Recherche 'se...' : 512 mots trouvés
Page 5 : de selin (201) à semplder (250) :- selin
- sellsell
m. & adv. –où
I. M.
A.
(1) Regard.
●(1659) SCger 102b. regard, tr. «sell.» ●(1732) GReg 793b. Regard, action de regarder, tr. «sêll. p. sèllou.» ●Un regard benin, tr. «Ur sell cun.» ●Un regard affreux, tr. «Ur sell têval. ur sell rust. ur sell garo. ur sell terrupl.»
●(1849) LLB 148. Lausket ur sel de goeh ar hou kaih bugalé.
(2) Ar sell : le regard de tout le monde.
●(1905) HFBI 92. ac ar zel a voa out'ho car da maréou-zé é voa roués ar voituriou é toues ar baisantet.
(3) Ober ur sell ouzh ub., udb. : jeter un regard à qqn, qqc.
●(1878) EKG II 64. Ha Paol a reaz eur zell ouc'h Anna Roue.
●(1933) MMPA 94. Greomp breman eur sell ouz Mari e kreiz he labour.
►[au plur. après un art. ind.] Ur selloù : un regard.
●(1902) PIGO I 38. eur zellou ken du. ●(1908) PIGO II 47. gant eur zellou ken birvidik. ●(1927) FHAB Genver 15. eur zellou spouronnet.
(4) Selloù rous : regards méchants.
●(1936) DIHU 296/28. Selleu rous e estan get en ol.
(5) Ober selloù treuz ouzh, war da ub. : regard qqn de travers.
●(1902) PIGO I 170. Ar blei a re warnean zellou treuz. ●44. oc'h ober eur zell-treuz outan. ●(1910) MBJL 44. ne reont ken d'ei sello ken treuz. ●158. hon amezeien a ra d'imp sello treuz.
(6) Parañ e selloù war ub. : poser son regard sur.
●(1960) LLMM 79/75. parañ a rae he selloù war ar saverien o fri.
(7) Bezañ sell ouzh udb. =
●(1878) EKG II 309. Mez ouc'h an nevezenti e vez sell atao, pe e vezont mad, pe ne vezont ket.
(8) Sell a-gorn : regard en coin.
●(1882) BAR 223. Ar plac'h iaouank, tenval he fenn, a reaz eur zell a gorn var ar Verc'hez. ●(1889) SFA 251. an diaoul a rea out-han eur zell a gorn.
●(1902) PIGO I 102-103. Per a reaz d'ean eur zell a gorn. ●(1915) MMED 276. aoun rak eur zell a gorn.
(9) Selloù a-dreuz : regards suspicieux.
●(1957) AMAH 100. Dipitus e kavemp evelato selloù a-dreuz ha brizh-c’hoarzh ar re a ranke hon daremprediñ.
(10) Dindan sell ub. : en la présence de qqn.
●(1942) DHKN 88. Ne vehè ket erhat, emé nezé timat, ur hadour bras ha koant, en ur seùel liant, ma vo Clet é e lodenno didan hor sel, hoh Mac Dâthô.
B.
(1) Bezañ war sell da : avoir l'intention de.
●(1877) EKG I 264. dre oll oar var zell da harza ouzit.
(2) Bezañ e sell ub : attendre, compter sur qqn.
●(1871) KTB.ms 15 p 34. rag ne oa den en sell anezhi.
(3) Bezañ e sell da : avoir l’intention de.
●(1963) LLMM 99/264. e kredas d’an tec’her e oa ar gwaz-se en sell da sparlañ dezhañ e hent.
(4) Ur sell : (?) en un rien de temps (?).
●(17--) VO 61. ur fetan hac e fourniss deur de zihuë-bloumèn, peré e strinq en deur-ze ur seèll én air ag en amzér.
II. Loc. adv. Dre sell : de vue.
●(1878) EKG II 220. M'en diviche c'hoaz anavezet, dre zell, an Itroun ?
III.
(1) Ober ur sell a dalvez c'hwec'h real : voir real.
(2) Ober ur sell a bevarzek real : voir real.
- sell-korn
- sell-tro
- selladsellad
m. –où Regard.
●(1659) SC 92. oc'h en em dihoall eus ar selladou, compsou, guersou ha gestou dishonest. ●110. selladou lubric. ●(1659) SCger 85b. œillade, tr. «sellat.» ●102b. regard, tr. «sellat.» ●171b. sellat, tr. «regard.» ●(1732) GReg 793b. Regard, action de regarder, tr. «sèllad. p. sèlladou.»
