Devri

Recherche 'cha...' : 401 mots trouvés

Page 3 : de chaler (101) à chalvant (150) :
  • chaler
    chaler

    m. –ion Importun.

    ●(1907) BOBL 30 novembre 166/2f. paotred (…) droug enno, a douaz diskar ar jaler-ze.

  • chalet .1
    chalet .1

    adj. Bout chalet a/da : tenir à.

    ●(1934) BRUS 138. Je n’y tiens pas, tr. «nen don ket jalet anehon.» ●(1957) BRUD 1/105. Enkrezet muioh-mui, e lammis kerkent e toull-karr an Atilou, eur park da Ber Rannou, ma breur-kaer, rag ne oan ket chalet da jom war ar garront e-keid ma yaje e-biou ar bagad iskiz a deue war-zu ennon.

  • chalet .2
    chalet .2

    voir chanet

  • chalevari
    chalevari

    m. Charivari. cf. jilivari

    ●(1899) MSLp xi 17 [108]. julori, chariuari «charivari» Châl. ms. gilivary, jolory Gr., pet[it] tréc[orois] chalvari, jalvari (Rev. Celt. XI 362, 363), à Pédernec chalavari, etc., Gloss. 344.

    ●(1908) PIGO II 171. petra lavarfec'h, ma vefe gret fenoz eun tam jalevari ?

  • chalfestr
    chalfestr

    m. –où Chevalet du plain de tanneur.

    ●(1744) L'Arm 290a. Plein, de taneur (…) Chevalet, tr. «Chalfestre.. streu. m. V. Plain.»

    ●(1904) DBFV 35b. chalfestr, m. pl. eu, tr. «plain, chevalet (l'A.).»

  • chalfod
    chalfod

    voir chafod

  • chaliñ
    chaliñ

    voir chalañ

  • chalkañ / chalkat
    chalkañ / chalkat

    v. cf. chaokat

    (1) V. tr. d. Mâcher.

    ●(1972) SKVT I 75. chalkañ o merenn-vihan.

    (2) V. intr. Chalkañ goullo : n'avoir rien à manger.

    ●(1936) IVGA 194. tud Pont-'n-Abad aet skuiz o chalkat goullo.

  • chalkat
    chalkat

    voir chalkañ

  • chalkenn / chalchenn
    chalkenn / chalchenn

    f. –où Lèche, tranche mince. cf. jelkenn

    ●(1904) DBFV 35b. chalchen, f. pl. –nneu, tr. «lèche, tranche mince.»

  • chalkennad / chalchennad
    chalkennad / chalchennad

    f. –où Caillot.

    ●(1904) DBFV 35b. chalchennad, f. pl. eu, tr. «grumeau (de sang).»

  • chalket
    chalket

    adj. (Sang) coagulé.

    ●(1792) CAg 62. Jesus goleit à oaid chalquet.

    ●(c.1802-1825) APS 96. goleit a scop hac a oaid chalquet... ●(1835) CAg 81. Nameit scop ha goéd chalquet. ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 149. Goleit é hoah a hoaid chalquet.

  • chalkiñ
    chalkiñ

    v.

    I. V. tr. d. (en plt de la pluie, du vent) Durcir (le sol).

    ●(c.1718) CHal.ms i. quelques uns se seruent de chalcein pour signifier que la terre est battue et endurcie par le uent et la pluye, chalcet é en doüar, guet en aüel guet er c'hlaü.

    ●(1904) DBFV 35b. chalchein, chalkein, chalsein, v. a., tr. «endurcir.» ●(1927) GERI.Ern 78. chalchein, chalkein V[annetais] v. a., tr. «Endurcir.»

    II. V. intr.

    (1) Se durcir.

    ●(1904) DBFV 35b. chalchein, chalkein, chalsein, v. n., tr. «s'endurcir.»

    (2) Se coaguler.

    ●(1904) DBFV 35b. chalchein, chalkein, chalsein, v. n., tr. «se coaguler.» ●(1927) GERI.Ern 78. chalchein, chalkein V[annetais] v. a., tr. «se coaguler.»

