Devri

Recherche 'se...' : 512 mots trouvés

Page 5 : de selin (201) à semplder (250) :
  • selin
    selin

    f. & adv.

    (1) F. (météorologie) =

    ●(1928) DIHU 209/169. Selin, tr. «(s. f.) rosée du soir.» ●(1939) KTMT 82. pa'z eo deuet ar selin (amzer fresk an abardaez).

    (2) Adv. Àr selin : au crépuscule.

    ●(1934) BRUS 97. Au crépuscule, tr. «ar selin.»

  • sell
    sell

    m. & adv. –où

    I. M.

    A.

    (1) Regard.

    ●(1659) SCger 102b. regard, tr. «sell.» ●(1732) GReg 793b. Regard, action de regarder, tr. «sêll. p. sèllou.» ●Un regard benin, tr. «Ur sell cun.» ●Un regard affreux, tr. «Ur sell têval. ur sell rust. ur sell garo. ur sell terrupl.»

    ●(1849) LLB 148. Lausket ur sel de goeh ar hou kaih bugalé.

    (2) Ar sell : le regard de tout le monde.

    ●(1905) HFBI 92. ac ar zel a voa out'ho car da maréou-zé é voa roués ar voituriou é toues ar baisantet.

    (3) Ober ur sell ouzh ub., udb. : jeter un regard à qqn, qqc.

    ●(1878) EKG II 64. Ha Paol a reaz eur zell ouc'h Anna Roue.

    ●(1933) MMPA 94. Greomp breman eur sell ouz Mari e kreiz he labour.

    ►[au plur. après un art. ind.] Ur selloù : un regard.

    ●(1902) PIGO I 38. eur zellou ken du. ●(1908) PIGO II 47. gant eur zellou ken birvidik. ●(1927) FHAB Genver 15. eur zellou spouronnet.

    (4) Selloù rous : regards méchants.

    ●(1936) DIHU 296/28. Selleu rous e estan get en ol.

    (5) Ober selloù treuz ouzh, war da ub. : regard qqn de travers.

    ●(1902) PIGO I 170. Ar blei a re warnean zellou treuz. ●44. oc'h ober eur zell-treuz outan. ●(1910) MBJL 44. ne reont ken d'ei sello ken treuz. ●158. hon amezeien a ra d'imp sello treuz.

    (6) Parañ e selloù war ub. : poser son regard sur.

    ●(1960) LLMM 79/75. parañ a rae he selloù war ar saverien o fri.

    (7) Bezañ sell ouzh udb. =

    ●(1878) EKG II 309. Mez ouc'h an nevezenti e vez sell atao, pe e vezont mad, pe ne vezont ket.

    (8) Sell a-gorn : regard en coin.

    ●(1882) BAR 223. Ar plac'h iaouank, tenval he fenn, a reaz eur zell a gorn var ar Verc'hez. ●(1889) SFA 251. an diaoul a rea out-han eur zell a gorn.

    ●(1902) PIGO I 102-103. Per a reaz d'ean eur zell a gorn. ●(1915) MMED 276. aoun rak eur zell a gorn.

    (9) Selloù a-dreuz : regards suspicieux.

    ●(1957) AMAH 100. Dipitus e kavemp evelato selloù a-dreuz ha brizh-c’hoarzh ar re a ranke hon daremprediñ.

    (10) Dindan sell ub. : en la présence de qqn.

    ●(1942) DHKN 88. Ne vehè ket erhat, emé nezé timat, ur hadour bras ha koant, en ur seùel liant, ma vo Clet é e lodenno didan hor sel, hoh Mac Dâthô.

    B.

    (1) Bezañ war sell da : avoir l'intention de.

    ●(1877) EKG I 264. dre oll oar var zell da harza ouzit.

    (2) Bezañ e sell ub : attendre, compter sur qqn.

    ●(1871) KTB.ms 15 p 34. rag ne oa den en sell anezhi.

    (3) Bezañ e sell da : avoir l’intention de.

    ●(1963) LLMM 99/264. e kredas d’an tec’her e oa ar gwaz-se en sell da sparlañ dezhañ e hent.

    (4) Ur sell : (?) en un rien de temps (?).

    ●(17--) VO 61. ur fetan hac e fourniss deur de zihuë-bloumèn, peré e strinq en deur-ze ur seèll én air ag en amzér.

    II. Loc. adv. Dre sell : de vue.

    ●(1878) EKG II 220. M'en diviche c'hoaz anavezet, dre zell, an Itroun ?

    III.

    (1) Ober ur sell a dalvez c'hwec'h real : voir real.

