Devri

Recherche 'cha...' : 401 mots trouvés

Page 2 : de chagrinal-chagrinan (51) à chalenn (100) :
  • chagrinal / chagrinañ
    chagrinal / chagrinañ

    v.

    (1) V. tr. d. Chagriner.

    ●(1790) MG 85. ha fache vehai guet-ou er chagrinein.

    ●(1824) BAM 186. Roït a volontez vad dezo, hep o chagrinal, buan, hep ober gortos. ●(1838) OVD 143. péré e hum chagrine rac m'ou dès hun chagrinet.

    (2) Se chagriner.

    ●(1890) MOA 162a. Il prend trop de chagrin, tr. «sagrina re a ra.»

    (3) V. pron. réfl. En em chagrinañ : se chagriner.

    ●(1727) HB 318. hep en em chagrina. ●(1790) MG 143. Tantét vèn attàu de hum chagrinein.

    ●(1824) BAM 272. non-pas en em chagrinal. ●(1838) OVD 143. péré e hum chagrine rac m'ou dès hun chagrinet.

  • chagrinañ
    chagrinañ

    voir chagrinal

  • chagrinet
    chagrinet

    adj. Chagriné.

    ●(1838) OVD 8. min chagrinet, sèl tihoêl. ●(1861) BELeu 26. er haloneu chagrinet. ●(1880) SAB 279. pa vezimp clanv, sagrined, nec'hed, poanied.

  • chagrinus
    chagrinus

    adj. Chagrinant.

    ●(1710) IN I 56. evit pligeadurezou quen dister ha quer chagrinus. ●321. an humor chagrinus ha bigarre-se.

    ●(1838) OVD 143. ur glahar chagrinus. ●160. mar e hoès un eune chagrinus ag ou holle. ●500. étal bout vangeancius, colérus, chagrinus. ●(1861) BELeu 17. chongeu trist, chagrinus. ●(18--) AID 61. gant o haer chagrinus, tr. «avec votre air chagrin.»

  • chagud
    chagud

    voir jagud

  • chagus
    chagus

    adj. Qui fait stagner.

    ●(1931) VALL 37b. qui peut arrêter, tr. «harzus, sac'hus, chagus etc. suivant sens.»

  • chailhenn
    chailhenn

    f. Chailhenn wad : caillot de sang.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. grumeau de sang, tr. «goet caoület, chaillen goet.»

    ●(1904) DBFV 35a. chailhen goed, s., tr. «grumeau de sang (Ch. ms.).»

  • chajell
    chajell

    voir chagell

  • chajellad
    chajellad

    voir chagellad

  • chajelleg
    chajelleg

    voir chagelleg

  • chajellek
    chajellek

    voir chagellek

  • chajoù .1
    chajoù .1

    plur. Peigne de tisserand.

    ●(1897) EST 60. Er guiadér (…) / E sko get er chajeu hag e sterd ol en ned, tr. «Le tisserand (…) frappe avec la traverse et serre bien le fil.»

    ●(1903) EGBV 84. chajeu n m. pl., tr. «peigne de tisserand, battant, ros.» ●(1904) DBFV 35a. chajeu, pl., tr. «traverse avec laquelle frappe le tisserand (En Est, 60).» ●(1907) VBFV.fb 10b. battant d'un métier, tr. «chajeu, pl.» ●(1918) ITEX 46. Battant (traverse avec laquelle frappe le tisserand pour rapprocher la trame du tissu fabriqué). chincheu (Vann. Languidic).

  • chajoù .2
    chajoù .2

    plur. (agriculture) = (?).

    ●(1941) ARVR 38/4a. er miz-mañ, sur a-walc'h, e vo lakaet kalz chajou bihan, melchon ruz hag all.

  • chak
    chak

    voir chaok

  • chakal
    chakal

    m. –ed (zoologie) Chacal.

    ●(1891) CLM 10. er bleidi, er chacalet, el luhernet.

    ●(1903) MBJJ 210. chakaled, loened mentek evel lern. ●(1973) SKVT II 30. Ober boued chakaled.

  • chakañ
    chakañ

    voir chaokat

  • chakao
    chakao

    m. –ioù (agriculture) Trépied de charrette.

    ●(1941) SAV 22/28. (Pleiben) Chakao, chakaoiou, ano gourel. Eun dalc'her pe eur marc'h-karr, tri droad d'ezañ. Sk : Lakait ar chakao dindan ar c'harrad melchon.

  • chakat
    chakat

    voir chaokat

  • chaker
    chaker

    voir chaoker

  • chakez
    chakez

    s. Avaloù-douar chakez = (?).

    ●(1924) ZAMA 204. o tibab avalou-douar chakez.

  • chako
    chako

    m. Espèce de casque à soldat.

