Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 176 : de dour-chag (8751) à dour-ster (8800) :- dour-chag
- dour-dervdour-derv
m. (botanique)
I.
(1) Gui.
●(1633) Nom 100a. Viscum, offic. viscum quercinum : guy : dour deru.
●(1659) SCger 64b. gui, tr. «dour dero.» ●(c.1718) CHal.ms ii. guy de Chesne, tr. «deur derf ehüel var’.» ●(1732) GReg 480b. Gui, excroissance d’arbre, ou plante qui naît sur le chêne, sur le poirier, pommier, prunier &c., tr. « dour-déro (…) Van[netois] dëur-derv. »
●(1876) TDE.BF 168b. Dour-dero, s. m., tr. «Nom donné au gui.»
●(1904) DBFV 44a. deur derù, tr. «gui de chêne.»
(2) Boisson tirée de la sève du chêne.
●(1962) EGRH I 71. dour-derv m., tr. « sève de chêne qui en certains endroits sert de boisson. »
II. Du evel dour-derv : (être) d’un noir profond.
●(1732) GReg 506b. Noir comme jais, tr. G. Rostrenenn «qer du evel dour déro.»
●(1952) LLMM 30/31 (T) *Jarl Priel. A-zindan he c'hoef e tifloup kizennoù blev, ken du ha dour derv.
- dour-diluj
- dour-diwan
- dour-diwaskdour-diwask
m. = (?).
●(1874) FHB 496/203b. chapel Brendaouez a ioa deut da veza eur pez trist (...) ha collet gant an dour diwask.
- dour-eien
- dour-eogdour-eog
m. Eau de rouissage.
●(1897) EST 48. ag en deur-aug é saù ur vlaz ponnér, tr. «de l'eau qui couvre ainsi le chanvre se dégagent des puanteurs.»
- dour-fank
- dour-Faskdour-Fask
m. (religion) Eau bénite qu'on va chercher le samedi saint.
●(1942) VALLsup 59. Eau bénite ; celle que l'on va chercher après la bénédiction de l'eau le samedi saint, tr. «dour-Fask (pour dour-Pask.)»
- dour-feunteun
- dour-gan
- dour-glavdour-glav
m. Eau de pluie.
●(1633) Nom 218a. Aqua pluuia imbri collecta : eauë de pluye : dour glaò.
●(1732) GReg 733b. De l'eau pluviale, tr. «Dour-glao. Van[netois] déür-glaü.»
●(1907) FHAB Eost 190. An dour da eva a vez peurvuia kemeret eus ster pe waz ; eus puns dour-diwan ; pe eus puns dour-glao. ●(1924) ZAMA 195. an dour-glao o ruilh en traon gant ru ar Werc'hez. ●(1962) EGRH I 71. dour-glav m., tr. « eau météorique. »
- dour-gouez
- dour-gwermin
- dour-gwern
- dour-hañvouezdour-hañvouez
m.
(1) Eau croupie.
●(1744) L'Arm 86b. Eau croupie, puante, tr. «Deure-anho ou hango.»
●(1856) VNA 234. des mares d'eau croupie, tr. «poulleu deur-anho.»
●(1904) DBFV 7b. añho, hango, tr. «(eau) stagnante, dormante.» ●(1907) VBFV.fb 81b. purin, tr. «anho, m.» ●(1934) BRUS 168. Stagnant (liquide), tr. «hango.»
(2) (agriculture) Purin.
●(1857) CBF 104. Dour hanvoez, tr. «Purin.»
●(1905) BOBL 03 juin 37/3d. Eur bugel beuzet en eur poull dour-hawe. ●(1906) KANngalon Gwengolo 206. dour anouez. ●(1908) FHAB Even 178. n'eo ket liou, dour-hanvoez, avad, a iafe d'he moula. ●(1908) BOBL 15 août 190/3a. streva dour haô war an douar labour. Neuz netra gwelloc'h ive evit drua ar prajeier. ●(1908) PIGO II 72. ho porz a zo leun a dour-hawe. ●(1932) KWLB 18. An teil hag an dour-hañvoez.