●(1876) TDE.BF 562a. Sellad, s. m., tr. «Regard, œillade, coup-d'œil.»
●(1907) VBFV.bf 68b. sellad, m. pl. eu, tr. «regard.» ●(1927) GERI.Ern 9. sellad, tr. «regard.» ●(1931) BAGA 121. da sellad diweza.
- selladennselladenn
f. –où Regard.
●(c.1718) CHal.ms ii. Il m'a Ietté une oeillade de pityé, d'amour, tr. «groeit endes din, lausquet endés guenin, ur sell', ur selladen a druhé, a garanté.»
●(1867) GBI II 286. gra ouzin ur selladenn, tr. «tourne vers moi un regard.»
●(1927) GERI.Ern 10. selladenn, tr. «un (seul) regard.»
- sellantsellant
adj.
(1) Regardant, exigeant.
●(1854) PSA I 17. ret-é, a dra-sur, bout goal sellant aquêrh eid hur havouèt-ni cablus.
(2) Regardant, avare.
●(1879) ERNsup 170. zellañd, adj. avare, regardant, Trév[érec], St-Mayeux (Cornouaille).
●(1931) VALL 636a. Regardant, chiche, tr. «sellant.» ●(1936) BREI 443/2d. Gwall-sellant eo e wreg.
- sellata
- sellataersellataer
m. –ion Personne curieuse.
●(1879) ERNsup 153. selletar, un curieux, qui regarde partout, Gur[unhuel]. ●(1896) GMB 596. selletar un curieux, qui regarde partout (...) à Gurunhuel.
●(1927) GERI.Ern 141. selleta(e)r, tr. «celui qui regarde partout, curieux.» ●(1929) SVBV 154. ne doun ket eur sellataer evelkent. ●(1931) VALL 177a. Curieux, tr. «selletaer.» ●(1949) KROB 20/29. N'oa ket ar baleer-mañ eur zellataer anezañ, tra ! ●(1931) VALL 177a. Curieux, tr. «selletaer.»
- selledoùselledoù
plur.
(1) Vue.
●(1959) BAHE 19/2. Selledoù war hor stourm.
(2) Consiérations, circonstances.
●(1931) VALL 146a. Considérations, circonstances, tr. «selledou pl.»
(3) Sellout ar selledoù : y bien regarder.
●(1956) BAHE 9/3. Rak pa vo sellet ar selledoù ne deo ar Skolioù nemet ur sternig en ur stern brasoc'h.
(4) (religion) Ar selledoù : les saintes écritures.
●(1865) LZBt Here 60. goude sellat ar zelledo, e ve laret enn-hi [er barrouz] ken liez a Chapeled hag enn hon Mision vihan. ●(1879) ERNsup 170. levr ar zellédou, les saintes Écritures (Plougonver, ce mot est connu des vieux).
- sellerseller
m. –ion
(1) Homme qui regarde.
●(1903) MBJJ 53. evit ober plijadur d'ar zellerien. ●(1908) FHAB Gwengolo 268. D'an dro-serr, Fanch evel just a oue ar gounider, Philip ar seller, ha Per ar c'holler. ●(1909) FHAB Gouere 218. Eur bern sellerien ha sellerezed.
(2) spécial. Spectateur.
●(1732) GReg 57a. Assistant, spectateur, tr. «Van[netois] Sellour. p. selleryon.»
●(1870) FHB 298/295a. Ar sellerien neuze a stracle ho daouarn.
●(1934) BRUS 301. Un spectateur, tr. «ur sellour.» ●(1935) BREI 422/4a. e welomp hirie, er prosezionou, muioc'h a zellerien eget a heuilherien.
- seller-gwizi
- seller-moc'hseller-moc'h
m. Langueyeur.
●(1876) TDE.BF 562a. Seller, s. m., tr. «Ce mot, dérivé de sellet, regarder, ne s'emploie qu'avec le pluriel moc'h, des cochons, es pourceaux. On appelle seller-moc'h celui qui dans les foires, fait métier de visiter la bouche des porcs pour s'assurer qu'ils nont pas de maladie.»