  • chakoniat
    chakoniat

    v.

    I. V. tr. d.

    A. Mâchonner.

    ●(1919) DBFVsup 11b. chakoniat, tr. «mâchonner.» ●(1938) DIHU 327/130. chakognat, tr. «(v. a.) machonner.»

    B. par ext.

    (1) Prononcer indistinctement.

    ●(1921) GRSA 143. Chakoniat e hrè, étré é zent, konzeu ne gleuen ket.

    (2) Faucher maladroitement.

    ●(1919) DBFVsup 11b. chakoniat, tr. «faucher maladroitement.» ●(1927) GERI.Ern 77. chakoniat V[annetais], tr. «faucher maladroitement.»

    (3) [au passif] Brisé.

    ●(1937) DIHU 317/366. er gué (...) chakoniet d'en tammeu obus.

    II. V. intr. (en plt de qqc.) Couper mal.

    ●(1919) DBFVsup 11b. chakoniat, tr. «couper mal (en parl. d'un instrument).» ●(1927) GERI.Ern 77. chakoniat V[annetais], tr. «couper mal (se dit d'un instrument).»

  • chakoniet
    chakoniet

    adj. Mâchonné.

    ●(1937) DIHU 317 golo xi. chakoniet : mâchonnés.

  • chakonioù
    chakonioù

    plur. Aspérités.

    ●(1942) VALLsup 13a. la route a des aspérités, tr. «chakoniou 'zo en hent (Perrot).»

  • chakot
    chakot

    m. –où

    (1) (habillement) Poche d'un habit.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. poche d'habits, tr. «sah, sacot, fichet, poch' a sarz[eau].»

    ●(1876) TDE.BF 308a. Jakod, s. m., «Poche de vêtement. Je crois ce mot du dialecte de Cornouaille.»

    ●(1910) MAKE 3. eun hanter dousen krampouez amanennet en e chakod. ●(1929) MKRN 111. e zakoud e chupenn. ●169. Petra a c'heller kaout ebarz eur zakoud skarzet ? ●(1957) BRUD 2/87. chakod e veureuzenn.

    (2) Bezañ tost d'e chakot : être près de ses sous.

    ●(1982) PBLS 360. (Langoned) tost d'e zakod, tr. «près de sa poche (de ses sous).»

  • chakotad
    chakotad

    f. –où Pochée, contenu d'une poche.

    ●(1910) MAKE 4. eur chakotad mat a skoejou ganin.

  • chakous
    chakous

    adj. Grincheux.

    ●(1942) VALLsup 89a. Grincheux, tr. «T[régor] chakous.»

  • chal .1
    chal .1

    m.

    (1) Souci, inquiétude.

    ●(1854) MMM 130. oc'h en-em bermetti ar pec'het veniel eb chal ebet. ●248. pebes chal, pebes troublien. ●(1876) TDE.BF 85a. Chal, s. m., tr. «Inquiétude.»

    (2) Bezañ e chal gant udb., ub. : être en peine de, se soucier de qqc., qqn.

    ●(1867) MGK 144. N'em'ounn e chal gant poan, nag ivez gant stlabez. ●(1876) TDE.BF 85a. Beza e chal gant eunn den, tr. «être inquiet de quelqu'un.» ●(1894) BUZmornik 75. hag abaoue n'eo ket e chal gant netra all ebed. ●89. n'edo nemeur e chal gant ar relijion.

    ●(1934) FHAB 272. n'edont ket nemeur e chal gant ar pez a c'helle tremen e Paris.

    ►absol.

    ●(1884) BUZmorvan v. N'emaounn ket e chal : n'emaounn ket e poan.

    (3) [au négat.] Bezañ e chal da : ne pas avoir envie de, n'être pas disposé à.

    ●(1876) TDE.BF 85a. Beza e chal da ober, tr. «n'être pas disposé à faire une chose pénible, désagréable.»

    ●(1911) BUAZperrot 662. ne oue ket e chal d'he c'hemeret. ●(1913) FHAB Ebrel 100. n'oant ket e chal d'e zigemeret evit o roue. ●(1924) KANNgwital 263/196. ne oa tam bet e chal da lenn eul leor devot. ●(1928) FHAB Mezheven 214. Den ebet, etouez e gerent, n'edo e chal d'e gaout en e di. ●325. n'emaon ket e chal d'hen ober. ●(1953) BLBR 57/5. n'eo ket souez eta, ne vije ket Gwerok, e chal da rei e verc'h d'eur seurt den.

    (4) Bezañ e chal o : se soucier de.

    ●(1911) BUAZperrot 856. ne dleont ket beza e chal o klask gouzout ar pez a dleont respont.

    (5) [sujet : qqc.] Ober chal da ub. : causer du souci à qqn, soucier qqn.