- dour-hilidour-hili
m. (alimentation) Saumure.
●(1906-1907) EVENnot 19. (Kemperven) Ar c'hik a ve bet eur pennad en dour-ili a deu da vean lec'hidennet, tr. «eau et saumure.»
- dour-houarndour-houarn
m. Eau minérale ferugineuse.
●(1876) TDE.BF 169a. Dour-houarn, tr. «Eau minérale ferugineuse.»
- dour-irin
- dour-jostrdour-jostr
m.
(1) (agriculture) Purin.
●(1942) SAV 25/14. Sellit penaos en deus mastaret d'in leur an ti gant e zourjostr. ●(1970) BHAF 305. an dour-hañvoez, pe an dour-jost, evel ma vez lavaret en terouer. ●382. Dour-jostr. Dour-hañvoez (purin).
(2) sens fig. Mauvais café, jus de chaussette.
●(1970) BHAF 171. Fall daonet e kavjom kafe Mikael. 'Zo kaerroh, pehed eo rei an ano-ze d'an dour-jostr a roas dim.
- dour-kolldour-koll
m.
(1) Trop-plein d'eau.
●(1633) Nom 218b. Aqua caduca : eauë coulante des conduits : dour á ret ves an conduittou, dour coll pehiny á ya & ruïn.
●(1847) MDM 293. An dour-koll-se, o vont da en em skigna var ar prajeier.
●(1962) GERV 3. Eur stoc'h mein ha mouded, a-dreuz ar waz, (...) hag eur riboulig, er stoc'h a laoske an dour-koll da redek.
(2) Débordement, inondation.
●(1876) TDE.BF 169a. Dour-koll, s. m., tr. «Inondation.»
●(1907) FHAB Here 240. an danjer a zo o pilat ar gwez hag ar c'hoajou a rea d'or meneziou eur gurunen kaër meurbet hag a vire ar vro a bez, en eun doare dispar, eus an dour koll.
(3) Endroit profond d'un cours d'eau, où on n'a pas pied.
●(1909) KTLR 184. Hag hen rei eun taol krenn var dailler he varc'h hag er poulzaz en dour koll. Ar pillaouer hag al loan a neuiaz eur pennadik.
- dour-kouevrdour-kouevr
m. (?) Bouillie bordelaise (?).
●(1908) BOBL 03 octobre 197/2a. skuilla dour-râ pe dour-koueor war an had.
- dour-kreñv
- dour-kriz
- dour-laerdour-laer
m. Eau qui fuite, qui déborde.
●(1950) KROB 25/13. ar rañvellou dic'hallout da zerc'hel an dour-laer.
- dour-louzoù
- dour-maldour-mal
m. Eau qui fait tourner la roue du moulin.
●(1889) ISV 170. Eur plac'hig (…) merc'h ive d'eur miliner, a goezas el lenn e kichen ranvell an dour mal.
- dour-mammenn
- dour-marv
- dour-mealdour-meal
voir mezal
- dour-mel
- dour-melardour-melar
voir mezal
- dour-melederdour-meleder
voir mezal
- dour-melen
- dour-melis
- dour-metaldour-metal
voir mezal
- dour-meurdour-meur
m. (religion) Eau bénite.
●(1911) BUAZperrot 134. a skuilhas var e dâl dour-meur ar zakramant. ●191. dour-meur ar vadiziant.
- dour-mezaldour-mezal
voir mezal
- dour-moan
- dour-pozdour-poz
m. Eau stagnante, dormante.
●(1996) CRYK 121. N'en kannit ket 'barzh an dour-poz, tr. «Ne le lavez pas dans l'eau dormante.»
- dour-puñs
- dour-raz
- dour-reddour-red
m. (hydrologie) Eau courante.
●(1633) Nom 174a. Exipulæ : encloture de verges ou d'autre chose pour prendre les poissons aux coulants des eaux : an cloturic á grær á guyal pe á traezou all euit derchell pesquet en dour ret.
