Devri

Recherche 'se...' : 512 mots trouvés

Page 10 : de seuit (451) à sezariot (500) :
  • seuit
    seuit

    s. Fracas.

    ●(1879) ERNsup 166. seuit, fracas, Corn[ouaille].

  • seul .1
    seul .1

    adv. pron. & conj.

    I. Adverbe

    (1) [devant un adj. au degré comparatif ou positif] D'autant plus.

    ●(1575) M 1877. Seul muy diouguelroez hon bezo en dez se, tr. «Plus nous aurons de sûreté ce jour-là.» ●(1612) Cnf 33b. ha seul quent mà ò accomplis, quent à sé ez dymunu ho poanyou, ha seul pelloch maz chom hep ò executiff pelloch ez chomhynt hep bezaff deliuret. ●(1621) Mc 94. seul muy ma en em acustumes da consanty dan drouc volontez pe tentation à pechedou á quement se ez cresquo an drouc desirou se.

    ●(1659) SCger 171b. seul brassoc'h eo e boan seul brassoc'h eo e verit, tr. «de tant plus grande qu'est sa peine, plus grand est son merite.» ●(c.1718) CHal.ms i. abondance de droit ne nuit pas, tr. «sel mui a c'hüir, sel güel.» ●(1794) ABR.goerz 8a. Survui omp douç, survui int cruel.

    ●(1821) SST 214. sal liessoh sal guel. ●(1860) BAL 15. Sulvui a alvocadet, sulvell.

    ●(1909) FHB Gouere 199. seul-vui ma studioc'h, seul starda a reio o kreansou. ●(1907) FHAB Kerzu 292. seul ma vez hejet, seul doun e taol e griziou. ●(1911) BUAZperrot 93. seul goasoc'h a ze e kerze varnezan. ●(1911) BUAZperrot 616. Seul striz oa en e genver e unan ha seul hegarat oa e kenver e nesa. ●(1957) AMAH 244. Ha gwir, bez’eus devezhourien boaz da lugudenniñ : seul belloc’h, emezo, e pado an abadenn, seul vuioc’h arc’hant hor bo da bakañ, ha kement-se tapet e vo bepred.

    (2) [devant un v.]

    ●(1909) FHB Gouere 199. seul-vui ma studioc'h, seul starda a reio o kreansou.

    (3) [devant un chiffre] Tous les.

    ●(1942) DHKN 121. Monet e hran get el lévr, follen arlerh follen, ha stank, sel diù pé tèr anehè, éh arrestan de sellet doh en trèsadenneu.

    (4) Chaque.

    ●(1911) BUAZperrot 87. an dizurz a oa e peb leac'h, var zeul ha koulz lavaret e kalon peb den.

    (5) Evit seul a ve : pour rien au monde.

    ●(1869) FHB 229/160a. Ne falle ket din evit seul a ve, ho kuelet o paka terchen.

    (6) Seul daol : chaque fois.

    ●(1821) SST vi. Er chiffreu ha mercheu aral e hum gave sal taul é costé d’en articleu, e zou eit discouein d’en dud habil, ha surtout d’er Velean, a beh mammenneu é mant tennet. ●51. enfin é rein dehai saltaul mercheu splannoh pe splan.

    (7) Da seul taol : à chaque instant.

    ●(1976) LIMO 07 août. A chaque instant, tr. «de sel taol.»

    II. Pronom.

    (1) Seul a : tout ce que.

    ●(1502) Voyer 1. me a due ales alan seul a guelaff me biou buguel breiz gourhez querchen mar bez essou goae da glen ●texte et traduction établis par L. Fleuriot : Me a due a les, a lan ! / Seul a guelaff / me biou ! / Buguel Breiz, gour ez querchen, / mar bez essou / goae da glen !, tr. «Je viens de la cour, du monastère. Tout ce que je vois, je (le) possède. Enfant de Bretagne, l’homme à ton entour, s’il est rebelle, malheur à toi.» ●(1530) J 125a. Seul a anquen hac a penet / A gouzafuet oar an bet man, tr. « que d’angoisses et de douleurs vous endurez sur cette terre. » ●125b. Ha seul a glachar preparet / So deoch dreist pep den ordrenet, tr. « Jamais supplice pareil à celui qu’on vous a préparé a-t-il été ordonné pour personne ? »

    (2) Seul a ve : tout ce qu’il y a au monde.

    ●(1872) ROU 95b. Me promettrait-on, me donnerait-on plus que ce monde, tr. «ha pa ve lavared d’in, ac e ve roed d’in seul a ve !»

    III. Loc. conj.

    (1) Seul ma : dès que.

    ●(1659) SCger 171b. seul ma teuas, tr. «des qu’il vint.»

    (2) Seul ma : plus.

    ●(1907) FHAB Kerzu 292. seul ma vez hejet, seul doun e taol e griziou.

    IV.

    (1) Seul vui, seul c'hoazh : abondance de bien ne nuit pas, l'appétit vient en mangeant.

    ●(1859) MMN 140. Seul vuy seul c'hoas. ●(1867) FHB 148/348a. sul muioc'h, sul c'hoaz. ●(1890) MOA 119a. L'appétit vient en mangeant, tr. «seul vui, seul c'hoaz.»

    ●(1932) FHAB Gouere 283. Seul vui, seul c'hoaz ! ●(1934) CDFi 8 juillet. Mes seulvui, seul c'hoaz. ●(1958) BLBR 111/12. Seul vui... seul c'hoaz a arhant...

    (2) Seul gent, seul well : le plus tôt sera le mieux.

    ●(1752) BS 663. seul guent, seul vell.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 124. de zegass missionnerion nehué sèl-quênt sèl-huel.

    ●(1931) VALL 745a. le plus tôt c'est le mieux, tr. «seul gent seul well, seul gentoc'h seul welloc'h.»

  • seul .2
    seul .2

    m. –ioù

    I.

    (1) (anatomie) Talon.

    ●(1633) Nom 25b. Talus : talon : taloun, seuzl. ●Calx, calcaneum : le talon : an seuzl. ●273b. Scaurus : pied bot, qui a les talons gros : vn troadec bras, vnan en deus seulyou bras, bottesennecq.

    ●(1659) SCger 115a. talon, tr. «seul, p. iou.» ●171b. seuzl, tr. «talon.» ●(1732) GReg 903b. Talon, partie du pié, tr. «Seuzl. p. seuzlyou. seul an troad. p. seulyou an treid.»

    ►Seul-troad.

    ●(1907) VBFV.bf 68a. sél troed, m. pl. sélieu-troed, tr. «talon.» ●(1942) DHKN 90. get un taol kléan, en des distaget é seul-troed, groeit anehon ur mac’hagned.

    (2) Talon (d’un bas, etc.).

    ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 19/). ar prins a ya goustad war zoliou e lêrou.

    (3) Kerkent ha seulioù ub. : sur les talons de qqn.

    ●(c.1825-1830) AJC 3857. pa voa on nenemied querquend hac on seuliou.

    (4) Pivot, tourillon.

