planches du fond d'une charrette.
●(1876) TDE.BF 405b. Lisenn, s. f., tr. «Planches du fond d'une charrette.»
- lizenn .3lizenn .3
f. -où (botanique) Lis, lys.
●(1576) H 46. Rosen lysen bleuzuen fesq, tr. « Rose, Lily, fresh Flowers. »
- lizenn .4lizenn .4
voir leizenn
- lizennadurlizennadur
m. =
●(1982) PBLS 438. (Langoned) lizennadur, tr. «petites algues qui poussent dans les baquets et abreuvoirs.»
- lizenneklizennek
adj.
(1) Boueux.
●(1744) L'Arm 447a. Chemin gacheux, tr. «Heenntt lizennaic.» ●Gachis, tr. «straque lizennaic.»
(2) (météorologie) (Ciel) couvert de traînées de nuages.
●(1928) DIHU 199/4. Lijennek, (adj.), tr. «ciel couvert de traînées de nuages.» ●(1931) VALL 710b. (temps, ciel) à stratus, tr. «lizennek.»
- lizennetlizennet
adj.
(1) Embué, voilé.
●(1860) BAL 113. Pa vezo va daoulagad lizenned a strufuilled gant ar maro o tostaat.
●(1924) BILZbubr 37/810. Lijennet ê va daoulagad ; lijennet ê gwer va lunedou. ●(1925) BILZ 123. o daoulagad lijennet gant derzienn ar vezventi.
(2) Estompé.
●(1924) BILZbubr 37/810. war beiou ar vered lijennet dindan denvalijenn an noz. ●Lijennet, tr. «estompé.»
(3) sens fig. =
●(1925) BILZ 165. frealzi eun tammig ho kalon hag ho spered, pa vefont lijennet gant ar velkoni pe an dristidigez.
(4) (météorologie) Couvert.
●(1931) VALL 710b. (temps, ciel) à stratus, tr. «lizennet.» ●il y a des stratus, tr. «lizennet eo an amzer.» ●(1944) DGBD 16. ur gwel kaer a vije bet ac'hano ma ne vije ket bet ken lizennet an amzer.
- lizet
- lizetennlizetenn
f. –où Betterave.
●(1879) ERNsup 161. lizet, betteraves, Pléhédel, Go[ello] ; sing[ulatif] eur lizetenn.
- lizev
- lizherlizher
m. –où, lizhiri
I.
A.
(1) Lettre, courrier.
●(1612) Cnf 54a. Digueriff, ha disclosaff lizerou vn arall. ●(1633) Nom 7b. vne lettre, tr. «vn lizer.» ●ibid. vn pacquet de lettres, tr. «vn pacquat lizerou.»
●(1659) SCger 73a. lettre, missiue, tr. «lizer p. ou.» ●157a. lizer, tr. «lettre, missiue.» ●(c.1680) NG 1197. Lihereu. ●(1732) GReg 569b. Lettre, entretien par écrit avec les absens, tr. «Lizer. p. lizerou. Van[netois] lihér. p. lihérëu.» ●Une, deux trois, quatre lettres, tr. «Un lizer. daou, try, pévar lizer.» ●Ecrire une lettre, tr. «Scriva ul lizer.» ●613b. Des lettres menaçantes, tr. «Lizerou gourdrousus.» ●(1752) PEll 544. Lizer, Lettre. Plur. Lizerou. ●(1792) HS 115. David e scriüas de Joab ul liér. ●133. hi e scriüass lihirieu. ●(17--) EN 1643. eur liser dispac, tr. «une lettre dépliée.»
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 12. El liér a zou é latin ; m'hi distro é brehonêc. ●(1894) BUZmornik 36. al liziri a skrive d'ezho.
●(1907) PERS 176. ar bern lizerou a deue d'ezhan bemdez. ●(1920) AMJV 58. pa resevas lizer ar Sœur Thaïs.
►[empl. sans art.] Lettre.
●(17--) Cc 2125. Chettu ama liser digant an tat santel.
●(1854) GBI I 516. Ma teu lizer, ' beurz ar Roue. ●(1855) GBI I 506. Ar falz kulator skriv lizer. ●(1862) BSH 64. Chetu aze lizer, m'ho ped d'he gachedi. ●65. Me ya da gas liser.
►[au plur. après un art. ind.] Ul lizheroù : des lettres, du courrier.
●(18--) PEN 94/14. Me a skrivo dec'h eul lizero, tr. «je vous écrirai des lettres.»
(2) Lizher bastard : lettre anonyme.
●(1958) ADBr lxv 4/528. (An Ospital-Kammfroud) Écrire (adresser) une lettre anonyme se dit : skriva (kas) eul lizer bastard.
(3) Paotr-al-lizheroù : facteur.
●(1914) PCUG 5. Pôtr al lizero eo ! branskellat 'ra c'hoaz !
B. (religion)
(1) Épître.
●(1752) PEll 544. Lizer, épître. PLur. Lizerou.
●(c.1825/30) AJC 57. lisero sant pol.
