Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 180 : de drailh-1 (8951) à dramouchat (9000) :- drailh .1drailh .1
m. –où
I.
(1) Bagarre, bataille.
●(1910) FHAB Here 309. ha dao d'ar pigoz, ha dao d'al lorgn ha dao d'an drailh ! ●(1919) FHAB Here 104. Goude an drailh... ●(1920) AMJV 118. ne oue ket guelet e Mana freuz ha draill evel el leac'hiou all. ●(1926) SAHE 46. gant aoun na vijent kuezet etre daouarn paotred an drail. ●(1937) FHAB Kerzu 362. Ha setu drailh etre an tri damm lanfre euzus. ●(1949) KROB 12/9. an dismantr, a jom warlerc'h an drailh, a ziskouez dremm heuzus hag iskis ar brezel milliget. ●(1962) GERV 92. Spontus e voe an drailh e-touez ar breizerien.
(2) Mésentente, querelle.
●(1910) MAKE 57. eun nebeudig a zo alïes peadra evit hada drailh e-touez ar gwella mignoned.
(3) Kanaouennoù drailh : chansons révolutionnaires.
●(1905) BOBL 30 décembre 67/2c. Micherourien porz ar Roc'hell o deuz great tro ar ruiou en eur gana kanaouennou draill, hag en eur ober reuz.
(4) C'hwezhañ an drailh : fomenter le désordre, la révolution.
●(1905) BOBL 16 décembre 65/1b. ar re a ia euz an eil kear d'eben evit c'houeza an draill. ●(1906) BOBL 08 décembre 115/1b. ne reont netra nemed c'houeza an draill.
(5) Bavardage.
●(1936) IVGA 45. Ha drailh ganto ha c'hoarzadeg.
(6) Grand bruit.
●(1907) MVET 82. oc'h ober eur safar, eun drailh da vouzara an den ar gwella skouarnet.
II.
(1) Coupure qui n'est pas nette.
●(1915) HBPR 191. Ar gountell (...) ne droc'haz nemet an hanter deuz he c'houzoug. (...) Ne reaz nemet eun draill all.
(2) Choses cassées.
●(1934) FHAB C'hwevrer 57. Nag a stlabez, nag a zrailhou a reont ! Nag a zismantrou-ta !
(3) Coupon, retaille.
●(1927) GERI.Ern 120. drailh m., tr. «coupon, retaille.»
(4) (en plt des arbres) Rejeton.
●(1936) LVPR 91. e sav broustou regalis. An drailhou gwez-se, na dalvezont, kouls lavaret netra. Ha ma lezer anezo da boulza, e teuont da vouga, da luia da laza ar gwez-Olivez.
- drailh .2drailh .2
voir treilh
- drailh .3drailh .3
voir drailhañ
- drailh-havrdrailh-havr
m. (agriculture) Marre à défricher.
●(1960) EVBF I 335. Outre les expressions données plus haut, on trouve encore, pour «défricher» : (…) drailha-haor, Huelgoat (avec une marre appelée drailh-haor).
- drailh-korfdrailh-korf
= (?) Grosse fatigue (?).
●(1865) LZBt Gouere 5. tronset he diliad beteg hanter he diouar, setu kempenn eur misioner enn tec'h ; ha mar be red, enn eunn noz hepken, pellaat war hed seiz, eiz leo, sonjet pebez draill korf, pa ver erru !
- drailhad
- drailhadegdrailhadeg
f. –où Drailhadeg stlipoù : découpage des tripes en commun.
●(1908) FHAB Gwengolo 271. ar veladen pe ar goulen, an dimez, ar bedadek tud, an drailhadek stlipou.
- drailhadur
- drailhaj
- drailhajoù
- drailhañ / drailhiñ / drailhdrailhañ / drailhiñ / drailh
v.
I. V. tr. d.
(1) Dépecer, mettre en pièces plus ou moins grosses.
●(1499) Ca 72a. Draillaff. g. despecier decouper.
●(1659) SCger 56b. fendre, tr. «drailla.» ●64b. hacher, tr. «drailla.»
●(1868) KTB.ms 14 p 179. o trailla skillo da ober tan.
●(1911) BUAZperrot 70. lakât al loened gouez da zrailha ac'hanout.
(2) Mâcher, manger.
●(1910) MAKE 60. o trailha avalou ken na vije eat skuiz ha kleret o dent.
(3) Débiter (des paroles, des prières, etc.).
