Devri

Recherche 'dis...' : 1567 mots trouvés

Page 20 : de dispachat (951) à disparlan-disparlin (1000) :
  • dispac'hat
    dispac'hat

    voir dispac'hañ

  • dispac'her .1
    dispac'her .1

    adj. Révolutionnaire.

    ●(1878) EKG II 54. beza dispac'her, pe republikan, mar kavit guell. ●82. pa zirollaz e Maner-al-Liorzou eur strollad soudarded dispac'herien.

    ●(1906) BOBL 30 mars 80/1b. ar skrivagner dispac'her. ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 39. eur bobl dizoue ha dispac'her.

  • dispac'her .2
    dispac'her .2

    m. –ion Révolutionnaire.

    ●(1847) FVR 232. eunn dispac'her bennak evel Marat. ●371. ann dispac'her braz Karnot. ●(1867) FHB 138/267b. clevet dispac'herien o crial a enep cador Sant Per ? ●(1877) EKG I 43. ne c'houie ket oa dispac'herien er vro. ●(1877) BSA 299. D'ar mare-se e oa bet guerzet ar japel (1796), a jomas etre daouarn an dispac'herien betec ar bloas 1810. ●(1891) AGB 16. ann dispac'her Marat.

    ●(1909) NOAR 132. Truez ! Truez ! eme an dispac'her. ●(1925) FHAB Ebrel 152. Di e c'hellont en em jacha arôk an dispac'herien. ●(1926) FHAB C'hwevrer 56. an dispac'her rus Jeanbont-Saint-Andre. ●(1955) VBRU 36. An dispac’herien, ar c’hwiblerien a bep seurt ne vezent ket pell o kavout ibil da stouvañ an toull-se.

  • dispac'herezh
    dispac'herezh

    m.

    (1) Agissements de fauteurs de troubles.

    ●(1911) BUAZperrot 99. great drouk d'ar relijion gant dispac'herez ar zaozon digristen. ●(1962) EGRH I 64. dispac’herezh m., tr. « agitation. »

    (2) Action de, gratter, fouiller, disperser, etc.

    ●(1732) GReg 470a. L'action de gratter, tr. «dispac'hérez.»

    ●(1927) GERI.Ern 112. dispac'herez, tr. «action de fouiller, fourgonner, brouiller, mettre en désordre, écarter, disperser.»

  • dispac'het
    dispac'het

    adj.

    (1) (Cheveux) épars.

    ●(1732) GReg 359a. Des cheveux épars, tr. «bléau dispac'het.»

    ●(1876) TDE.BF 147a. Bleo dispac'het, tr. «des cheveux en désordre.»

    (2) (en plt de qqn) Révolté.

    ●(1970) BAHE 65/35. ar Vretoned dispac'het.

  • dispac'hus
    dispac'hus

    adj. Révolutionnaire.

    ●(1927) GERI.Ern 112. dispac'hus, tr. «séditieux.» ●(1958) BAHE 15/19. ne oa netra dispac'hus er pezh a voe lavaret. ●(1972) BAHE 75/4. e tride ar saliad a-bezh ouzh ar frazennoù taerañ ha dispac'husañ.

  • dispafalañ
    dispafalañ

    voir dispafalat

  • dispafalat / dispafalañ
    dispafalat / dispafalañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) (en plt des ailes) Battre.

    ●(1633) Nom 36b. Plangor alarum : batement des aisles : pa vez an diu-asquel ò dispafalat.

    (2) Voleter, voler bas.

    ●(1659) SCger 13b. bauoler, tr. «dispafalat.»

    ●(1876) TDE.BF 147a. Dispafala, v. n., tr. «Voltiger, voler bas.»

    II. V. tr. d. Battre (des ailes).

    ●(1732) GReg 22a. Battre des ailes, tr. «Dispafalat an æsqéll.»

  • dispafalet
    dispafalet

    adj. Épars.

    ●(1867) BBZ III 247. Dispafalet he bleo melen, tr. «ses cheveux blonds épars.»