    ●(1878) EKG II 142. An dra-ze ne rea ket kals a jal d'ar zoudarded.

    (6) Désir ardent, ardeur.

    ●(1931) VALL 35a. Ardeur ; fig., tr. «chal m.» ●209a. Désir, tr. «chal m.»

  • chal .2
    chal .2

    m.

    (1) (domaine maritime) Flux.

    ●(1744) L'Arm 160. Le flux, et le reflux, tr. «Er chale hag enn dichale.»

    ●(1838) OVD 175. er chale hac en dichale ag er mor.

    ●(1904) DBFV 35a. chal, m., tr. «flux.» ●(1934) BRUS 182. Le flux, tr. «er chal.»

    (2) sens fig. Foule, flot (de gens).

    ●(1943) DIHU 379/194. ur chal a dud e iè kuit ar er mézeu.

  • chal .3
    chal .3

    m. –ioù (habillement) Châle.

    ●(1931) VALL 107b. Châle, tr. «chal m. pl. iou.»

  • chal .4
    chal .4

    s. (argot des tailleurs vannetais) Lait. cf. jalez

    ●(1912) KZVr 415 - 10/03/12. Chal, tr. «lêz.»

  • chal-dichal
    chal-dichal

    m. (domaine maritime) Flux et reflux.

    ●(1931) VALL 309b. Flux et reflux, tr. «chal-dichal.»

  • chal-tapis
    chal-tapis

    m. (habillement) Châle.

    ●(1954) VAZA 32. «chal tapiz» Landreger war chouk ar merc'hed. ●(1965) KATR 23. da zelled hag eñ ne oa ket a-dreuz o «chal-tapiz». ●(1995) BRYV II 115. (Milizag) Memez ur chal-tapi he-doa on mamm.

  • chalamai
    chalamai

    m. Brouhaha.

    ●(1766) MM 733. a ma reant eur chalamai, tr. «et qu'ils faisaient une criaillerie.»

    ●(1899) MSLp xi 17 [108]. chalamaï, m. pl. ou «tintamarre, bruit confus et éclatant, sédition», Milin ms. Cette dernière forme, qui doit venir de *chalamari, rend vraisemblablement la parenté du mot alamali «tapage (fait par les oiseaux)», cité Gloss., 344.

    ●(1927) GERI.Ern 78. chalamaï m., tr. «Bruit confus, tapage, brouhaha.» ●(1931) VALL 84a. Brouhaha, tr. «chalamaï.»

  • chalamañ
    chalamañ

    interj. Onomatopée pour faire tourner les chevaux à droite.

    ●(1931) VALL 231b. Tourner à droite, tr. «chal-amañ ! (aux chevaux).»

  • chalamant
    chalamant

    m. Peine, chagrin.

    ●(1846) DGG 143. en ur moment a jalamand pe a zizesper ! ●(1876) TDE.BF 308a. Jalamañd, chalamañd, s. m., tr. «Chagrin, manque de patience.» ●(1890) MOA 162a. Chagrin (…). On dit aussi : chalamant, m.

    ●(1903) CDFi août-septembre. hag echu va zamm tro kuit a chalamant. (d'après KBSA 56). ●(1903) CDFi août-septembre. N'en deus tamm chalamant ebet evit-se. (d'après KBSA 60).

  • chalami
    chalami

    s. (musique) Chalemie, chalemelle.

    ●(1499) Ca 24a. Bombart et chalami tout vug (lire : vng) ibi vide. ●35b. Chalami. g. chalemel.

  • chalamiañ
    chalamiañ

    v. intr. (musique) Jouer du chalumeau.

    ●(1499) Ca 35b. Chalamiaff. g. chalameller.

  • chalamier
    chalamier

    m. –ion (musique) Joueur de chalumeau.

    ●(1499) Ca 35b. Chalamier. g. chalameleur.

  • chalañ / chaliñ
    chalañ / chaliñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) S'inquiéter.

    ●(1699) Har 22. jala, tr. «impatienter.»

    ●(1860) BAL 89. chali eneb ar brovidans.

    ●(1876) TDE.BF 85b. Chala, v. n., tr. «impatienter, s'impatienter.» ●Chala a ra, tr. «il est de mauvaise humeur, il s'impatiente.»

    ●(1925) BILZ 120. Erru an abardae. Izabel er gêr inouet he-unan a jale, nec'het.

    (2) Se lamenter.

    ●(1659) SCger 155a. iala, tr. «s'attrister.»

    ●(1924) BILZbubr 40/898. Darn all, tort a bep tu, kamm, jilgamm, penngamm, a jale, a huanade, a glemme, a derme gwasoc'h-gwaz an eil eget egile. ●(1925) BILZ 150. Eur martolod, Salver Jezuz ! a jale ar vamm.

