Devri

Recherche 'dig...' : 613 mots trouvés

Page 10 : de digounnar-2 (451) à digras-1 (500) :
  • digounnar .2
    digounnar .2

    f. (botanique) Colchique d'automne.

    ●(1633) Nom 86a. Hermodactylus, bulbus agrestis : mort au chien : an igounnar.

    ●(1732) GReg 156a. Chasse-rage, ou passe rage, tr. «An digounnar. an igonnar.» ●213a. Corne de Cerf sauvage, plante, tr. «An digonnar.»

    ●(1876) TDE.BF 129a. Digounnar, s. f., tr. «Passe-rage, colchique, corne de cerf, mort-aux-chiens, plantes.» ●(1879) BLE 56. Colchique. (Colchucum. L.) Digounar.

    ●(1931) VALL 131a. Colchique, tr. « digounnar m. » ●(1935) BREI 390/2b. eur yeoten danjerus, hanvet an Digounnar (Calchique d’automne). ●(1962) EGRH I 58. digounnar m., tr. « colchique (Vallée). »

  • digounnariñ
    digounnariñ

    v.

    (1) V. intr. Décolérer.

    ●(1911) BUAZperrot 562. Ar prefed ne zigounnare ket. ●(1922) FHAB Here 300. Trihouart ne zigounnare ket. ●(1935) TRAG 58. An tad kaes ne zigounnaras ket epad tri devez.

    (2) V. tr. d. (?) Pacifier (?).

    ●(1939) KOLM 36. aveit digounnarein, plégein, ha konvertisein en inéañneu paian.

  • digounus
    digounus

    adj. Oublieux.

    ●(1732) GReg 884b. Qui ne se souvient pas, tr. «digoñhus.»

  • digoup
    digoup

    voir digoupiñ

  • digoupapl
    digoupapl

    adj. Non coupable.

    ●(1907) BOBL 09 février 124/2e. Jean Chales, ar galeour digoupabl.

  • digoupet
    digoupet

    adj. =

    ●(1869) FHB 225/123b. a vez kaerroc'h kinklet, muioc'h digopet en ho gwisk.

  • digoupiñ / digoup
    digoupiñ / digoup

    v. intr.

    (1) Surjir.

    ●(1896) HIS 58. digoup e hras ur vañden lèron én arben dehé. ●72. é tigoup un dén ital en nor. ●87. er stiren ou doé guélet én ou bro, e zigoup a neúé dirag ou deulegad. ●(1896) HISger 1. Digoupein, tr. «arriver, apparaître brusquement.»

    ●(1904) DBFV 52a. digoup, digoupein, v. n., tr. «apparaître brusquement, déboucher, survenir.» ●(1905) LZBg Gwengolo 224. Digoupein e hrant a ioh étal dor er mision eit goulen en alézon. ●234. Digoup e hra préhésion er gouh anpeleuréz. ●(1927) GERI.Ern 101. digoup, digoupein V[annetais] v. n., tr. «Apparaître brusquement.»

    (2) Digoupiñ àr ub. : surprendre qqn.

    ●(1896) HIS 49. unañ a soudarded David e zigoupas ar nehoñ.

    (3) (agriculture) Lever de terre, poindre.

    ●(1896) HIS 103-104. lod ag é had (...) digoup e hra ag en doar.

    ●(1904) DBFV 52a. digoup ag en doar, tr. «lever de terre, parl. de la semence.»

  • digouraj
    digouraj

    adj. Sans courage.

    ●(1499) Ca 61a. Dicourag. g. decouragez.

    ●(1659) SCger 32b. couard, tr. «digouraich.» ●(1732) GReg 224a. Sans courage, qui n'a point de courage, tr. «Digouraich.» ●557a. Lâche, qui n'a point de cœur, tr. «digouraich.»

    ●(1824) BAM 23. cals a Gristenien digalon ha digouraich. ●(1829) IAY 51. ar ghristenien digouraj. ●(1831) RDU 169. en dut libertin ha décourage. ●(1846) BAZ 11. peguen digourach oump en he servich. ●(1883) SAQ I 28. kristenien dizounj ha digourach.

    ●(1913) KANNgwital 125/262. Ar re-ma zo eneou digourach o deuz aoun da ober re evit ar baradoz.

  • digourajamant
    digourajamant

    m. Découragement.

    ●(1710) IN I 422. hac e couezont en digourajamant.

  • digourajet
    digourajet

    adj. Découragé.