    (2) Ober ur sell a bevarzek real : voir real.

  • sell-korn
    sell-korn

    m. selloù-tro Regard en coin.

    ●(1902) PIGO I 172. Ar blei a reaz eur zell-korn. ●(1909) FHAB Meurzh 80. Ar gosa eus ar merc'hed he devoa great eur zell korn hag he devoa gwelet ment an tri bara. ●(1909) NOAR 45. oc'h ober sellou korn oc'h an aotrou person.

  • sell-tro
    sell-tro

    m. Coup d'œil à la ronde.

    ●(1927) FHAB Meurzh 60a. Ar mesaer a reas eur zell-tro. ●(1968) BAHE 57/22. mar felle deoc'h ober ur sell-tro war al lodenn-mañ-lodenn eus an diskouezadeg.

  • sellad
    sellad

    m. –où Regard.

    ●(1659) SC 92. oc'h en em dihoall eus ar selladou, compsou, guersou ha gestou dishonest. ●110. selladou lubric. ●(1659) SCger 85b. œillade, tr. «sellat.» ●102b. regard, tr. «sellat.» ●171b. sellat, tr. «regard.» ●(1732) GReg 793b. Regard, action de regarder, tr. «sèllad. p. sèlladou.»

    ●(1876) TDE.BF 562a. Sellad, s. m., tr. «Regard, œillade, coup-d'œil.»

    ●(1907) VBFV.bf 68b. sellad, m. pl. eu, tr. «regard.» ●(1927) GERI.Ern 9. sellad, tr. «regard.» ●(1931) BAGA 121. da sellad diweza.

  • selladenn
    selladenn

    f. –où Regard.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Il m'a Ietté une oeillade de pityé, d'amour, tr. «groeit endes din, lausquet endés guenin, ur sell', ur selladen a druhé, a garanté.»

    ●(1867) GBI II 286. gra ouzin ur selladenn, tr. «tourne vers moi un regard.»

    ●(1927) GERI.Ern 10. selladenn, tr. «un (seul) regard.»

  • sellant
    sellant

    adj.

    (1) Regardant, exigeant.

    ●(1854) PSA I 17. ret-é, a dra-sur, bout goal sellant aquêrh eid hur havouèt-ni cablus.

    (2) Regardant, avare.

    ●(1879) ERNsup 170. zellañd, adj. avare, regardant, Trév[érec], St-Mayeux (Cornouaille).

    ●(1931) VALL 636a. Regardant, chiche, tr. «sellant.» ●(1936) BREI 443/2d. Gwall-sellant eo e wreg.

  • sellata
    sellata

    v. intr. Faire le curieux.

    ●(1931) VALL 177a. faire le curieux, tr. «selleta.»

  • sellataer
    sellataer

    m. –ion Personne curieuse.

    ●(1879) ERNsup 153. selletar, un curieux, qui regarde partout, Gur[unhuel]. ●(1896) GMB 596. selletar un curieux, qui regarde partout (...) à Gurunhuel.

    ●(1927) GERI.Ern 141. selleta(e)r, tr. «celui qui regarde partout, curieux.» ●(1929) SVBV 154. ne doun ket eur sellataer evelkent. ●(1931) VALL 177a. Curieux, tr. «selletaer.» ●(1949) KROB 20/29. N'oa ket ar baleer-mañ eur zellataer anezañ, tra ! ●(1931) VALL 177a. Curieux, tr. «selletaer.»

  • selledoù
    selledoù

    plur.

    (1) Vue.

    ●(1959) BAHE 19/2. Selledoù war hor stourm.

    (2) Consiérations, circonstances.

    ●(1931) VALL 146a. Considérations, circonstances, tr. «selledou pl.»

    (3) Sellout ar selledoù : y bien regarder.

    ●(1956) BAHE 9/3. Rak pa vo sellet ar selledoù ne deo ar Skolioù nemet ur sternig en ur stern brasoc'h.

    (4) (religion) Ar selledoù : les saintes écritures.

    ●(1865) LZBt Here 60. goude sellat ar zelledo, e ve laret enn-hi [er barrouz] ken liez a Chapeled hag enn hon Mision vihan. ●(1879) ERNsup 170. levr ar zellédou, les saintes Écritures (Plougonver, ce mot est connu des vieux).

  • seller
    seller

    m. –ion

    (1) Homme qui regarde.

    ●(1903) MBJJ 53. evit ober plijadur d'ar zellerien. ●(1908) FHAB Gwengolo 268. D'an dro-serr, Fanch evel just a oue ar gounider, Philip ar seller, ha Per ar c'holler. ●(1909) FHAB Gouere 218. Eur bern sellerien ha sellerezed.