●(1869) FHB 240/242a. Ar bedenn diouz ar mintin ha diouz noz (...) na reer nemed ho drailla pe ho galoupat. ●(1882) BAR 220. bressa ha drailla eur maread pedenou gant eur speret o redek du-ma du-hont. ●(1891) MAA 9. drailla ha selaou komzou goullo, hag alies siouas diotachou.
●(1903) MBJJ 258. eur bagad Arabed (...) hag a drailh pedenno gant eur vouez garmus. ●(1911) SKRS II 194. drailla eun tamm pedennik. ●(1915) MMED 67. drailla kals Pateriou. ●(1928) FHAB Ebrel 122. da zua gand an naon ha da zrailha pedennou. ●(1951) LLMM 25/75. Petra an diaoul a drailhez din, penn avelet ? ●(1955) STBJ 93. drailhet eun tammig pater.
(4) Bredouiller dans une langue, mal parler une langue.
●(1955) VBRU 44. Chomet e oa e Varsovia va beajour-kenwerzh, ur glakenn vat anezhañ ha ne felle dezhañ drailhañ nemet galleg.
(5) Drailhañ ur ger bennak : bredouiller quelques mots.
●(1906) KANngalon C'hwevrer 40. Ar paour keaz Callet, lostok dirag an Aotrounez-ze, a glaskaz drailla eur ger bennag. ●(1929) FHAB C'hwevrer 64. Ar paour kêz den spountet a zrailhas eur ger bennak.
(6) Mal prononcer, massacrer (une langue).
●(1909) FHAB Gwengolo 271. drailha eur briz-c'halleg-saout bennak. ●(1954) VAZA 125. o trailhañ ur brezhoneg ken garv ma n'intenten ket al lodenn vrasañ eus o c'homzoù...
(7) Drailhañ langaj, traoù, kaozioù : bavarder, cancaner.
●(1896) GMB 351. pet[it] Trég[uier] drayañ langach, tr. «babiller, bavarder.»
●(1927) GERI.Ern 120. drailha traou, tr. «cancaner, fam.» ●(1968) BRUD 30/13. a-greiz ma veze he zad war e orloh o trailla kaoziou ganin.
(8) Mal prononcer, mal dire.
●(1911) BUAZperrot 102. Gwell eo, a lavare, beza divorfil, da gana eur psalm hebken, eget n'eo drailha kant, gant eur spered morgousket.
(9) [au passif] Éreinté, brisé (par le travail, la maladie).
●(1841) IDH 185. hui e huélé hou tad hag hou mam draillet guet el labour.
●(1905) DIHU 4/71. ur héh peur draillet guet er guéndr.
(10) Casser, briser, hacher.
●(1818) HJC 154. rangennet e oai bet, ha ion en doai briset i liameu ha draillet i rangenneu. ●(1857) HTB 2. minsat ha drailla a re oll kement a vije laket entre he zaouarn. ●(1874) FHB 488/143b. Abenn dek munud emgann guerniou ar Sybil a ioa draillet ha discaret oll.
●(1907) PERS 162. edot o trailla an arrebeuri. ●(1911) DIHU 66-67/187. Nen det ket ré fonapl : tuginein ha draillein e hreet hou karrikel !
(11) Mordre.
●(1970) GSBG 182. (Groe) drailh, tr. «mordre.»
(12) Mettre en pièces, dévaster, hacher.
●(c.1680) NG 1696-1697. E crouhen dispennet / Draillet guet scourgerieu. ●(c.1718) CHal.ms i. charcuter, tr. «hisquennein, draïllein.»
●(1907) PERS 127. eur bar grizill spountuz a zrailhaz an eost hanter zare.
(13) =
●(1728) Resurrection 165-166. Me voellas ecorf sacr draillet gant ar foettou / Quingnet ha rebuffet diuoar ehol vemprou.
●(1878) EKG II 183. Eun tamm ruilladenn a reaz [ar c'houeriad], mez goude-ze en ne finvaz ken… Drailhet oa he gorf !
●(1919) BUBR 10/265. Bep gwech ma'z eo aet d'ar voched ez eo bet drailhet gant o mindrailherezed.
(14) Drailhañ e gorf : gesticuler.
●(1907) VBFV.fb 48a. gesticuler, tr. «draillein é gorv.»
(15) Défaire.
●(1831) RDU 75. pe vehér é clasq draillein en Urh.
●(1904) DBFV 68a. drailhein, drailh, v. a., tr. «défaire (un mariage).»
(16) Drailhañ e spered : se mettre l'esprit à la torture.