- sellerez
- selletsellet
voir sellout
- selletaerselletaer
voir sellataer
- selliñselliñ
voir sellout
- selloù
- sellout / sellet / selliñsellout / sellet / selliñ
v.
I. V. tr. i.
A.
(1) Regarder.
●(1499) Ca 183a. Sellet. g. regarder. ●(1647) Am.ms 614. Sell a dre da quein hema ho trahina, tr. « Regarde derrière ton dos, il traîne »
●(1732) GReg 793b. Regarder, tr. «Sellet. Van[netois] selleiñ.»
(2) Sellout ouzh : regarder, observer (qqn).
●(1557) B I 440. Na da quet e mouz sell ouz iff, tr. «regarde-moi sans faire la moue.» ●(1612) Cnf 30a. Monet dan Ilys da sul, pé da gouel, eguit sellet ouz an graguez, ha merchet, pé eguit affet dezo. ●(1621) Mc 67-68. Ma daulagat à sell ouz Doue bepret.
●(1659) SCger 102b. regarder, tr. «sellet oc'h.» ●(c.1680) NG 3. Sel douh Jouel.
►absol.
●(1909) KTLR 238. Ar vugale geaz a zelle hag a zelle.
(3) Sellout ouzh e boan : ménager sa peine.
●(1911) BUAZperrot 875. Ne zellent ket ouz o foan ; en em ankounac'hât a reant o unan.
B. Regarder d'une certaine manière.
(1) Sellout bouilh ouzh ub. =
●(1906) DIHU 10/168. Bout oé lod kaer ag er bautred / E sellé bouill doh ein.
(2) Sellout skoelf : regarder hagardement.
●(1909) FHAB Kerzu 383. Ar Bi ne zaleas ket da zellet skeulf en dro dezan.
(3) Sellout a-dreuz : regarder de travers.
●(1633) Nom 18a. Limis obtueri : regarder de trauers, ou tourner la veuë : sellet á dreus, pe treiff è guelet.
(4) Sellout rous : regarder méchamment.
●(1910) DIHU 58/62. Er perhen (propriétaire), Ineg e hanù, e sellas rous doh er sant, meit èl men doé grateit hennen en digol ag er geu e ié d'hobér en é édeg Ineg e laras : « Trohet er péh e hrei plijadur d'oh, jédet ped féchen e droheet hag a p'arriùou en est, hui e zakorou d'ein er péh e za d'ein.
(5) Sellout du : regarder d'un œil noir.
●(1870) SBI I 206. Ma mestrès a oa eno a zelle ouz-in dû, tr. «Ma maîtresse était là, qui me regardait d'un œil noir.»
●(1965) BRUD 20/45. Aon am-boa na vefe deuet Yann da furchal ahanon e-pad an noz, rak gwall-du en-oa sellet ouzin. ●(1974) YABA 20.07. Mall eo (lenn : e) oè, rak Alban e sellè du !... ●16.11. En Aotrou e sellè du...
C. Sellout gant : s'occuper de.
●(1970) GSBG 364. (Groe) marse 'mañ lazhet, peogwir den a selle ganti, tr. «'Elle est peut-être morte', parce que personne ne s'occupait d'elle.»
D.
(1) Sellout ouzh ub. : concerner qqn.
●(1870) FHB 266/35b. Comzou Vikel Jesus-Christ a zel ous an oll.
(2) Ar pezh a sell (ouzh) ub., udb. : ce qui est de, ce qui concerne qqn, qqc.
●(1825) COSp 245. Eveit er péh e séel er hetan tantation. ●(1870) FHB 266/36b. Evit ar pez a zell eus amzer santel ar c'horais. ●(1882) BAR 69. Ha ne ouiec'h-hu ket eo red dime en em rei oll d'ar pez a zell ouz va Zad ? ●(1889) SFA 144. divar benn ar pez a zelle ouc'h an Urz. ●(18--) SAQ I 139. evit ar pez a zell ouz an ene.