    (2) spécial. Spectateur.

    ●(1732) GReg 57a. Assistant, spectateur, tr. «Van[netois] Sellour. p. selleryon.»

    ●(1870) FHB 298/295a. Ar sellerien neuze a stracle ho daouarn.

    ●(1934) BRUS 301. Un spectateur, tr. «ur sellour.» ●(1935) BREI 422/4a. e welomp hirie, er prosezionou, muioc'h a zellerien eget a heuilherien.

  • seller-gwizi
    seller-gwizi

    m. Languyeur.

    ●(1936) CDFi 21 Mars. Bet oun (...) seller gwizi.

  • seller-moc'h
    seller-moc'h

    m. Langueyeur.

    ●(1876) TDE.BF 562a. Seller, s. m., tr. «Ce mot, dérivé de sellet, regarder, ne s'emploie qu'avec le pluriel moc'h, des cochons, es pourceaux. On appelle seller-moc'h celui qui dans les foires, fait métier de visiter la bouche des porcs pour s'assurer qu'ils nont pas de maladie.»

  • sellerez
    sellerez

    f. –ed Femme qui regarde.

    ●(1909) FHAB Gouere 218. Eur bern sellerien ha sellerezed.

  • sellet
    sellet

    voir sellout

  • selletaer
    selletaer

    voir sellataer

  • selliñ
    selliñ

    voir sellout

  • selloù
    selloù

    plur. Visière.

    ●(1931) VALL 785b. Visière d'un casque, tr. «sellou pl.»

  • sellout / sellet / selliñ
    sellout / sellet / selliñ

    v.

    I. V. tr. i.

    A.

    (1) Regarder.

    ●(1499) Ca 183a. Sellet. g. regarder. ●(1647) Am.ms 614. Sell a dre da quein hema ho trahina, tr. « Regarde derrière ton dos, il traîne »

    ●(1732) GReg 793b. Regarder, tr. «Sellet. Van[netois] selleiñ.»

    (2) Sellout ouzh : regarder, observer (qqn).

    ●(1557) B I 440. Na da quet e mouz sell ouz iff, tr. «regarde-moi sans faire la moue.» ●(1612) Cnf 30a. Monet dan Ilys da sul, pé da gouel, eguit sellet ouz an graguez, ha merchet, pé eguit affet dezo. ●(1621) Mc 67-68. Ma daulagat à sell ouz Doue bepret.

    ●(1659) SCger 102b. regarder, tr. «sellet oc'h.» ●(c.1680) NG 3. Sel douh Jouel.

    ►absol.

    ●(1909) KTLR 238. Ar vugale geaz a zelle hag a zelle.

    (3) Sellout ouzh e boan : ménager sa peine.

    ●(1911) BUAZperrot 875. Ne zellent ket ouz o foan ; en em ankounac'hât a reant o unan.

    B. Regarder d'une certaine manière.

    (1) Sellout bouilh ouzh ub. =

    ●(1906) DIHU 10/168. Bout oé lod kaer ag er bautred / E sellé bouill doh ein.

    (2) Sellout skoelf : regarder hagardement.

    ●(1909) FHAB Kerzu 383. Ar Bi ne zaleas ket da zellet skeulf en dro dezan.

    (3) Sellout a-dreuz : regarder de travers.

    ●(1633) Nom 18a. Limis obtueri : regarder de trauers, ou tourner la veuë : sellet á dreus, pe treiff è guelet.

    (4) Sellout rous : regarder méchamment.

    ●(1910) DIHU 58/62. Er perhen (propriétaire), Ineg e hanù, e sellas rous doh er sant, meit èl men doé grateit hennen en digol ag er geu e ié d'hobér en é édeg Ineg e laras : « Trohet er péh e hrei plijadur d'oh, jédet ped féchen e droheet hag a p'arriùou en est, hui e zakorou d'ein er péh e za d'ein.

    (5) Sellout du : regarder d'un œil noir.

    ●(1870) SBI I 206. Ma mestrès a oa eno a zelle ouz-in dû, tr. «Ma maîtresse était là, qui me regardait d'un œil noir.»

    ●(1965) BRUD 20/45. Aon am-boa na vefe deuet Yann da furchal ahanon e-pad an noz, rak gwall-du en-oa sellet ouzin. ●(1974) YABA 20.07. Mall eo (lenn : e) oè, rak Alban e sellè du !... ●16.11. En Aotrou e sellè du...

    C. Sellout gant : s'occuper de.

    ●(1970) GSBG 364. (Groe) marse 'mañ lazhet, peogwir den a selle ganti, tr. «'Elle est peut-être morte', parce que personne ne s'occupait d'elle.»

