Devri

Recherche 'cha...' : 401 mots trouvés

Page 8 : de chartin (351) à chavart (400) :
  • chartiñ
    chartiñ

    v. intr. Croupir.

    ●(1907) VBFV.fb 25a. croupir, tr. «chartein.» ●(1919) DBFVsup 12a. chartein, v. n., tr. «croupir.» ●(1927) GERI.Ern 79. chartein v. n., tr. «Croupir.»

  • chartous
    chartous

    adj. Hargneux.

    ●(1967) LIMO 06 janvier. un tam-ki Chartouz. ●Chartouz, hargneux.

  • chartouz
    chartouz

    m. –ed Chartreux.

    ●(1710) IN I 11. choum er solitud evel ar Charteuset pe an Ermitet. ●(1727) IN 11. choum er solitud evel ar Chartouset pe an Ermitet. ●(1732) GReg 155b. Chartreux, Religieux, tr. «chartous. p. chartoused.»

  • chartouzenn
    chartouzenn

    f. Chartreuse (liqueur).

    ●(1931) VALL 113b. Chartreuse liqueur, tr. «chartouzenn f.»

  • chartouzi
    chartouzi

    m. –où Chartreuse.

    ●(1732) GReg 155b. Chartreuse, maison de chartreux, tr. «chartouzy. p. chartouzyou.»

  • chartouziad
    chartouziad

    m. Chartreux.

    ●(1931) VALL 113b. Chartreux, tr. «chartouziad.»

  • chartr
    chartr

    s. Chartre.

    ●(1499) Ca 36a. Chartr. g. chartre.

  • Chartreuz
    Chartreuz

    m. –ed (religion) Chartreux.

    ●(1868) FHB 191/273a. en em denna en eur gouent chartreuzed. ●(1882) BAR 216. urz ar Chartreuzed.

    ●(1904) DBFV 36b. chartruz, m. pl. ed, tr. «chartreux.» ●(1918) LZBt Gouere 29. Bean 'zo ive Litersianed, Chartreuzed, Dominikaned, Fransiskaned ha Jezuited.

  • chas .1
    chas .1

    m. –où

    (1) Cercueil.

    ●(1499) Ca 36a. Chas. g. chasse.

    ●(1744) L'Arm 30b. Biere, cercueil, tr. «Chass.. seu. m.» ●(1787) BI 198. A p'ou douai toullet assèss, ha ma houent arriuë guet er chasse. ●(17--) TE 369. ean e douchas doh er chass.

    ●(1829) CNG 52. Me gleu forgein me chas. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 119. ur vaguik péhani e chervigeas de châs.

    ●(1904) DBFV 36b. chas, chèch, cherch, s., tr. «bière, chasse, cercueil.» ●(1907) BSPD I 258. é oé déjà er horv ér chas.

    (2) Carquois.

    ●(1499) Ca 36a. Chas an saezou. chasse a flaiches.

  • chas .2
    chas .2

    m. (marine) Chasse.

    ●(1904) DBFV 35a. chach, m., tr. «chasse, en t. de marine.»

  • chas .3
    chas .3

    plur.

    I.

    (1) Chiens.

    ●(1576) Cath p. 23. o corphou taulet dan chacç da dibry, tr. «leurs corps jetés aux chiens à manger.» ●(1612) Cnf 37a. chacc drouc.

    ●(1838) OVD 72. er chas e zaibre er berhonneu bara e gouéhe édan taul ou mistr. ●(1838-1866) PRO.tj 173. Gant ar chass eo diframet.

    ●(1902) PIGO I 207. eur bagad chas em euz deuz ar re vraoan. ●(1927) GERI.Ern 79. Chas pl., tr. «Chiens.»

    (2) Bugul-chas : valet de chiens.

    ●(1931) DIHU 245/362. Er bugul-chas e zigoubl buan chas divent ha niverus er van.