    ●(1922) FHAB Ebrel 114. en eun henvelep doare ma nije en avel o bleo dispafalet.

  • dispailh
    dispailh

    voir despailh

  • dispailhet
    dispailhet

    adj. Amaigri.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. cet homme est bien fondu depuis peu de temps, tr. «tredet e mat, coahet, dispaillet é mat en deen se a oudé en neüé so.»

    ●(1904) DBFV 60a. dispailhet, part., tr. «amaigri, fondu (Ch. ms.).»

  • dispak .1
    dispak .1

    adj.

    I. Épith./Attr.

    (1) Dépaqueté.

    ●(1732) GReg 267a. Depaqueté, ée, adj. tr. «Dispacq. dispag.» ●(17--) EN 1643. eur liser dispac, tr. «une lettre dépliée.»

    ●(1876) TDE.BF 147a. Dispak, adj., tr. «Dépaqueté, déballé.»

    ●(1931) VALL 182b. Déballé, tr. «dispak.»

    (2) Ouvert, déployé.

    ●(1864) KLV 22. ar wezen dero, ken dispak. ●23. heb rei d'ar wezen muioc'h a c'hrisiou dindan ann douar evit n'eo dispak he c'horf dianveaz. ●(1877) FHB (3e série) 15/117a. he daouarn, a zalc'he diagent izel ha dispak. ●(1889) ISV 24. evel eur sign, dispag he ziouaskel ganthan.

    ●(1912) MMKE 38. ma chomo dispak 'vel diagent, / Baniel ar fe.

    (3) (Terrain) découvert.

    ●(1909) NOAR 71. er c'horn-ze eus ar vro (…) ken diwisk, ken dispak.

    (4) (Cheveux) épars.

    ●(1862) BBR 138. dispak he vleo guenn, tr. «ses cheveux blancs épars.»

    ●(1902) PIGO I 174. eur plac'h semplet, dispak he bleo ha liou ar maro en he c'herc'hen. ●(1955) STBJ 163. Pa gavemp (...) merc'hed yaouank dispak o bleo a-zindan koefou striz ha brodet (...) e lavare e oant plac'hed en em zianavezet.

    (5) Étendu.

    ●(1939) DIHU 331/210. ur vorhig dispak, lédet én un devalien goant, léh ma red, de gement tu, deur kaer ha sklér èl guér.

    (6) Non entassé.

    ●(1929) FHAB C'hwevrer 51. Gant a reoc'h n'it ket da lezel ho foenn dispak epad an noz, na dindan ar glao.

    II. Loc. adv. Pak-dispak : que l'on rentre et sort sans arrêt de sa boîte.

    ●(1977) PBDZ 782. (Douarnenez) pak-dispak, tr. «qu'on arrête pas de sortir de leurs boîtes et d'y remettre.» ●pak-dispak ar boteier tog an deiz, tr. «les paires de chaussures sorties de leurs boîtes toute la sainte journée.»

  • dispak .2
    dispak .2

    m.

    (1) Mise vestimentaire ostentatoire.

    ●(1924) NFLO. beau. tu fais le beau avec ton habit, tr. «dispak a zo ganez.»

    (2) Ober dispak da ub. : bien accueillir qqn.

    ●(1866) FHB 93/324a. Gourc'hemenn a reaz ober kement a zispag d'ez-hi, evel pa vije bet he verc'h.

    (3) Ober un dispak war ub. =

    ●(1994) MARV xiii 6. (Pleiben) Me 'zo o vond d'ober eun dispak war hemañ.

  • dispakadeg
    dispakadeg

    f. Déballage collectif, grand déballage.

    ●(1931) VALL 182b. (un) déballage par plusieurs, grand déballage, tr. «dispakadur.»

  • dispakadenn
    dispakadenn

    f. Déballage.

    ●(1931) VALL 182b. (un) déballage, tr. «dispakadenn f.»

  • dispakadur
    dispakadur

    m. Déballage.