    D.

    (1) Sellout ouzh ub. : concerner qqn.

    ●(1870) FHB 266/35b. Comzou Vikel Jesus-Christ a zel ous an oll.

    (2) Ar pezh a sell (ouzh) ub., udb. : ce qui est de, ce qui concerne qqn, qqc.

    ●(1825) COSp 245. Eveit er péh e séel er hetan tantation. ●(1870) FHB 266/36b. Evit ar pez a zell eus amzer santel ar c'horais. ●(1882) BAR 69. Ha ne ouiec'h-hu ket eo red dime en em rei oll d'ar pez a zell ouz va Zad ? ●(1889) SFA 144. divar benn ar pez a zelle ouc'h an Urz. ●(18--) SAQ I 139. evit ar pez a zell ouz an ene.

    (3) Evit pezh a sell =

    ●(1966) BAHE 50/40. Mouezh Jañ-Mai, evit pezh a sell, na oa ket vil tamm ebet. ●(1970) BHAF 89. Med ne oa ket, evid pez a sell, e labour redeg war-lerh ar peziou divergont ha dañjeruz-se. ●130. Evid pez a zell, amzer vrao or boa bet kazi penn-da-benn. ●138. Darn a oa savet mad ha seven, evid pez a zell, med kalz a re all ne ouie ket an nen penaoz tostaad oute. ●245. Evid pez a zell, ne oa ket Yann Kerel eun den plaen hag ordinal. ●246-247. An Aotrou Kerel, heb addimezi, ne chomas ket, e gwirionez, pell intañv evid pez a zell, bemdez e veze gwelet e ti gwreg unan euz e gamaradou. ●250. Yann a ree ive euz e wella evid pez a zell, med, ma Doue, ne oa kammed eur paotr da gana bemdez war ar memez ton. ●327-328. e paras dirazom eun devalenn ledan ha kaer awalh, evid pez a zell, trohet lib dre he hreiz gand an Odon. ●331. Evid pez a zell, kañfard e oa ha zoken kerdrubuill.

    (4) =

    ●(1970) BHAF 288. Ha neuze, eur plah a-fesoñ e oa Marta ha pez a sell, en em gleved mad a-walh a raent.

    II. V.

    (1) Sellout berr : regarder de trop près.

    ●(1903) MBJJ 297. ar re a dle labourat er parroujo war ar maæz, na ve ket sellet berr 'rauk belegi anê : goulet 've digante eun tamm liou skiant, ha netra ken.

    (2) Sellit-c'hwi : voilà.

    ●(1848) GBI II 444. Sellet-c'hui ma buhe savetet ! tr. «Voilà ma vie sauve !»

    (3) Voilà.

    ●(1907) FHAB Here 248. Sell, anezo d'id.

    (4) Bezañ sellet evel : être considéré comme.

    ●(1913) HIVR 19. Konomor e zou sellet get en ol èl ur renavi.

    B. Interj.

    (1) Interj. =

    ●(1950) KBSA 230. «Na zeuit ket !» «Sell ! Ur marmouz eveldout eo a viro ouzin ?»

    (2) Loc. interj. Sell eno ! : c'est tout !

    ●(1909) TOJA 40. 'N em dromplet fo bet gant da vuzul, sell eno !

    III. V. pron. En em sellout.

    A. V. pron. réfl.

    (1) Se mirer.

    ●(1659) SCger 80a. se mirer, tr. «en em sellet.»

    (2) Se considérer.

    ●(1903) MBJJ 241. an Au. Auzépy en em zell aman ive 'vel er gær.

    (3) Se considérer, analyser sa situation.

    ●(14--) Jer.ms 229. Ret eu meruell pa em em sellaff / Em em lazyff ne fyllyff quet, tr. «Il faut mourir, quand je me considère, / Je me tuerai, je n'(y) manquerai pas.» ●(1530) J p. 88a. A diabell pa emem sellaf, tr. «en regardant de loin ma vie.»

    B. V. pron. réci. Se regarder.

    ●(1902) PIGO I 8. An daou archer an em zellaz.

    IV. V. tr. d.

    (1) Regarder, observer.

    ●(1530) Pm 231. Ha ne goffe styn az lynez / Euyt da sellet a-het dez / Paez lamher an bez pyou vezy, tr. «Et ta parenté ne saurait, / Même si elle te regardait tout le long du jour, / Quand on te retirera de la tombe, qui tu seras.» ●(1557) B I 621. Rac me a diabell ouz sello, tr. «car je vous regarderai de loin.» ●(1621) Mc 97. Quement à gry gra dre squient, / Ha sell fin da hent da quentaff, / Ret eo mont dan les da respont, / Mir naz vezo spont oz contaff.