    (3) fig.

    ●(1949) ENRO 300. N'he deus ket faziet avat : a-dreuz da cholori an emgann, e klev, splannoc'h-splannañ, trouz an dour o chalañ.

    II. V. tr. d. Chagriner, inquiéter.

    ●(1876) TDE.BF 85b. Chala, v. a., tr. «Chagriner, inquiéter.»

    III. V. pron. réfl. En em chalañ.

    (1) S'inquiéter.

    ●(1846) DGG 306. en em jali o songeal en amzer da zont. ●(1860) BAL 143. Eleac'h en em jali re, trugarecaomp Doue. ●(1878) EKG II 39. Dont a riz evelato d'en em jala. ●(1894) BUZmornik 223. E leac'h en em jala hag en em glemm.

    ●(1939) MGGD 23. ne oa ket troet kalz da en em chala.

    (2) En em chalañ gant ub. : s'inquiéter pour qqn.

    ●(1910) MAKE 111. an daou Gerdruilhen koz a oa o vont d'en em jala gantan.

    (3) En em chalañ gant udb. : s'inquiéter, se soucier de qqc.

    ●(1901) KANNgwital 1/2. en em jala, eun dra benag, gant kement a c'hoarvez. ●(1924) ZAMA 198. Nen em jale ket kennebeut na gant lousdoni an amzer, na gant hirder an hent.

  • chalant
    chalant

    m. Bac.

    ●(1744) L'Arm 24a. Bac, tr. «Chalantt.. ndétt. m.»

  • chalantiz
    chalantiz

    f.

    I.

    (1) Caresse(s).

    ●(18--) SAQ II 13. Ma reont mad ho deuz chalantiz, ma reont fall e tapont ar fouet.

    ●(1913) FHAB Gouere 237. Ar c'hi Fri du zoken a rea gwechall kement a chalantis dezan. ●(1923) KNOL 17. Hag ar yar a zelle outi, evel pa vije bet o c'hedal eur chalantis benag.

    (2) Ober chalantiz da : faire des caresses à, des démonstrations de tendresse.

    ●(1887) SRD 11. Kerkent ann daou gi donveet da ober chalantiz da Ronan.

    ●(1923) KANngalon Mae 407. paka Jezus oc'h ober chalantiz dezhan. ●(1923) KNOL 246. Gra chalantis hag allazig da verc'h ar roue. ●(1936) LVPR 59. En em gemerit ganto en eun doare, ma o devezo doujans evidoc'h pa reoc'h chalantiz d'ezo.

    (3) Dre chalantiz : en s'y prenant par la douceur.

    ●(1923) ADML 43. An neb (...) a c'helje dre jalantiz lakat an dud-se deuz he gostez.

    II. par ext.

    (1) Démonstration de tendresse.

    ●(1910) BUJA 12. nep a ziskuezo chalantis d'ar moumoun hen devezo affer ganen-me.

    (2) Geste d'amitié.

    ●(1906) KANngalon C'hwevrer 34. Ar Prior koz a zave guenan ; hag he venan a garie evel pa vijent ive euz he barrez, n'euz ket a jalantiz ha ne rea dez-ho.

  • chalavis
    chalavis

    voir salavis

  • chalbot
    chalbot

    m. Charroi.

    ●(1962) EGRH I 111. chalbot m., tr. « charroi. »

  • chalbotat
    chalbotat

    v. (transport)

    (1) V. tr. d. Charroyer.

    ●(1864) KLV 21. al limounnou karr war bere e chalbotomp torghennou douar ha mein...

    ►sens fig.

    ●(1929) FHAB C'hwevrer 55. eun dorgennad zouar hag a zo bet chalbotet gant an dour-beuz-se. (...) An dour-red a oa kement a gas gantan ma chalbotas an douar, ar vein, ar plant (…).

    (2) V. intr. Faire le métier de charretier.

    ●(1927) GERI.Ern 78. chalbotat v. n., tr. «faire le métier de charretier.»

  • chalboter
    chalboter

    m. –ion Charretier, charroyeur.

    ●(1907) PERS 232. eur chalboter gant he gar. ●(1909) MMEK 183. charneal kerkoulz hag ar chalboterien. ●(1915) MMED 278-279. eno oun charboter, hag e kasan marc'hadourez. ●(1927) GERI.Ern 78. chalboter, tr. «charretier, camioneur.»

  • chalboterezh
    chalboterezh

    m. Camionage.

    ●(1931) VALL 93a. Camionage, tr. «chalboterez m.»

  • chalchenn
    chalchenn

    voir chalkenn

  • chalchennad
    chalchennad

    voir chalkennad

  • chalenn
    chalenn

    voir chadenn

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...