Devri

Recherche 'lo...' : 791 mots trouvés

Page 2 : de loaven (51) à loder (100) :
  • Loaven
    Loaven

    voir Enez-Loaven

  • loavus
    loavus

    adj. Flatteur.

    ●(1931) VALL 307b. Flatteur, tr. «loavus.»

  • loba
    loba

    adj. Sot.

    ●(1958) BAHE 15/7. ne seblantfent ket ken loba.

  • lobitarn
    lobitarn

    m. –ioù Cabane.

    ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Lobitarn (g) = cabane e galleg. ●(1982) TIEZ I 249. Le modèle le plus fréquent, généralement appelé lochenn, loch, lok ou encore parfois lobitern. ●(1984) HYZH 154-155/56. lobiternioù 'vit lakaat an ostilhoù. ●88. lobiternioù : logelloù, laboù, graet e koad alies ha toet gant gouzer pe hesk.

  • Loc'h
    Loc'h

    hydronyme Al Loc’h : Le Loc (se jette dans le Morbihan ; source à Plaudren).

    (1) Al Loc’h.

    ●(1907) DIHU 23/381. ar goéh el Lok, étal koed Lannvauz. ●(1910) ISBR 8. E monet ataù get en aud é kavér er stér Loh pé Alré hag e zineù ér Morbihan, tostik tra de stér Guéned. ●(1912) OBGO 287. én tu-ral de stér er Lok, ar zoar Gregam. ●(1914) ARVG Mae 80. Al Loc’h a gav ar mor en Alre. ●(1924) DIHU 160/154. ster er Lok, ar zoar Gregam. ●(1930) EBKE 54. Risklein e hra goustadik el Lok én ur flangen don ha stréh. ●(1941) DIHU 263. de gavet goah vras el Loh, doh banneu-deur er Bounneu.

    (2) Stêr-an-Alre : voir stêr.

    ●(1930) DIHU 225/33. Met, na stér en Alré.

  • loc'h .2
    loc'h .2

    m. –où Levier.

    ●(1659) SCger 73a. leuier, tr. «loc’h houarn.» ●157b. loc’h, tr. «leuier.» ●(1732) GReg 81a. Barre, levier de métal, de bois, tr. «loc’h. p. loc’hyou, loc’hou.» ●(1744) L’Arm 26b. Barre, levier, tr. «Loh.. heu. m.» ●(1752) PEll 545. Loc’h, Levier, qui sert à lever ou mouvoir des piéces fort pesantes. ●(17--) TE 89. a bep tu é hoai orguenèlleu eur, é péré é passait loheu eur. ●91. deu loh coæd.

    ●(1876) TDE.BF 407b. Loc’h, s. f., tr. «Barre, levier ; pl. ou.»

    ●(1905) CDFi décembre (d’après KBSA 113). eul loc’h houarn. ●(1931) VALL 424a. Levier, tr. «loc’h m.» ●(1934) BRUS 275. Un levier, tr. «ul loh.»

  • loc'h .3
    loc'h .3

    m. & adv.

    I. M.

    A. Mouvement.

    ●(1872) ROU 92b. Mouvement, tr. «Loc'h.» ●Il ne fit qu'un petit mouvement, tr. «Ne reas nemet ur loc'hic.»

    ●(1931) VALL 484b. Mouvement, tr. «loc'h m.»

    B. Lakaat loc'h e.

    (1) Déplacer.

    ●(1907) FHAB Mae 81. Ar Geltet eo ho deus lakeat loc'h er mein bras. ●(1907) FHAB Gwengolo 199. lakât loc'h en traou.

    (2) sens fig. Lancer, démarrer (un mouvement, etc.).

    ●(1950) KROB 26/6. anvet gant an aotrou 'n Eskob da lakaat loc'h en Emgleo ar Yaouankizou.

    II. Loc. adv. War loc'h : en mouvement.

    ●(1911) BUAZperrot 676. Pa weljont ne oa mui den ebed var loc'h er c'hastel.

  • loc'h .4
    loc'h .4

    voir loc'hañ .1

  • loc'h-loc'h
    loc'h-loc'h

    adv. Toujours en mouvement.

    ●(1857) CBF 53. Ema atao loc'h-loc'h, tr. «Il est toujours en mouvement.» ●(1884) FHB 15/115b. atao loc'h-loc'h evel kountroun enn eur gouli beo.

  • loc'hadur
    loc'hadur

    m. –ioù Mouvement.