●(1909) BLYA 19. achu ho peus, potred, / Da glem ha da dermal, da drailha ho spered ?
(17) (agriculture) Drailhañ havr : défricher.
●(1960) EVBF I 335. Outre les expressions données plus haut, on trouve encore, pour «défricher» : (…) drailha-haor, Huelgoat (avec une marre appelée drailh-haor).
II. V. intr.
(1) Se casser.
●(c.1680) NG 17-18. Er main (…) / E cals a pehieu a draillou.
●(1910) MAKE 75. ne gleved nemet mein o trailha.
(2) =
●(1955) STBJ 175. e santen ive ma glin o trailha.
(3) Dépecer.
●(1893) IAI 24. Sant Ignas, eskob Antioch a voe taolet d'al loened da zrailla.
III. V. pron. En em zrailhañ.
(1) V. pron. réfl. (en plt de la mer) =
●(1891) RDTp 651. Entre ces murailles, la mer se soulève en lames hautes et courtes ; elle se broie, en hem zraill.
(2) V. pron. réci. (en plt de personnes) Se massacrer.
●(1872) GAM 36. C'houi a gaffe ho pliadur o lakat ho kerent, ho tud, d'en em zrailla ?
●(1920) AMJV 117. Ar Vam ne c'helle ket miret ouz an dud d'en em zrailla ha d'en em laza. ●(1937) TBBN 57. é léh hum zraill étrézé.
- drailhasenndrailhasenn
f. –où Morceau.
●(1889) CDB 170. An draillasenno a vano, / Vo mad da ober choukenno, tr. «Les morceaux qui resteront – seront bons à confectionner des cous-de-pied.»
- drailheizdrailheiz
coll. (pêche) Larges déchirures dans un filet.
●(1952) LLMM 32-33/133. (Douarnenez) An drailheist : palavarzhennoù kost-ha-kostez a chom koulskoude melloù mat etrezo. Ar roued-se a zo leun a zrailheist. Ar ger drailhet a zo anavezet ivez : ur roued drailhet avat n'eo ket mui mat da netra pa c'hell ur roued leun a zrailheist bezañ dreset koulskoude. ●(1977) PBDZ 747. (Douarnenez) drailheis, tr. «larges déchirures dans un filet.»
- drailhenndrailhenn
f. –où
(1) Miette, morceau.
●(1659) SCger 81a. morceau, tr. «draillen.»
●(1880) SAB 162. an draillennou bara a goez divar taul o mistri. (...) un draillenic d'in eus ar bara a roit.
●(1957) AMAH 139. Beogal spontus a rae ar Morian-mañ en ur ober sin da floupañ drailhennoù kig kriz degaset dezhañ war veg ur forc'h.
(2) Éclat.
●(1948) KROB 1/14. Liz a bakas eun drailhenn zir en he gar, hep ober d'ezi, evelato, nemeur a ziaes.
(3) Retaille, échantillon d'étoffe.
●(1927) GERI.Ern 120. drailhenn f., tr. «retaille, échantillon d'étoffe.»
(4) Tranche.
●(1659) SCger 120b. vne tranche, tr. «vn draillen.» ●120b. vne tranche de chair, tr. «vn draillen quic.»
(5) Reste, trace.
●(1979) BRUDn 28/18. Draillennou brumenn a jome staget c’hoaz ouz skourrou du ar gwez dero ha kistin.
(6) [empl. comme pron. ind.] Rien.
●(18--) SAQ I 248. Mez den ne roe dezhan draillen.
- drailhennañ
- drailherdrailher
m. –ion
(1) Déchiqueteur.
●(1904) DBFV 68a. drailhour, m. pl. –lherion, tr. «découpeur, déchiqueteur.»
(2) Drailher langaj : bavard.
●(1896) GMB 351. pet[it] Trég[uier] drayer langach, tr. «bavard.»
(3) péjor. Drailher keuneud : homme qui prononce mal ses mots.
●(1927) GERI.Ern 147-148. drailher keuneud, tr. «celui qui hache du bois, qui parle mal.»
- drailherezdrailherez
f. –ioù, -ed (domaine agricole) Machine à hacher, hacheuse.
●(1909) BOBL 03 avril 223/3a. Lod all [plouz] a vez draillet gant draillerezou mad, ha mesket etouez betterabez. ●(1962) EGRH I 72. drailherez f. -ed, tr. « machine à découper (l’ajonc, le foin, la paille, les betteraves, etc…). »
- drailherez-kolo
- drailherez-lann
- drailherez-plouz
- drailherezh
- drailhetdrailhet
adj. Déchiqueté.