  • chalm .1
    chalm .1

    coll. (botanique) Charmes.

    ●(1904) DBFV 35b. chalmen, f. pl. chalm, tr. «charme, arbre.» ●(1934) BRUS 259. Un charme, tr. «ur chalmen, f., pl. chalm.»

  • chalm .2
    chalm .2

    m. –où Charme, enchantement. cf. charmantiz

    ●(1710) IN I 380. ma zeo ur chalm hac un dudi e glevet o cana. ●(1732) GReg 153b. Charme, enchantement, tr. «Chalm. p. chalmou.» ●398b. Fascination, charme qui empêche que l'on ne voit les choses telles qu'elles sont, tr. «Chalm.» ●(17--) VO 29. er chalm trompus ag er béd.

    ●(1839) BESquil 482. ancoéhat ol pligeadurieu ha chalmeu er bed trompus.

    ●(1904) DBFV 35b. chalm, m. pl. eu, tr. «charme, enchantement.»

  • chalmant
    chalmant

    adj. Charmant. cf. charmantiz

    ●(1727) HB 180. Jesus ; hemâ eo ar guer chalmant ! / A-draou so ennâ comprenet ! ●(1732) GReg 153b. Charmant, tr. «Chalmant.»

  • chalmeg
    chalmeg

    f. –i Charmoie, plantation de charmes.

    ●(1904) DBFV 35b. chalmeg, f. pl. i, eu, tr. «charmoie.»

  • chalmenn
    chalmenn

    f. –ed, chalm (botanique) Charme.

    ●(1904) DBFV 35b. chalmen, f. pl. chalm, tr. «charme, arbre.» ●(1934) BRUS 259. Un charme, tr. «ur chalmen, f., pl. chalm.»

  • chalmer
    chalmer

    m. –ion

    (1) Charmeur, enchanteur, sorcier.

    ●(1710) IN I 258. ar vouez eus ar chalmeur pe ar sorseur-se pehini a fell dezàn e sorci hac e chalmi gant finessa. ●(1732) GReg 153b. Charmeur, sorcier, tr. «Chalmer. p. chalméryen.»

    ●(1904) DBFV 35b. chalmour, charmour, m. pl. ion, tr. «charmeur, sorcier.»

    (2) Chalmer naeron : charmeur de serpents.

    ●(1941) ARVR 11/3a. dañserien, chalmerien naered.

  • chalmet
    chalmet

    adj.

    (1) Ensorcelé.

    ●(1732) GReg 51a. Armes enchantées, tr. «Armou chalmet.»

    (2) Charmé, séduit.

    ●(17--) TE 22. en Egyptiénnèt chalmét a vrahuité Sara, e gonzas anehi de Pharaon.

  • chalmiñ
    chalmiñ

    v. tr. d.

    (1) Charmer, enchanter, ensorceller.

    ●(1710) IN I 258. ar vouez eus ar chalmeur pe ar sorseur-se pehini a fell dezàn e sorci hac e chalmi gant finessa. ●(c.1718) CHal.ms i. Enchanter, tr. «charmein, chalmein bohemein Ing [= Mr d'Inguiniel].» ●(1732) GReg 153b. Charmer, enchanter, tr. «Chalmi. chalma. ppr. chalmet.» ●398b. Faciner, faire paroître les objets autres qu'ils ne sont, tr. «Chalmi an daoulagad.» ●(1767) ISpour 130. chalmein haquebudeu. ●(1790) Ismar 169. chalmein haquebuteu. ●(1790) MG 337. certæn tud péré e avoué, ha memb e hum vantt, é passant dré er cheminal eit monèt d'er sabat, é sàuant drès er hoguss eit laquad er glàu hac e gresill de gouéh él léh ma carant, é houyant chalmein haquebudeu.

    ●(1824) BAM 114. chalmi an armou.

    ●(1904) DBFV 35b. chalmein, charmein, v. a., tr. «charmer, enchanter.»