    ●(c.1680) NG 213-214. Jesus a yo perderieus, / A sellas Marië truheus. ●688. De sellet e vam.

    ●(1849) LLB 285. Hi e sel perhueh mat er minour. ●295. Me mes er selet mat.

    (2) Voir.

    ●(14--) N 336. Duet off diapell doz sellet, tr. «Je suis venu de loin vous voir.»

    (3) Regarder, concerner.

    ●(1612) Cnf 17a. AN quentaff circonstance, à sell an personnaig eues an pecheur, da gouzout eo, pé à estat, dignité, stat, officc hac vrz eo.

    ●(1732) GReg 14a. Ce discours s'adresse à vous, tr. «Ar c'hompsyou mâ a sell ac'hanoc'h.» ●190b. En ce qui vous concerne, tr. «Er pez a sell a c'hanoc'h.»

    (4) Regarder, considérer.

    ●(17--) SP i 116. do sellet a drue, tr. «de les avoir en pitié.»

    (5) Chercher.

    ●(1530) J p. 17. Ha sellomp moean ha manier / En berr amser da quemeret / Iesus, tr. «cherchons le moyen et la manière de prendre promptement Jésus.»

    (7) Ménager, employer modérément.

    ●(1650) Nlou 559. ne sellent poan, tr. «ils ne regardaient pas à la peine.»

    ►absol.

    ●(1732) GReg 793b. Il est fort regardant, tr. «sellet a ra terrupl.»

    V.

    (1) Sellet ouzh an oabl o tremen : voir oabl.

    (2) Sellet du ouzh ub. : voir du.

    (3) Sellet rous ouzh ub. : voir rous.

    (4) Sellet ouzh an nor a-dreñv : voir dor.

  • sellus
    sellus

    adj.

    (1) Regardant.

    ●(1944) DGBD 107. ne vijed ket re sellus war o moc'herezh.

    (2) Qui observe de près.

    ●(1732) GReg 793b. Regardant, ante, qui observe de près, tr. «Sellus. sellus-bras.»

    (3) Regardant, avare.

    ●(1732) GReg 793b. Regardant, ante, qui est un peu avare, tr. «Sellus. sellus-bras.»

    ●(1907) AVKA 262. me oc'h hanve evel un den zelluz.

  • sellva
    sellva

    m. –où Observatoire.

    ●(1931) VALL 506a. Observatoire astronomique, tr. «sellva-steredoniez m.»

  • Selo
    Selo

    pl. (blason populaire)

    ●(1947) BRMO 32. Les environs du Port-Louis sont appelés "la Terre Sainte" par les matelots, et leurs habitants les Sélo.

  • selulenn
    selulenn

    f. –où Cellule.

    ●(1868) KTB.ms 14 p 117. sellulenn un ermit.

  • selvel
    selvel

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Sauver.

    ●(1499) Ca 68b. Doe daz saluo. g. dieu te salut. ●183b. Seluell. g. sauluer. ●(1650) Nlou 50. Hon seluell oll, tr. «nous sauver tous.»

    ●(1732) GReg 849b. Sauver, delivrer de danger, & de peine, tr. «selvel. pr. salvet.»

    (2) (religion) Sauver.

    ●(1732) GReg 849b. Se sauver, faire son salut, tr. «selvel e ene.»

    (3) Guérir (un mal).

    ●(1557) B I 260. dan dour probatic / Maz voe groaet an paralytic / Saluet dic e holl pistigou, tr. «la piscine probatique, où le paralytique fut entièrement délivré de ses douleurs.»

    (4) Selvel a : empêcher de.

    ●(1580) G 1026. ma selvel a meruel ne ell den, tr. «personne ne peut m'empêcher de mourir.»

    II. V. intr. Guérir.

    ●(1732) GReg 477a. Guérir, recouvrer sa santé, tr. «selvel. pr. selvet, salvet.» ●Il guérira dans peu, tr. «selvel a rayo abarz nemeur.»

  • Selvestr
    Selvestr

    n. pr. Sylvestre.

    ●(1499) Ca 183a. Seluestr. g. seluestre.

  • selviedenn
    selviedenn

    f. –où Gourdin.

    ●(1732) GReg 84b. Bâton court qui a un gros bout, & sert pour se batre, tr. «selvyedenn. p. selvyedénnou.»

  • semafor
    semafor

    m. –ioù Sémaphore.

