Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés
Page 98 : de briad-ouzh-briad (4851) à brifaod (4900) :- briad-ouzh-briadbriad-ouzh-briad
adv. Embrassés.
●(1942) VALLsup 62a. Embrassés, tr. «briat-ouz-briat («Ar bont er velin»).»
- briadal
- BriadizBriadiz
pl. Habitants de Bréhat.
●(1891) RDTp VI/658. Me vel bagou Breadic o pesketa er Raz, / Hac oc'h ma guelet aman na rent ked cals a gâz !
●(1962) TONA.index 78. briadiz.
- BriagBriag
n. pr.
(1) Briac.
(2) (pathologie) Droug-sant-Briag : folie.
●(1931) VALL 197a. Démence folie, tr. «droug-sant-Briag.»
- briallenn
- briañ / briiñ
- briata .1briata .1
m. –où
(1) Étreinte.
●(1732) GReg 331b. Embrassade, embrassement, tr. «Bryatâ. p. bryataou.» ●Donner une embrassade, tr. «Rei ur bryata.» ●Embrassement tendre, tr. «Ur bryata clos.»
●(1857) HTB 147. He zad a roas dezhi eur briata. ●214. o rei dez-hi eur briata a wech en amzer. ●225. eur briata tener ha karantezuz.
●(1925) FHAB Du 433. Pebez levenez ha pebez briata !
(2) Accolade.
●(1732) GReg 7b. Accolade, embrassement, tr. «Bryata. p. bryataou.» ●Une douce accolade, tr. «Ur bryata clos. »
●(1931) VALL 5b. Accolade, tr. «briata.»
- briata .2briata .2
v.
I V. tr. d.
(1) Prendre dans ses bras, embrasser, accoler, étreindre.
●(1659) SCger 2b. Accoler, tr. «Briata.» ●49a. embrasser, tr. «briata.» ●(1710) IN I 101. o vriata ur Grucifi. ●(1732) GReg 7bb. Accoler, embrasser, tr. «Bryata. pr. bryataet.» ●331b. Embrasser, serrer de ses bras, tr. «Bryata. pr. bryatëet.»
●(1838) CGK 33. A me rac tal dhe briata. ●(1889) ISV 238. redek a reas da vriata ar merzer.
●(1911) BUAZperrot 794. Nao bloaz goude e vriatas e vamm. ●(1915) HBPR 101. Lod a lamme d'ho briata.
(2) Embrasser.
●(1612) Cnf.epist 34. Dré an raeson-man, me Bellec indin hac ignorant, oz aznauout (dré an testenny à cals à Doctoret) pennaus an Confessional-man è berr compsou à brihatta hac à goasq quelennadurezou à importãcc bras, ha meurbet necesser.
II. V. pron. réci. En em vriata : s'embrasser, se prendre dans les bras l'un et l'autre, s'étreindre.
●(1849) GBI I 208. En em vriata gant glac'har ! tr. «S'embrasser avec douleur (bonheur).» ●(1876) BJM 48. En em vriata a rejont en ur vouela.
●(1911) BUAZperrot 349. En em vriata a rejont gant teneridigez. ●816. en em vriata hag en em bardoni. ●(1925) BILZ 117. En em vriata a rejont en eur ouela. ●(1928) BFSA 135. en em vriata a rejont gant karantez.
- briataatbriataat
v.
(1) V. tr. d. Prendre (qqn) dans ses bras, l'embrasser, l'accoler, l'étreindre.
●(1732) GReg 7bb. Accoler, embrasser, tr. «Bryatât. pr. bryataet.» ●331b. Embrasser, serrer de ses bras, tr. «Bryatât. pr. bryatëet.»
●(1862) JKS.lam 567. sec'ha a ra he daelou, he briataat glann a ra.
►[empl. comme subst.]
●(1659) SCger 48b. embrassement, tr. «briatat.»
(2) V. pron. réci. En em vriataat : s'embrasser, se prendre dans les bras l'un et l'autre, s'étreindre.
●(1862) JKS.lam 562. En em vriataat glann a reont. ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 19/235). goude en em vriataat.
- briatad
- briatadurbriatadur
m. –ioù (typographie)
(1) Accolade graphique.
●(1931) VALL 5b. Accolade signe graphique, tr. «briatadur.»
(2) Briatadur sonn : accolade verticale.
●(1931) VALL 5b. Accolade verticale, tr. «briatadur sounn.»
(3) Briatadur plaen : accolade horizontale.
●(1931) VALL 5b. Accolade horizontale, tr. «briatadur plên.»
- briataerezh
- bribouilhbribouilh
adj. & m. (Enfant) remuant.
●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Bribouilh = ano-gwan hag ano. Eur bugel atao fich-fich.