    ●(1900) MSJO 206. An tad paour a oa digourachet-oll.

  • digourajiñ
    digourajiñ

    v. intr. Se décourager.

    ●(1732) GReg 224a. Perdre courage, tr. «Digouragi. pr. digouraget.»

    ●(1880) SAB 30. arabat falgaloni na digourachi.

    ●(1905) KANngalon Eost 473. heb digourachi tamm. ●(1906) KANngalon Genver 21. n'eo ket eur rezoun vad da zigourachi, evel ma ran. ●(1911) SKRS II 190. Eleac'h beza souezet ha digourachi. ●264. Mamm ar c'hlanvour ne zigourache ket.

  • digourdi .1
    digourdi .1

    adj. Dégourdi.

    ●(1973) SKVT ii 94. un den ken digourdi. ●(1978) BRUDn 19/11. Poent braz dezañ d’e dro diskouez e oa ken digourdi ha ken louarn hag e vistri goz.

  • digourdi .2
    digourdi .2

    m. –ed Enfant dégourdi, très éveillé.

    ●(1973) SKVT II 20. digourdied a zek hag unnek vloaz. ●130. un digourdi all.

  • digourtes
    digourtes

    adj.

    (1) Attr./Épith. Discourtois.

    ●(1914) DFBP 98b. discourtois, tr. «Digourtez.»

    (2) Adv.Impoliment.

    ●(14--) N 371-374. Me meux forzet scler he guerchdet / Ha hy merch glan ha leanes / Refus a grae hi alies / Ameux dicourtes oppresset, tr. «J'ai outragé, hélas ! la pudeur / D'une religieuse ; Elle m'a repoussé plusieurs fois, / Et je l'ai brutalement violentée.»

    ●(1914) DFBP 98b. discourtoisement, tr. «Digourtez.»

  • digourtezi
    digourtezi

    f. Discourtoisie.

    ●(1914) DFBP 98b. discourtoisie, tr. «Digourtezi.»

  • digousi / digousiiñ
    digousi / digousiiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Nettoyer.

    ●(1904) DBFV 52b. digousi, digouchi, digousiein, digouchiein, v. a., tr. «détâcher, ôter les taches, nettoyer.» ●(1921) GRSA 231. er govésion aveit digousi en inéan.

    (2) V. pron. réfl. En em zigousiañ : se nettoyer.

    ●(1925) IZID 34. D'um zigousi perhuéh.

  • digousiañs
    digousiañs

    adj. Sans conscience.

    ●(1849) LLB 1490. el ler digousians.

    ●(1904) DBFV 52b. digousians, adj., tr. «sans conscience.»

  • digousiiñ
    digousiiñ

    voir digousi

  • digousk .1
    digousk .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Qui ne dort pas.

    ●(1744) L'Arm 146a. Qui ne dort pas, tr. «Diousque.»

    ●(1904) DBFV 52b. digousk, dihousk, adj., tr. «qui ne dort pas.» ●(1909) BROU 224. (Eusa) Me a zo digousk bras, tr. «moi je ne dors guère.»

    (2) sens fig. Éveillé.

    ●(1906) DIHU 13/228. ul loen dihousk ha sontil.

    II. Loc. adv. Kousk-digousk : qui dort par plusieurs fois.

    ●(1977) PBDZ 784. (Douarnenez) kousk-digousk, tr. «qui dort par accoups, qui n'arrête pas de faire des petits sommes.»

  • digousk .2
    digousk .2

    m.

    (1) Insomnie.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Insomnie, tr. «diousqu' dehun.»

    ●(1876) TDE.BF 129a. Digousk, s. m. V[annetais], tr. «Insomnie, réveil.»

    ●(1904) DBFV 52b. digousk, dihousk, m., tr. «insomnie.» ●(1905) BOBL 05 août 46/3f. mar 'geuz aoun rag an digousk.

    (2) Veille.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. veille, tr. «diousqu'.»

  • digousk .3
    digousk .3

    voir digousket

  • digousker
    digousker

    m. –ioù Réveil.

    ●(1942) HERV 91. he digousker metal lufrus.

  • digousket / dic'housket / digouskiñ / dic'houskiñ / digousk / dic'housk
    digousket / dic'housket / digouskiñ / dic'houskiñ / digousk / dic'housk

    v.

    I. V. intr.

    (1) Se réveiller, dédormir.

    ●(1790) Ismar 159. de vitin a pe zihousquehait. ●(1792) CAg 144. Pè zihousquein me reï lusque / D'em halon d'hum zoug de Zoué. ●(17--) TE 44. Jacob e zihousquas scontét.