(3) Evit pezh a sell =
●(1966) BAHE 50/40. Mouezh Jañ-Mai, evit pezh a sell, na oa ket vil tamm ebet. ●(1970) BHAF 89. Med ne oa ket, evid pez a sell, e labour redeg war-lerh ar peziou divergont ha dañjeruz-se. ●130. Evid pez a zell, amzer vrao or boa bet kazi penn-da-benn. ●138. Darn a oa savet mad ha seven, evid pez a zell, med kalz a re all ne ouie ket an nen penaoz tostaad oute. ●245. Evid pez a zell, ne oa ket Yann Kerel eun den plaen hag ordinal. ●246-247. An Aotrou Kerel, heb addimezi, ne chomas ket, e gwirionez, pell intañv evid pez a zell, bemdez e veze gwelet e ti gwreg unan euz e gamaradou. ●250. Yann a ree ive euz e wella evid pez a zell, med, ma Doue, ne oa kammed eur paotr da gana bemdez war ar memez ton. ●327-328. e paras dirazom eun devalenn ledan ha kaer awalh, evid pez a zell, trohet lib dre he hreiz gand an Odon. ●331. Evid pez a zell, kañfard e oa ha zoken kerdrubuill.
(4) =
●(1970) BHAF 288. Ha neuze, eur plah a-fesoñ e oa Marta ha pez a sell, en em gleved mad a-walh a raent.
II. V.
(1) Sellout berr : regarder de trop près.
●(1903) MBJJ 297. ar re a dle labourat er parroujo war ar maæz, na ve ket sellet berr 'rauk belegi anê : goulet 've digante eun tamm liou skiant, ha netra ken.
(2) Sellit-c'hwi : voilà.
●(1848) GBI II 444. Sellet-c'hui ma buhe savetet ! tr. «Voilà ma vie sauve !»
(3) Voilà.
●(1907) FHAB Here 248. Sell, anezo d'id.
(4) Bezañ sellet evel : être considéré comme.
●(1913) HIVR 19. Konomor e zou sellet get en ol èl ur renavi.
B. Interj.
(1) Interj. =
●(1950) KBSA 230. «Na zeuit ket !» «Sell ! Ur marmouz eveldout eo a viro ouzin ?»
(2) Loc. interj. Sell eno ! : c'est tout !
●(1909) TOJA 40. 'N em dromplet fo bet gant da vuzul, sell eno !
III. V. pron. En em sellout.
A. V. pron. réfl.
(1) Se mirer.
●(1659) SCger 80a. se mirer, tr. «en em sellet.»
(2) Se considérer.
●(1903) MBJJ 241. an Au. Auzépy en em zell aman ive 'vel er gær.
(3) Se considérer, analyser sa situation.
●(14--) Jer.ms 229. Ret eu meruell pa em em sellaff / Em em lazyff ne fyllyff quet, tr. «Il faut mourir, quand je me considère, / Je me tuerai, je n'(y) manquerai pas.» ●(1530) J p. 88a. A diabell pa emem sellaf, tr. «en regardant de loin ma vie.»
B. V. pron. réci. Se regarder.
●(1902) PIGO I 8. An daou archer an em zellaz.
IV. V. tr. d.
(1) Regarder, observer.
●(1530) Pm 231. Ha ne goffe styn az lynez / Euyt da sellet a-het dez / Paez lamher an bez pyou vezy, tr. «Et ta parenté ne saurait, / Même si elle te regardait tout le long du jour, / Quand on te retirera de la tombe, qui tu seras.» ●(1557) B I 621. Rac me a diabell ouz sello, tr. «car je vous regarderai de loin.» ●(1621) Mc 97. Quement à gry gra dre squient, / Ha sell fin da hent da quentaff, / Ret eo mont dan les da respont, / Mir naz vezo spont oz contaff.
●(c.1680) NG 213-214. Jesus a yo perderieus, / A sellas Marië truheus. ●688. De sellet e vam.
●(1849) LLB 285. Hi e sel perhueh mat er minour. ●295. Me mes er selet mat.
(2) Voir.
●(14--) N 336. Duet off diapell doz sellet, tr. «Je suis venu de loin vous voir.»
(3) Regarder, concerner.
●(1612) Cnf 17a. AN quentaff circonstance, à sell an personnaig eues an pecheur, da gouzout eo, pé à estat, dignité, stat, officc hac vrz eo.
●(1732) GReg 14a. Ce discours s'adresse à vous, tr. «Ar c'hompsyou mâ a sell ac'hanoc'h.» ●190b. En ce qui vous concerne, tr. «Er pez a sell a c'hanoc'h.»
(4) Regarder, considérer.
●(17--) SP i 116. do sellet a drue, tr. «de les avoir en pitié.»
(5) Chercher.
●(1530) J p. 17. Ha sellomp moean ha manier / En berr amser da quemeret / Iesus, tr. «cherchons le moyen et la manière de prendre promptement Jésus.»