    ●(1744) L’Arm 287b. Pivot ou Torillon d’une porte cochère, sur lequel elle porte & il tourne avec elle, tr. «Sælle. : lieu.»

    ●(1907) VBFV.bf 68a. sél (b[as] van[netais] seul), m. pl. ieu, tr. «pivot.» ●(1931) VALL 563a. Pivot, tr. «seul m. pl. iou.»

    II.

    (1) Ober seul pe eneb : de deux choses faire l’une.

    ●(1931) VALL 187. Se décider à agir d'une façon ou d'un autre, tr. F. Vallée «ober seul pe eneb (faire talon ou empeigne (fam[ilier].» ●(19--) NFLO (L). De deux choses faire l'une, tr. Loeiz ar Floc'h «ober seul pe eneb.»

    (2) Diskouez e seulioù : quitter la maison où l’on travaille.

    ●(1905) ALLO 14 (L) Y.-V. Perrot. Mes daouzek miz brao ha kempenn / 'Zo 'maoun gant Lan, hag ez eo tenn / Diskouez ar seuliou d'an aotrou, / O lezel gantan ar goprou.

    (3) Lakaat e seulioù en e c'hodell :

    ●(1909) FHAB Here 301 *Ioen an Tour Gwenn. Ar skrivanier (...) a chomo tachadou da vuzugennat (...) ha tachadou all e lakaio e zeuliou en e c'hodel evit redek d'an daou-lamm ruz.

    (4) Troc'hañ ar geot dindan seulioù ub. : voir geot.

  • seul .3
    seul .3

    m. –ioù Seuil.

    ●(1924) FHAB Gouere 261. seul an hostaliri.

  • seulabred
    seulabred

    adv. Déjà.

    ●(1948) PERROZ-GIREG (lettre de Jakez Konan, 26.06.93). Seulabred ; na'm eus klevet nemet ur wech gant ur vaouez kozh ha na ouie ger galleg ebet. Pan oan erruet en he zi he devoa lavaret din (se oa diouzh ar beure) : «Arri 'oas seulabred !» (arri = erru). War va fichenn em boa troet al lavar-mañ e galleg : Te voilà déja ! (05 - 08 - 48)

  • seulamant
    seulamant

    adv. Seulement.

    ●(1925) DLFI n° 6/2c. Eure goaz seulamant a jome parfet en e blas.

  • seulbank
    seulbank

    voir sourbank

  • seulbenn
    seulbenn

    f. –où

    (1) (agriculture) Pieu, crochet pour attacher les vaches.

    ●(1879) ERNsup 170. zelbenn, cheville, entrave pour attacher les vaches, Plusq[uellec].

    ●(1931) VALL 172a. Crochet ; pour attacher les bestiaux à l'étable, tr. «seulbenn.» ●(1967) BAHE 53/34. Pennadoù kerdin 'zo chomet / Skoulmet war ar seulbennoù.

    (2) Mentonnet.

    ●(1931) VALL 461a. Mentonnet de serrure, etc., tr. «seulbenn f.»

  • seulbennañ
    seulbennañ

    v. tr. d. Fixer à l'aide d'un crochet.

    ●(1942) VALLsup 78a. Fixer une barrière ; etc., à l'aide du crocher ou mentonnet, tr. «seulbenna.»

  • seulenn .1
    seulenn .1

    f. –où (pêche) Seine, senne.

    ●(1499) Ca 184b. Seulen. cest vne rez ou file. l. hec sagena / ne. ●(c.1500) Cb. Seulen / al's. roed. g. vne raiz / ou filet. l. hec sagena / ne.

    ●(1732) GReg 855a. Seine, long filet qui se traîne sur les greves, tr. «Seulenn. p. seulennou.»

  • seulenn .2
    seulenn .2

    f. –où (alimentation) Talon (de pain, de fromage, etc.)

    ●(1732) GReg 903b. Talon de pain, tr. «Seuzlenn vara. p. seuzlennou vara.» ●Talon de fromage, tr. «Seuzlenn fourmaich. p. seuzlennou fourmaich.»

  • seulgenn
    seulgenn

    f. –où (alimentation) Talon (de pain, de fromage, etc.)

    ●(1732) GReg 903b. Talon de pain, tr. «Seulguenn vara.»

  • seulienn
    seulienn

    f. –où (habillement) Talonnière.

    ●(1732) GReg 903b. Talonnieres, courroie qu'on passe sur le talon pour tenir ferme aux pieds les sandales, ou les socs, quand on va à la campagne, tr. «Seuzlyenn. p. seuzlyennou.»

  • seur
    seur

    f. –ezed (religion) Sœur.

    ●(1894) BUZmornik 277. mont da zeur pe da leanez. (…) Chom a eure gant ar seurezed. ●279. Ar seur Agnes, superiorez santel ar Gouent Nevez.

    ●(1900) MSJO 156. eur Seur a oa o vont he-unan d'an oferen.

  • seurenn
    seurenn

    voir seurkenn

  • seurez
    seurez

    f. –ed

    I. (religion)

    (1) Sœur.

    ●(1934) PONT 23. eur seurez yaouank.

    (2) Seurez c'hris : sœur grise.

    ●(1915) HBPR 132. seurezet gris pe evit lavaret mad, seurezet an den eurus Grignon de Monfort. ●137. En hospital Montroulez oa seurezed gris. ●(1923) KANngalon Mae 411. e kouent ar Seurezed gris.

    (3) Seurez wenn : sœur blanche.

    ●(1901) FHAB Meurzh 243. evid ar Seurezed ar Spered-Santel, pe ar Seurezed guenn. ●(1905) LZBl Mae 127. «Seurezed gwen» Breiz-Izel.

    (4) Seurez koñvers : sœur laïque, converse.

    ●(1873) FHB 463/364b. d'ar mare-ma oa sœurez convers en eur gouent. ●(1894) BUZmornik 33. Veronik a oue kemeret er gouent etouez ar seurezed konvers.

    (5) Seurez pil-pave : bigote.

    ●(1970) BHAF 62. eun asez seurez pil-pave.

    II. (ichtyonymie)

    (1) Béluga.

    ●(2010) MOPES 230. le vrai béluga (ou dauphin blanc), appelé aussi seurez gwenn (bonne sœur blanche).

    (2) Seurez c'hlas, c'hris : marsouin.

    ●(2010) MOPES 230. seurezed glas, seurezed gris (bonnes sœurs bleues, bonnes sœurs grises) [marsouins en général].

    III. (phycologie)

    (1) Algues Laminaria ochroleuca.

    ●(1968) NOGO 221. Laminaria ochroleuca. sǝre:zed, «bonnes-sœurs» : Porspoder, Kellerdud en Plouguerneau, Korrejou en Plouguerneau, Karreg-Hir en Kerlouan.

    (2) Bezhin-seurezed : Laminaria ochroleuca.

    ●(1968) NOGO 221. Laminaria ochroleuca. bezin sǝre:zed, «bonnes-sœurs» : Korrejou en Plouguerneau.

