Devri

Recherche 'ma...' : 1293 mots trouvés

Page 24 : de marvailher-baleer (1151) à masapan (1200) :
  • marvailher-baleer
    marvailher-baleer

    m. Barde errant.

    ●(1909) NOAR i. N'ho peus ket a zonj (…) eus ar varvailherien-valeerien-ze, a rede gwechall henchou hor bro.

  • marvailhet
    marvailhet

    adj. Émerveillé.

    ●(14--) N 750. Me so maruaillet credet sur, tr. «Je suis émerveillé, croyez-le bien.» ●(1557) B I 361. Me so dibaraill maruaillet, tr. «Je suis dans un étonnement sans pareil.»

    ●(1728) Resurrection 2335. Mason maruaillet bras o songeal andra se.

  • marvailhus
    marvailhus

    adj. Merveilleux.

    ●(1499) Ca 133a. merueillable. b. maruaillus. ●(1621) Mc 63. an effetou merueillus an S. sacramant se.

    ●(1838) OVD 224. un doustér marveillus.

  • marvaj
    marvaj

    m. Obsèques.

    ●(1732) GReg 666b-667a. Obseques, tr. «alias marffaich. marvaich.»

  • marvamzer
    marvamzer

    m. Automne, morte-saison.

    ●(1879) ERNsup 162. maro-amzer, automne (morte-saison), Go[ello] et Trég[uier].

    ●(1931) VALL 48b. Automne, tr. «maro-amzer T[régor].»

  • marvañs
    marvañs

    f. Mortalité.

    ●(1967) LIMO 28 juillet. Maruans a vraz é Pleucadeuc én arben d'ur vosenn eahus. ●(1972) LIMO 09 septembre. En amzér-sé eh oè er hlenued-sèh abeg de hilèh a varuans. ●(1988) GUIL II M 16. Mortalité, tr. «merùans, marùans.»

  • marvasenn
    marvasenn

    f. Personne sans énergie, mollasson.

    ●(1913) NECH 15. Digor prim, marvasen. ●(1931) VALL 258a. une pers. engourdie, sans énergie, tr. «marwasenn T[régor].» ●(1970) BHAF 95. n'helle ket chom pelloh d'ober e varwasenn. ●385. Eur varwasenn (paotr pe blah) : unan didalvoud ne gas ket eul labour gwall vuan war-raog eur Jañ-Mari-Doustadig (goustadig) eul «lochore», evel ma vez lavaret e Plañiel. ●(1974) TDBP III 209. Hag he merc’h ive a zo un tamm mat a varvasenn, tr. « et sa fille aussi est une grande engourdie (une endormie, une femme sans énergie) »

  • marvasenniñ
    marvasenniñ

    v. intr. S'avachir.

    ●(1931) VALL 49b. Avachir (S'), tr. «marwasenni T[regor].»

  • marvel
    marvel

    adj. & adv.

    I. Attr./Épith.

    (1) Mortel, destiné à mourir.

    ●(1499) Ca 133a. Maruel. g. mortel. ●141b. Mortifiaff in maruel vide. ●(1575) M 84. Penaux han cuff han garu, á deu da bout maruel, tr. «Que les doux et les durs sont mortels.»

    ●(1659) SCger 158b. maruel, tr. «mortel.»

    ●(1850) MOY 196. tud marvel. ●(1862) JKS 364. dalc'het enn he gorf marvel.

    (2) Mortel, qui cause la mort, meurtrier.

    ●(1633) Nom 187a. Bellum internecinum, exitiale, exitosum : guerre mortelle, bataille fort cruelle : bresel maruel, bataill cruel, bras. ●278b. Venenum lethale, mortiferum, acre, præsentaneum : poison mortel : poüesoun maruel.

    ●(1732) GReg 639b. Mortel, qui cause la mort, tr. «Marvell.» ●727b. Il a reçu une plaie mortelle, tr. «Ur gouly marvel èn deus.» ●(1774) AC 72. eur c'hol goat marvel, tr. «des pertes de sang mortelles.» ●(1792) CAg 3. Hou douster zou marvele.

    ●(1834) SIM 141. ur poeson marvel. ●(1849) LLB 1665-1666. Goeskeden er gué se (…) / Eid er guérein iouank e zou béhus ha marwel.

    ●(1906) BOBL 10 novembre 111/3b. Koueaden marvel.

    (3) (religion) Pec'hed marvel : péché mortel.