- briboull
- brichbrich
f. –où
I. Banc.
●(c.1718) CHal.ms iv. Tabouret, tr. «brich' ur vrich' scabeu, tabouret, a sarz[eau] brichet.»
●(1904) DBFV 32b. brich, f., tr. «escabeau (Ch. ms.).» ●(1905) LZBg Meurzh 61. Na berch, na kadoér. ●(1919) DBFVsup 10a. brech, berch, brich, m., tr. «escabeau.» ●(1931) FEZO 3. Etalti, ar un (lire : ur) vrich izel, ur plahig vihan é sellet doh hé memé. ●(1939) RIBA 74. Hep seùel diar ou bricheu. ●(1942) DHKN 103. brich er paotr-kar.
II. par ext.
(1) Brich turgn : banc de tour.
●(1919) DBFVsup 78. brech turn, tr. «banc du tour.»
(2) Brich voser : billot de boucher.
●(1935) DIHU 285/235. hui en dioèdo ar ur vrich-bosér.
►absol.
●(1940) DIHU 346/51. Diskar e hrér el lon ar er vrich. Job e bar é oug, e glask er oahien mat, ha bresk, hé zrouh get beg é goutel-dag.
(3) Brich bugad : trépied de cuvier.
●(1919) DBFVsup 10a. brech bugad, tr. «trépied du cuvier.»
- brichedbriched
m. –où Tabouret.
●(c.1718) CHal.ms i. escabeau, tr. «scabeu scabel, brich' ur vrich' a sarz[eau]. brechet.» ●(c.1718) CHal.ms iv. Tabouret, tr. «brich' ur vrich' scabeu, tabouret, a sarz[eau] brichet.» ●(1723) CHal 24. Bassette, ou bréchette, tr. «escabeau, tabouret, placet.»
●(1904) DBFV 30b. brechet, m. pl. eu, tr. «escabeau, tabouret.»
- brichin .1brichin .1
adj.
(1) Sot, niais, benêt.
●(1905) KANngalon Eost 462. Ne ket mad beza brichin nag aboubal. ●(1917) KZVr 225 - 24/06/17. Brichin, tr. «folâtre, volage, Bas-Léon, Loeiz ar Floc'h.» ●(1927) GERI.Ern 70. brichin adj., tr. «Bénêt, niais, sot.» ●(1942) VALLsup 20a. Benêt, tr. «brichin (et folâtre).» ●(1958) BLBR 113/12. eur brichin a zen.
(2) Folâtre.
●(1927) GERI.Ern 70. brichin adj., tr. «folâtre.»
- brichin .2brichin .2
m.
(1) Sot, niais, benêt.
●(1868) FHB 153/387a. piou eo ar penn sot, piou eo ar brichin, ar rumer a zo bet divez aoualc'h evit henvel dour a vuhez eun dour, enn (lire : eun) eva a zo dalc'h-mad oc'h he heul ar boan, ar c'hlenved (…) ? ●(1870) FHB 280/149a. Kaoze eta, brichin, hag hast affo.
●(1908) FHAB Gwengolo 268. hon tri vrichin. ●(1927) GERI.Ern 70. brichin m., tr. «Bénêt, niais, sot.» ●(1927) TSPY 49. n'out nemed eur brichin. ●(1950) KROB 26-27/19. Rei va merc'h d'ar brichin-ze ! ●(1984) HYZH 154-155/85. brichin : konter kaozioù. Hennezh oa ur sakre brichin.
(2) Folâtre.
●(1927) GERI.Ern 70. brichin m., tr. «folâtre.»
(3) Ober e vrichin : faire son fou.
●(1958) BRUD 4/56. oh ober o brichin.
- brichinañ / brichinat
- brichinatbrichinat
voir brichinañ
- brichineg
- brichinerezh
- bridbrid
m. –où
I. (harnachement)
(1) Bride.
●(1499) Ca 27a. Brit. ga. bride. ●(1633) Nom 31b. Equus refractarius, duri oris : cheual dur en bouche, ou frein : march calet á guenou, pe dan brit. ●181a. Frænum : frain, bride : brid.
●(1659) SCger 17a. bride, tr. «brid.» ●(1732) GReg 248a. Sans debrider, tr. «èn un taul brid.» ●(17--) TE 261. de gondui er marh dré er brid.
●(1849) LLB 1330. er brideu hoarnet. ●(1857) CBF 103. Brid, m., tr. «Bride.» ●(1857) LVH 129. ur brind péhani hun dalh. ●(1895) FOV 241. Doh er brid é trottas get é vestr ér rakér, tr. «Son maître, le tenant par la bride, le fit trotter dans tout le village.» ●(18--) SBI I 184. eun incane gwenn / Hac eur brid arc'hant en he benn, tr. «une haquenée blanche, / Avec une bride d'argent en tête.» ●(18--) SAQ II 71. pao an alar, brid ar marc'h.