(7) Ménager, employer modérément.
●(1650) Nlou 559. ne sellent poan, tr. «ils ne regardaient pas à la peine.»
►absol.
●(1732) GReg 793b. Il est fort regardant, tr. «sellet a ra terrupl.»
V.
(1) Sellet ouzh an oabl o tremen : voir oabl.
(2) Sellet du ouzh ub. : voir du.
(3) Sellet rous ouzh ub. : voir rous.
(4) Sellet ouzh an nor a-dreñv : voir dor.
- sellussellus
adj.
(1) Regardant.
●(1944) DGBD 107. ne vijed ket re sellus war o moc'herezh.
(2) Qui observe de près.
●(1732) GReg 793b. Regardant, ante, qui observe de près, tr. «Sellus. sellus-bras.»
(3) Regardant, avare.
●(1732) GReg 793b. Regardant, ante, qui est un peu avare, tr. «Sellus. sellus-bras.»
●(1907) AVKA 262. me oc'h hanve evel un den zelluz.
- sellvasellva
m. –où Observatoire.
●(1931) VALL 506a. Observatoire astronomique, tr. «sellva-steredoniez m.»
- SeloSelo
pl. (blason populaire)
●(1947) BRMO 32. Les environs du Port-Louis sont appelés "la Terre Sainte" par les matelots, et leurs habitants les Sélo.
- selulennselulenn
f. –où Cellule.
●(1868) KTB.ms 14 p 117. sellulenn un ermit.
- selvelselvel
v.
I. V. tr. d.
(1) Sauver.
●(1499) Ca 68b. Doe daz saluo. g. dieu te salut. ●183b. Seluell. g. sauluer. ●(1650) Nlou 50. Hon seluell oll, tr. «nous sauver tous.»
●(1732) GReg 849b. Sauver, delivrer de danger, & de peine, tr. «selvel. pr. salvet.»
(2) (religion) Sauver.
●(1732) GReg 849b. Se sauver, faire son salut, tr. «selvel e ene.»
(3) Guérir (un mal).
●(1557) B I 260. dan dour probatic / Maz voe groaet an paralytic / Saluet dic e holl pistigou, tr. «la piscine probatique, où le paralytique fut entièrement délivré de ses douleurs.»
(4) Selvel a : empêcher de.
●(1580) G 1026. ma selvel a meruel ne ell den, tr. «personne ne peut m'empêcher de mourir.»
II. V. intr. Guérir.
●(1732) GReg 477a. Guérir, recouvrer sa santé, tr. «selvel. pr. selvet, salvet.» ●Il guérira dans peu, tr. «selvel a rayo abarz nemeur.»
- Selvestr
- selviedennselviedenn
f. –où Gourdin.
●(1732) GReg 84b. Bâton court qui a un gros bout, & sert pour se batre, tr. «selvyedenn. p. selvyedénnou.»
- semaforsemafor
m. –ioù Sémaphore.
●(1903) MBJJ 55. ar semafor, da laret eo eur wern ha d'ei barrenno 'vit ober sino 'vel gant divræc'h. (…) mirer ar semafor.
- semañssemañs
f. Semence.
●(1633) Nom 74a. Semen, sementis : semence : an semançc, an hat. ●77b. Semen : semence : an hat, an semançc.
- semeilhsemeilh
m. –où Revenant.
●(c.1718) CHal.ms i. apparition Idem, tr. «vision, semeïl, Il y en a qui n'aprouuent pas ce dernier.» ●(1744) L'Arm 338a. Revenant, tr. «Semeil.» ●(1790) MG 345. Mæs ahoël, n'en dai quet un droug credein é huélér Semeilleu. ●348. dioustein en dud ræsonabl o cheleuèt histoërieu er semeilleu. (...) Er brud e gassér é huélér semeilleu én ul léh-benac, er gredèn en dès en darn-muyan é teli ou zud varhue aparissein dehai, ou dalc'h én un espece droucsant.
●(1876) TDE.BF 562b. Semeill, s. m. V[annetais], tr. «Revenant, fantôme ; pl. eu.»
●(1981) LIMO 13 juin. Kleùet e vezè laret en doè hennan pe honnèh en em gavet ged ur seblant, pe ur spurmant, pe hoah ged ur semeill èl ma larant doh tu Gregam.