    ●(1931) VALL 182b. Déballage, tr. «dispakadur m.»

  • dispakañ / dispakat
    dispakañ / dispakat

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Déballer, dépaqueter.

    ●(1659) SCger 39a. depaqueter, tr. «dispaquat.» ●(1732) GReg 245a. Deballer, désemballer, tr. «Dispacqa. pr. dispacqet.» ●267a. Depaqueter, Dispaga. pr. dispaguet. dispacqa. pr. dispaqet.» ●(17--) EN 1647. vel eur liser ehe, red e edispaquan, tr. «c'est comme une lettre, il est nécessaire de le déplier.» ●après 1648. Dispac a ra a liser, tr. «Il déplie la lettre.»

    ●(1872) ROU 83b. Etaler, étendre, tr. «dispaca.» ●(1876) TDE.BF 147a. Dispaka, v. a., tr. «Déballer, délier, ôter l'enveloppe ou le lien.»

    ●(1908) PIGO II 145. hag o tispakan eur vroz, eun davanjer, eur gorfenn hag eur mouchouer. ●(1911) SKRS II 224. divar he gounnar, e tispak he gleze. ●(1940) LZBl Gouere/Eost 338. da zispaka preiz al leronsi diweza great ganto.

    (2) Déplier, déployer, ouvrir.

    ●(1838-1866) PRO.tj 179. dispaquit o torch-listri. ●(1847) BDJ 21. D'an divez an heol en hem ziskoüez, / Dispaka a ra he valvehnou. ●(1872) ROU 80b. Déployer, tr. «Dispaca.» ●(1882) BAR 175. Daubuisson (…) a redaz da zispaca baniel sant Ian.

    ●(1902) PIGO I 179. Raktal Personik a zispakaz e gontel. ●(1929) MKRN 87. a zispak e grabinou, tr. «ouvre ses griffes.» ●(1941) FHAB Mae/Mezheven 48. Pa vez c'hoant da lakat eur velfedenn grogennek da zispaka he c'herniel.

    (3) Démaillotter.

    ●(1876) TDE.BF 147a. Dispaka, v. a., tr. «démaillotter, parlant d'un enfant.»

    (4) Donner, appliquer, porter (un coup).

    ●(1990) MARV I 35. (Heñvig) An tanfoultr koz dispaka ganin eur grabanadenn.

    (5) Déployer (sa voix).

    ●(1924) FHAB Genver 32. dispaka e vouez e pep lec'h hag e pep amzer.

    (6) Dispakañ e gounnar : laisser éclater sa colère.

    ●(1869) SAG 279. An Autrou Doue ne otreaz ket gant ar speret-fall dizpaka kement a gounnar.

    ●(1911) BUAZperrot 663. Dispaka a reas dioc'htu he c'hounnar ouz ar gristenien.

    (7) Développer (une idée, etc.).

    ●(1912) MMKE xi. tud pell muioc'h disket ha n'int ket gouest, peurvuian, da zispag an disteran mennoz uhel ?

    II. V. intr.

    (1) Apparaître, sortir de sa cachette.

    ●(1838) CGK 23. Marve guelet aben cant vla / An antec'hrist o tispaca. ●(1868) FHB 159/20b. eur bar-amzer skrijuz o tispaca.

    ●(1900) MSJO 78. Ar stered a zispak an eil goude eben en oabl. ●(1902) PIGO I 39. Eun toullad floc'hed da (lire : ha) dimezelled a dispakaz a bep tu. ●(1904) KZVr Gouere. an avel a davas, ar c'houmoul a zispakas, hag eur wazienn heol a baras. (d'après KBSA 35). ●(1906) BOBL Mae. A-greiz va labour e welis eur goumoulenn deo o tispaka. (d'après KBSA 225). ●(1908) PIGO II 61. Job (...) a zispakas ive eus e du. ●(1919) BUBR 1/21. an heol ne c'houll ket dispaka. ●(1919) BUBR 6/132. Ar re-all (...) na zeblantont ket beza gwall breset da zispaka eus o zoull, ha ni a rank hulma, pe omp kontant pe n'omp ket. ●(1934) KOMA 61. Ar bleiz a zo bet 2 pe 3 dervez hep tam, ne grede dispaka. Setu eun dervez e oa dispaket hag e welas eul louarn. ●(1953) BLBR 57/3. hag e vezan en dudi dirak an daolenn a zispak dirazon.