    ●(1931) VALL 484b. Mouvement, tr. «loc'hadur m.»

  • loc'hañ .2
    loc'hañ .2

    v. intr.

    (1) Se coincer.

    ●(1974) SKVT III 129. bep tro, an draig divlot-se o loc'hañ, un disterañ, en e c'houzoug, a-raok diskenn en e stomok.

    (2) S'arrêter.

    ●(1970) BHAF 226. ho pezit ar vadelez da loha e Glendaloc'h. ●372. Neuze e paouezas sardonenn ar heflusker hag e lohas al lestr.

    (3) Loc'hañ war-lerc'h ub. =

    ●(1903) CDFi août-septembre. O tiskenn an hent kalet anvet bremañ hent ar Vered, e dreid brevet a loc'h war e lerc'h. (d'après KBSA 56). ●(1903) KZVr Du-Kerzu. O tremen dirak chapel ar Werc'hez e loc'has treid ar mezvier war e lerc'h, hag e voe ret d'ezañ chom eur frapad da ziskuiza. (d'après KBSA 20). ●(1904) KZVr C'hwevrer. Treuzi a ra eur c'hoad bras pa zeu ar c'housked d'ezañ, pa loc'h war e lerc'h e dreid skuiz-maro. (d'après KBSA 48). ●(1906) BOBL 30 mars 80/2f. hi a loc'he ouspenn an hanter war e lerc'h.

  • loc'hañ / loc'hat / loc'h .1
    loc'hañ / loc'hat / loc'h .1

    v.

    I. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) Faire bouger, remuer, déplacer.

    ●(1752) PEll 545. Loc'ha, Lever, soulever, mouvoir avec le levier.

    ●(1857) CBF 95. Lardit ar c'harr, rak gouigourat a ra ker gourt eo da loc'h, tr. «Graissez la charrette, car elle crie, tant elle est difficile à remuer.» ●(1867) MGK 33. Hevel oc'h eur c'hrubuill merien / O c'houezi, o termat evit loc'h eur blousen. ●(1894) BUZmornik 454. morse ne oue gellet he loc'ha ac'hano.

    ●(1926) FHAB Mae 194. arabad eo loc'hat ar viou epad an teir zizun ma chomo ar yar warno.

    (2) Débusquer.

    ●(1920) FHAB C'hwevrer 265. loc'h an enebour eus e doullou.

    B. V. tr. i. Loc'hañ gant : commencer (un travail).

    ●(1990) MARV II 23. (Plouider) ar person koz (…) a yoa o paouez loc'h gand e overenn.

    II. V. intr.

    (1) Bouger, se déplacer.

    ●(1752) PEll 545. En Léon on dit loc'hat a-ra, il s'élève, il se soulève, c'est-à-dire, il fait levé ou élévation.

    ●(1901) CKDF 16. loc'h a voe difennet. ●(1907) PERS 242. Epad an oferen e chomman heb loc'h.

    (2) Loc'hañ a, eus : quitter (un endroit).

    ●(1870) MBR 328. Evid-oun-me ne loc'hinn ket euz va enezenn, tr. «Quant à moi, je ne bougerai pas de mon île.»

    ●(1911) BUAZperrot 132. ki ebed ne c'helle ober d'ezan loc'h ac'hano.

    (3) Démarrer.

    ●(1950) KROB 26/6. Evel an holl emgleoiou, hemañ en deus bet ive poan o loc'hat.

    III. V. pron. réfl. par erreur En em loc'hañ : bouger.

    ●(1907) KANngalon Mae 396. O klask en em loc'h.

  • loc'hat
    loc'hat

    voir loc'hañ .1

  • loc'hata / loc'heta
    loc'hata / loc'heta

    v. intr. Se mouvoir d'un mouvement répété.

    ●(1927) GERI.Ern 357. loc’heta, tr. « remuer à plusieurs reprises. » ●(1931) VALL 485a. se mouvoir d'un mouvement répété, tr. «loc'hata.»

  • loc'hennat
    loc'hennat

    v. intr.

    (1) Radoter.

    ●(1982) PBLS 626. (Langoned) loc'hennad, tr. «radoter.»

    (2) Commèrer un peu méchamment.

    ●(1982) PBLS 626. (Langoned) loc'hennad, tr. «commèrer un peu méchamment.»

  • loc'herezh
    loc'herezh

    m. =

    ●(1907) FHAB Even 97. Penaoz isplika eul loc'herez ken estlammus ?