    IV. Lec’h ne c’hall ket ar seurez mont evit ar person : voir person.

  • seurkenn / seurenn
    seurkenn / seurenn

    f. –où

    (1) Terrain vague.

    ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. (Skrignag) Seurenn = eun takad douar ha n'eo da zen, e galleg : terrain vague ; e Scrignac ez eus seurennou bras ; seurenn ar Rest, seurenn Lanuon ha seurenn ar C'hloastr.

    (2) Colline, hauteur.

    ●(1929) MKRN 88. war seurkenn ar Pontigou, tr. «la hauteur de Pontigou.» ●(1982) PBLS 51. (Langoned) seurkenn, tr. «colline.»

  • seurt
    seurt

    m., pron. ind., prép. & conj. –où cf. sort

    I. M.

    (1) Sorte.

    ●(1612) Cnf 39b. an sceurt tut-sé, so hanuet houlier, ha houlieres. ●(1621) Mc i. euit pep seurt tut. ●(1647) Am 753. Mar bez foull e’r bro nep sceurt jolory. He fezo hem’zy, a n’y c’hoario., tr. S’il y a foule dans le pays, un tapage d’aucune sorte, ce sera dans ma maison, et nous jouerons. »

    ●(1710) IN I 43. disenoret he friedelez gant peb seurt crimou. ●(1732) GReg 877a. Sorte, espece, tr. «Seurd. p. seurdou.» ●Il y a bien des sortes d'animaux sur la terre, tr. «Cals a seurdou anevaled, a so var an doüar.»

    ●(1834) SIM 112. Ur seurt arvest abominabl. ●(1872) FHB 394/227b. N'euz ket da abegi ar seurt nevezentiou.

    (2) Er seurt : aussi.

    ●(1900) MSJO 131. neuze e velas eur sklerijen er seurt ne doa morse tanvet en he c'halon. ●(1913) AVIE 197. hui e iei de gol rah ér sort. ●219. Ér sort é oé bet é gré Lot. ●258. hag ér sort é hrer doh té. ●332. El laeron (...) en anjulié ér sort.

    (3) Seurt biskoazh : comme jamais.

    ●(1908) PIGO II 16. e teuas e-leiz a bikou da flemman anean, seurt biskoaz.

    (4) Ar seurt-se ! / Seurt-se !

    ●(1926) FHAB Mae 234. Eno neuze, e veo tremenet, dre c’henou ar paour keaz, eul lost leue lardet mat, – ar seurt-se ! – flour ha melus, unan eus an dibab !... ●(1978) BAHE 99-100/70. Petra ’zo erru ganit, Louizig ? Bez’ez eus ur penn ouzhit ! Seurt-se !

    (5) Er seurt : de cette sorte.

    ●(1900) MSJO 213. hag e kavint enhan eun tenzor er seurt n'o deus ket guelet nag an dud o deus bevet dindan al Lezen goz, nag ar re o deus bet dindan al Lezen neves. ●(1906) KANngalon Eost 175. Pini misioner katolik n'en deuz ket guelet meur a vech taoliou er seurt-ze. ●(1906) KANngalon Du 249. leor ebed er seurt-ze. ●(1915) KANNgwital 156/82. Raktal e tirollaz eur glaou dourbill er seurt ne veler ket alies.

    (5) Ur seurt pe seurt : une chose ou une autre.

    ●(1893) IAI 76. An oll babed o deuz bet eur seurt pe zeurt da c'houzaon.

    (6) Ur seurt bennak : quelque chose.

    ●(1893) IAI 108. an den a zesk atao eur seurt benag gant sotoc'h evitan.

    (7) Comme.

    ●(1923) FHAB Gwengolo 338. Breiz a-bez a vo eno dastumet seurt n'eo bet biskoaz.

    (8) Ranellat diwar seurt ha netra : bavarder de tout et de rien.

    ●(1944) VKST C'hwevrer 52. hag e choman da ranellat diwar seurt ha netra.

    (9) A bep seurt : de toutes sortes.

    ●(1633) Nom 123a. Scutulatus color : pommelé : marellet á pep seurt liou.

    ●(1874) FHB 501/247a. En em lacat a ra da ober a bep seurt ariezou. ●(1879) BMN 313. Di eo e tirede a vareadou, a vagadou, tud a bep seurt broiou. ●(1894) BUZmornik 877. tud aviuz a zornaz adarre a bep seurt traou divar he benn d'ar roue.

    ●(1909) KTLR 170. Mez ar vaouez (...) a lavaraz d'ezhan deuz a bep seurt hanoiou vil. ●(1914) FHAB Eost 240. An itroun her c'harie kalz abalamour ma rea an aneval a bep seurt simijou. ●(1928) FHAB Mezheven 225. A bep seurt traou a vez sanailhet en o fenn.

    ►[devant un sing.]

    ●(1857) HTB 29. ar mann en difoa bep seurt blaz.

    ●(1913) FHAB Eost 235-236. plajou fleuret a bep seurt liou. ●(1921) FHAB Meurzh 60. eva buredadou a bep seurt dour trenk.

    ►

    ●(1903) MBJJ 320. setu perak e taul o liorzo a-gonfont trevajo ha freuz a bep seurt. ●(1906) KANngalon Mae 103. mont dispont a dreuz ar reier hag an danjeriou a bep seurt. ●(1907) PERS 314. goulennou a bep seurt, sot ha diboell aliez. ●(1911) FHAB Here 294. frouez a bep seurt oc'h aoï. ●(1913) KANNgwital 122/240. paea taillou ha deveriou a bep seurt. ●(1916) KANNgwital 169/187. dillad-dindan a bep seurt.

    (10) [sans compl.] A bep seurt : toutes sortes de choses.

    ●(1910) MAKE 49. A bep seurt e lavare en eur vont gant an hent etrezek Kemper.

    (11) Seurt ebet : Rien.

    ●(1876) TDE.BF 564a. Seurt e-bed, adv., tr. «Rien.»

    II. Pron. ind. Rien.

    ●(1862) JKS 234. ne gemeran seurt euz ho tra. ●(1893) IAI 33. na zinac'he seurt d'ar c'horf.

    ●(1922) FHAB Mezheven 167. me n'oun mui mat da zeurt.

    III. Loc. prép.

    (1) Seurt gant : comme.

    ●(1931) VALL 135a. Comme, de l'espèce de ceux-ci, tr. «seurt gand ar re-ma(ñ).» ●(1935) BREI 415/3c. Eun tarkad em bize roet gant plijadur d'eun diod seurt gant hennez !

    (2) A-seurt gant : comme.

    ●(1931) VALL 135a. Comme, de l'espèce de ceux-ci, tr. «a-seurt gand ar re-ma(ñ).»

    (3) Ar seurt gant =

    ●(1908) PIGO II 23. Biskoaz tad na welis ar seurt ganit ! ●31. re bell amzer e tarempredis ar seurt gante ! ●162. Ar gir-ze, da vihanan, a zo gwir... 'vit ar seurt ganimp.

    (4) Ar seurt da =

    ●(1955) STBJ 184. ne zeree ket ouz kanfarted ar seurt deomp.