    (2) Enfanter, accoucher.

    ●(1867) BUE 131. groek Remond Grosill euz ar Roc'h, hag a oa daro da dispakan. ●148. bet daou devez enn poanio braz, arok dispakan. ●(1889) CDB 73. ann dimezel deuz ar ger a Weto / Lerer zo dispaket eunn daou pe dri de zo, tr. «la demoiselle de la ville de Wéto – qu'on dit être accouchée, il y a deux ou trois jours.»

    ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Dispaka, tr. «enfanter.» ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. dispaka, tr. «enfanter, Treger.» ●(1962) BAHE 32/63. Dispakañ : gwilioudiñ, passim e Treger.

    (3) S'épanouir, se développer.

    ●(1864) KLV 23. Grisiou ann dero, peurvuia, a zispak rezounabl. ●38. al louzeier ne gavont ket kement a ear evit dispaka. ●(1872) ROU 83a. S'épanouir, tr. «dispaca (en eol).» ●(1893) IAI 161. daou vrank leun a zaour a zispakas euz ar vezen goz.

    ●(1911) RIBR 101. ar bokedou a zispake a druilhadou e kerc'hen ar c'hleuziou.

    (4) Se déployer, se développer.

    ●(1877) BSA 308-309. ar vanden bardounerien-man (…) o tispaca var ar grec'hen evel eun arme.

    III. V. pron. réfl. En em zispakañ.

    (1) =

    ●(1935) FHAB Gwengolo 264. ha p'eo en em zispaket gorennou heol miz gouere.

    (2) (en plt d'une plante) =

    ●(1868) FHB 194/298b. ar vouillasten glorius var behini eo en em zispaket bleunen an eternite.

    ●(1922) FHAB Mae 153. An ed (...) a rank kaout ear, sklerijenn, heol tomm evit kreski, en em zispaka, branka, ober korzennou teo ha pennou mat, pennou bras.

    IV. Dispakañ e loaioù : voir loa.

  • dispakat
    dispakat

    voir dispakañ

  • dispaker
    dispaker

    m. –ion Déballeur.

    ●(1732) GReg 245a. Deballeur, tr. «Dispacqer. p. dispacqéryen. Van[netois] dispacqour. p. yon, yan.»

  • dispakerezh
    dispakerezh

    m. Déballage.

    ●(1931) VALL 182b. Déballage, tr. «dispakerez m.»

  • dispaket
    dispaket

    adj.

    (1) Déballé.

    ●(1925) FHAB Mae 189. guiskamanchou marellet hon tudou dispaket, o tiloueda deiz ar pardoniou. ●(1931) VALL 182b. Déballé, tr. «dispaket.»

    (2) triv. Accouchée.

    ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. dispaket eo ar wreg-se. Treger. ●(1931) VALL 6a. elle a accouché, tr. «(dispaket popul.) eo.»

  • dispalat
    dispalat

    v. tr. d. Bêcher.

    ●(1847) MDM 218. o palat hag o tispalat ho liorzou.

    ●(1978) BZNZ 53. (Lilia-Plougernev) dispalat ar melchen kozh, tr. (THAB 1/36) «bêcher le vieux trefle.»

  • dispalu
    dispalu

    adj. & m.

    I. Adj. Disponible.

    ●(1896) GMB 453. pet[it] tréc[orois] dispolu = disponib disponible.

    II. M. War an dispalu.

    (1) À la traîne.