    (3) péjor. Chas ar vourc'h : enfants du bourg (opposés à ceux de la campagne).

    ●(2005) SEBEJ 155. (Ar Yeuc'h) les enfants du bourg, chas ar vorc'h, les chiens du bourg, nous appelait-on.

    II. Blasons populaires.

    (1) Chas (an Intel) : les chiens (d’Étel). Voir aussi penn-sardin.

    ●(1911) DIHU 70/240. Ha ré en Intel chas ! Nen dé ket ker braù!... ●(1947) BRMO 31. ceux [= habitants] d'Etel, Chas (chiens) ou Penneu Sardrin (têtes de sardines).

    (2) Bordelerien evel chas (surnom des habitants de Guerlesquin).

    ●(1878) SVE 964. Gwerliskiniz, a ras da ras, / Bordelerien evel chass; / Ar chass ez a d'ann ofern-bred / Ha Gwerlikiniz n'eont ket.

    (3) Chas du (ag) ar Vouster (surnom des habitants de Moutoirac).

    ●(1911) DIHU 73/283. Chas du er Voustoér e zou anaùet. ●(1912) PBHV 157. Chas du ag er Voustoér. ●(1947) BRMO 32. ceux [= habitants] de Moustoir-Ac, Chas Du (chiens noirs).

    (4) Chas Kerborzh (surnom des habitants de Kerbors).

    ●(2005) HYZH 244/37. Chas Kerborzh.

    (5) Chas (Neizin) : les chiens (de Naizin). Voir aussi paotr-ruz.

    ●(1911) DIHU 72/272. Lapoused kaill int é Nein. Pautred ru ha Chas é hrér anehé. ●(1947) BRMO 32. ceux [= habitants] de Naizin, Chas (chiens) ou Pautred ru (gars rouges).

    (6) Chas ruz (surnom des habitants du Moustoir-Remungol). Cf. kailhaj, merc'h & touerez / touierez.

    ●(1911) DIHU 73/283. Ér Voustoer-Remengol é hes kaillaj, merhed ru, chas ru. Touierézed e rhér hoah a verhed er barréz-sé.

    (7) Chas Sant-Maloù (surnom des Malouins ?).

    ●(1647) Am 416. Oll chaçç Sant Malou à bleizy Daoulas.

    III.

    (1) Bezañ diwar chas ar vro : être originaire du même pays.

    ●(1981) ANTR 40 (L) *Tad Medar. Med, sur oun, n'eo ked diwar chas ar vro. ●(1986) PTGN 21 (L) *Tad Medar. Med er porziou-mor e kaver tud a bep ouenn hag a bep bro, ne vezont ket toud diwar chas ar vro kredabl !

    (2) Stagañ e chas gant delioù kaol :

    ●(1972) SKVT I 100 (Ki) Y. Drezen. «Eizh realad chokolad, krouadurien !» a c'hoarzhe Chann an Draouleg, gounezet evit mat gant an drantiz. «Ne stagit ket ho chas gant delioù kaol »

    (3) Stagañ e chas gant silzig :

    ●(1949) KROB 11/10 (L) *Ab Sulio. Ha neuze, daoust penaos bennak n'eo ket bet morse ar c'hiz, e Kervrugeg, da staga ar chas gant chapeledou silzig, e rankan lavaret deoc'h n'eo ket ar boued eo a ra ar muiañ diouer d'ar chatal, hag ar bevañs da dud an tiegez bras ha pinvidik-se, ha ne ra, feiz a varichal ! ●(1949) KROB 20/28 (L) *Ab Sulio. N'eo ket en abeg ma kasan da stal da stalig eo da vihana ! Setu aze eun dra ha ne c'heller ket tamall din, rak n'emaout ket hep gouzout n'emañ ket ar c'hiz ganen da staga va chas gant silzig !

    (4) Prenañ stripoù digant chas ar gigerien : voir stripoù.

    (5) Touiñ Doue evel un diloster chas : voir Doue.