    IV. Loc. conj. A-seurt ma : comme.

    ●(1958) KOGI 10/08. c'hoari gant binvioù a-seurt ma oa gwechall.

    V.

    (1) Klevet e seizh seurt (ruz) gant ub. : voir seizh.

    (2) Lavaret ar seizh seurt (ruz) eus ub. : voir seizh.

  • seurtamant
    seurtamant

    m. –où Espèce, sorte.

    ●(1906) GWEN 13. beza 'z euz deuz outo meur da seurtamant.

  • sev .1
    sev .1

    adj. =

    ●(1936) IVGA 31. Gwall-seo a gavan ac'hanout ganin. ●233. c'houi 'oa re seo ar bed ganeoc'h ho taou. ●(1974) SKVT III 113. ne vo ket ken sev-se eus da fri-kreien.

  • sev .2
    sev .2

    adj. =

    ●(1984) BRLI I 139. seo = "seven" : "droch", drôle, d'esprit un peu dérangé sans doute.

  • sev .3
    sev .3

    m.

    (1) Calins.

    ●(1972) SKVT I 18. e vezer dizonet abred diouzh ar sev.

    (2) Ober sev da : passer la main.

    ●(1942) VALLsup 28b. faire des caresses, tr. «ober seo C[ornouaille].» ●(1973) SKVT II 30. ober sev da feskenn ar «mouzmeed».

    (3) Manières doucereuses.

    ●(1952) LLMM 34/49. (Douarnenez) Seo a-s. manières doucereuses. Hennezh zo kollet gant ar seo ; An dra-se a dennfe deoc'h ar seo eus ho korf (= a galetafe ho korf) ; Et (= it) d'ober seo e lec'h all : na zeuit ket d'ober flourigoù din.

    (4) Toull-sev : personne qui fait des manières.

    ●(1964) BRUD 17/29. drez e-giz da vaouez Katellig-toull-seo.

  • sev .4
    sev .4

    m. (botanique) Sève.

    ●(1659) SCger 110b. seue, tr. «seo.» ●(1732) GReg 863b. Seve, suc ou graisse de la terre qui de la racine des plantes & des arbres monte jusqu'au extremitez deux fois l'an, en Mars, & en Août, tr. «En Leon : ar séau.» ●La sève commence à monter dans les arbres, tr. «Coumanç a ra ar séau da zont èr guëz.»

    ●(1834) SIM 240. ar vezen na royo ket a seau. ●(1872) ROU 102b. Sève, tr. «Seo.»

    ●(1907) FHAB Du 263. ar sev (...) a zisken dre ar blanten, dreist holl etre ar rusk hag ar c’hoat. ●(1978) BRUDn 19/10. neizou pig pe vran da vond da gerhad e begou ar gwez, pistolennou skao da doulla, futellennou da gizella gand ar gontell e skourrou leun a zeo, kokolorig da zizouara, kreskennou kolza, broñsou drez, trichin tener da zibri a vegadou.

  • sevel
    sevel

    v.

    I. V. tr. d.

    A. [compl. : qqc.]

    (1) Élever, dresser.

    ●(1530) J p. 148a. Seuet ma goaf en e saf sonn, tr. «Élevez droit ma lance.»

    ●(1659) SCger 52b. eriger, tr. «seuel.» ●73a. leuer, tr. «seuel p. sauet.»

    (2) Soulever, hausser.

    ●(c.1500) Cb 87a. [forch] Jtez hec merga / ge. g. fourche pour mulonner le ble. b. forch da seuel ann et.

    ●(1659) SCger 65b. hausser, tr. «seuel, p. sauet.»

    (3) Monter (un escalier, une côte, etc.).

    ●(1903) MBJJ 149. Setu perak e welomp Jezuz (...) ha Pilat (...) o sevel a-gevred ar vins a gas d'ar pondale.

    ►[empl. comme subst.] Montée.

    ●(1869) EGB 24. ar zével graiou a zo diêz d'ar ré a zô berr hô halan, tr. «il est difficile à ceux qui ont la courte haleine de monter des côtes.»

    (4) Construire.

    ●(1849) LLB 790. er hoedaj rekis eid sewel el lestri. ●(1849) LLBg III 100. sewel ur houvand.

    ●(1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 89. groeit ou des saúein, betag bremen, tèr iliz. ●(1924) LZBt Mezheven 1. re dano eo e yalc'h evit sonjal sevel un ti ken kaër.

    (5) (couture) Couper (un habit).

    ●(1732) GReg 223a. Coupper un habit chez le marchand, tr. «Sevel un abid. Van[netois] saoüeiñ un abyd.»

    (6) Desservir (la table).

    ●(1732) GReg 277b. Desservir la table, tr. «Sevel an daul.»

    (7) (pêche) Faire remonter (le poisson).

    ●(1952) LLMM 34/49. (Douarnenez) Sevel : lakaat da sevel : bouetañ ha sevel ar sardin. ●(1979) VSDZ 72. (Douarnenez) ar stronk oa evit sevel ar brilli, tr. (p. 235) «l'effare servait à faire monter le maquereau.»

    (8) Donner.

    ●(1952) LLMM 34/49. (Douarnenez) Sevel : reiñ : ne oa ket evit sevel dezho o lodennoù (hêrezh).

    (9) Récolter.

    ●(1982) ENEU 36. (Eusa) karread teil adarre. Sevel bizin.

    (10) Sevel krog ub. : prendre le parti, embrasser la défense de qqn.

    ●(1907) DIHU 23/. golo v. (seùel krog) = prendre parti pour quelqu'un. ●(1908) DIHU 35/69. en hani e hel e zeli seùel krog é vro. ●(1910) ISBR 94. É amzér Charl-Meur ha Loeiz I é oent bet hanùet, ha saùet ou doé liés krog er Franked énep d'er Vreihiz. ●(1939) KOLM 73. Dalbéh é ma é spi seùel krog er ré goasket énep d'ou goaskerion.

    (11) Sevel tabut : amener des querelles.

    ●(1905) IMJK 240. ha lezel peb unan get é greden, eit arbennein ha seùel tabut.

    (12) Sevel an tenn : tirer au sort.

    ●(1915) HBPR 151. an hini a oa deuet da lakaat sevel an tenn.

    (13) Sevel tiegezh : fonder une famille.

    ●(1908) PIGO II 1. a-rôk sevel tiegez. ●(1911) KANNgwital 100/20. Daou o deuz prenet ti, daou savet tiegez.

    (14) Sevel an douzier : desservir la table.

    ●(1732) GReg 229a. Lever le couvert, tr. «Sevel an douzyer.»

    (15) Sevel troad : partir.

    ●(1907) AVKA 207. Me a zavo troad ac'han, hag ac'h ei da gâd ma zad.

    (16) Sevel trouz : se rebeller.

    ●(1910) MBJL 52. kalz a brotestanted a zavas trouz, gant a zroug ac'h eas enne.

    (17) Sevel truajoù : lever les impôts.

    ●(1933) ALBR 25. Er bloa-man, dija, e renker sevel truajou neve a-benn gallout skoulma.