●(1902) PIGO I 28. krog en brid e varc'h. ●(1904) DBFV 32b. brid, brind, m. pl. eu, tr. «bride, frein.» ●(1934) BRUS 280. La bride, tr. «er brid –eu, f.»
(2) Leñjenn-vrid : rêne de bride.
●(1934) BRUS 281. Les rênes, tr. «el leñjen-vrid.»
(3) Lêrenn-vrid : rêne de bride.
●(1612) Cnf 27a. laezrennou brit è march.
(4) Morz-brid : mors de bride.
●(1499) Ca 141a. Mors brit g. frain. ●(1633) Nom 180b. Lupatum, lupus, murex : mors de bride fort rude : mors brid á ve garu bras.
II.
(1) (menuiserie) Poinçon.
●(1958) BRUD 3/99. (Spezed) Ar brid le poinçon.
(2) (construction) = (?) Moise (?).
●(1988) TIEZ II 117 L'assemblage est généralement renforcé par un entrait retroussé (brid, gourdreust).
(3) (habillement) Brid boned : bride de bonnet.
●(1744) L'Arm 236b. Mentonnière ou bridoir, tr. «Brinde-bonætte. m.»
III.
(1) (Lezel) ar brid war ar moue : prendre liberté.
●(1970) BHAF 80 (T) E. ar Barzhig. Ha setu, lennerien ger, red eo bet din dizamma va halon, kuit da zialani, ar brid war moue ma fluenn.
(2) Chakañ e vrid : ronger son frein.
●(1970) BHAF 235 (T) E. ar Barzhig. Ne servije ket, perag mond da goll e skiant ha darhoi e benn gant mogeriou, red e oa dezañ derhel da chaka e vrid ha gortoz...
- brid-morch
- brid-mouchbrid-mouch
m. (harnachement) Bride à œillères.
●(1931) VALL 82a. bride à œillères, tr. «brid-mouch T[régor].»
- bridajbridaj
m. =
●(1890) MOA 236b. Pièces d'enchevêtrures (parlant d'un moulin), tr. «bridach, sing. pl. m. (collectif).»
- bridañ / bridiñbridañ / bridiñ
v.
(1) V. tr. d. Brider.
●(c.1500) Cb 30b. g. fraindre. b. bridaff.
●(1659) SCger 17a. brider, tr. «brida.» ●(1732) GReg 162a. Brider un cheval, tr. «Brida ur marc'h.»
●(1856) VNA 215. Bridez mon cheval, sellez-le aussi, tr. «Bridet me marh ; dibret-ean ehué.»
●(1904) DBFV 32b. bridein, v. a., tr. «brider.»
(2) V. pron. réfl. En em vridañ : se rengorger.
●(c.1718) CHal.ms iii. se rengorger, tr. «him ambridein him vridein.»
●(1904) DBFV 32b. hum vridein, tr. «se rengorger.»
- bridaouerezbridaouerez
f. Morceau de cuir (?) dans le rouet qui serre le fuseau (?).
●(1905) FHAB Mae/Mezheven 94. E kreiz etre an daou dam koat (...) ez eus c'hoaz unan all (...) zo he hano an eskob ha n'eo ket maro en he blas ; stag ez euz outhan eun tam ler hanvet bridaouerez, ha labour ar vridaouerez eo starda ar verzit.
- bridetbridet
adj.
(1) Bridé.
●(14--) Jer 298. Me rôy d’oc’h dybret brydet tregont Cousr ha tregont genet., tr. « Je vous donnerai, sellés, bridés, trente coursiers, et trente genets ».
(2) sens fig. Courbé.
●(1957) ADBr lxiv 4/449-450. (An Ospital-Kammfroud) S'emploie en parlant des épis mûrs qui se courbent vers le sol, sans que fléchisse pour autant la tige de la céréale. Abarz bez(a) mad da droha, an heiz a rank bez(a) bridet e bennou gantañ.
- bridig
- bridiñbridiñ
voir bridañ
- bridmouchañ
- bridol
- bridoù
- Brieg .1
- Brieg .2
- Brieg .3Brieg .3
n. de l. Briec.
I.
(1) Brieg.
●(18--) OLLI 411A. Chanson nevez composet gant un Den yaouanc eus a bares Briec. ●(1865) FHB 2/16a. D’ar merc’her 8, Briec, da greis-deiz.