  • chas-paourerion
    chas-paourerion

    m. Chasse-gueux.

    ●(1744) L'Arm 54b. Chasse-coquins ou chasse-gueux, tr. «Chache-peurerion. m.»

    ●(1904) DBFV 35a. chach-peurerion, m., tr. «chasse-coquin, chasse-gueux (bedeau, suisse), (l'A.).»

  • chasañ
    chasañ

    v. intr. = (?) sachañ (?).

    ●(1929) KANNgwital 321/317. Petra zo talvoudusoc'h d'eun den yaouank eget gouzout kass en dro al labour a zo da ober en eun tiegez ? Evit kement-se eo red dezhan peurliessa poania kals hag hirr amzer, chassa mat var e spered, pleustri dalc'h mat ha goulen aliez soken kuzul digant an dud en oad.

  • chase
    chase

    m. –où

    I.

    (1) Chasse.

    ●(1633) Nom 175a. Venabulum : voûge, espiu de chasse : impiot an chasse.

    ●(1732) GReg 155b-156a. Chasse, poursuite de bêtes courantes & gibier, tr. «en Corn[ouaille] et Tre[gor] on dit chaçze. p. chaçzëou.»

    ●(1838) CGK 9. Bremâ ne rân quen chaçze / Mert dar c'hoënn deus va guele. ●(1866) SEV 96. peinta eur chase. ●(1878) EKG II 26. Ne ket da ziliaoua eo ez an ; d'ar chase, avad, ne lavaran ket. ●(1883) IMP 24. D'ar chasse ez eomp on daou : pep tra ganeomp 'so par.

    (2) Tro-chase : partie de chasse.

    ●(1907) PERS 236. me rai eun dro chasse. ●(1909) KTLR 46. oc'h ober eun dro jasse. ●249. great eun dro jase e koajou ar palez. ●(1915) HBPR 96. an dro jase.

    (3) Abadenn chase : partie de chasse.

    ●(1926) FHAB Kerzu 462. o vont d'ober abadennou chase.

    (4) Ki-chase : chien de chasse.

    ●(1878) EKG II 26. Dioc'h he harz, hennez a zo eur c'hi chase.

    II. (jeu de paume) Endroit où tombe la balle.

    ●(1633) Nom 195a. Factor : celuy qui marque la chasse : an hiny pehiny á mercq chassè an hoary.

  • chaseadenn
    chaseadenn

    f. –où Partie de chasse.

    ●(1981) ANTR 133. ober eur jaseadenn, eun abadenn jaseal.

  • chaseal / chaseiñ
    chaseal / chaseiñ

    v. tr. d.

    (1) Chasser.

    ●(1659) SCger 23a. chasser aux bestes, tr. «chasseal lonèt.» ●(1732) GReg 156a. Chasser, poursuivre du gibier, tr. «chaçzeal. pr. chaçzeet.»

    ●(1878) EKG II 26. Da chaseal tud, enebourien ar Republik.

    ●(1915) HBPR 93. chaseal ar veleien (...) evel ma ra ar chaseour ar gedon.

    ►absol.

    ●(1612) Cnf.epist 22. monet da (…) chasceal. ●(1612) Cnf 30a. Lessel da cleuet offeren da sul (...) eguit monet da chasseal so pechet. ●(1633) Nom 30a-b. Canis venaticus, Galicus : leurier, chien de chasse, ou de venerie : leufran quy da chasseal.

    ●(1710) IN I 116. o vont da chasseal.

    ●(1910) MAKE 37. o vont da chaseal. ●(1911) BUAZperrot 132. e blijadur oa beza o chaseal.

    (2) Repousser.

    ●(1621) Mc 7. pe quement bennac en be y chaceet pell diouziff. ●29. pan tacher do chaceiff ez quement ha maz galler.

    (3) Chasser, faire partir, sortir.