    (18) Sevel interest : prendre des intérêts.

    ●(1732) GReg 752b. Prêtez gratuitement, dit l'Evangile, tr. «Prèstit d'oc'h hentez hep sevel interest divar bouës ho prèst, eme an avyel»

    (19) Sevel kalon ub. : donner la nausée à qqn.

    ●(1970) LIMO 19 septembre. En diholaj é chom ér ruieu un tammad mad ag en dé ha get en héol ponér er vlas e sau houn kalon.

    (20) Sevel akuilhetenn diwar ub. : fouetter qqn jusqu'au sang.

    ●(1732) GReg 428b. Foüetter jusqu'au sang, tr. «sevel accuilhetenn divar ur re.»

    (21) Sevel e benn : lever la tête.

    ●(1849) LLB 248. én ur sewel hé fen.

    (22) Sevel e vouezh : élever la voix.

    ●(1942) DADO 16. Mar deu d’ezañ sevel e vouez, ma fell d’ezañ beza divergont, ma ra goap, ma tou Doue, n’eus forz, ho kenou leun a zour sorset !

    B. (marine)

    (1) Hisser (les voiles).

    ●(1849) LLB 551-552. ne sawet ket ihuel / Er gouilieu ar hou lestr. ●635. De zizoar ag er porh, de sewel men gouilieu.

    (2) Lever (l'ancre).

    ●(1752) PEll 279. Sevel an-eor, lever l'ancre.

    ●(1849) LLB 634-635. é han hoah de sewel en eor, / De zizoar ag er porh.

    C. [compl. : qqn]

    (1) Sevel ub. enep ub. : monter qqn contre qqn.

    ●(1926) FHAB Gouere 256. eur vaouez teodet fall en em lakeas da lavaret pep seurt traou diwar e benn ha da zevel an dud enep d'ezan.

    (2) Lever (une armée, etc.).

    ●(1659) SCger 73a. leuer des gens d'armes, tr. «seuel tut a armou.» ●(c.1680) NG 1413. hac enf seuel un armé.

    ●(1883) MIL 139. Lesneven. Muioc'h a dud a save neuze eget brema Lambaol ha Guimiliau assamblez.

    (3) Élever, éduquer.

    ●(1878) EKG II 259. c'hoant e doa da choum c'hoaz var an douar da zevel he bugaligou.

    (4) Enlever (par la mort).

    ●(1868) FHB 177/168b. Pell a ioa an Aotrou Goujon ne voa ket cre he iec'het : den gouscoude ne zonje e vije savet ker buhan.

    II. V. tr. i.

    (1) Sevel dindan ub. : déposséder qqn de son poste, le déboulonner.

    ●(1912) BUAZpermoal 402. Ar re-man, droug enne, a glaskas sevel dindan Isidor, hag a damallas anezan dirak e vestr.

    (2) Sevel da : devenir.

    ●(1894) BUZmornik 142. Sevel a eure da blac'h iaouank heb kaout eur vamm garantezuz.

    (3) Sevel ouzh : monter.

    ●(1880) SAB 208. En eur sevel ouz menez Olivez.

    (4) Sevel e : monter, grimper.

    ●(1924) LZBt Meurzh 21. eun ogrou bihan hag ar skalier da sevel ennan, gret a-dro.

    (5) Sevel diouzh : s’élever/monter de.

    ●(1961) LLMM 86/151. e veze gwelet alies a-walc’h gouleier o flaminañ dre ar garm, skrij, gouel pe c’hoarzhadeg o sevel diouzh ar mogerioù didoenn.

    III. V. intr.

    A. [sujet : qqn]

    (1) Se lever.

    ●(1499) Ca 184b. Seuell g. soy leuer / sourdre. ●g. leuer auant iour. b. seuell quet an dez. ●(1530) J p. 183a. Saf, ha gra ioa, na esmae quet, tr. «lève-toi, sois joyeux, et ne crains rien.» ●(1580) G 1095. Ma mam dre estlamdet sevet, tr. «Ma mère, par miracle, levez-vous.» ●(1612) Cnf 70b. pa sauer eues an guelé.

    ●(1857) CBF 50. Ne d-eo ket ebat sevel e-kreiz ar c'housk, tr. «Il n'est pas agréable de se lever au milieu de la nuit.»

    (2) [figure étymologique] Sevel en e sav : se lever debout.

    ●(14--) Jer.ms 60. Saff ez saff ha trauell, tr. R. Hemon « Lève-toi et travaille » litt. « Lève-toi dans ta position debout » ●(1530) J 148a. Sevet ma goaf en e saf sonn, tr. R. Hemon « élevez ma lance tout droit »

    ●(1689) DOctrinal 196-197. Ar Roué en savas en é sa, à quemennas tri Escop, ha [197] drouc ha mat ganta evoé Sacret d’ar Sul var lerc’h. ●(17--) EN 2193. Seued, autro, no saf, tr. «Levez-vous, monsieur, debout.»

    ●(c.1825-1830) AJC 1477. ma sevis pres em saf. ●(1827-1829) VSA 2236. saf es saf prontamant. ●(1870) MBR 56. ar roue a zavaz enn he zav, tr. « le roi se leva ». ●(1878) EKG ii 54. edon o taoublega evit sevel em za.

    (3) Grandir.

    ●(1909) HBAL 20. pa edomp c'hoaz o sevel, va breudeur ha me. ●(1921) PGAZ 106. Klevet oc'h euz doareou Fanch Ti-Don, keit ha m'edo o sevel.

    (4) Monter.

    ●(1878) EKG II 114. Penaoz sevel en tour ? ●120. sevel a ranken da vek an tour.

    (5) Sevel war-dro ub. : se lever pour s'occuper de qqn (malade, etc.).

    ●(1969) BAHE 62/40. Pa veze nozvezhioù-rev am beze kalz muioc'h a boan, ha ret e veze dezhi sevel war va zro.

    (6) Sevel gant ub. : être d'accord avec qqn, prendre le parti de qqn.

    ●(1868) KMM 262. Ar vamm neket evit sevel gant bourrevien e Mab ! ●(1876) TDE.BF 437a. Evid-oun-me, ne zavinn ket gant-ho hiviziken war ann dra-ze.

    (7) Relever (de maladie).

    ●(1744) L'Arm 226b. Relever de maladie, tr. « Séhuél a gleinhuétt.»

    ●(1922) EOVD 115. un dén hag e saù a gleñùed.

    (8) Devenir.

    ●(1874) FHB 504/271a. sevel a ra canfardet anezho.

    (9) Sevel da vezañ : devenir.

    ●(1905) KANngalon Genver 303. evit sevel da veza pinvidik. ●(1925) BUAZmadeg 450. pa zavont da veza braz, ne zougont mui skapular ebet.

    (10) Sevel e renk : grimper l'échelle sociale.

    ●(1902) PIGO I 25. ha zevel en renk, mar gallje. ●(1920) FHAB Genver 195. sevel e renk, dont da vezan perc'hen.

    ►sans compl.

    ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 41. an dud clanv gant ar c'hoant sevel.