  • loc'het
    loc'het

    adj.

    (1) par antiphr. Coincé.

    ●(1955) STBJ 107. ne chomas ket ar charbañ loc'het pell-bras er foz. ●224. Loc'het (chom) : houbet.

    (2) fam. Renchéri.

    ●(1975) UVUD 142. (Plougerne) Eun tammig oa, ma keres, loc'het ar chatal, kereat.

  • loc'heta
    loc'heta

    voir loc’hata

  • loc'heta .1
    loc'heta .1

    v. intr. (pêche) Pratiquer la pêche à pieds sur l’estran.

    ●(1752) PEll 545. Loc’heta, & logheta, sur les côtes de mer, dans le Bas-Léon, est lever et remuer les pierres du rivage de la mer, pour y prendre les menus poissons qui s'y cachent, quand la mer se retire. M. Roussel trouvoit aussi ce verbe (en son pays le Haut-Léon) au même sens.

    ●(1876) TDE.BF 407b. Loc’heta, v. n., tr. «Remuer et déplacer les pierres du rivage pour y chercher des poissons ou des coquillages. ●(1890) MOA 210b. Déplacer les pierres du rivage, pour y trouver du poisson, tr. «loc’heta.» ●(1896) GMB 595. loc’heta et lazetta, verbes qui expriment deux façon de pêcher.

    ●(1927) GERI.Ern 357. loc’heta, tr. « lever les pierres de la grève, pour prendre de petits poissons, etc. »

  • loc'heta .2
    loc'heta .2

    voir loc'hata

  • loc'horrioù
    loc'horrioù

    plur. Loc'horrioù ar bed : les mondanités. (?) cf. lorc'h (?).

    ●(1869) FHB 221/100b. List a gostez loc'horriou ar bed.

  • loc'hus
    loc'hus

    adj. Mobile.

    ●(1927) GERI.Ern 357. loc’hus, tr. « mobile, maniable. » ●(1931) VALL 471b. Mobile, tr. «loc’hus.»

  • loch .1
    loch .1

    m. –ed (ichtyonymie)

    (1) Loche.

    ●(1732) GReg 580b. Loche, petit poisson, tr. «loch. p. loched.»

    ●(1902) PIGO I 157. Jobik, ma mab, n'an euz biskoaz tapet eur loch en gwaz ar Pontik.

    (2) Loche de mer Onos sp.

    ●(1950) LLMM 20/49 (île de Sein). lochig (-ed), tr. « loche. » ●(1954) BISO.llmm 38. Ur guchennad vat a chifretez em eus, ul legestr hanter lur, hag ur loñj dit-te, sell, gant an taol roued diwezhañ. Hag e tiskoueze din un doare silienn grenn, ruz-bizhin, o widilañ er roued.

  • loch .2
    loch .2

    m. –où

    (1) Cabane, hutte.

    ●(1732) GReg 127a-b. Cabane, chaumiere, tr. «Van[netois] log. p. logeü.» ●505b. Hute, petite cabane, tr. «logicq. p. logeouïgou.» ●580b. Loge, tr. «Log. p. lojou.»

    ●(1929) MKRN 88. A-c'houdevez, masoner ebet (…) n'eus kredet zevel na ti na loch ebarz an tachad-se !

    (2) (argot de Pont-l'Abbé) Maison.

    ●(1960) LLMM 82/311. Langaj-chon ar vilajenn gran. Loch = Ti. – Mont d'al loch = Mont d'ar gêr.

  • loch-karr
    loch-karr

    m. Remise.

    ●(c.1825/30) AJC 4230. en eur log quar.

  • loched
    loched

    coll. (ichtyonymie) Vairons.

    ●(1907) VBFV.bf 48a. locheden, f. pl. loched, tr. «goujon.» ●(1908) PIGO II 5. al loched o virvi en dour. ●(1936) DIHU 303/137. Ur oahig deur lan a bisked / Kouskerézed ha koh loched. ●(1983) PABE 41. (Berrien) loched, tr. «vairons.»

  • lochedenn
    lochedenn

    f. (ichtyonymie) Vairon.

    ●(1907) VBFV.bf 48a. locheden, f. pl. loched, tr. «goujon.» ●(1967) LIMO 31 juin. red e vo d'eoh pesketad ur locheden é gouah er Vran. ●(1974) YABA 23.03. er lochadenn argant.

  • lochenn .1
    lochenn .1

    f. –où Cabane.