    ●(1650) Nlou 81. Don chasseal, à sal an impala ezr (lire : impalaezr), tr. «pour nous chasser du palais de l'empereur.» ●458. Neuse ves an placc, dy grac (lire : dygrac) viont cacet, / Pell cre chacceet, tr. «alors ils furent renvoyés sans pitié, / chassés très loin.» ●479. pell cre en hoz chaceat, tr. «on les chassa très loin.»

    ●(1659) SCger 23a. chasser hors de la Ville, tr. «chasseal emes ar guer.»

  • chaseer / chaseour
    chaseer / chaseour

    m. –ion Chasseur.

    ●(1710) IN I 115. an trein eus ar chasseurien. ●315. ur chasseur o touguen ur glujar var e zorn. ●(1727) IN 115. an trein eus ar chasseeurien. ●(1727) HB 383. Achappet e hon ene o dilarc'h evel ma c'hachap ul labouz a zilarc'h ar chasseuryen. ●(1732) GReg 156a. Chasseur, tr. «chaçzeèr. chaçzeour. p. chaçzæryen.»

    ●(1838-1866) PRO.tj 174. Clëo, chasséer, / Ar c'horn sclentin. ●187. Demp, chasseouryen. ●(1878) EKG II 126. evel ma tiskar ar chaseer ar vran-louet.

    ●(1907) FHAB Kerzu 294. eb chacha varnho daoulagad ar chasseour. ●(1915) HBPR 93. chaseal ar veleien (...) evel ma ra ar chaseour ar gedon.

    ►[empl. comme épith.]

    ●(1866) FHB 72/160a. Ar sparfel ha meur a labous chasseer all.

  • chaseiñ
    chaseiñ

    voir chaseal

  • chaseour
    chaseour

    voir chaseer

  • chasgeu
    chasgeu

    m. (religion) Suisse d'église.

    ●(1954) VAZA 52. pell'zo n'eus na bedell na chasgeu en iliz-veur Landreger.

  • chasiñ
    chasiñ

    v. tr. d.

    (1) Chasser.

    ●(c.1718) CHal.ms i. chasser ou aller a la chasse des perdrix, tr. «monnet de chassein clugeri.»

    (2) Exiler, expulser.

    ●(c.1718) CHal.ms i. exiler, tr. «chassein, taulein er mes ac er urou diuroëin exilein.»

    ●(1904) DBFV 36b. chasein, tr. «expulser (Ch. ms.).»

    (3) Donner la chasse (à un vaisseau).

    ●(1904) DBFV 35a. chachein, v. a., tr. «donner la chasse à (un vaisseau).»

  • chasplouz .1
    chasplouz .1

    coll. (entomologie) Chenilles.

    ●(1856) VNA 27. des Chenilles, tr. «chasplouz.»

  • chasplouz .2
    chasplouz .2

    s. –ed (entomologie) Chenille.

    ●(1933) ALBR 36. Ar penglaou a lonk, en eun de, ouspenn 1.500 chapelouz bihan ha bras.

  • chasplouzenn
    chasplouzenn

    f. chasplouzed (entomologie) Chenille.

    ●(1723) CHal 32. Chacheplousen, chacheplousét tr. «chenille.» ●(1732) GReg 161a. Chenille, insecte venimeux, tr. «Van[netois] chacheplousen. p. chachploused.»

    ●(1904) DBFV 36b. chasplouzen, chazeplouzen, chacheplouzen, f. pl. chasplouz, chasplouzed, tr. «chenille.» ●(1927) GERI.Ern 450. pelouzenn, chachplouzenn V[annetais] f. pl. –zed, tr. «chenille.» ●(1931) VALL 117. Chenille, tr. «V[annetais] chasplouzenn f.»

  • chast
    chast

    adj.

    (1) Attr./Épith. Chaste.

    ●(1621) Mc 69. vn corff chast.

    ●(1659) SCger 23a. chaste, tr. «chast.»

    (2) Adv. Chastement.