    ●(1868) FHB 165/70a. an tammou a ve danjeruz evithi da lezel war an dispalu. ●(1877) EKG I 231. An traou disterra (...) a ioa lezet var an dispalu.

    ●(1936) CDFi 11 janvier. lakizien al Leo-Drêz n'eman ket ar c'hiz ganto da lezel an traou a-stlabez na war an disbalu. ●(1942) VALLsup 168a. (objets, etc.) à la traîne, tr. «war an dispalu (L. ar Fl[oc'h].» ●(1957) BLBR 98/19. Ar vugale a zo bet aze hag o-deus lezet o c'hoariellou war an disparu.

    (2) = (?) Sans abri (?) dehors (?).

    ●(1890) MOA 203b. Au grand découvert, tr. «var ann dispalu (var ann disparu).»

    ●(1915) HBPR 121. ar seurezet hag ar venac'h n'oant ket taolet er meaz deuz ho ziez (...) Hanter kant mil maouez, eb kounta ar venac'h oa taolet evel-se, var an dispalur. ●(1949) KROB 10/7. eur barrez avelet a bep tu, / Netra na jome enni war an dispalu ! ●(1957) BLBR 98/19. Savet o deus o zi nevez e kreiz ar park, war an disparu. (...) Ne jomom ket amañ war an disparu, deom tre en ti.

    (3) À l'abandon.

    ●(1925) FHAB Mae 189. ar c'hoz traoueziou a gaver eno o rodella war an dispalu. ●(1929) FHAB Gwengolo 326. ma taolout (lire : taolont) ar re goz [an traou koz] er stal a-gostez ha m'o lezout (lire : lezont) war an dispalu d'en em zebri dindan alan an amzer.

  • dispan
    dispan

    adj. Ininterrompu.

    ●(1931) VALL 390b. Ininterrompu, tr. «dispan T[régor].» ●398a. sans interruption, tr. «dispan.» ●(1962) EGRH I 64. dispan a., tr. « sans arrêt. »

  • dispañs
    dispañs

    f./m. –où

    (1) Dépense.

    ●(c.1500) Cb 66a. [dispensaff] ga. dispensation. b. idem pe dispancc.

    ●(17--) BMa 25. tut an dispans, tr. «les gens de la dépense.»

    (2) Dispense.

    ●(1857) LVH 48. ean e hra aquerh hag hemb bonn erbet (...) en droèd de rein de bep-unan ag er mampreu en dispanseu a beré en dès dobér.

    ●(1904) DBFV 60a. dispans, m. pl. eu, tr. «dispense.» ●(1907) PERS 39. ma tennaz an dispanz digant an oll. ●(1911) BUAZperrot 640. o kaout dispans eus ar gourc'hemenn douget gant an abostol. ●(1926) FHAB Eost 312. Ar re o deus dispans da yun, abalamour d'o iec'hed. ●(1962) EGRH I 64. dispañs m. -où, tr. « dispense (religieuse). »

  • dispañsañ / dispañsiñ
    dispañsañ / dispañsiñ

    v. tr. d.

    (1) Dépenser.

    ●(1499) Ca 65a. Dispansaff. g. despenser. ●(c.1500) Cb 66a. Dispensaff. g. despenser.

    (2) Dispenser.

    ●(1659) SCger 44b. dispenser, tr. «dispensi.»

    ●(1824) BAM 278. an dra-se ne zispans quet an dut lic da renta an enor-se dezo [d'ar Veleyen]. ●(1857) LVH 157. Er sort-zé dispancet m'en deint dré ur requis èl ou dès.

    ●(1904) DBFV 60a. dispansein, v. a., tr. «dispenser.»

  • dispañsasion
    dispañsasion

    f. Dépense.

    ●(c.1500) Cb 66a. [dispensaff] ga. dispensation. b. idem pe dispancc.

  • dispañser
    dispañser

    m. –ion

    (1) Dépensier.

    ●(17--) BMa 19. Dispanser quiguiner hac ar marmitonnet, tr. «Le dépensier, le cuisinier et les marmitons.»