    (11) Sevel a : venir de (faire qqc.).

    ●(1838) OVD 70. én ur seuel a hobér oræson.

    (12) Sevel a : être de (tel ou tel endroit).

    ●(17--) TE 455. un dén hanhuét Saul, sàuét a Darse.

    B. [sujet : qqc.]

    (1) Monter.

    ●(1530) Pm 253b (Mab Den). An tan cre (lire : creff) a seff en ho (lire : e) baru, tr. «Le feu ardent qui monte dans sa barbe.»

    (2) (en plt de la mer) Enfler, grossir.

    ●(1861) BSJ 114. ur goahad fal amzér e leaquas er mor de seuel.

    (3) (en plt du vent) Se lever.

    ●(1862) BSH 38. sevel a ra avel. ●(1876) BJM 79. hag un heur goude e savas avel foll.

    (4) (en plt d'une fontaine) Sourdre.

    ●(1906) HIVL 58. Ur fetén e saù er groh.

    (5) (en plt de pâte, de lait) Lever, fermenter.

    ●(1732) GReg 405a. Le levain fermente la pâte, tr. «ar goëll a ra sevel an toaz.»

    ●(1861) BSJ 291. haval doh er goél e guemér ur voès eit laquat tri mezuliad bled é go bet quen ne sàu en toès.

    ●(1910) YPAG 4. peilhât pato, birvi dour, ribotât lêz, lakat lêz da zevel, skotan podou.

    (6) (en plt d'un événement) Se produire, arriver.

    ●(17--) VO 23. Sehuel e ras én un taul un tampest horribl.

    ●(1849) LLB 783. én ur grial a ziar ur souchen, / Er gavan e lar doh é saw un defouren. ●(1861) BSJ 313. ur guêrteri vras e sàuas ér vro-hont. ●(1878) EKG II 146. O klevet-se, e savaz c'hoarz e touez ar zoudarded-all.

    ●(1913) HIVR 18. Ur brezél bras e oé édan seùel étré-zé.

    (7) (astronomie) Se lever (en plt d'un astre).

    ●(1878) EKG II 21. Al loar a ioa o sevel p'edon oc'h en em lakaat enn hent.

    ●(1900) MSJO 78. Na pegen sioul e sao ar stered varzu arouden anter-noz !

    (8) Se former, prendre forme.

    ●(1633) Nom 221b. Bulla : bouteille ou bouillon : an clogoren á seu voar an dour pa gra glaò.

    ●(1866) FHB 80/222b. Keit e chome var he daoulin, ma savas caledennou enho.

    ●(1911) BUAZperrot 634. ne roë ket a amzer d'al loustoni da zevel na d'ar c'hinid da steui o gwiad.

    (9) Pousser, croître.

    ●(1633) Nom 76a-b. Herba voluntaria, cui sativa opponitur : herbe qui croist de par soy sans estre semée, ou plantée : drouc-lasaou (lire : drouc-lousaou), lousaouen á seu ep bezaff hadet na plantet.

    ●(1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 89. ha saúein e hra en est.

    (10) Sortir, jaillir.

    ●(1633) Nom 251a. Lapis manalis : pierre de laquelle sort vne fontaine : mæn pe ves á hiny ez seu vn feunteun.

    (11) Venir.

    ●(1831) RDU 43. Er fé e zou (…) mam en ol vertuïeu, rac ag er fé é sahuant, hac er fé ou mâh. ●(1876) TDE.BF 433a. pa zavaz aoun gant ar paotr.

    (12) Devenir.

    ●(1883) MIL 141. Histor Guimiliau hag hini Lambaol, epad pell amzer, ne rejont nemet unan. Hirio, an dre guechal, a zo savet brassoc'h eget ar vam-barrez.

    IV. V. pron. En em sevel.

    A. V. pron. réci. Se relayer, se relever.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. se relayer, tr. «him seüel.» ●Les ouuriers se relayent sur la mer, tr. «er vartelodet, er obererion a him sau' en eil a Eguile ar er mor.»

    B. V. pron. réfl.

    (1) S'élever.

    ●(1838) OVD 7. en inèd hanhuet autruche en dès divasquel, ha neaoh n'hum sàuant jamæs a ziar en doar.

    (2) S'élever dans la société, monter dans l'échelle sociale.

    ●(1894) BUZmornik 574. da glask en em sevel hag en em huelaat.

    ●(1911) SKRS II 166. Klask a ra dalc'hmad en em zevel dreist ar re all. ●(1926) FHAB Kerzu 451. Aon bras en doa ive da welet ar re a oa e [e] gompagnunez, oc'h en em c'houezi pe o klask en em zevel.

    (3) En em sevel enep ub. : se soulever, se révolter contre qqn.

    ●(1877) EKG I 66. oc'h en em sevel hag o razailli var ar re vad. ●(1878) EKG II 143. aoun o doa na viche en em zavet ar bourkiz enn ho enep.

    V. V. impers. Sevel etre : s'élever des querelles, des contestations.

    ●(1866) FHB 60/61a. Hep pell dale e savas etre d'he ho daou.

    ●(1906) KANngalon Genver 20. Sevel a ra etre breudeur ha c'hoarezed ; sevel a ra ive etre amezeien, ha zoken divar benn traou dister aviziou. ●(1915) MMED 306. Hag e savas etre an daou veleg, pep hini anezo en devoa c'hoant da ziskoues he garantez evit he nesa. ●(1934) CDFi 14 avril. Nemet avechou e save eun nebeut etrezo, evit netra. ●(1958) BRUD 5/60. Deuit da lipad eur werennadig hoaz, ahendall me gredo zo savet etrezom.

    VI. (chasse) Bezañ savet gant : être levé, débusqué (prlt du gibier).

    ●(1963) KOGI 28/04. Setu respont ar c’hefeleg paour, bet alies tost d’ar marv pa veze savet gant ar chas, ha pa gleve trouz ar poultr o strakal hag an drajez o c’hwitellat en-dro d’e benn.

    VII.

    (1) Sevel uhel ar c'herc'h da doull e c'houzoug : voir kerc'h.

    (2) Sevel war veg e droad : voir troad.

    (3) Sevel war e elloù : voir elloù.

    (4) Sevel àr e gentroù : voir kentroù.

    (5) Sevel en e avalenn : voir avalenn.

    (6) Sevel war e dachoù : voir tachoù.

    (7) Sevel war an dour : voir dour.

    (8) Sevel en e wezenn uhelañ : voir gwezenn.

    (9) Sevel war e dach : voir tach.

    (10) Sevel e gein : voir kein.

    (11) Sevel e fri : voir fri.

    (12) Sevel evel raden : voir raden.

    (13) Sevel e gribell : voir kribell.

    (14) Sevel e gantoù da ub. : voir kant.

    (15) Bout savet àr ar broch : voir broch.

    (16) Sevel e dreid d’ub. : voir treid.

  • sevel-heol
    sevel-heol

    m. (géographie) Levant.