    ●(1612) Cnf 22. an guir Christenyen ho deues em seruiget eus an iun, eguit beuaff chast.

  • chasted
    chasted

    f. Chasteté.

    ●(1499) Ca 36a. Chastdet. g. chastete. ●(c.1500) Cb 36a. castete. b. chastet.

  • chastete
    chastete

    f. Chasteté.

    ●(1659) SCger 23a. chasteté, tr. «chasteté.» ●(1727) IN 352. quittat he jastete. ●(1710) IN I 352. d'en em destina d'ar chastete.

  • chastre
    chastre

    m. –où

    (1) Kaout, kemer chastre : s'embarrasser.

    ●(1905) KANngalon Du 532. Nag a jastre (…) a vez kemeret evit kaout eun neubeudik eazamant. ●(1907) PERS 192. o velet he gerent o kaout kement a jastre abalamour d'ezhan.

    (2) Travail, embarras.

    ●(1911) BUAZperrot 802. pegement a jastre o deus bet bugale sant Felix evit destum, a zor da zor, kement gwenneg o deus bet ezom. ●(1916) KZVr 160 - 26/03/16. Chastre, tr. «embarras, encombrement.» ●Eun den klanv a zo chastre gantan, Loeiz ar Floc'h.

    (3) Attention, soin.

    ●(1923) ADML 38. tad ebed na ziskwezaz muioc'h a jastre gant he vugel.

    (4) (religion) Chastre ar bed : vie des gens du monde, du siècle.

    ●(1935) ADBr xlii 3&4/418. Enem beur-ro da zoue, / Pêll dioc'h chastre ar bed.

    (5) Embarras, ennui, désagrément.

    ●(1919) FHAB Gwengolo 79. daoust d'ar jastreou. ●(1923) ADML 39. eb na deuffe nag enkrez na jastre ebed, da zigass koumoul var ho zal. ●(1942) FHAB Mae/Mezheven 153. ar chastreou pemdeziek.

  • chastreañ
    chastreañ

    v. tr. d. Embarrasser.

    ●(1931) VALL 247b. Embarrasser, tr. «chastrea.»

  • chastreüs
    chastreüs

    adj.

    (1) Embarrassant, encombrant.

    ●(1916) KZVr 160 - 26/03/16. Chastreüs, tr. «embarrassant, encombrant, Loeiz ar Floc'h.»

    (2) Qui occasionne de l'embarras, des difficultés.

    ●(1943) VKST Gouere-Eost 310. Beza maer a zo deuet da veza (...) Eur garg chastreus. ●(1949) KROB 9/4. Evit ar c'hristen-ze, ar zul n'eo ket eun devez chastreüs eo, met eun devez a joa.

  • chat .1
    chat .1

    s. & interj.

    (1) S. Petit grappin.

    ●(1977) PBDZ 126. (Douarnenez) chat, tr. «petit grappin (français de marine : chatte).»

    (2) Interj. Onomatopée pour chasser les chats.

    ●(1908) PIGO II 49. Ar c'hig war an dôl... Chad ! Porc'hel, mar 'm e krog ennoc'h !... ●(1925) SFKH 11. Sant Kadeu e gemeras ur sah hag ur hah abarh. Doh er guelet é tonet d'er havet, en diaul e hoarhe : é ma er sant d'ein,» e chonjé ean, meit Kadeu e zigor é sah, er fram ér méz hag arauk : «Chat ! Chat !» chetu paset ar hétan ar er pont. ●(1942) VALLsup 43b. Cri pour chasser le chat, tr. «chat !»

  • chat .2
    chat .2

    s. Ober chat.

    I. (en plt d'une arme)

    (1) Faire long feu.

    ●(1915) HBPR 241. Le Moine a vizas diou veach, mez diou veach he fusuil a reaz chat.

    (2) Interj. Onomatopée d'une arme qui fait long feu.