    (2) Dispensateur.

    ●(c.1500) Cb 66a. [dispensaff] economus / mi. g. dispensateur. b. dispancer.

    ●(1824) BAM 276. ar Veleyen a so an dispenserien eus a c'hraçou Doue.

  • dispañsiñ
    dispañsiñ

    voir dispañsañ

  • dispar .1
    dispar .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) (en plt de qqc. d'abstrait) Très grand, terrible, sans pareil, sans égal.

    ●(1557) B I 679. Dalch da (variante : dam) ampris gant vaillantis dispar, tr. «Soutiens ton combat avec un courage sans égal.» ●(1650) Nlou 87. Eff eo hon car, dispar é trugarez, tr. «C'est lui notre ami, sa merci est incomparable.» ●166. En deffoue vn languys dyspar, tr. «il eut une agonie sans égale.»

    ●(1891) MAA 35. o deuz eur gassoni dispar outan.

    ●(1903) MBJJ 77. Eur glac'har dispar en doa bet o koll e wreg.

    (2) ) (en plt de qqc. de concret) Qui n'a pas son pareil, sans égal, incomparable.

    ●(1659) SCger 69a. incomparable, tr. «dispar.» ●144a. dispar, tr. «qui n'a pas de pareil.»

    ●(1909) KTLR 6. Roet e voa d'hezo kenteliou dispar. ●(1910) MAKE 57. ar parreziou tro war dro da Veg ar Raz a oa eur vro dispar. ●(1912) MMKE xx. levr dispar ho kenvroadez.

    (3) (mathématiques) Impair.

    ●(1499) Ca 65a. Dispar. g. nonpar.

    ●(1732) GReg 659b. Nombre pair, ou impair, tr. «Niver par, pe dispar.»

    B. (en plt de qqn)

    (1) Qui n'a pas son pareil, sans égal, incomparable.

    ●(1732) GReg 693a. C'est un homme sans pareil, tr. «Un dèn dispar eo.»

    ●(1866) BOM 10. dremm gaer al loar, / Ar rouanez dispar. ●(1872) ROU 81b. Un prédicateur distingué, tr. «Ur prezegeur dispar.»

    (2) Seul, sans amant.

    ●(1924) SBED 49. Ret e vou d'ein chom dispar / Me unan ar en doar.

    (3) Bezañ dispar : ne pas convenir.

    ●(1896) HIS 82. ne oé ket dispar en neu bried unañ get en aral, rag sañt Jojeb e oé un dén avizet ha sañtél, èl ma jaujé bout aveit goarn ur Huerhiéz.

    II. Adv.

    (1) Sans pareil.

    ●(1950) KBSA 8. gouezet en deus teurgna dispar an traou burzudus en devoa da zibuna.

    (2) Très, extrêmement.

    ●(1530) Pm 228. Na ve mar dyspar ez carzet, tr. «Aussi extrèmement qu'on t'eût aimé.»

    ●(1903) MBJJ 318. Bras dispar e oa al levenez.

    (3) Étonnement, étrangement.

    ●(1557) B I 610. He soutilis am abais dispar, tr. «son habileté à prolonger sa vie me cause un étonnement sans pareil.» ●(1580) G 743-746. Maz eus den ganet a crete / comps quen dyspar maz lavarhe / Ez coezhe dymp goall evalse / varnomp en Ys quen gardys se, tr. «Est-ce qu'il y a un homme vivant qui ose / Parler si étrangement, qu'il dise / Que le malheur nous tombera ainsi, / Sur nous à Is si durement ?»

  • dispar .2
    dispar .2

    m.

    (1) Eus an dispar : parmi les meilleurs.

    ●(1907) FHAB Gouere 158. kanerien euz an dispar.

    (2) =

    ●(1883) HJM 2. dishenvelded kaloun an dud, ha giz pep hini a zigasche buhan an traou da eun dispar ken braz evel an hini a zo hirie.