●(1872) ROU 91. colo ha melchenn drailled en un douezenn. ●(1874) FHB 488/143b. Abenn dek munud emgann guerniou ar Sybil a ioa draillet ha discaret oll. ●(18--) SBI I 8. eur vanniad bara draillet, tr. «une panerée de pain en morceaux.»
●(1919) BUBR 10/268. c'houez spontus tachen al lazadeg, ar fouezen glouar a zav diwar ar gwad fresk hag ar c'hig drailhet. ●(1962) GERV 14. stanket kloz ar skoachou etrezo gant eur c'hemmesk pri-prad ha plouz drailhet.
- drailheür
- drailhezenndrailhezenn
f. –où Coupon d'étoffe.
●(1931) GWAL 136-137/427. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Drailhezenn : coupon d'étoffe (gg.).
- drailhiñdrailhiñ
voir drailhañ
- drailhoù
- drailhouerdrailhouer
m. –où Plat de présentation du kig-ha-farz.
●(1982) TIEZ I 177. Le plat en bois (drailhouar) sur lequel la maîtresse de maison présente son kig ha farz : au milieu une sorte de billot où on découpe le lard, tout autour un espace suffisant pour disposer les tranches de farz.
- drailhusdrailhus
adj. Que l’on peut déchiqueter.
●(1962) EGRH I 72. drailhus a., tr. « sujet à se déchirer en petits morceaux. »
- drailhveindrailhvein
plur. (?) Pierres concassées (?).
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 130. Yoheu pri ha drail-vein.
- draj
- draje
- drajeenndrajeenn
f. drajeoù Dragée.
●(1710) IN I 410. Ar vam a ro an drageou d'he buguel. ●414. an drageen sucr a vez roet d'ar vugale.
- drajenn .1drajenn .1
f. –où, draj Plomb de chasse.
●(1934) BRUS 276. Du plomb de chasse, tr. «draj (sing. drajen).»
- drajenn .2drajenn .2
f. –où Dragée.
●(1710) IN I 410. ur vam peini, evit calmi he buguel, a lacae dragennou sucr e-unan en e c'henou a unanou.
- drajezdrajez
coll.
(1) Plombs d'arme à feu.
●(1659) SCger 45b. dragée, tr. «drageou.» ●(1732) GReg 306a. Dragee, menu plomb, tr. «Dragezen. p. dragez.»
●(1870) FHB 293/251b. poultr ha draje.
●(1910) MAKE 36. poultr, draje ha boledou. ●(1963) KOGI 28/04. Setu respont ar c’hefeleg paour, bet alies tost d’ar marv pa veze savet gant ar chas, ha pa gleve trouz ar poultr o strakal hag an drajez o c’hwitellat en-dro d’e benn. ●(1964) ABRO 68. Evel-se ec'h arboellen va foultr ha va drajez.
(2) Dragées.
●(1732) GReg 306b. Dragées sucrées, tr. «Dragez sucret. dragez sucr. dragez suncr.»
(3) Bulles de boisson pétillante.
●(1982) PBLS 79. (Langoned) eur bern drajez a zo e-barz ar chistr, tr. «le cidre pétille beaucoup.»
- drajezenndrajezenn
f. –où, drajez Plomb d'arme à feu.
●(1732) GReg 306a. Dragee, menu plomb, tr. «Dragezen. p. dragez.»
- drakm
- drama
- dramaek
- dramaour / dramaer
- dramignan
- dramm .1dramm .1
f. –où, dremmen, drimier (agriculture)
(1) Javelle.
●(1464) Cms (d’après GMB 195). Dram, g. javelle.
●(1744) L'Arm 390a. Treseau (…) Gros, tr. «Dram.. meu. f.»
●(1910) EGBT 158a. dramm, f. pl. o, tr. «javelle.» ●(1926) SAHE 23. an dremen trouc'het a zareas evel ar re all. ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 198. an dremmenn o fuilha. ●(1957) PLBR 189. à Ploulec'h, près de Lannion, le pl. de dramm, «gerbe» est un pl. en -y-er : drimyer. ●(1982) MABL I 123. (Lesneven) div zramm 'n eil dac'h eben.
(2) War e zramm : en javelle.
●(1868) FHB 180/191b. ar ieot a ruille prim var he zram. ●(1899) BSEc xxxvii 146 / KRL 11. Pa gan ar goukou goude goue gouel Yan, / 'Ve pell an ed war e dram, tr. «Lorsque le coucou chante à la Saint-Jean, le blé est longtemps en javelles (sur le champ).»