    ●(1576) Gk II 94. Pé dré moyen ez guillir euitafu ha trechifu an pechedou maruel ? ●(1612) Cnf 11a. vn pechet maruel bennac.

    ●(1659) SCger 81a. peché mortel, tr. «pec'het marvel.» ●(c.1680) NG 978. Dre er pihet maruel.

    II. Adv. Mortellement.

    ●(1576) H 52. hep meurbet dellit an buaneguez a doue ha pechifu maruel, tr. « without deadly sin and greatly deserving God’s wrath. » ●(1612) Cnf 23a. Nep piou penac à coulm an aguilleten, eguit laquat drouc ha malicc entre an priedou, ouzpenn maz pech maruel, ne gall quet bezaff absoluet, ma ne discoulm da quentaff.

  • marvelamant
    marvelamant

    adv. Mortellement.

    ●(1612) Cnf 10b. ez pech maruelamant. ●24a. Yuez nep à clasq en nos-sé an our gueuten, ha hat raden à pech maruelamant. ●(1621) Mc 50. an heny à pech maruellamant.

    ●(1659) SCger 81b. mortellement, tr. «marvellamant.» ●158b. maruellamant, tr. «mortellement.» ●(1790) Ismar 13. idan boén à béhein marvelemant.

    ●(1838) OVD 54. de vennein péhein marvélemant. ●(1879) GDI 70. péhein marhuélemant. ●(1894) BUZmornik 108. offansi Doue marvelamant.

  • marvelen
    marvelen

    adj. Jaunâtre.

    ●(1931) VALL 70a. Blondasse, tr. «marvelen.» ●(1934) OALD 47/11. lerennou marvelen. ●(1950) KROB 31-32/17. al lern war o api e mesk korzennou an edeier marvelen.

  • marvell
    marvell

    f. Lame. cf. barvenn

    ●(1944) GWAL 165/318. (Ar Gelveneg) Marvell gg. Marvilli : laonenn ur gontell, un aotenn.

  • marvenn
    marvenn

    f. –où Arbre mort dans une plantation.

    ●(1934) BRUS 259. Les arbres morts d'une plantation, tr. «er marùenneu.»

  • marvenn-gig
    marvenn-gig

    f. (pathologie) Gangrène.

    ●(1744) L'Arm 43b. Cangraïne, tr. «Méruenn quic um laquat tro-ha-tro d'ur hoh gouli.»

    ●(1934) BRUS 224. La gangrène, tr. «er varùen-gig.»

  • marvennet
    marvennet

    adj. (Yeux, regard) brouillés par le voile de l'agonie.

    ●(1942) VALLsup 118b. (Yeux, regards) mourant, tr. «marùennet V[annetais].»

  • marventez
    marventez

    f. –ioù, –où Mort.

    ●(1906) BOBL 16 juin. kant-hanter-c'hant vloaz goude he marvente evel kear-benn. (d'après GMGE 136). ●(1907) BOBL 20 avril 134/2f. ar marventeou loned. ●(1919) MVRO 1/2d. niver ar marventeziou a zisken buhan.

  • marvez
    marvez

    f. –ed Femme morte.

    ●(1910) DIHU 58/52. ur hroadur kroget é dorn un dén dal ha diù pé tér moéz hemb kin e helié er varùez. ●(1910) DIHU 65/167. er varùez iouank. ●(1911) ADBr xxvii 424-425. ariù un dén de glah treu aveit chapéliein ur varùéz, tr. «voici venir un homme chercher des objets pour «mettre en chapelle» une défunte.»

  • marvgav
    marvgav

    m. –ioù Caveau.

    ●(1890) MOA 158b. Caveau de famille, tr. «marv-kav, m.' – mar'-gav (caveau des défunts.»

    ●(1931) VALL 102b. Caveau, tombe, tr. «marvgao.» ●(1935) DIHU 288/276. Goudé el lideu, éh oè diskennet er horv ér margaù. ●couv. xi. Margaù : kaù er marù (caveau). ●(1937) TBBN 216. margaù, tr. «caveau.»

  • marvidigezh
    marvidigezh

    f. Mort.

    ●(1943) FHAB Du/Kerzu 366. edo Kolm evit eul lodenn bennak en he marvidigezh.

  • marvilimañ
    marvilimañ

    v. tr. d. =

    ●(1910) FHAB Here 311. Hogen ar re-man a varvilime atao gwasoc'h-gwaz ar vro.

  • marvleueet
    marvleueet

    adj. (en plt d'une vache) Qui a avorté.

    ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. (Skrignag) Marvleueet = Eur veoc'h marvleueet, = eur veoc'h hag a zo maro he leue enni : «Diou veoc'h marvleueet am eus er bloaz-man ; eur gwall goll eo, ker ker all ha ma 'z eo ar zaout !»

  • marvlivet
    marvlivet

    adj. Qui a la pâleur de la mort.

    ●(1924) FHAB Genver 13. an hini varo a deue en o c'hampr, he fenn marvlivet etre he daouarn.

  • marvnad
    marvnad

    m. –où Élégie.

    ●(1913) PRPR 42. ar pez a lavar Luzel en eun noten euz e varonad var Broux. ●(1914) DFBP 111b. elégie, tr. «Maronad.»

  • marvor
    marvor

    m. –ioù (domaine maritime) Période de morte-eau.

    ●(1732) GReg 616b. Morte mer, quand les marées sont petites, tr. «Marvor.»

    ●(1876) TDE.BF 444a. Marvor, marv-mor, s. m., tr. «Epoque des basses marées, comme au premier et au dernier quartier de la lune.» ●(1896) GMB 396. marvor zou à Pleubian.

    ●(1924) BILZbubr 42/975. E-pad ar marvor, en hanv, e teue gantan godelladou holen. ●(1931) VALL 450b. petite marée, morte-eau, tr. «marvor (et darvor T[régor]) m.» ●(1978) BZNZ 23. (Lilia-Plougernev) pa veze marvor, pa veze ar mor en he bihanañ (sic). ●108. Da varvor e reamp gwelloc'h egit da reverdi c'hoazh. ●(1987) GOEM 239. morte-eau de lune croissante, marvor loar a kreski (…) morte-eau de lune décroissante, marvor diskar loar...

  • marvoret
    marvoret

    adj. Échoué jusqu'à la prochaine marée.

    ●(1931) VALL 237b. Échoué ; jusqu'à la prochaine marée, tr. «marvoret V[annetais].»

  • marvoriñ
    marvoriñ

    v. impers. Être dans la période de morte-eau.

    ●(1896) GMB 396. marvoriñ e ra à Pontrieux, il y a morte eau.

    ●(1931) VALL 450b. il y a petite marée, morte-eau, tr. «marvori a ra T[régor].»

  • marvran
    marvran

    voir marc'hvran

  • marvskaon
    marvskaon

    f. Catafalque.

    ●(1716) PEll.ms 914. Marw-scäon, que l'on prononce plus court Mar-scäon ou Mar-scan, bancs ou treteaux sur les quels on pose les corps morts à l'Eglise en attendant leur inhumation. ●(c.1718) CHal.ms iv. Il est sur les treteaus, tr. «ema ar é varuu' scan.»

    ●(1827/29) VSA 981. voar ar varscaon en pad ar servijo. ●(1860) BAL viii. Dirag ar c'horfou maro var varv-scaon. ●(1864) SMM*** 138. he lacat var varv scaon. ●(1867) GBI I 68. Eman ar varw-skanv war ho pe, tr. «Les tréteaux funèbres sont encore sur votre tombe.» ●(1869) FHB 228/146a. Goude he varo e voa ker caer da velet var [ar] varfscaon. ●(1876) BJM 189. Ar c'horf guisket evel ur belec o vont da offereni a chomas daou zervez var ar vascaoun. ●(1878) EKG II 184. el leac'h m'oa eur c'horf maro var ar vaskaon. ●(1879) ERNsup 162. Le breton n'a pas perdu la faculté de former des composés à la manière galloise (le déterminant avant le déterminé) : marw-skaoñ «escabeau de mort» Go[ello], Trév[érec].» ●(1890) MOA 158a. Catafalque, (…) Mar-skaon, m. (…) Le mot mar'-skaon (ou marv-skaon), signifie, à la lettre, le banc de la mort ou du défunt.