    ►absol.

    ●(1838) OVD 9. er bouvoër de chalmein.

    (2) Charmer, séduire.

    ●(1732) GReg 153b. Charmer, gagner par ses charmes, tr. «Chalmi. pr. et.» ●(1790) PEdenneu 83. Mar e hoès assaiét chalmein, filennein, trahissein, pé reit un dra-benac eit gobér hum garein, &c.

    ►absol.

    ●(1856) VNA 170. à présent nos jeunes filles ne s'étudient qu'à enchanter par leur parures, tr. «bermen hur merhèd youank n'ou dès quin studi meit a chalmein guet ou bragueris.»

  • chalones
    chalones

    = (?) Coiffe, femme de ... (?).

    ●(1877) FHB (3e série) 25/207. Bourleden, bigouden, / Chelgen, chicoloden, / Sparlou, chalounessou, Voaliou, tantanmaniou.

  • chaloni
    chaloni

    m. –ed (religion) Chanoine.

    ●(14--) N 1742. Duet mat ouch huy chaloniet, tr. «Vous êtes les bienvenus, chanoines.» ●(1499) Ca 35b. Chaloni. g. chanoine. ●(1612) Cnf 26b. Vn certen Chalony (…) à tremene var march dré an roudoez ves a vn Riuyer. ●27b. lauar dan Chaloniet.

    ●(1689) DOctrinal 200. é profetisas dezo an attercation, hac an disput, à tlié sevell, entre ar Chaloniet eux an Ilis Cathedral, hac y, evit ar plaç eux é sepultur. ●(1727) IN xxvi. Approbation an aotrou Hervé Bachelier, diaguent Professeur eus an Theologi er Seminære, ha bremâ Chaloni ha Penitancier Bras e Leon. ●(1732) GReg 150b. Chanoine, tr. «Chalouny. p. chalounyed.» ●299a. Le Doïen des Chanoines, tr. «Dean ar Chalounyed.»

    ●(1876) TDE.BF 85b. Chalouni, s. m., tr. «Chanoine ; pl. chalounied.» ●(1878) EKG II 234. chalouni e Kemper.

    ●(1907) PERS 322. camail ar Chaloniet.

  • chaloni-manac'h
    chaloni-manac'h

    m. chalonied-menec'h (religion) Chanoine régulier.

    ●(1911) BUAZperrot 482. beza digemeret e touez chalonied-menec'h sant Augustin.

  • chaloniaj
    chaloniaj

    m. (religion) Canonicat, chanoinie.

    ●(1732) GReg 150b. Chanoinie, canonicat, tr. «Chalonyaich. p. chalonyaichou.»

  • chaloniez
    chaloniez

    f. –ed (religion) Chanoinesse.

    ●(1732) GReg 150b. Chanoinesse, de Flandres, d'Allemagne, & de Lorraine, tr. «Chalonyès. p. chalonyesed.»

    ●(1876) TDE.BF 85b. Chalouniez, s. f., tr. «Chanoinesse ; pl. ed.»

  • chaloniezh
    chaloniezh

    f. (religion) Canonicat, chanoinie.

    ●(1927) GERI.Ern 78. chaloniez f., tr. «canonicat.»

  • chalopenn / chilopenn
    chalopenn / chilopenn

    f. –ed

    ●(1910) MAKE 21. N’ho peus ket mez, eme houma. Petra ’c’hoari ganeoc’h, chalopenned ? ●91. Hag en e c’houde, eur mell chalopen, eur zac’had arc’hant war e gein. ●(1936) IVGA 46. N’eus nemedoc’h neuze, Chilopenn dogn, ha ne oufec’h ket eo sikouret ho c’hoar goz gant ar veleien. ●(1947) YNVL 48. petra a c’hoarvez gant ar chilopenn-mañ !

  • chalotenn
    chalotenn

    f. –où (charpenterie) Chanlatte.