(2) Religion, devoir religieux.
●(1530) Pm 267. Bec a pechet e sellet piz / A-renc (variante : A rent) denn en mat hag a tiz / Mar tremen en griz (variante : gris) e lizer, tr. «Le fardeau du péché, l'examiner soigneusement / Doit l'homme, bien et sans retard, / (?) S'il fait passer en œuvres sa religion.»
II. absol.
(1) (droit) Bail.
●(1874) FHB 517/385b. hor lizeri nao bloaz-ni a so re-ver. ●(1877) EKG I 92. achu he lizer.
●(1909) FHAB C'hwevrer 41. Ne ouien ket ez oa o lizer var an achu.
(2) Ober lizher ouzh ub. = feurmiñ da ub.
●(1870) FHB 300/309b. kenta tro ma rinn lizer ouzid. ●(1893) IAI 122. chench mereuri e giz ma karient, da ober lizer ama hag aount.
●(1907) KANngalon Ebrel 380. pe ne vo ket great lizer outho.
(3) Ober lizher gant ub. : louer à (un propriétaire).
●(1867) FHB 123/147b. goulenn ober lizer nevez gant he Aotrou.
(4) Terriñ ul lizher : rompre un contrat.
●(2003) TONKA 133. ober dezañ terri e lizer.
(5) Torr-lizher : rupture de contrat.
●(1935) BREI 413/2c. ober an torr-lizer.
(6) Écrit.
●(1530) Pm 267 (Mab Den). Mar tremen en griz (variante : gris) e lizer (rime interne en iz /ith/), tr. Herve Bihan « Si son écrit passe en acte »
III.
(1) Tremen evel ul lizher er voest : passer facilement. Cf. comme une lettre à la poste.
●(1908) PIGO ii 118 (T) E. ar Moal. Ha pep-hini d'e dro a voutas e ziouhar etre diou vrienn eun derven vras, en un toull konifl, hag a dremenas evel eul lizer er vouest.
(2) Bezañ lizher digor gant : avoir carte blanche.
●(1978) PBPP 2.1/132 (T-Plougouskant). Lizher digor zo ganeoc'h, tr. J. le Du «vous avez carte blanche /lit. lettre ouverte/»
(3) Kaout lizher er post : (?) lui voir la raie des fesses (?).
●(18--) ALB (L) Felix Brignou (FHAB Du/Kerzu 1941 p. 100b). Ma voe peuruzet traon e gein; / Me 'lavar traon kein e vragou / A oa warnes mont e pilhou; / Gwelet a raed, o sellet tost / En doa, dija, lizer er post.
- lizher-feurmlizher-feurm
m. (droit)
(1) Bail à ferme.
●(1732) GReg 75b. Bail, contrat passé devant Notaires, de quelque maison, ou de quelque ferme, tr. «Lizer-ferm. p. lizerou-ferm.» ●405a. Contrat de ferme, bail à ferme, tr. «Lizer-ferm. p. lizerou-ferm.»
●(1857) CBF 86. Setu nevezet gan-en al lizer-ferm, tr. «Je viens de renouveler le bail.» ●(1868) FHB 181/197b. Pa vezo fin d'al lizer-ferm. ●(1876) TDE.BF 512b. Eul lizer-ferm peur-baduz, tr. «un bail de ferme de longue durée.» ●(1877) EKG I 93. Guestl eo evelse da ober eul lizer-ferm ?
●(1905) KANngalon Du 542. Priz al lizer ferm. ●(1935) BREI 400/3c. eul lezenn nevez war al liziri-feurm.
(2) Ober lizher-feurm ouzh ub. : donner à ferme.
●(1877) EKG I 92. ne jommo ken em mereuri ma ne ran ket outhan a lizer-ferm.
- lizher-glizh
- lizher-kañv
- lizher-kelc'h
- lizher-kredlizher-kred
m. (droit) =
●(18--) SAQ II 181. evel eul lizer-kred roet d'heomp gant mab Doue he unan.
- lizher-loened
- lizher-marc'hadlizher-marc'had
m. (droit)
(1) Contrat.
●(1876) TDE.BF 406b. Lizer-marc'had, s. m., tr. «Bail écrit.» ●(1890) MOA 135b. Bail écrit, tr. «lizer marc'had.»
●(1900) KEBR 15. Eul lizer-marc’had, tr. « Un bail » ●Al lizeri-marc’had, tr. « Les baux ». ●(1905) KANngalon Du 542. priz va lizer marc'had int. ●(1907) FHAB Gouere 151. Mall eo nevezi al lizer-marc'had. ●(1911) BUAZperrot 176. Er bloaz 1540 e reas lizer-marc'had eus un ti e Grenad. ●(1921) PGAZ 92. hag ar merour a vezo digollet var he lizer-marc'had.
(2) Traité.
●(1925) FHAB Meurzh 102. Pemp bloaz goudeze, er bloaz 1440, e voe sinet eul lizer-marc'had etre Roue Bro-Zaoz ha Yann Vvet diwar-benn ker ha porz Sant-Malo.