    ●(1904) DBFV 18b. marù-skan, m., tr. «tréteaux funèbres.» ●(1909) KTLR 251. Ar varv-skaon, an archet oa eno. ●(1913) AVIE 120. épad ma vezé ar é varù-skan. ●(1923) FHAB C'hwevrer 63. laket war ar varv-skaon. ●(1925) BUAZ 44. ma sav an den iaouank-se divar ar varv-skaon. ●210. He gorf a oue laosket var ar varv-skaon en iliz epad unnek devez. ●(1938) WDAP 2/124. (Pleiben, Gouezeg) Marv-Skaoñ, hano gwregel, Ar gwele (pe an daol) a vez lakaet eur c'horf maro warnañ da c'hortoz beza lakaet er serch pe en arched. Skouer : Gwelet em eus ozac'h an ti all war ar varv-skaoñ. ●(1955) STBJ 177. astennet war ar varvskaoñ. ●(1982) TKRH 29. Ar varvskaoñ a veze graet alies war an daol pe, ma veze re verr, war daou pe dri planken ha daou varc'h-koad. (...) Un dro bepred, 'oa bet pennbouellet ar varvskaoñ a-greiz ma oa daoulinet an dud war blas an ti o paterata, kouezhet ar c'horf marv, an daol, ar bank vihan ma oa warni an div ganto gouloù rousin hag asied an dour benniget beuz ha tout.

  • marvus
    marvus

    adj.

    (1) Mortel, sujet à la mort.

    ●(1732) GReg 639b. Mortel, elle, sujet à la mort, tr. «marvus.» ●L'ame des brutes est mortelle, tr. «Ene an loëzned a so marvus.» ●Nous sommes tous mortels, tr. «marvus omp-oll.»

    (2) Mortel, qui cause la mort.

    ●(1938) GWAL 117/7. Kleñved-red ebet ne oa bet ken marvus.

  • marz
    marz

    m. –ioù

    (1) Frontière, marche.

    ●(1732) GReg 440b. Frontiere, limites de païs, tr. «Marz. p. marzyou.» ●La frontiere de Bretagne, tr. «Marz Breyz.» ●Ville frontiere, tr. «Kær var marz ar rouantélez.» ●602a. Marche, frontiere, limites, tr. «Marz. p. marzyou.»

    (2) Marge d'une page.

    ●(1732) GReg 603a. Marge, le blanc au côté d'une page, tr. «Marz. p. marzyou. marz ar bagenn.»

    ●(1931) VALL 450b. Marge, tr. «marz m. pl. iou.»

    (3) (histoire) Marz-Breizh : Marche de Bretagne.

    ●(1732) GReg 440b. Marz Breyz. ar marz eus a Vreyz. ar bord eus a Vreyz.

  • marzañ
    marzañ

    v. tr. d. Marger.

    ●(1914) DFBP 206a. marger, tr. «Marza.» ●(1931) VALL 450b. Marger, tr. «marza.»

  • marzek
    marzek

    adj. Marginal.

    ●(1931) VALL 450b. Marginal, tr. «marzek.»

  • marzel
    marzel

    adj. Marginal.

    ●(1914) DFBP 206a. marginal, tr. «Marzel.»

  • marzelek
    marzelek

    adj. Préoccupé.

    ●(1896) GMB 427. Le petit trécorois marzelek triste, préoccupé. ●512. Le pet[it] tréc[orois] marzelek triste, préoccupé (...) a une variante morzelek.

  • marzenn
    marzenn

    f. –où Durillon.

    ●(1942) VALLsup 58b. Durillon sur les mains ou les pieds, tr. «marzenn f. pl. ou (Perrot).»

  • marzennet
    marzennet

    adj. Qui a des durillons.

    ●(1942) VALLsup 58b. qui a des durillons, tr. «marzennet (Perrot).»

  • marzh .1
    marzh .1

    adj.

    (1) Prodigieux.

    ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. marc'h pour marz, merveille : taoliou marc'h, faits prodigieux ; distaga komzou marc'h, conter merveille.

    (2) Kavout marzh : trouver prodigieux.

    ●(1932) BSTR 179. Ar pez a voe kavet marz gant an holl.

  • marzh .2
    marzh .2

    m. –où

    (1) Merveille.

    ●(1499) Ca 133a. Marz et maruail tout vng ibi vide. ●(1530) Pm 144. Ouz essa pep vnan dre nerz / Gourren an men ha nendoae marz, tr. «Essayant chacun par force / De soulever la pierre, n'était-ce pas merveille ?»

    ●(1732) GReg 618b. Merveille, tr. «Marz.»

    (2) Marzh eo, e ve : il est, il serait étonnant.

    ●(1906) SAQdigoradur I vi. Mars eo, na ve ket bet beteg-hen moullet euz ar seurt prezegennou-ze. ●(1915) HBPR 229. Ha mars e ve ma na zigasomp ar veleien vad en dro hag an traou var ho zu.

    (3) N'eo ket marzh : ce n'est pas merveille, ce n'est pas étonnant.