    ●(18--) MILg 234. Enn noz ataket ti eunn den / E kemer eur bistolen / Chat : stouet (sic) eo toul ann oaled / Hen distouva eta 'zo red.

    II. sens fig.

    (1) Ne pas atteindre son but.

    ●(1958) BAHE 15/20. anez gwelout o labour oc'h ober chat !

    (2) Louper, rater son coup.

    ●(1968) BAHE 56/10. Risklet-bras ez eo Nozveilh-Fask, zoken ma vez aotreet hec'h ober deiz Sadorn-Fask da 9 eur-noz d'ober chat.

  • chatal
    chatal

    plur. –ed, –où

    I. (agriculture)

    (1) Bétail.

    ●(14--) Jer.ms 66. Ha nep a duy extraneall / Hep ma quemyat eguyt chatall / Ez gourchemennaff am havall / Squegaff e pen cren en leall., tr. « Et quiconque viendra (?) de l’extérieur (?) / Sans mon autorisation, pour (prendre) du bétail, / J’ordonne, il me semble, /De lui trancher la tête, net, tout droit ». ●(1499) Ca 16b. Bagat chatal g. tropel de grosses bestes ou de brebiz. ●28b. Buguel an chatal. gal. pastour des bestes. ●36b. Chatal. g. daumaille. ●(1557) B I 713. An moch hann con hann leonet / Hann chatal hann aneualet, tr. «Les pourceaux, les chiens et les lions, et toutes sortes d'animaux.» ●(1575) M 1003-1004. Chatal é amesec, tr. «Du bétail de son voisin.» ●(1580) G 182-183. non neus doñ grat na mat na ty, / Douar na chatal nac aly, tr. «nous n'avons à notre disposition ni bien ni maison, / Terre ni bétail, ni conseil.»

    ●(1659) SCger 7a. animal, tr. «chatal p. ou.» ●136a. chatal, tr. «les bestes.» ●(1732) GReg 4a. Abbreuver, tr. «Doura ar chatal.» ●37b. Les animaux domestiques, tant chevaux, toutes bêtes de somme, brebis, pourceaux, que bêtes à cornes, tr. «ar chantal. ar chatal. ar chatalou. Van[netois] er chetal.» ●(1744) L'Arm 29b. Bétail, tr. «Chétale. m.» ●(1790) MG 55. a balamor teoh é néein hac é spiein doh me chetal.

    ●(1857) CBF 94. ar chatal hag an anevaled all. ●(1877) BSA 21. he vanden jatal. ●(1883) IMP 84. Penaos, mab, va chatal a ne ket da rë ? ●(1889) ISV 345. picoliou chatal.

    ●(1904) DBFV 37b. chetal, m., tr. «bétail, troupeaux.» ●(1906) KANNgwital 40/316. parea ar chatal (...) zo re dano ho c'horf. ●(1920) AMJV 52. ar chatal a gav atao peadra da garga ho c'hov. ●(1922) FHAB Here 317. ar chatal kez a oa truezus o stad.

    ►[empl. avec la terminaison plur. –où]

    ●(1868) FHB 166/79. Evelse ar chatalou so treud, hag ive ar chatal treud so fall varnezho, epad ma talc'h ker ar chatal lard.

    ●(1913) KANNgwital 127/287. Evesaad ouz ar chatalou. ●(1928) KANNgwital 302/123. Dre boania kalz vardro hor chatalou. ●(1962) EGRH I 112. chataloù, tr. « bandes de bestiaux. »

    (2) Chatal lart : animaux de boucherie.

    ●(1868) FHB 167/87. eur C'honcours evit ar chatal lard.

    ●(1922) IATA 5. ne gaver den da brena ar chatal lard.

    (3) Chatal bras : gros bétail.

    ●(14--) N 1214. Hon chatal bras aioa gloaset, tr. «Notre grand bétail avait péri.»

    ●(1867) FHB 118/107b. hon denved hag hor chatal braz.

    (4) Penn-chatal : tête de bétail.