- semelenn
- semenn
- semennañ / semenniñ
- seminer
- semitek
- semmensemmen
plur. samm
- semoul
- semoulenn
- sempiternalsempiternal
adj. Sempiternel.
●(1575) M 3267-3271. Yoa infinit dre merit euidant, / Beatitud dan tut à voé prudant / Ha patiant ardant en carantez / So en vn cernn hep huernn sempiternal / Ouz an guir Doe da nep à voe leal, tr. «Joie infinie pour un mérite éclatant, / Béatitude aux gens qui furent sages / Et patients, ardents en amour, sont à la fois, sans clameur éternelle, / Pour ceux qui furent fidèles au vrai Dieu.»
- semplsempl
adj.
I. (en plt de qqn) Faible.
●(1499) Ca 82a. Fall vide in sempl cest tout vng. ●183b. Sembl. g. fieble. ●(c.1500) Cb 41b. foible de rains. b. sembl a clun.
●(1659) SCger 36b. debile, tr. «sempl.» ●50a. enerué, tr. «sempl.» ●58b. foible, tr. «sempl.» ●68b. imbécille, tr. «sempl.» ●171b. sempl, tr. «foible.» ●(1732) GReg 246a. Debile, tr. «Sémpl.» ●421b. Foible, debile, tr. «sémpl.»
●(1905) IVLD 235. chom a rea goall zempl evelato. ●(1933) OALD 45/213. Mad kenan eo eva dour diwar al louzaouen-man pa vezer sempl.
II. (en plt de qqc.) Fragile.
●(1732) GReg 432b. Fragile, foible, aisé à rompre, tr. «sémpl.»
●(1894) BUZmornik 227. al levriou-ze a laka ann denvalijenn e spered ann dud a zo c’hoaz sempl ho feiz.
III. Sempl evel ar goulm : voir koulm .1.
- sempl-ha-sempl
- semplaatsemplaat
v.
I. V. intr.
(1) S'affaiblir.
●(1499) Ca 37b. Semplat. ●183b. Semplat. g. effoiblir. ●(c.1500) Cb. [spazaff] idem emasculo / as. ou cest eneruer / ou affoiblir. b. dinerzaff / semplat.
●(1659) SCger 36b. debiliter, tr. «semplaat.» ●(1732) GReg 3b. S'abatre, se ralentir, affoiblir, tr. «Semplaat. pr. Sempléet.» ●283a. Devenir foible, tr. «semplaat. pr. sempleët.»
●(1834) APD 14. Ma en em santit aviziou semplât. ●(1862) JKS 362-363. gant aoun na zeufenn da semplaat e-kreiz ann hent. ●(18--) SAQ I 178. an nerz o semplaat.
●(1928) BFSA 267. mont a reas buan e vouez war semplaat. ●(1932) BSTR 204. ez ea he c'hoar var zemplaat atao.
►sens fig.
●(1907) FHAB Mae 86. ma teu o feiz da zemplaat. ●(1925) FHAB Mae 189. o veza m'eman ar feiz o semplaat, o laoskat, o koll eus he levezon.
(2) Bezañ semplaet e spered =
●(1904) SKRS I 184. Evit heman, a zonje Tauler, e rank beza sempleat he spered.
II. V. tr. d. Affaiblir.
●(1659) SCger 50a. eneruer, tr. «semplaat.» ●(1732) GReg 3b. Abatre, affoiblir, tr. «Semplaat. pr. sempléet.»
●(1824) BAM 95. Ar gourmandis a sempla ar speret hac ar c'horf.
●(1911) KANNgwital 105/58. goulen ma kresko en he ene buez ar c'hraz ha ma vo pelleat dioutan kement a c'hell he semplaat ennhan.
- sempladennsempladenn
f. –où Évanouissement.
●(1903) MBJJ 148. chapel (...) ar Zempladen. ●(1908) FHAB Eost 252. mennout a reas kaout eur zempladenn. ●(1931) VALL 190b. Défaillance perte de connaissance (une) syncope, tr. «sempladenn f.» ●(1932) BSTR 131. E doug teir heur e oa deuet d'ezi peder zempladen. ●(1934) BRUS 226. Une syncope, tr. «ur sempladen.»
- sempladur
- sempladurezhsempladurezh
f.
(1) Faiblesse morale.
●(1727) HB 194. Ne doun nemet sempladurez.