    (3) (jeu) C’hoari par-pe-dispar : jouer/jeu à pair ou impair. Voir par .3

  • disparaat
    disparaat

    v. tr. d. Séparer, déparier.

    ●(1499) Ca 65a. Disparhat. g. deseparer.

  • disparailh
    disparailh

    adv. Extraordinairement.

    ●(1530) J p. 148a. Crenet en douar disparaill, tr. «la terre a tremblé jusqu'en ses fondements.» ●tr. (DEBm 273) «extraordinairement.»

  • disparaj
    disparaj

    m. Différence.

    ●(1907) VBFV.fb 31a. différence, tr. «disparaj, m.»

  • disparañ / dispariñ / disparat
    disparañ / dispariñ / disparat

    v.

    (1) V. intr. Se séparer.

    ●(1907) AVKA 148. Evel ma oa an daou Brofet evid dispara, Per a laras da Jesus : (...).

    (2) V. tr. d. Découpler, dépareiller.

    ●(1659) SCger 39b. descoupler, tr. «dispara.» ●(c.1718) CHal.ms i. decoupler, tr. «distaguein, discouplein, disparein.» ●(1732) GReg 252a. Découpler des beufs, tr. «Dispara. pr. et.» ●267a. Depareiller, c'est même chose que, deparier, de deux choses pareilles, ou appariées en ensemble, en ôter une, tr. «Dispara. pr. disparet. Van[netois] dispareiñ. (disparat. pr. disparet.» ●Deparier des gands, des manchettes, des bœufs, des chevaux, &c., tr. «Dispara manegou, manchetesou, egenned, ronceed, &c. disparat manegou, &c.» ●(1962) EGRH I 64. disparañ v., tr. « défaire une paire. »

    ●(1876) TDE.BF 147b. Disparat, v. a., tr. «Désaccoupler, désapparier.»

    ●(1907) VBFV.fb 28b. dépareiller, tr. «disparein.»

    (3) Remarquer.

    ●(1962) EGRH I 64. disparañ v., tr. « remarquer. »

    (4) V. tr. d. Séparer.

    ●(1962) EGRH I 64. disparañ v., tr. « séparer. »

  • disparat
    disparat

    voir disparañ

  • disparboulliñ
    disparboulliñ

    v. tr. d. Délabrer.

    ●(1659) SCger 38a. delabré, tr. «disparboullet.» ●(1732) GReg 260a. Delabrer, mettre en pieces, en mauvais état, en désordre, tr. «Disparboulli. pr. disparboullet.»

  • disparbuilh
    disparbuilh

    adj.

    I. Attr./Épith. En désordre, débraillé.

    ●(1732) GReg 247b-248a. Débraillé, ée, tr. «Disparbuilh. crubuilh disparbuilh. ascle, ou, brennid disparbuilh.»

    ●(1876) TDE.BF 147b. Disparbuill, adj., tr. «Débraillé.» ●(1890) MOA 201b. Débraillé, Immodestement vêtu (parlant d'une femme) difarle, adj. En général on dira : disparbuill.

    ●(1923) AAKE 40. bleo ha baro gwenn ha disbarbouilh. ●(1914) DFBP 77b. débraillé, tr. «Disparbuill.» ●(1927) GERI.Ern 112. disparbuilh adj., tr. «Débraillé.» ●(1936) BREI 447/1d. he goûg e-noaz ; disparbuilh, en he c'horfenn.

    (2) par ext. (Cheveux) embroussaillés, hirsutes.

    ●(1874) FHB 478/60b. he vleo, he varo a ioa ken disparbouil.

    II. Adv. Dégingandé.

    ●(1869) FHB 210/5b. kerzed a bep tu ken difraoul, ken disparbouill.

  • disparbuilhañ
    disparbuilhañ

    v.

    (1) Découvrir (sa poitrine).

    ●(1732) GReg 247b. Debrailler, se debrailler, se découvrir trop l'estomac, tr. «Disparbuilha e grubuilh.»