    ●(1903) MBJJ 55. ar semafor, da laret eo eur wern ha d'ei barrenno 'vit ober sino 'vel gant divræc'h. (…) mirer ar semafor.

  • semañs
    semañs

    f. Semence.

    ●(1633) Nom 74a. Semen, sementis : semence : an semançc, an hat. ●77b. Semen : semence : an hat, an semançc.

  • semeilh
    semeilh

    m. –où Revenant.

    ●(c.1718) CHal.ms i. apparition Idem, tr. «vision, semeïl, Il y en a qui n'aprouuent pas ce dernier.» ●(1744) L'Arm 338a. Revenant, tr. «Semeil.» ●(1790) MG 345. Mæs ahoël, n'en dai quet un droug credein é huélér Semeilleu. ●348. dioustein en dud ræsonabl o cheleuèt histoërieu er semeilleu. (...) Er brud e gassér é huélér semeilleu én ul léh-benac, er gredèn en dès en darn-muyan é teli ou zud varhue aparissein dehai, ou dalc'h én un espece droucsant.

    ●(1876) TDE.BF 562b. Semeill, s. m. V[annetais], tr. «Revenant, fantôme ; pl. eu.»

    ●(1981) LIMO 13 juin. Kleùet e vezè laret en doè hennan pe honnèh en em gavet ged ur seblant, pe ur spurmant, pe hoah ged ur semeill èl ma larant doh tu Gregam.

  • semelenn
    semelenn

    f.

    (1) (habillement) Semelle.

    ●(1633) Nom 118a. Solea : semelle : sol, soleden, semellen.

    (2) (marine) Semelle.

    ●(1978) ARVA I 52. la face supérieure de la vergue, ar semellen.

  • semenn
    semenn

    f. –où Gerbier, gerbière, tas de gerbes.

    ●(1732) GReg 457a. Gerbier, tas de gerbes dans les champs, tr. «Leon. Semenn. p. Semennou.»

    ●(1876) TDE.BF 562b. Semenn, s. f., tr. «Gerbière dans les champs ; pl. ou.»

    ●(1931) VALL 334b. Gerbière, tr. «semenn f.»

  • semennañ / semenniñ
    semennañ / semenniñ

    v. Faire un gerbier.

    ●(1732) GReg 345b. Engerber, mettre les gerbes en tas, tr. «Semenna. semenni. ppr. semennet.»

    ●(1876) TDE.BF 562b. Semenna v. n., tr. «Faire des gerbes dans les champs, engerber.»

    ●(1931) VALL 335a. faire une gerbière, tr. «semenna, semenni.»

  • seminer
    seminer

    m. –ioù Séminaire.

    ●(1744) L'Arm 355a. Seminaire, tr. «Seminère.. nérieu. m.»

    ●(1872) GAM 47. Ar Seminer a ioa leun a zoudarded.

    ●(1907) PERS 49. Jean-Marie Vianney er Seminer.

  • semitek
    semitek

    adj. Sémite.

    ●(1923) SKET I 40. ano semitek kêr «Tyr». ●(1937) GWAL 99/60. ar yezou semitek.

  • semmen
    semmen

    plur. samm

  • semoul
    semoul

    m. (alimentation) Semoule.

    ●(1910) MBJL 65. Met aman e leront pouding eus an oll dreo : riz, simoul, bara gant bleud ha lêz, yod, oll int pouding. ●(1941) ARVR 19/3d. semoul ed.

  • semoulenn
    semoulenn

    f. Semoule.

    ●(1941) ARVR 9/3d. makaroni pe semoulenn.

  • sempiternal
    sempiternal

    adj. Sempiternel.

    ●(1575) M 3267-3271. Yoa infinit dre merit euidant, / Beatitud dan tut à voé prudant / Ha patiant ardant en carantez / So en vn cernn hep huernn sempiternal / Ouz an guir Doe da nep à voe leal, tr. «Joie infinie pour un mérite éclatant, / Béatitude aux gens qui furent sages / Et patients, ardents en amour, sont à la fois, sans clameur éternelle, / Pour ceux qui furent fidèles au vrai Dieu.»

  • sempl
    sempl

    adj.

    I. (en plt de qqn) Faible.

    ●(1499) Ca 82a. Fall vide in sempl cest tout vng. ●183b. Sembl. g. fieble. ●(c.1500) Cb 41b. foible de rains. b. sembl a clun.

    ●(1659) SCger 36b. debile, tr. «sempl.» ●50a. enerué, tr. «sempl.» ●58b. foible, tr. «sempl.» ●68b. imbécille, tr. «sempl.» ●171b. sempl, tr. «foible.» ●(1732) GReg 246a. Debile, tr. «Sémpl.» ●421b. Foible, debile, tr. «sémpl.»