●(1909) BROU 230. (Eusa) An ed a zo c'hoaz oar he zramm, tr. «le blé est encore étendu, il n'est pas engerbé.» ●(1929) FHAB C'hwevrer 50. Ar foenn trouc'het a vezo lezet eun dervez, war o dramm.
(3) Quantité coupée en une fois par une faux.
●(1982) PBLS 139. (Sant-Servez-Kallag) dramm, tr. «ce qu'une faux peut couper en une fois.»
(4) (en plt de qqn) Lambin.
●(1879) ERNsup 152. dramm zo anout : lambine que tu est ! Trév[érec], Pléhédel.
- dramm .2dramm .2
m. –où Drogue, médicament.
●(1732) GReg 306b. Dragme, terme de Medecins, tr. «Dram. p. dramou.» ●(1744) L'Arm 13b. Antidote, tr. «Dram doh enn ampoéson. m.» ●355b. Séné, tr. «Séné, a laquérr enn drammeu. m.»
●(1825) COSp 141. dré er moyant-cé hui e rei ag en ampouison un dram. ●(1838) OVD 159. er ré e laboure é hobér drammeu en dès én ou zy quasi quement sorte ampoéson-zou. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 77. ré a nehai e houlenné drammeu guet-n-ein. ●(1856) VNA 229. demain vous prendrez aussi une médecine, tr. «arhoah hui e guemérou ehué ur medecin, pé un dram. ●(1861) BSJ 76. Medecinour, hum huelleit hui-memb guet hou trameu.
●(1927) GERI.Ern 120. dramm m. pl. eu, tr. «Potion, dose, remède, drogue.»
- drammañ / drammiñdrammañ / drammiñ
v.
I. V. intr. Rester en javelle, javeler.
●(1910) EGBT 88. dramman, tr. «rester en javelle.» ●89. Pa ve troc'het ar c'herc'h, e lezer anean da zramman eur pennadig.»
II. V. tr. d.
A. Mettre en javelle, enjaveler.
●(1910) EGBT 158a. dramman, v. a., tr. «mettre en javelle.»
B. Laisser en javelles.
●(1962) EGRH I 72. drammañ v., tr. « laisser en javelles, exposé au soleil. »
C. sens fig.
(1) Terrasser (qqn).
●(1879) ERNsup 152. me dramfe anout, je te renverserai, Lang[oat].
●(1956) LLMM 55/31. Drammañ hennezh din !
(2) (?) Arracher, manger rapidement (?).
●(1969) BAHE 60/52. tra ma tramme Polo ur gazeliad velchon glas, al loenig mat anezhañ. ●(1973) BAHE 78/31. Pa dremenont a-rez ur bod balan e trammont ur c'henaouad en ur dirañsañ ar bleuñv.
(3) Déchirer, mettre (des habits) en pièces.
●(1977) PBDZ 196. (Douarnenez) drammiñ, mettre (des habits) en morceaux, drammikiñ, déchirer (des habits).»
- drammer / drammourdrammer / drammour
m. –ion Apothicaire, droguiste.
●(1744) L'Arm 14b. Apoticaire, tr. «Dramour.. erion.m.»
●(1856) VNA 53. un Apothicaire, tr. «un Dramour.» ●(1891) CLM 10. dégasset e mès guet n'ein a dy un dramour chinès ur voutouilladig hag e zoucei en droug.
●(1927) GERI.Ern 120. dramour m. pl. –erion, tr. «droguiste, pharmacien.» ●(1931) VALL 30a. Apothicaire, tr. «drammour V[annetais].» ●(1934) BRUS 271. Un pharmarcien, tr. «un drammour.»
- drammerezhdrammerezh
m. Action de droguer, médicamenter.
●(1744) L'Arm 234b. Action de médicamenter, tr. «Dramereah.»
- drammetdrammet
adj. Mis en pièces, en lambeaux.
●(1977) PBDZ 716. (Douarnenez) dilhad drammet, tr. «des vêtements mis en triste état, en lambeaux.»
- drammiñdrammiñ
voir drammañ
- drammourdrammour
voir drammer
- dramouchatdramouchat
v. tr. d. Chahuter (qqn).
●(1969) LIMO 08 mars. é man aben é tramouchal er vestréz iouank, hem obér van erbed ag er boulom. ●Dramouchad, tr. «chahuter.»