    ●(1877) BSA 13. ma teuas ar venec'h euz ho lochen. ●(1889) ISV 40. ni zavo deoc'h eul, lochen goudouroc'h evit ho craou ! ●(1889) ISV 426. ma vije deut eun all euz he veuriad dre laer d'he lochen. ●(1894) BUZmornik 97. ober trouz enn he lochenn.

    ●(1902) PIGO I 159. n'an evoa na ti na lochen. ●221. en lochen eur mesaer bennag. ●(1908) PIGO II 54. eul lochen botaoer-koad. ●(1910) MAKE 101. eul lochen tôet gant drez ha raden, ha blenchou gwez diskouret. ●(1911) BUAZperrot 486. eun tamm lochen. ●(1933) EVGB 8. lochenn eur porzier. ●(1935) SARO 18. lochenn an ermit. ●(1942) DRAN 142. Degouezet oant e-tal lochenn Erwan.

  • lochenn .2
    lochenn .2

    f. loched (zoologie)

    (1) Limace.

    ●(1970) GSBG 193. (Groe) lochenn (f.) pl. loched, tr. «limace.»

    (2) (ichtyonymie) Loche.

    ●(1931) VALL 430a. Loche ; p[oisson] d'eau douce, tr. «lochenn f. pl. loched.»

  • locheta
    locheta

    v. intr. Pêcher des loches.

    ●(1931) VALL 430a. les pêcher [loches], tr. «locheta.»

  • lochore .1
    lochore .1

    adj.

    (1) Attr./Épith. Lourdaud, lent.

    ●(1918) LZBt Mae 40. An dud du, dre aman, 'zo lanchore. ●(1920) LZBt Meurzh 7. En tuhont da ze, strujet fall eo, kam ha lanchore, mad da van ! ●(1931) VALL 433b. Lourd de corps et d'esprit, tr. «lochore.»

    (2) Adv. Lentement, avec peu d'allant.

    ●(1867) FHB 103/406a. Siouas, mont a rea lochore. ●(1889) ISV 449. Ejen a dosta lochore.

    ●(1923) KNOL 54. o tont, goustadik, lochore, eur mell pesk glas.

  • lochore .2
    lochore .2

    m. –ion

    (1) Homme lourdaud, lent, qui a peu d'entrain.

    ●(1732) GReg 588b. Grosse machoire, lourd d'esprit, tr. «lochore. p. lochoréyen.» ●968b. A la volée, étourdîment, tr. «evel ul lochore.»

    ●(1834) SIM 91. Ha te, lanchore bras. ●(1866) FHB 95/340a. an oll dud didalvez, dic'hounez, dieguz, lezireg, al lochoreyen. ●(1870) MBR 116. petra eo d'id beza ken divezad o tont, lochore braz ma'z oud ? tr. «pourquoi arrives-tu si tard, grand flandrin que tu es ?» ●(1876) TDE.BF 407b. Lochore, lauchore, s. m., tr. «Imbécile, nigaud, flandrin, lourdaud.» ●Ke kuit, lochore bras ! tr. «va-t-en, grand imbécile !» ●(18--) KTB.ms 14 p 64. Allons, lanchorez, sav buhan !

    ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. lochore, tr. «fainéant et sot ; qui marche lentement.» ●(1924) BILZbubr 43-44/1023. astennet a-hed e gorf evel eul lanjore war treujou an nor.

    (2) Plaisantin.

    ●(1907) VBFV.fb 76a. plaisant, s. m., tr. «lochoré.»

  • lochoreiñ
    lochoreiñ

    v. intr. Paresser.

    ●(1931) VALL 433b. lochorei, tr. «faire le lourdaux, le paresseux.»

  • lochorenn
    lochorenn

    f. –ed Fainéante.

    ●(1942) DIHU 377/156. Saùet avazé lechoren, / D'obér dein ur bannig souben.

  • lod
    lod

    m, adv. & pron. ind. –où

    I. F.

    (1) Lot, part qui revient à qqn.

    ●(c.1680) NG 1089-1090. Ha collet dimp hon lot / A-ues er baradoes. ●(1732) GReg 584a. Lot, portion héreditaire : portion d'une chose divisée entre plusieurs personnes, tr. «Lod. p. lodou.»

    ●(1903) JOZO 19. chakein blank ha blank hé zammik lod danné !… ●(1922) BUBR 14/41. he deus bet he lod da c'houzanv. ●(1923) AAKE 93. Even en deuz prometet d'in ho pije ho lod er preiz. ●(1934) MAAZ 161. Lézel e hran mé genoh me lod chistr ha me lod lagout. ●(1943) SAV 29/7. gortozit, boued ar foeltr, pep hini en devo e lod…

    (2) Partie d'un tout.