    ●(1905) IVLD 235. chom a rea goall zempl evelato. ●(1933) OALD 45/213. Mad kenan eo eva dour diwar al louzaouen-man pa vezer sempl.

    II. (en plt de qqc.) Fragile.

    ●(1732) GReg 432b. Fragile, foible, aisé à rompre, tr. «sémpl.»

    ●(1894) BUZmornik 227. al levriou-ze a laka ann denvalijenn e spered ann dud a zo c’hoaz sempl ho feiz.

    III. Sempl evel ar goulm : voir koulm .1.

  • sempl-ha-sempl
    sempl-ha-sempl

    adv. Simplement.

    ●(1922) LZBt Mezheven 32. an treo a dremenas zimpl-ha-zimpl. ●(1925) LZBt Gwengolo 32. an tad Mulsant a gomz zimpl ha zimpl d'e dud.

  • semplaat
    semplaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) S'affaiblir.

    ●(1499) Ca 37b. Semplat. ●183b. Semplat. g. effoiblir. ●(c.1500) Cb. [spazaff] idem emasculo / as. ou cest eneruer / ou affoiblir. b. dinerzaff / semplat.

    ●(1659) SCger 36b. debiliter, tr. «semplaat.» ●(1732) GReg 3b. S'abatre, se ralentir, affoiblir, tr. «Semplaat. pr. Sempléet.» ●283a. Devenir foible, tr. «semplaat. pr. sempleët.»

    ●(1834) APD 14. Ma en em santit aviziou semplât. ●(1862) JKS 362-363. gant aoun na zeufenn da semplaat e-kreiz ann hent. ●(18--) SAQ I 178. an nerz o semplaat.

    ●(1928) BFSA 267. mont a reas buan e vouez war semplaat. ●(1932) BSTR 204. ez ea he c'hoar var zemplaat atao.

    ►sens fig.

    ●(1907) FHAB Mae 86. ma teu o feiz da zemplaat. ●(1925) FHAB Mae 189. o veza m'eman ar feiz o semplaat, o laoskat, o koll eus he levezon.

    (2) Bezañ semplaet e spered =

    ●(1904) SKRS I 184. Evit heman, a zonje Tauler, e rank beza sempleat he spered.

    II. V. tr. d. Affaiblir.

    ●(1659) SCger 50a. eneruer, tr. «semplaat.» ●(1732) GReg 3b. Abatre, affoiblir, tr. «Semplaat. pr. sempléet.»

    ●(1824) BAM 95. Ar gourmandis a sempla ar speret hac ar c'horf.

    ●(1911) KANNgwital 105/58. goulen ma kresko en he ene buez ar c'hraz ha ma vo pelleat dioutan kement a c'hell he semplaat ennhan.

  • sempladenn
    sempladenn

    f. –où Évanouissement.

    ●(1903) MBJJ 148. chapel (...) ar Zempladen. ●(1908) FHAB Eost 252. mennout a reas kaout eur zempladenn. ●(1931) VALL 190b. Défaillance perte de connaissance (une) syncope, tr. «sempladenn f.» ●(1932) BSTR 131. E doug teir heur e oa deuet d'ezi peder zempladen. ●(1934) BRUS 226. Une syncope, tr. «ur sempladen.»

  • sempladur
    sempladur

    m. Faiblesse.

    ●(c.1718) CHal.ms i. defaillance, tr. «sempladur, vaganeh, uenison.» ●(1732) GReg 254b. Défaillance, pamoison, évanoüissement, tr. «Van[netois] sempladur.» ●421b. Foiblesse, debilité, tr. «(Van[netois] sempladur.»

    ●(1888) KZV 9. hon zempladur.

  • sempladurezh
    sempladurezh

    f.

    (1) Faiblesse morale.

    ●(1727) HB 194. Ne doun nemet sempladurez.

    ●(1831) MAI 52. na n'eo quet eur simpladurez nac un abofter. ●(1863) GOM 219. ha penaus ma alfe beza un dra bennac infinit en den crouet, e ve a dra sur he sempladurez hac he neant. ●(1869) SAG 163. e zomp leun a simpladurez hag a ziztervez.

    ●(1915) HBPR 32. Ma ne zilaoufen nemet va zempladurez. ●(1915) KANNlandunvez 44/334. Setu perag an Ao. Doue ne zalc’h ket a zrouk ouz ar re a guez er zempladurez. ●(1920) FHAB Genver 194. sempladurez an den a zo kiriek d'an dra-ze.