●(1831) MAI 52. na n'eo quet eur simpladurez nac un abofter. ●(1863) GOM 219. ha penaus ma alfe beza un dra bennac infinit en den crouet, e ve a dra sur he sempladurez hac he neant. ●(1869) SAG 163. e zomp leun a simpladurez hag a ziztervez.
●(1915) HBPR 32. Ma ne zilaoufen nemet va zempladurez. ●(1915) KANNlandunvez 44/334. Setu perag an Ao. Doue ne zalc’h ket a zrouk ouz ar re a guez er zempladurez. ●(1920) FHAB Genver 194. sempladurez an den a zo kiriek d'an dra-ze.
(2) Faiblesse physique.
●(1732) GReg 421b. Foiblesse, debilité, tr. «sempladurez.» ●432b. Fragilité, foiblesse, tr. «Sémpladurez.»
●(1928) BFSA 243. en abeg d'e c'houliou ha d'e sempladurez. ●252. O welout e sempladurez, e kinnigas d'ezan loja en e di. ●(1977) PBDZ 802. (Douarnenez) sempladurezh, tr. «faiblesse.»
- semplaenn
- semplamant
- semplañ / sempliñsemplañ / sempliñ
v. intr.
(1) (en plt de qqn) S'évanouir.
●(1499) Ca 183a. Semplaff. g. euanouyr. ●(1521) Cc. Fataff alias semplaff. ga. deffaillir de cueur. ●(1530) J p. 108a. Me a sembl aman / Quen fat gant poan mazouf manet, tr. «Je n'en puis plus moi-même ! je tombe évanoui de fatigue !»
●(1659) SCger 54a. s'euanouir, tr. «sempla.» ●89a. se pasmer, tr. «sempla.» ●171b. sempla, tr. «euanouir.» ●(c.1680) NG 669. Ha h(i) semblou d'en douar. ●1747. Bruhut voui na semblas. ●(c.1718) CHal.ms i. defaillir manquer de forces, tr. «semplein, vaganein.» ●(1732) GReg 254b. Tomber en défaillance, en pamoison, tr. «sempla. pr. semplet. Van[netois] sempleiñ.»
●(1849) LLB 572. Ar ou zron er Rouané ged er spont e semplas. ●(1878) EKG II 47. edon o vont da zempla. ●76. Anna a zemplaz.
●(1902) PIGO I 214. Matilin a oa prest da zemplan. ●(1907) PERS 356. Gouzout a reat ez oa bet semplet, meur a vech. ●(1909) KTLR 190. Mennout a reaz sempla. ●(1924) BILZbubr 39/866. Darbet eo bet d'ean sempla. ●(1925) BILZ 119. darbet eo bet d'eo bea semplet. ●(1931) VALL 190b. tomber en défailllance, tr. «sempla.» ●(1963) LLMM 99/263. war var da semplañ dindan bouez o zokarnoù, o fuzuilhoù hag o leraj gwennkann.
(2) (en plt de qqc.) =
●(1866) FHB 58/46a. e sempla ho ialc'h bep a neubet ken n'e vint riet (**) tre deus an danvez mad ho devoa kent.
- semplaus
- sempldedsemplded
f. Faiblesse.
●(1499) Ca 183b. Sembldet. g. foyblesse.
●(1732) GReg 246a. Debilité, foiblesse, tr. «Sémplded.» ●254b. Defaillance, foiblesse, tr. «semplded.» ●421b. Il a du foible, tr. «Semplded èn deus.»
●(1834) SIM 192. pa velis e tisoloen bemdez ennòn ur sempldet pe un defaut nevez all benac. ●(1834) APD 14. Esperout a ràn gant re a sempldet. ●(1847) MDM 23. henvel oud savajiri eged oud simplded. ●222. he simplded a galoun.
●(1931) VALL 190b. Défaillance faiblesse en général, tr. «semplded f.»
- sempldersemplder
m. Défaillance.
●(c.1500) Cb 41b. g. foiblesse de rains. b. semblter a clun. ●(1633) Nom 260a. Defectus animi, defectio animæ, deliquium animi : pasmoison : semplerez, semplder.
●(1659) SCger 37b. defaillance, tr. «semplder.» ●(1732) GReg 254b. Defaillance, foiblesse, tr. «semplder.»
●(1931) VALL 190b. Défaillance faiblesse en général, tr. «semplder m.»