    (2) En em zisparbuilhañ : se débrailler.

    ●(1732) GReg 247b. Debrailler, se debrailler, se découvrir trop l'estomac, tr. «hem disparbuilha.»

    ●(1876) TDE.BF 147b. En em zisparbuilla, tr. «se débrailler.» ●(1890) MOA 201b. Débrailler (se), tr. «En em zisparbuilla.»

    ●(1927) GERI.Ern 112. en em zisparbuilha, tr. «se débrailler.»

  • disparbuilhet
    disparbuilhet

    adj.

    (1) (Cheveux) ébouriffé.

    ●(1732) GReg 359a. Des cheveux épars, tr. «bléau disparbouilhet.»

    ●(1944) LLMM 54/10. disparbuilhet o blev.

    (2) Débraillé.

    ●(1905) HFBI 330. é bléo ac é dillat disparbouillet var é zro.

  • disparded
    disparded

    f. Qualité d’être sans égal.

    ●(1962) EGRH I 64. disparded f., tr. « qualité d’être sans égal. »

  • disparfalañ
    disparfalañ

    v. tr. d. Mettre en pièces.

    ●(1647) Am 528. Gaillard digabal me disparfalo, tr. «Joyeusement (?) sans procès, je la mettrai en pièces (?).»

  • disparfinfoeltrañ
    disparfinfoeltrañ

    v. tr. d. Mettre en pièces, en mille morceaux.

    ●(1732) GReg 428a. Foudroyer, mettre en mille morceaux, tr. «disparfinfoultra.»

  • disparfoeltrañ
    disparfoeltrañ

    v. tr. d. Mettre en pièces.

    ●(18--) PEN 93/163. pe mestiparfoeltro hac astolo dar c'has.

    ●(1931) BAGA 23. eur rod vras warni koñtellou / da zisparfoeltra 'r bouzellou…

  • disparidigezh
    disparidigezh

    f. Disparité.

    ●(1905) BOBL 22 avril 31/1b. kreski c'hoaz an disparidigez etre an dud.

  • dispariñ
    dispariñ

    voir disparañ

  • disparisañ / disparisiñ
    disparisañ / disparisiñ

    v. intr. Disparaître.

    ●(1659) SCger 44b. disparoistre, tr. «disparissa.» ●(17--) TE 172. er Profæt e zisparissas.

    ●(1818) HJC 375. ion e zisparissas à zant ou deulegat. ●(1838) OVD 249. er ster-ride ne zisparissant jamæs.

    ●(1904) DBFV 60a. disparisein, v. n., tr. «disparaître.»

  • disparisiñ
    disparisiñ

    voir disparisañ

  • disparl
    disparl

    adj. (Porte) sans bâcle.

    ●(1971) BAHE 67/6. laosket e vo disparl an nor.

  • disparlañ / disparliñ
    disparlañ / disparliñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Débarrer, ôter la barre, la bâcle (d'une porte).

    ●(1659) SCger 40a. debarrer, tr. «disparla.»

    ●(1876) TDE.BF 147b. Disparla, v. a., tr. «tirer ou enlever la barre qui ferme une porte en dedans.»

    ●(1904) DBFV 60a. displarlein, v. a., tr. «ôter la barre d'(une porte).» ●(1907) VBFV.bf 16b. disparlein, v. a., tr. «ôter la barre (d'une porte).» ●(1907) VBFV.fb 71b. ouvrir, tr. «disparlein.»

    ●(1931) VALL 183a. Débarrer, tr. «disparla.» ●(1942) DIHU 372/84. disparlein en nor koed.

    (2) Désenrayer (roue(s).

    ●(1876) TDE.BF 147b. Disparla, v. a., tr. «Désenrayer, parlant des roues.»

    (3) (marine) =

    ●(1970) BHAF 131. disparla an diou weletenn.

    II. V. tr. i. Disparliñ àr ub. : libérer qqn.

    ●(1910) ISBR 182. Iehann é tisparlein ar Glison.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...