    (2) Faiblesse physique.

    ●(1732) GReg 421b. Foiblesse, debilité, tr. «sempladurez.» ●432b. Fragilité, foiblesse, tr. «Sémpladurez.»

    ●(1928) BFSA 243. en abeg d'e c'houliou ha d'e sempladurez. ●252. O welout e sempladurez, e kinnigas d'ezan loja en e di. ●(1977) PBDZ 802. (Douarnenez) sempladurezh, tr. «faiblesse.»

  • semplaenn
    semplaenn

    f. –où Évanouissement.

    ●(1876) TDE.BF 562b. Semplaenn, s. f., tr. «Défaaillance, faiblesse, pamoison.» ●(1890) MOA 204b. Défaillance, tr. «Semplaenn, f.»

    ●(1924) YAYA 29. N'em eus bet nemet eur zemplaenn vihan. ●(1928) BFSA 237. ho tenna diouz ho semplaënn.

  • semplamant
    semplamant

    adv. Simplement.

    ●(1803) MQG 12. Margot a voa güisqet simplamant en rous-venn. ●(1846) DGG 135. ar vœu ne dê quet simplamant ur bromessa.

  • semplañ / sempliñ
    semplañ / sempliñ

    v. intr.

    (1) (en plt de qqn) S'évanouir.

    ●(1499) Ca 183a. Semplaff. g. euanouyr. ●(1521) Cc. Fataff alias semplaff. ga. deffaillir de cueur. ●(1530) J p. 108a. Me a sembl aman / Quen fat gant poan mazouf manet, tr. «Je n'en puis plus moi-même ! je tombe évanoui de fatigue !»

    ●(1659) SCger 54a. s'euanouir, tr. «sempla.» ●89a. se pasmer, tr. «sempla.» ●171b. sempla, tr. «euanouir.» ●(c.1680) NG 669. Ha h(i) semblou d'en douar. ●1747. Bruhut voui na semblas. ●(c.1718) CHal.ms i. defaillir manquer de forces, tr. «semplein, vaganein.» ●(1732) GReg 254b. Tomber en défaillance, en pamoison, tr. «sempla. pr. semplet. Van[netois] sempleiñ.»

    ●(1849) LLB 572. Ar ou zron er Rouané ged er spont e semplas. ●(1878) EKG II 47. edon o vont da zempla. ●76. Anna a zemplaz.

    ●(1902) PIGO I 214. Matilin a oa prest da zemplan. ●(1907) PERS 356. Gouzout a reat ez oa bet semplet, meur a vech. ●(1909) KTLR 190. Mennout a reaz sempla. ●(1924) BILZbubr 39/866. Darbet eo bet d'ean sempla. ●(1925) BILZ 119. darbet eo bet d'eo bea semplet. ●(1931) VALL 190b. tomber en défailllance, tr. «sempla.» ●(1963) LLMM 99/263. war var da semplañ dindan bouez o zokarnoù, o fuzuilhoù hag o leraj gwennkann.

    (2) (en plt de qqc.) =

    ●(1866) FHB 58/46a. e sempla ho ialc'h bep a neubet ken n'e vint riet (**) tre deus an danvez mad ho devoa kent.

  • semplaus
    semplaus

    adj. Affaiblissant.

    ●(1914) DFBP 76b. débilitant, tr. «Sempleüs.»

  • semplded
    semplded

    f. Faiblesse.

    ●(1499) Ca 183b. Sembldet. g. foyblesse.

    ●(1732) GReg 246a. Debilité, foiblesse, tr. «Sémplded.» ●254b. Defaillance, foiblesse, tr. «semplded.» ●421b. Il a du foible, tr. «Semplded èn deus.»

    ●(1834) SIM 192. pa velis e tisoloen bemdez ennòn ur sempldet pe un defaut nevez all benac. ●(1834) APD 14. Esperout a ràn gant re a sempldet. ●(1847) MDM 23. henvel oud savajiri eged oud simplded. ●222. he simplded a galoun.

    ●(1931) VALL 190b. Défaillance faiblesse en général, tr. «semplded f.»

  • semplder
    semplder

    m. Défaillance.

    ●(c.1500) Cb 41b. g. foiblesse de rains. b. semblter a clun. ●(1633) Nom 260a. Defectus animi, defectio animæ, deliquium animi : pasmoison : semplerez, semplder.

    ●(1659) SCger 37b. defaillance, tr. «semplder.» ●(1732) GReg 254b. Defaillance, foiblesse, tr. «semplder.»

    ●(1931) VALL 190b. Défaillance faiblesse en général, tr. «semplder m.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...