●(1905) ALMA 64. Briec. ●(1911) BUAZmadeg 368. e leac'h m'ema hirio iliz Briec. ●(1925) ARVG 3/61. En Breiz an eus seiz ti, ar brasan, hini Gourin, demdost da Geraez; ar re all e Brest, Briek, Edern, Bannalek, Langonnet. ●(1931) FHAB Gouere/249. Hen eo ivez patron iliz Edern, savet war ar Reun-Du, e kichenik Brieg ha patron iliz Plouedern, e Leon, e tal landerne. ●(1943) FHAB Mezeven 308. tost d'Edern ha Brieg. ●(1955) STBJ 43. eur marichal ginidik eus Brieg.
(2) Brieg-war-Oded.
●(1890) MOA 19b. Briek-var-Odet.
II. Blason populaire : voir Glazig.
III. Nom de famille.
●(1970) NFBT 26 N° 194. Briec.
IV. [Toponymie locale]
●(c.1900) PEAB 4. An autrou eus a Gistinit / A fachaz ouz he vioc'hik. ●20. Sant Yann-bod-lan. ●21. Itroun-Varia-an-Templ (...) Feunteun Varia. ●29. Motte dite Ar Santinellou, à Ty-Flean. ●(1935) SARO 87. e chapel Santez-Sesilia. ●(1970) NFBT 271 N° 2138. Tréflez (...) celui du l.-dit de Briec (se prononce) : Trolez.
- briell
- brienbrien
coll. Miettes.
●(1732) GReg 624a. Miette, petite mie de pain, tr. «Bryenenn. p. bryenennou, bryenn.» ●624a-b. La Cananée demandoit seulement au Seigneur les miettes qui tomboient de sa table, tr. «Ar Cananean ne oulenné digad hor Salver nemed ar bryenn bara a gouëzé divar e daul.»
●(1927) GERI.Ern 70. brienenn f. pl. ou, col. brien, tr. «Miette, petit morceau, brin.»
- brienennbrienenn
f. –où, brien Miette.
●(1499) Ca 26a. Breyenenn bara. g. miete de pain. ●(c. 1501) Lv 235/122. breonnen gl. fragmentum. ●(1633) Nom 56b. Mica : mie, miette : breyenen. ●58b. Analecta : reliefs, miettes : an brusunadou, an briennennou.
●(1659) SCger 79b. miette, tr. «brienen, enou.» ●(1732) GReg 624a. Miette, petite mie de pain, tr. «Bryenenn. p. bryenennou, bryenn.»
●(1890) MOA 98b. Brin à brin, tr. «ann eil vrienenn goude eben.»
●(1927) GERI.Ern 70. brienenn f. pl. ou, col. brien, tr. «Miette, petit morceau, brin.»
- brienn
- brientin
- brientinelerbrientineler
m. –ion Partisan de l'aristocratie.
●(1931) VALL 36a. partisan de l'aristocratie, tr. «brientineler m.»
- brientinelezhbrientinelezh
f. Aristocratie.
●(1931) VALL 36a. Aristocratie gouvernement des nobles, tr. «brientinelez f.»
- brif .1brif .1
m.
I. fam. Nourriture, bouffe.
●(1927) GERI.Ern 70. brif m., tr. «Mangeaille.» ●(1935) ANTO 58. ouz taol da gemer eun tamm brif. ●(1966) BREZ février 101/6d. sachet e oe war ar brif. ●(1972) HYZH 75/26. da glask e damm «brif».
II. (argot)
A. (argot de La Roche-Derrien) Pain.
●(1885) ARN 32. Pain. – Br. Bara. Arg[ot] : Brif. (…) Dans l'argot-français briffer (manger).
●(1975) BAHE 87/13. brif : bara.
B. (argot de Morlaix)
(1) Brif gwenn : pain de froment.
●(1912) KZVr 419 - 07/04/12. Brif gwenn – bara gwiniz.
(2) Brif du : pain de seigle.
●(1912) KZVr 419 - 07/04/12. Brif du – bara segal.
- brif .2brif .2
s. Support de chandelle.
●(1919) DBFVsup 11a. brif (Kervignac), tr. «bâton fendu pour recevoir une chandelle. – Ailleurs, krouib (Lang[uidic], groeñù (fr. griffe ?).»
- brif-kailhbrif-kailh
m. (argot d'Elliant) Dépensier.
●(1984) BRLI i 138. brif kaill, tr. « dépensier ; mot-à-mot : ‘qui mange son argent.’ »
- brifal / brifañbrifal / brifañ
v. tr. d. fam. Manger, bafrer.
●(1732) GReg 119a. Briffer, manger avidement, tr. «Brifal. pr. brifet.»
●(1927) GERI.Ern 70. brifa, brifal v. n., tr. «manger gloutonnement.» ●(1955) VBRU 111. ha brifañ a raemp ar bitailh-se dre skrap. ●(1965) BREZ octobre 97/6c. brifa on adlein. ●(1970) BHAF 127. Eur wech brifet, e tommas din.
- brifañbrifañ
voir brifal
- brifaod