    ●(1867) MGK 9. evel eur penn-chatal. ●88. ezen, pennou-chatal.

    ●(1932) KWLB 5. gwerza pe brena eur penn-chatal.

    II. sens fig. péjor. (en plt de qqn)

    A.

    (1) Vauriens.

    ●(1910) ISBR 289. el lézenneu en devoé saùet get harp er chetal. ●(1919) BSUF 6. Chetu rah er chetal é hoarhein, é skrignal, hag é rein tauleu troed d'où hansort eit gobér dehou seùel. ●(1974) LIMO 04 mai. ur vandenn gagnaj ha chetaled.

    (2) La majorité des gens.

    ●(1932) BRTG 1. Men dén ne havalè ket doh lod bras er chetal.

    (3) Chatal mut : bêtes brutes, hommes dénués de sensibilité.

    ●(1580) G 645. Chatal mut a yunas try dez, tr. «Les troupeaux sans paroles jeûnèrent trois jours.»

    ●(c.1680) NG 165. Er chetal mut en deueh-sé / A ray bruit bras eué ; / hac e larain : «Goueh dim eué, / Pe guemersam biscoueh buhé !».

    ●(1877) EKG I 181. Da dud hag a gemer Breiziz evel chatal mud ?

    ●(1908) FHAB Eost 228. Lakât an den e renk ar chatal mud, setu aze ho mennoz.

    B. Chatal kornek.

    (1) Cocus.

    ●(1647) Am 705. Sellit an histor an chatal cornecq, / Goude caezr prezec a va daou plecqua. / Hez eo cacet gate cuit va grecq : / Lesset tavantecq goude va ruequa, tr. «Voyez l'histoire des bêtes à cornes. / Après (avoir) bellement parlé et m'avoir plié en deux, / Ils ont enlevé ma femme : / (ils m'ont) laissé misérable après m'avoir rompu.»

    (2) Imbéciles.

    ●(18--) MILg 241. na ziskuezit eviziken / d'ho pugale nep lizeren, / grit anez-ho chatal kornek (d'après Gwerin n° 2).

  • chatal-korn
    chatal-korn

    plur.

    (1) Bêtes à cornes.

    ●(1867) FHB 139/280b. o tioual va chatal corn ! ●(18--) PDO 4. ar c'hlenvet var hor chatal korn. ●(1889) SFA 262. var ar chatal-korn, ar c'hezek hag an denved.

    ●(1922) KANNgwital 234/379. ar chatal korn. ●(1949) KROB 10/11. ar jatal-korn, a zo anezo dek pe zaouzek gant al leueou bihan hag ar c'hole.

    (2) sens fig., péjor. Cocus.

    ●(17--) SE 2. neus quet a chatal corn ? em'éguile dizi / pa vezo deuet yoén ho guellot, emizi.

  • chatalañ
    chatalañ

    v. intr. Agir en bête, brutalement.

    ●(1759) MLcelt 305a. Chatala, tr. «agir en bête, agir brutalement.»

  • chatalat
    chatalat

    v.

    (1) V. intr. Garder les troupeaux.

    ●(1927) GERI.Ern 79. chatalat, tr. «garder les troupeaux.»

    (2) V. tr. d. Chatalat ur park : disposer un champ pour le bétail.

    ●(1931) VALL 65a. disposer (un champ) pour le bétail, tr. «chatalat (eur park).»

  • chatalegezh
    chatalegezh

    f. Bestialité.

    ●(1927) GERI.Ern 79. chatalegez f., tr. «bestialité.»

  • chatalek
    chatalek

    adj. Bestial, brutal.

    ●(1927) GERI.Ern 79. chatalek, tr. «bestial.» ●(1931) VALL 86a. Brutal, tr. «chatalek.»

  • chataler
    chataler

    m. –ion Gardien de bétail.