    ●(1874) FHB 508/302a. ne ket mars he velet o sevel tiez caer ! ●(1877) EKG I 1. Ha ne ket marz kement-se. ●(1878) EKG II 60. Ne ket marz an dra-ze. ●(18--) SAQ II 309. N'eo ket mars.

    ●(1909) FHAB Mae 136. n'eo ket marz guelet meur a hini o klenvel.

    (4) Ober marzh, ober marzh war udb. : admirer qqc.

    ●(1872) ROU 72b. Admirer, tr. «ober mars var. (h[aut] et b[as] Léon.).» ●(1880) SAB 128. an dud a velas oll-galloud Jesus d'o dilivra : ac e rênt marz, e souezent. ●302. ar re a zigoras o daoulagad o velet e oberou, a esclame, a rê marz.

    (5) =

    ●(1847) BDJ 632. Dighorit hon daoulagad da zoüeza ho marzou, tr. (GMB 632) «pour admirer vos merveilles.»

  • Marzhan
    Marzhan

    n. de l. Marzan.

    ●(1847) FVR 347. Marzan.

  • Marzheg
    Marzheg

    n. de l. Marsac-sur-Don.

    ●(1910) ISBR 109. Aveit merchein é hradvat de veneh Redon é ras dehé plouéieu Arhon ha Buléon é 878 ha ré Maséreg ha Marseg é 888.

  • marzhenn
    marzhenn

    f. –où Merveille.

    ●(1931) VALL 463a. Merveille, tr. «marzenn f.» ●les sept merveilles du monde, tr. «seiz marzenn ar bed.»

  • marzhennet
    marzhennet

    adj. Émerveillé.

    ●(1968) LOLE 57. o sellou estlammet, marzennet. ●134. marzennet – diouz marz, marzenn : souez, burzud, bam, boem.

  • Marzhin
    Marzhin

    n. pr.

    (1) Martin

    (2) (par erreur) Merlin. cf. Merzhin

    ●(1929) FHAB Mae 189. Evidon-me a lavar eo Viviana ez eo. Marzin Veur a zo bet strobinellet ganti.

  • marzhus
    marzhus

    adj. Magique.

    ●(14--) N 1476. Dre aruoarz marzus e rusaff, tr. «Le fasciner par des conjurations magiques.»

    ●(1926) FHAB Mezheven 210. Eun taol marzus eo.

  • marzouelleg
    marzouelleg

    voir borzevelleg

  • mas
    mas

    m. –où

    (1) Masse.

    ●(1847) MDM 210. lakaad en eur mas boutin traou aoualc'h evit sevel eur soum a gant lur.

    (2) Piédestal.

    ●(1872) ROU 95a. Piedestal, tr. «Mass.»

    ●(1923) ADML 93. Eur mas uhel a rajont d'an aoter-ze, en evelep doare ma 'vije ar beleg a vel d'an holl. ●War ar mas, e kichen an aoter.

    (3) Arçon.

    ●(1744) L'Arm 16b. Arçon, tr. «Masse er sêlle.. pl, masseu er sêlle. m.»

  • mas-maen
    mas-maen

    m. Socle de pierre.

    ●(1847) MDM 89. Var ar mas-mean er vered eo e pign ar mear goude an oferenn-bred.

  • masad
    masad

    m. –où Motte (de pommes au pressoir).

    ●(1849) LLB 1028. sterdein er masad er hoaskel. ●(1897) EST 74. eit gobér er masad.

    ●(1903) EGBV 50. masad, m., tr. «masse des fruits broyés, "matte" (lire : motte).» ●51. Chetu er masad ér présoér. ●(1934) BRUS 242. Le marc, tr. « er masad –eu.»

  • masakriñ
    masakriñ

    v. tr. d.

    (1) Massacrer.

    ●(1659) SCger 77b. massacrer, tr. «massacri.» ●(1745) BT 55-56. Quement Map zou gannétt / A oudé seih vlai sou, bloh é veint massacrétt, tr. «Tout garçon né / depuis sept ans, tous seront massacrés.» ●(1790) MG 14. Quênt peèl ind e zehai d'un tiér d'hur massacrein.

    (2) sens fig. Massacrer (une langue).

    ●(1866) FHB 64/91b. massacri eun tamm gallec.

  • masapan
    masapan

    m. Massepain.

    ●(1803) MQG 12. Pasteziou, feilletez, machepain, macaron. ●(1868) KTB.ms 14 p 199. Na vanke na manj-pain na manj-karo.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...