    ●(1659) SCger 43b. deuers l'Orient, tr. «etrese ha seuel heol.» ●73a. Soleil leuant, tr. «seuel heaul.» ●86b. Orient, tr. «seuel heaul.» ●(1691) CF 336. abars cuz Heaül, pé sevel Heaul. ●(1732) GReg 218b. Du levant jusqu'au couchant, tr. «Adalecq ar sevel-héaul bede ar c'huz-héaul.» ●570b. Le lever du Soleil, tr. «Sevel-héaul. ar sevel héaul.»

  • seven
    seven

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Sain, en bonne santé.

    ●(1575) M 2472. beu ha seuen, tr. «vivants et forts.»

    ●(1659) SCger 171b. map seuen, tr. «vn fils qui est grand.»

    ●(1870) FHB 274/101b. Doare e doa da veza poaniet braz ; hogen ep dale e teuaz adarre seven. ●(1872) ROU 102a. Sain, tr. «Seven.» ●Bloaz a zo n'en d-euz great pred seven ebed, tr. «il y a un an qu'il n'a joui d'un moment de santé, (h[aut] et b[as] Léon]).»

    (2) Tranquille.

    ●(1863) MBF 35. N'en dint ket sewin, tr. «Ils ne seront pas tranquilles.»

    ●(1915) HBPR 191. Bale 'reaz seder ha laouen. An oll oa mantret oc'h he velet ken seven.

    (3) Gai, enjoué.

    ●(1920) AMJV 5. He c'hoarezed, d'ar mare-ze, ne oant ket ker seven hag hi, ha setu perak Anna-Mari a blije d'an holl. ●(1929) MKRN 117. Lijer ha zeonik egiz daou einig-Per, tr. «Comme deux alouettes, souples et joyeux.» ●(1982) PBLS 208. (Sant-Servez-Kallag) seven, tr. «gai, enjoué.»

    (4) Civilisé, affable.

    ●(1530) Pm 8. Ma map seuen pan tremeniff, tr. «Mon aimable fils, quand je trépasserai.»

    ●(1732) GReg 64b. Avenant, ante, qui est propre, gracieux, qui a bon air, tr. «Sevénn.» ●171a. Civil, ile, honête & raisonnable, tr. «sevenn.»

    ●(1868) FHB 198/329a. tud seven eveldho (...) lakit ar feiz en he galon, hag an den-ze pehini a voa diaraok criz evel eul loen, a zebre tud marteze, a velot o tont da veza seven.

    ●(1931) VALL 126a. Civilisé adj., tr. «seven.»

    (5) (argot d'Elliant) =

    ●(1984) BRLI I 139. seven (avec e très bref), tr. «drôle, "droch".»

    (6) Jentil, correct.

    ●(1929) MKRN 105. zeonik tre eo bet, tr. «il a été très gentil.»

    (7) Grand.

    ●(1659) SCger 171b. map seuen, tr. «vn fils qui est grand.»

    B. (en plt de qqc.)

    (1) (en plt d'une contrée) Moins sauvage.

    ●(1925) FHAB Genver 38. Eur vro c'houez (…) goudeze ar vro a deue da veza sevennoc'h.

    (2) Mauvais.

    ●(1899) BSEc xxxvii 146 / KRL 11. E miz Even, / E tizac'h an ed fall ha sewen (Bégard), tr. «Au mois de juin, le blé bon ou mauvais sort de l'épi.»

    II. Adv. Poliment.

    ●(1867) FHB 121/134a. hag he diguemereas seven bras.

    III. Seven e-giz ul logodenn : voir logodenn.

  • sevenaat
    sevenaat

    v. tr. d. Civiliser, policer.

    ●(1732) GReg 171a. Civiliser, rendre civile, ou le devenir, tr. «sevennaat. pr. sevenneët.»

    ●(1910) MBJL 153. ne baouezas ar visionerien a galon deut eus bro gatolik Frans da labourat eus o gwellan evit kristeni ha sevenaat an dud hanter oue. ●(1931) VALL 126a. Civiliser, tr. «sevenaat.»

  • sevenadur
    sevenadur

    m. –ioù Civilisation.

    ●(1920) MVRO 33/1a. amzer da zont ar sevenadur (civilisation). ●(1931) VALL 126a. Civilisation, tr. «sevenadur m.»

  • sevenadurezh
    sevenadurezh

    f. Civilisation.

    ●(1931) VALL 126a. Civilisation, tr. «sevenadurez f.»

  • sevenadus
    sevenadus

    adj. Réalisable.

    ●(1931) VALL 626b. Réalisable, tr. «sevenadus.»

  • sevenaer
    sevenaer

    m. –ion Civilisateur.

    ●(1931) VALL 126a. Civilisateur subs., tr. «sevenaer pl. ien.»

  • sevenat
    sevenat

    voir seveniñ

  • sevenaus
    sevenaus

    adj. Civilisateur.

    ●(1931) VALL 126a. Civilisateur adj., tr. «sevenaüs.»

  • sevended
    sevended

    f. Politesse.

    ●(1931) VALL 573b. Politesse, tr. «sevended f.»

  • sevender
    sevender

    m. Politesse.

    ●(1931) VALL 573b. Politesse, tr. «sevender m.»

  • sevenet
    sevenet

    adj.

    (1) Sevenet-mat : bien élevé.

    ●(1869) SAG 13. eun den yaouank sevennet mad.

    (2) Civilisé.

    ●(1925) LZBt Gwengolo 15. pell dious pep bro sevennet.

    (3) Accompli.

    ●(1904) CDFi 04 juin 1c. gant ar joa a laka er galoun an dever sevenet penn-da-benn.

  • sevenidigezh
    sevenidigezh

    f.

    (1) Civilité.

    ●(1732) GReg 64b. Air avenant & gracieux, tr. «Sevénnidiguez.» ●171a. Civilite, maniere honnête, douce & polie d'agir, tr. «sevennidiguez.» ●446a. Galant, ante, honnête, civil, tr. «nep èn hem gomport gand sevennidiguez.» ●Galanterie, politesse, enjoûment, tr. «Sevennidiguez.»

    ●(1889) ISV 470-471. na n'o doa tam sevenidigez.

    (2) Ober e sevenidigezh da ub. : présenter, offrir ses félicitations.

    ●(17--) ST 304. da ober d'ehoc'h ma sevenidighez, tr. «vous offrir mes félicitations.»

    (3) Civilisation.

    ●(1924) FHAB Eost 293. en eun amzer a beoc'h hag a sevenidigez. ●(1931) VALL 126a. Civilisation, tr. «sevenidigez f.»

    (4) Accomplissement.

    ●(1877) BSA 36. sevenidigez ar mister bras-man.

  • seveniñ / sevenout / sevenat
    seveniñ / sevenout / sevenat

    v.

    I. V. tr. i.

    (1) Seveniñ d'ur bromesa : exécuter une promesse.

    ●(1859) MMN 94. plijet ganeoc'h brema seveni d'ho promessa. ●(1877) MSA 27. Lakit oc'h oll fizians e Doue, ha gortozit ma seveno d'he bromessaou. ●40. an amzer da seveni d'ar veu great da Zoue. ●(18--) SAQ II 23. seveni d'he bromesa (...) fall da zevenout d'ho fromesa.