    ●(1982) TIEZ I 134. La première planche au bas du toit est doublée dans sa partie inférieure par une chanlatte (charlatenn) à section triangulaire, dont le rôle est de soulever le premier rang d'ardoises, comme le fait le coyau dans le cas des grandes ardoises. ●(1986) CCBR 72. (Brieg) Au bas de la volige on pointait sur toute la longueur des baguettes de noisetier / chalotenn –où, d'1 m ou 1,5 m de long et d'1 cm de diamètre.

  • chalotez
    chalotez

    coll. (botanique) Échalottes.

    ●(1633) Nom 81b. Cepæa, anagallis aquatica, becabunga : berle. chalottes.

    ●(1732) GReg 314a. Échalotte, tr. «Chalotesen. p. chalotès.»

    ●(1876) TDE.BF 85b. Chalotezenn, s. f., tr. «Echalotte, légume ; pl. chalotez, masculin.»

    ●(1914) DFBP 106a. echalotte, tr. «Chalotez.» ●(1927) GERI.Ern 78. chalotezenn f. pl. chalotez, tr. «Echalote.»

  • chalotez-Spagn
    chalotez-Spagn

    coll. (botanique) Rocambole Allium scorodoprasum.

    ●(1732) GReg 825a. Rocambole, tr. «chalotès-spaign.»

  • chalotezenn
    chalotezenn

    f. –où, chalotez (botanique) Échalotte.

    ●(1732) GReg 314a. Échalotte, tr. «Chalotesen. p. chalotès.»

    ●(1876) TDE.BF 85b. Chalotezenn, s. f., tr. «Echalotte, légume ; pl. chalotez, masculin.»

    ●(1927) GERI.Ern 78. chalotezenn f. pl. chalotez, tr. «Echalote.»

  • chaloup
    chaloup

    f. –où (marine) Chaloupe.

    ●(1689) DOctrinal 201. ar canol à so entré Rosgo hac enez-baz, goloet, à bagou, chalouppou, &c. ●(c.1718) CHal.ms i. chaloupe, tr. «chalop’.»

    ●(1888) SBI II 292. Amarret ma chaloup dimeuz ar c'hê, tr. «Amarrez ma chaloupe au quai.» ●(18--) SBI II 276. Lecomp ar chaloup war ar flod, tr. «Mettons la chaloupe à flot.»

    ●(1904) DBFV 35b. chalop, chaloup, f. pl. eu, tr. «chaloupe.» ●(1930) KANNkerzevod 39/15. En eur chaloup war ar mor.

  • chaloustriñ
    chaloustriñ

    v. tr. d. = (?) Chiffonner (?).

    ●(1834-1840) BBZcarn I 70. hui chaloustro hou bonet cornet / ha me coueffo a vo feret, tr. «Vous (…)riez votre bonnet à cornes / Et mes coiffes seront repassées.»

  • chalp
    chalp

    m. Glapissement.

    ●(1939) PABI 67. Biskoaz den ebed ne glevas / Chalp ken kounnaret.

  • chalpadenn
    chalpadenn

    f. –où

    (1) Glapissement.

    ●(1959) MVGK 7. chalpadenn eur hi tagnouz.

    (2) Aboiement.

    ●(1944) GWAL 165/317. (Ar Gelveneg) ur chalpadenn a zo un harzhadenn.

    (3) Jappement.

    ●(1931) VALL 404b-405a. (un) jappement, tr. «chalpadenn f.»

  • chalpal
    chalpal

    voir chalpat .1

  • chalpat .2
    chalpat .2

    v. (en plt des porcs) Manger goulûment.

    ●(1931) GWAL 136-137/428. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Chalpat : debri lontrek (ar ger-mañ a vez lavaret diwar-benn ar moc'h).

  • chalpat / chalpal / chalpiñ .1
    chalpat / chalpal / chalpiñ .1

    v. intr. (en plt des chiens)

    (1) Glapir.

    ●(1633) Nom 216a. Gannitus : glappissement, lapissement, grommelement : chalpat, chincat eguis á gra vn quy.