    ●(c.1802-1825) APS 57. Dever ur hrechen / A pe zihousq de vitin. ●(1856) VNA 88. Éveillez-vous, tr. «Dihousquet.»

    ●(1904) DBFV 52b. digousk, dihousk, digouskein, dihouskein, v. n., tr. «s'éveiller.»

    (2) S'empêcher de dormir.

    ●(1872) ROU 82b. Je ne pouvais m'empêcher de dormir, tr. «ne oan ket evit digousket.»

    (3) Découcher.

    ●(c.1718) CHal.ms i. découcher, tr. «digousquein, cousquet er més es e di, es é c'hulé.»

    ●(1904) DBFV 52B. digouskein, tr. «découcher (Ch. ms.).»

    II. V. tr. d.

    A. Réveiller.

    ●(1499) Ca 62a. Digousquet. g. desdormir / ou esueillir.

    ●(1659) SCger 142b. digousquet, tr. «eveiller.» ●(c.1718) CHal.ms i. desendormir, tr. «digousquein, dehunein.» ●(1792) HS 177. enn Israëlitèt hou dihousquass. (...) ré e ïass de zihousque Holopherne.

    ●(1818) HJC 241. eit in digousqueign. ●(1891) CLM 13. A holeu-dé me zihousq me zud.

    ●(1904) DBFV 52b. digousk, dihousk, digouskein, dihouskein, v. a., tr. «éveiller.» ●dihousket, tr. «éveiller.»

    B. sens fig.

    (1) Réveiller.

    ●(1790) MG 371. ma vér obligét de ziousq couciance er-ré e vihue tranquil érstad-ce.

    ●(1838) OVD 42. Dihousquet neoah hou ç'espérance.

    ●(1937) DIHU 310 Ebrel 242. Perak ne zevizér ket dehè, ahoel é ber girieu, istoér ou bro, aveit ma tiousko ou housians broadel.

    (2) Faire prendre conscience à.

    ●(1787) BI 250. ur moyant capable de zihousque er queih Labourision ag er ponnérdæt digass.

  • digouskiñ
    digouskiñ

    voir digousket

  • digouskouer
    digouskouer

    m. Réveil-matin.

    ●(1876) TDE.BF 129a. Digouskoer, s. m. V[annetais], tr. «Horloge à réveille-matin.»

  • digoust
    digoust

    adj.

    (1) Attr./Épith. Bon marché.

    ●(1910) MBJL 60. Digoust eo digeri hencho houarn er vro-man e-kichen mac'h ê en Breiz-Izel.

    (2) Adv. Sans payer.

    ●(1857) HTB 210. insulti digoust an dremenidi.

    ●(1915) HBPR 237. hag e reaz, evel-se, digoust he studi.

  • digoustapl
    digoustapl

    adj. Bon marché.

    ●(1849) LLB 1679-1680. Er ruchen plouz segal, grouiet ged pluskad drein / E zou digoustaplan.

    ●(1904) DBFV 52b. digoustabl, adj., tr. «qui n'est pas coûteux.»

  • digoustiañs
    digoustiañs

    adj. Sans conscience.

    ●(1846) BAZ 94. eun den digoustians hac impi. ●(1868) FHB 202/364a. digoustianz avouallac'h evit terri he iùn. ●(1882) BAR 76. paianet digoustianz ha dizamantuz. ●(1889) ISV 385. tud digoustians, ep gouziegez na buez vad.

    ●(1906) KANngalon Mae 109. pa vez affer ouz tud digoustianz. ●(1924) FHAB Gouere 264. edo ive ar c'houarnamant etre tud digoustians. ●(1932) ALMA 101. at paotr digoustians. ●(1962) EGRH I 58. digoustiañs a., tr. « sans conscience. »

  • digoustiñ
    digoustiñ

    v. tr. d. Indemniser.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Indemniser, tr. «digolein, digoustein.»

    ●(1904) DBFV 52b. digoustein, v. a., tr. «indemniser.»

  • digoustus
    digoustus

    adj. Bon marché.

    ●(1905) BOBL 09 décembre 64/3e. eur meuz-goanv deuz ar re digoustusa.

  • digouvi
    digouvi

    m.

    (1) Reiñ an digouvi da ub. : congédier qqn.