    ●(1759) MLcelt 305a. Chataler, tr. «un gardeur de vache, un brutal. B. il paroit par Chatal, dont il est formé, qu'il a dû signifier tout gardeur de bêtes.»

  • chatalerezh
    chatalerezh

    m.

    (1) Élevage de bétail.

    ●(1907) BOBL 08 juin 141/1b. Ar chatallerez a zo dister en leac'hchennou rag neuz ket a voued. ●(1929) FHAB C'hwevrer 52. Mat e vije, en hor bro, ober nebeutoc'h a winiz ha muioc'h a chatalerez. ●(1949) KROB 10/13. ar jatalerez eo ar binvidigez vrasa. ●(1973) KOBL 195. (Plougerne) Bremañ ez eus muioc'h a jatallerezh.

    (2) Relations sexuelles entre animaux ou avec des animaux.

    ●(1732) GReg 91a. Bestialite, action de bête, ou, avec quelque bête, tr. «chatalérez.»

    ●(1847) BDJ 232. Loëniach, chatalerez, ha pep-tra holl mezus.

    (3) Brutalité.

    ●(1659) SCger 18a. brutalité, tr. «chatalerez.»

  • chatalet
    chatalet

    adj. Abruti.

    ●(1957) BAHE 12/18. N'eo ket da lavarout e c'hellfe an holl kompren : bez' ez eus tud chatalet.

  • chatelen
    chatelen

    m. –ed Châtelain.

    ●(1499) Ca 36b. Chatelen. g. chastelain.

  • chati
    chati

    s.

    (1) (?) Chute (?).

    ●(1959) BRUD 7/30. Chati e vije bet, kredabl braz, nemed divechi a reent, war-bouez beza binichet hag eva dour. ●31. Chati. – kaoud eul lamm.

    (2) Kaout chati gant ub. : (?) être inquiet au sujet de qqn (?).

    ●(1919) TOBB 12. chati em oa gant va c'hreg. ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 349. (Kleder) Chati, poan, diaezamant. «chati am eus gantan».

    (3) Kemer chati : s'inquiéter.

    ●(1942) HERV 50. Eun tamm re abred eo kemer chati adal bremañ.

  • chatiañ
    chatiañ

    v. tr. d. [au passif] Gêner, donner des difficultés.

    ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 349. (Kleder) Chati, chatia, poan, diaezamant. «chati am eus gantan. chatiet oun bet gant va gar fall.»

  • chatiñ
    chatiñ

    v. intr. Verbe pour chasser les chats.

    ●(1934) MAAZ 50. «Chatet pelloh, sapré lon vil ! (…) Chatet e laran deoh !»

  • chatoned
    chatoned

    adj. Distiques de Denys Caton (cf. Disticha Catonis). Voir chatoneder

    ●(1499) Ca 36b. Chatonet .g. chaton .l. hic catho/onis Jñ cathonicus/ca/cum .g. qui ensuit la doctrine de chaton Jdē hic et hec cathonista/ste. ●(c.1500) Cb 39a. Chatonet. g. chaton. l. hic chato. onis. Inde cathonicus. ca. cum. g. qui ensuit la doctrine de chaton. ●(1521) Cc 56a. Chatonet .g. chaton .l. hic catho/is Jñ cathonicus/a/um : et hic et hec cathonista ste .b. chatouneder.

  • chatoneder
    chatoneder

    m. Disciple de Denys Caton. cf. chatoned

    ●(1521) Cc 56a. et hic et hec cathonista ste .b. chatouneder.

  • chatonet
    chatonet

    = (?).

    ●(c.1500) Cb 39a. Chatonet. g. chaton. l. hic chato. onis. Inde cathonicus. ca. cum. g. qui ensuit la doctrine de chaton.

  • chav
    chav

    voir chao

  • chavart
    chavart

    adj. (pathologie animale ; en plt d'un cheval) Qui a le javart.

    ●(1890) MOA 194b. Cheval qui a des crevasses aux boulets, tr. «marc'h chavard.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...