    ●(1732) GReg 4a. Abboyer, en parlant des chiens de chasse, ou des petits chiens, tr. «chalpat.» ●(1744) L'Arm 173b. Glapir, crier comme un chien qui fuit un gibier, tr. «Chalpein, pétt.»

    ●(1862) BBR 40. Kement koz-ki a zo er vro, / (…) A zeu da chalpat war ho lerc'h ! ●(1876) TDE.BF 85b. Chalpat, v. n., tr. «Glapir, aboyer.»

    ●(1904) DBFV 35b. chalpein, v. n., tr. «glapir comme le renard, etc., japper.» ●(1907) BSPD I 210-211. chetui er hi, e vezé perpet get en eutru, é tonet én ti é chalpal. ●(1910) MAKE 62. a-wechou chas a harze hag a chalpe war o lerc'h.

    (2) local. Aboyer.

    ●(1944) GWAL 165/317. (Ar Gelveneg) Chalpal : harzal («harzhal» a zo dianav).

    (3) sens fig. gronder, quereller.

    ●(1876) TDE.BF 85b. Chalpat, v. n., tr. «gronder, quereller.»

  • chalperezh
    chalperezh

    m. Glapissement.

    ●(1732) GReg 4a. Abboi de Chiens lorsqu'ils chassent, tr. «chalpérez.» ●(1744) L'Arm 173b. Glapissement, du renard, tr. «Chalpereah.. heu.»

    ●(1904) DBFV 35b. chalpereh, m. pl. eu, tr. «glappisement.»

  • chalpiñ
    chalpiñ

    voir chalpat .1

  • chalpiz
    chalpiz

    f. Charpie.

    ●(1633) Nom 177b. Lemniscus : tente longue : chalpy hir. ●Peniculus, penicillus : tente aiguë : charpy, chalpy.

    ●(1659) SCger 22b. charpi, tr. «chalpis.» ●(1732) GReg 154a. Charpie, à mettre sur des plaies, tr. «Chalpis.»

    ●(1834) SIM 133. pansit ar gouli gant ur bluen goarnisset a chalpis induet a cerat.

  • chalpizenn
    chalpizenn

    f. –où Charpie.

    ●(1975) KRAV 21. evel m'emeur d'ar seizh avel war-an-ugent a ya ganto lien ho korf e chalpizennoù !

  • chalsañ
    chalsañ

    v. tr. d. Agacer (les dents).

    ●(1876) TDE.BF 85b. Chalsa, v. a., tr. «Agacer, parlant des dents ; p. chalset. peu usité.» ●(1890) MOA 108b. Agacer les dents, tr. «chalsa ann dent, (peu usité).»

  • chalu
    chalu

    s. (pêche) Chalut.

    ●(1850) HHO 68. lorsqu’il leur faut aller à la pêche au chalu.

  • chaluiñ
    chaluiñ

    v. (pêche) Chaluter.

    ●(1960) BAHE 24/35. a-geñver d'al Lev-Draezh / En noz o chaluiñ.

  • chalus
    chalus

    adj.

    (1) Impatient.

    ●(1699) Har 22. jalus, tr. «impatient.»

    (2) De nature inquiète.

    ●(1659) SCger 21a. homme chagrin, tr. «den ialus.»

    ●(1931) VALL 391b. chalus, tr. «disposé à s'inquiéter.» ●personne, femme à l'esprit inquiet (qui se tourmente), tr. «eur spered chalus.»

  • chaluter
    chaluter

    m. –ioù (pêche) Chalutier.

    ●(1941) ARVR 12/3a. Ar chaluter «Maryvonne». ●(1978) MOFO 35. Kalz zo deut mistri chaluterien.

  • chalvagnat
    chalvagnat

    v. intr. Mont da chalvagnat : aller à l'aventure.

    ●(1924) NFLO. aventure [aller à l'aventure], tr. «mont da chalvagnat.»

  • chalvant
    chalvant

    m. –ed Gamin.

    ●(1942) VALLsup 85a. gamin, tr. «chalvant pl. ed T[régor] d'où chalvanti gaminer.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...