    ●(1977) LLMM 182/187. Kalz droug o devoa Pariz ha Londrez ouzh Rusia war-lerc'h an digouvi a roas d'an ofisourien dileuriet... ●(1962) GERV 113. Hag int-i ivez, emichañs, a roas an digouvi d'ar vagerez am boa dibabet evit ma merc'h.

    (2) Kaout e zigouvi : être congédié.

    ●(1955) STBJ 74. ar mevel en devoa bet digantañ e zigoui. ●222. Digoui : rei e zisentez da unan bennak.

    (3) Kloc'h an digouvi : cloche de l'angélus du soir.

    ●(1870) FHB 308/375b. ma souno ive evit Bro-C'hall cloc'h ann digovi. ●(1877) FHB (3e série) 25/201b. da zini ar c'hloc'h-noz, kloc'h an digouvi.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 62. araog kloc'h an digovi. ●(1957) BLBR 101/15. Pa oan yaouank, ar hloh a zone hoaz eur wech, eun eur goude kloh an noz hag a veze anvet kloh an digouvi. (...) Pa zone ar hloh-se e veze digouviet ar pratikou en ostaleriou ha prennet an nor.

  • digouviañ
    digouviañ

    v. tr. d.

    (1) Congédier, inviter à se retirer.

    ●(1727) HB 309. disanavezet ha digoufiet gantâ en e varn. ●(1732) GReg 196b. Congédier, donner honnêtement le congé à, tr. «digouffya.» ●(17--) TE 171. er joé en doai David bout bet digouviét.

    ●(1874) FHB 478/60b. pa veze digoviet da vont kuit. ●(1877) FHB (3e série) 28/219a. prest oant deuet da veza re republikan an oll hag e rankchot ho digouvia.

    ●(1904) DBFV 52b. digouvi, digouviein, v. a., tr. «déprier, rebuter, éconduire, chasser (le démon).» ●(1904) ARPA 122. Digoviit anezho.

    (2) Décommander.

    ●(1732) GReg 206a. Contre-mander, ceux qu'on avoit invité, tr. «Discouvya. digouffya.»

  • digovrank
    digovrank

    adv. sans répit.

    ●(1575) M 2464. Lecquet hep quen en couffr à tan souffr diconfranc (lire dicoufranc, rime avec souffr) tr. « mis seulement dans un coffre de feu et de souffre, sans répit »

  • digozhañ
    digozhañ

    v. intr.

    I. V. intr. (en plt des personnes âgées) Mourir.

    ●(1872) ROU 108a. Les vieux s'en vont cette année, tr. «digoza a reer er bloa-ma.»

    II. V. tr. d.

    (1) Ôter le vieux.

    ●(1872) ROU 93b. Oter le vieux, tr. «digoza.»

    ●(1962) EGRH I 58. digozhañ v., tr. « épuiser les vieilles choses. »

    (2) (agriculture) Défricher.

    ●(1909) BOBL 27 mars 222/2d. digoza eun neubeud lanneier.

  • digozhet
    digozhet

    adj. Défriché.

    ●(1944) EURW I 148. ar parkeier digozet. ●(1970) BHAF 311. da gemer e leh er park digozet.

  • digrabanañ / digrabaniñ
    digrabanañ / digrabaniñ

    v. intr. Desserrer les mains, lâcher prise.

    ●(1732) GReg 277b. Desserrer les mains, quitter prise d'une chose qu'on tient ferme des mains, tr. «digrabana. pr. digrabanet.»

    ●(1904) DBFV 52b. digrabanein, v. n., tr. «desserrer, lâcher prise (l'A.).»

  • digrabaniñ
    digrabaniñ

    voir digrabanañ

  • digraf
    digraf

    m.

    (1) Qui n'a pas d'ordre dans ses affaires.

    ●(1876) TDE.BF 129b. Digraf, adj., tr. «Il se dit d'un homme qui n'a pas d'ordre dans ses affaires.»

    (2) N'en deus na kraf na digraf : il n'a rien à se mettre sur le dos.

    ●(1857) CBF 58. N'en deuz na kraf na digraf, ec'h heller lavaret, tr. «Il n'a pas de vêtement, on peut le dire.»

    ●(1931) VALL 242a. (il n'a pas) un morceau effets, tr. «na kraf na digraf.»

  • digrafañ
    digrafañ

    v. tr. d. Découdre.

    ●(1931) VALL 183a. Débatir ; découdre, tr. «digrafa.» ●189a. Découdre, tr. «digrafa.»

  • digrakañ
    digrakañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) (agriculture) Défricher.