    ●(1909) KTLR 86. dalc'hit sounj mad da zeveni d'ho promesa.

    (2) Seveniñ d'al lezenn : appliquer la loi.

    ●(1915) HBPR 224. Koulskoude, ne oa ket kredet seveni d'al lezen penn da benn.

    (3) Seveniñ ouzh c'hoant ub. : satisfaire l'envie de qqn.

    ●(1889) SFA 134. Orlando a lavaraz e viche sevenet ouz he c'hoant.

    II. V. tr. d.

    A.

    (1) Réaliser, exécuter, accomplir, appliquer, remplir, s'acquitter de.

    ●(1860) BAL 26. prest atao da seveni oc'h urziou. ●(1872) ROU 72a-b. Il est négligent dans l'accomplissement de sa promesse, tr. «Fall eo – lezireg eo – da zeveni – da zevenout – e c'her ; e bromessa.» ●(1880) SAB 95. seveni, digass da vir e kever an dud keiz ar bromessa grêt dezo. ●(1888) SAQ I 37. eun dra garguz, diez da zevenout. ●(18--) SAQ I 314. fall da zevenoud, da zigas ho ger da vir. ●(1889) ISV 74. An intanvez-ze zo deut da seveni he goestl. ●(1893) IAI 247. seveni lezennou Doue hag an Iliz.

    ●(1907) KANngalon Gouere 438. ar mare da zeveni ar bromesa. ●(1912) FHAB Ebrel 105. lavaret a ra e teu da zeveni o c'homzou d'an diouganerien. ●(1909) BOBL 22 mai 230/1b. seveni o fromesaou. ●(1912) MMPM 83. da zeveni he zeveriou a gristen. ●108. seveni hon deveriou gant leziregez.

    (2) Seveniñ goulenn ub. : satisfaire la demande de qqn.

    ●(1907) KANngalon Eost 473. neubeut a ast da zeveni goulen an dud anaoun. ●(1911) BUAZperrot 166. Doue a zevenas e c'houlen. ●184. araok ma oue sevenet he goulennou.

    (3) Seveniñ mennozh ub. =

    ●(1902) MBKJ 124. Sikour a raimp seveni mennoz ann Aotrou Doue. ●(1907) KANngalon Mezheven 416. seveni menoziou Hor Zalver. ●(1909) MMEK 143. varnez seveni o mennoz diaoulek.

    (4) Seveniñ e c’her : tenir sa parole.

    ●(1943) HERV 156. Prometet em boa d’eoc’h beza en ho kichen a-benn deiz kenta an hañv ha n’hellin ket seveni va ger.

    B. Civiliser, policer.

    ●(1732) GReg 171a. Civiliser, rendre civile, ou le devenir, tr. «sevenni. pr. sevennet.»

    ●(1915) RNDL 145. éh a hor hanolieu de seùennat un tammig er Boched, tr. «nos canons vont éduquer un peu les Boches.»

    C. [empl. devant un v.] =

    ●(1922) IATA 37. Neuze e sevenoc'h evelse mont d'ar prizoun ?

    III. V. intr.

    (1) Se réaliser.

    ●(1911) BUAZperrot 91. pedi a oue great c'houek hag an traou a deuas da zeveni, evel m'he devoa lavaret. ●(1933) OALD 45/201. Evelse, an Eurvad hon doa hunvreet kaout en hon bro, na sevennaz biken.

    (2) =

    ●(1873) FHB 463/365a. a bromette neuse ober guelloc'h en amzer da zont, mes ne zevene ket pell.

    (3) Seveniñ e =

    ●(1846) BAZ 294. kaer o doue an habitantet he bedi hac he aspedi, ar Sant a sevenas en he rezolution, hac en aoun ne zeujent eur vech all d'he glask, en em dennas en Abati Cluni.

  • sevenn
    sevenn

    f. –ed Femme légère.

    ●(1870) FHB 289/221b. An noillenned, ar zêvenned en ho zouez.

    ●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. (Pont-'n-Abad...) Seven ou lammelek = enjouée, légère. ●(1952) LLMM 34/49. (Douarnenez) ur plac'h a zo leun a seo a zo ur sevenn. ●(1977) PBDZ 537. (Douarnenez) ur sevenn, tr. «une mijaurée.»

  • sevennegez
    sevennegez

    f. Femme maniérée.

    ●(1984) EBSY 325. (Sant-Ivi) tamm sevenegez, tr. «une femme maniérée, fière.»

  • sevenniñ
    sevenniñ

    v. intr. Sevenniñ ouzh ub. Faire l’enjouée, la mijaurée.

    ●(1869) FHB 237/221a. mar ho kavan (...) o sêvenni oc'h eunan benag, eb labour ebed ganeoc'h etre ho taouarn.

  • sevenout
    sevenout

    voir seveniñ

  • sevenus
    sevenus

    adj. Réalisable.

    ●(1931) VALL 626b. Réalisable, tr. «sevenus.»

  • sevezenn
    sevezenn

    = (?).

    ●(1633) Nom 78a. Nucleus, spica : le cerneau des aulx : an seuesen quingnen.

  • Sevnon
    Sevnon

    hydronyme Ar Sevnon : Le Semnon (affluent de la Vilaine, 75 km de long).

    ●(1914) ARVG Mae 80. A-hed an hent, meur a waz a diver enni : an Il, ar Meu, ar Semnon. ●(1942) ARVR 98. pep a draonienn evel re ar Sevnon hag ar C’hanud.

  • Sevr
    Sevr

    hydronyme Ar Sevr : La Sèvre (affluent de la Loire).

    ●(1914) ARVG Mae 80. En Naoned, diou waz, unan a bep tu, an Erdr hag ar Sevr a gas d’ei o dour.

  • sez
    sez

    m. Siège.

    ●(1931) VALL 691b. saint Siège, tr. «Sez m.»

  • Seza
    Seza

    n. pr. Aphérèse de Frañseza : Françoise.

    ●(1935) CDFi 14 septembre. Seza, diouz he zu, a dabac'he endra c'helle da zerc'hel neat ha kempenn he bugale ha da lakaat urz vat en he zi. ●(1944) VKST C'hwevrer 51. Tintin Seza.

  • Sezambr
    Sezambr

    n. de l. Césembre (île, Saint-Malo).

    ●(1910) ISBR 68. doaret un herrad kent é iniz Sézanbr get un nebed Kanbréiz. ●(1914) ARVG mae 74. Dirak Sant-Malo, - enezen ive amzer zo bet, - n'eus nemet kerreg, an hano da laret : Sezembr, ar C'honche ha n'ouzon ped-all. ●(1959) MOJE II 35. Eur gêr all, etre Kezambr ha Sant-Malou, a ziskennas en islonk pa dorras eur chaoser.

  • Sezariot
    Sezariot

    m. –ed Césariote (de la ville antique de Césarée).

    ●(1884) LZBt Meurzh 55. e vefomp zikouret, gand ar Sezarioted.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...