●(1659) SCger 169a. dour red, tr. «eau qui coule.» ●(1710) IN I 149. ur vezen, peini a so plantet var bord an dour-ret. ●(1732) GReg 311a. Eau courante, tr. «Dour red.»
●(1849) LLB 1462. Pé de dal en deur rid, pé de dal en aujeu. ●(1854) PSA I 31. melinegueu e huélét bugalé distér é laquat de droein ar riolennadeu deur-rid. ●(1869) FHB 207/404b. eur foennok e pehini e z'euz eur ganol dour-red. ●(1869) FHB 254/353b. mar zo eun dour red bennag, an dour-ze a zo en eur stanken stris avoalc'h. ●(1880) SAB 256. steriou, caniennou, voaziou dour red, traonennou, glazennou marelled gant peb seurt liou bokedou. ●(1889) SFA 148. eur c'houer dour-red.
●(1902) PIGO I 200. gwaziou dour-red. ●223. Dibri a rejont o-daou ar bara a oa gante, o tistrempan anean en dour-red. ●(1906-1907) EVENnot 18. (Landreger) Yac'husoc'h e kannan ebarz an dour-red ewit ebarz an dour-maro, tr. «eau courante et eau stagnante, dormante.» ●(1910) MAKE 81. n'eo ket dour punz, na dour-red. ●(1941) FHAB Genver 5. traoniennou glas ha doun, oc'h hiboudi dalc'h-mat gant kan an dour-red.
- dour-rousdour-rous
m.
(1) eau de vie.
●(1868) FHB 170/108b-109a. ar plac'hed iaouank hag hi a veze neuze a vern o lonka dour rouz er c'hafeou, o trinka chigoden gant ar goazed en hostaleriou.
(2) (physiologie) Sueur.
●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. An dour rouz = la sueur, ex. : dont a raï an dour rouz dioutan. ●(1949) SIZH.llmm 43. Ma oa aet dezho an dour rouz.
- dour-sac'hdour-sac'h
m. Eau stagnante, dormante.
●(1633) Nom 218. Aqua stagnans, reses : eauë d'estang, eauë croupie, qui ne court point : dour stang, dour sach.
●(1659) SCger 46b. eau dormante, tr. «dour sac'h.» ●145b. dour sec'h (lire : dour sac'h), tr. «eau dormante.» ●170a. dour sac'h, tr. «eau dormante.» ●(1732) GReg 238a. Eau croupie, tr. «Dour sac'h.» ●302a. Eau dormante, celle qui ne coule pas, tr. «Dour sac'h. dour chac'h.»
●(1868) FHB 162/41b. a c'holoont dalc'h mad a zour sac'h. ●(1868) FHB 185/226a. geuniou ha lagigner goloet a zour sac'h. ●(1876) TDE.BF 170b. Dour-zac'h, s. m., tr. «Eau dormante.»
●(1931) VALL 235a. Eau stagnante, tr. «dour-sac'h.»
- dour-savdour-sav
m. (hydrologie) Eau de source.
●(1732) GReg 311a. Eau de source, tr. «Dour sav. dour sao.»
●(1870) FHB 275/109b. evit efach nemet dour zao. ●(1876) TDE.BF 170b. Dour-zao, s. m., tr. «Eau de source qui jaillit de terre.»
●(1903) MBJJ 229. dour fresk heb bezan noazuz, dour-sav, mar plij 'pez a zo eur burzud er vro-man.
- dour-sil
- dour-skoilhdour-skoilh
m. (hydrologie) Eau stagnante, dormante.
●(1931) VALL 235a. Eau stagnante, tr. «dour-skoilh.»
- dour-stankdour-stank
m. (hydrologie) Eau stagnante, dormante.
●(1633) Nom 218. Aqua stagnans, reses : eauë d'estang, eauë croupie, qui ne court point : dour stang, dour sach.
- dour-stêrdour-stêr
m. Eau de rivière.
●(1834-1840) BBZcarn I 64. a nen deket gant han dour ster, tr. «Et ne l'emporter pas à l'eau de la rivière.»