    ●(1920) KZVr 365 - 29/02/20. Digraka, tr. «retirer les racines d'ajoncs de la terre à l'aide d'une charrue spéciale. E Treger gwreskaoui.» ●(1929) FHAB Gwengolo 358. Digraka a rejont ar c'hoadou ; labourat a rejont an douar. ●(1931) FHAB Here 378. Sant Ener a en em glevas gand an diaoul evit digraka ar waremm a oa neuze dindan goat. ●(1931) VALL 192b. Défricher ; les souches, tr. «digraka.» ●(1995) BRYV v 80. (Milizag) Setu e veze digraket [al lanneg].

    (2) Défaire (un nid).

    ●(1867) FHB 134/238b. muïoc'h a drouz gant-ho (...) eghet gant ar piket pa zigraker d'heo ho neichou.

    (3) Arracher (un plant, une branche).

    ●(1927) GERI.Ern 106. digraka v. a., tr. «Arracher un plant, une branche.»

    II. V. intr. (en plt d'une branche) Être arrachée.

    ●(1929) SVBV 140. trouz skourrou o tigraka.

  • digraket
    digraket

    adj. (Yeux) écarquillés.

    ●(1957) BRUD 1/81. Ouz petra emañ o selled, gant e zaoulagad digraket.

  • digramennañ
    digramennañ

    voir digramenniñ

  • digramenniñ / digramennañ
    digramenniñ / digramennañ

    v. tr. d. Décrasser.

    ●(1931) VALL 168a. tirer la crasse, tr. «digramenni.» ●189b. Décrasser, tr. «digramenna.»

  • digran
    digran

    adj. Qui n'est pas chiquement habillé, inélégant.

    ●(1938) GWAL 110-111/42. tud digran eveldomp...

  • digrañj
    digrañj

    v. tr. d. Ouvrir (des coquilles).

    ●(1970) GSBG 240. (Groe) digrañj, tr. «ouvrir (des coquilles).»

  • digrannañ
    digrannañ

    v. tr. d. Défricher.

    ●(1909) BROU 224. (Eusa) Défricher, tr. «Digránna.»

  • digraou
    digraou

    adj. Sans étable.

    ●(1857) CBF 94. Dic'hraou eo an ti-ze, tr. «Cette ferme est sans étable.»

  • digrapañ .1
    digrapañ .1

    v. tr. d.

    (1) (marine) Déraper.

    ●(1941) SAV 19/42. E eor a zigrapas prim.

    (2) Décrocher.

    ●(1962) EGRH I 58. digrapañ v., tr. « décrocher. »

  • digrapañ .2
    digrapañ .2

    v.

    (1) V. intr. Grimper.

    ●(18--) SBI II 200. Mar na alles digrapa, tr. «Si tu ne peux grimper.»

    (2) V. tr. i. Krapañ-digrapañ =

    ●(1941) FHAB Genver 3b. hag i war du an ostaleriou, dre straedouigou striz ha berr, o krapa-digrapa gant torr ar menez.

  • digras .1
    digras .1

    adj. & adv. cf. dic'hras

    I. Attr./Épith.

    (1) Sans tache, propre.

    ●(1904) DBFV 52b. digras, adj., tr. «sans tache.»

    (2) Vigoureux.

    ●(1895) FOV 241. kalz a bautrèd ag er ré digrassan, tr. «un groupe de jeunes gens des plus vigoureux.» ●242. N'en dé ket er marh ru en dès en é unan / Didronset ér mod-sé er bautrèd digrassan, tr. «Le chaval de Bastien n'est pas le seul qui ait ainsi désarçonné les jeunes gens vigoureux.»

    ●(1904) DBFV 52b. digras, adj., tr. «vigoureux, gaillard.» ●(1905) DIHU 4/63. Ur pautr digras. ●(1942) DHKN 62. Nag eurus e oent er merhed-sé hag e gavè paotred iouank digras ha hep si, de laret dehè komzeu ker braù ha ker karantéus. ●(1955) BGUE 37/18. bugalé digras alkent dam, bennoh Doué arnehé !

    II. Adv. Allègrement.

    ●(1895) FOV 246. Guélèt en dud youank é kerhèt ken digras, tr. «de voir (…) les jeunes gens marchés (lire : marcher) allègrement.» ●266. Chetu ur gazégik hag e lonkou digras / Pedér liaü én un ér ! ●270. Kerhet en dès digras betac Santès-Anna.

    ●(1904) DBFV 52b. digras, adv., tr. «allègrement, sans peine.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...