    ●(1633) Nom 17a. Cirrus, arrectum capillitum : vne touffe de cheueux : vn huppen, vn lot bleo troet an eïl ouz eguilè.

    ●(1659) SCger 157b. lot, tr. «portion, vne partie.» ●(17--) TE 141. Treménet hi doai ul lod-vad a hé buhé hemb ligné.

    ●(1821) SST 17. Penaus é partager en articleu ag er Gredo ? En tri lot. ●65. er brassan lot a nehai. ●(1891) CLM 14. ul lod bras a zouar labouret. ●15. El lod muyan ag en dud-men e zou peur.

    ●(1921) BUFA 189. Cheleuamb lod ag é huerzen. ●(1955) STBJ 171. goude beza gwerzet lod eus e gezek.

    (3) Dose.

    ●(1907) AVKA 195. Doue, e zo e lod gortoz enhan, med...

    (4) Parcelle.

    ●(1659) SCger 88a. parcelle, tr. «lot.»

    (5) Evit e lod : en partage.

    ●(1732) GReg 43a-b. Il a eu pour partage la maison principale avec toutes ses appartenances, tr. «Evit e lod èn deus bet ar peñlec'h gand e oll virou.»

    (6) Kemer lod e : prendre part à ; participer à.

    ●(1835) PHG 19. quemer lod gantan en he galei quen c'houero. ●(1864) SMM 103. diskuezit e kemerit lod en he glenvet.

    ●(1903) MBJJ 32. Kemer a ran lod en kan an Ave Maris Stella. ●(1907) AVKA 9. a deuas da gemer lod ha da lakât kresk en he joa. ●(1910) MBJL 122. keun bras am eus dre mac'h on bet harzet da gemer lod enni. ●148. kement hini a gemer lod ennan. ●(1933) MMPA 9. Deomp bep noz d'an Iliz, da gemer lod ebarz ar pedennou.

    (7) Ober e lod da : donner sa part à.

    ●(1866) FHB 71/151b. e rejont he lod d'an tan hag e virjont outhan da vont larcoc'h.

    (8) Ober e lod : faire sa part.

    ●(1924) ARVG Eost 182. kerz da gousket breman ! Grêt 'teus da lod !

    (9) (dans le parler des Johnnies ) Bezañ war e lod =

    ●(1979) LJDR 21-22. S'associer à parts égales ou différentes selon les circonstances et la valeur de chacun, se disait en breton : «Beza war e lod». «Kaoud e lod» était l'aspiration d'un bon domestique dont la réalisation faisait de lui plus qu'un homme libre : une sorte d'aristocrate parmi ses congénères (avoir sa part). «Rei e lod d'an emannen» (donner sa part à un tel) était parfois la suprême concession faite par le patron à un bon vendeur plutôt que de le laisser passer à une compagnie concurrente.

    (10) Lod ar pardon : cadeau que l'on rapporte comme souvenir d'un pardon, d'une fête.

    ●(1905) BOBL 03 juin 37/3a. e komans an dud iaouank distrei d'ar yêr, mez paz heb boud paëet o «lod ar pardon» d'ar ganfantennou. ●(1939) WDAP 3/192. Flutet eo bet e holl arc'hant o paea lod ar pardon d'ar merc'hed yaouank.

    ●(2005) SEBEJ 109. (Ar Yeuc'h) Il était d'usage qu'ont leur donnât quelques friandises, et cela se disait lod ar pardon (la part du pardon).

    ►absol.

    ●(1900) ANDP 12. Heman, lorc'h enn-an, a oa o paean lod d'ei e-tal eur stall. ●(1908) PIGO II 30. pevar gwennegad lod a yeas ganti 'n he godell.

    II. Loc. adv.

    (1) En ul lod : ensemble.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 35. bourrein e rent én ul lod. ●55. goudé m'en doé en ol mandarinèd hum dolpet én ul lod. ●(1854) PSA II 166. Un dé m'hum gavé é Zisciplèd tolpet ol én ul lod. ●(1863) MBF 78. ni e iei én ul lod, tr. «nous irons ensemble.» ●(1874) FHB 472/14a. ho zri enn eul lod.

    ●(1910) ISBR 274. labourat én ul lod. ●(1910) DIHU 58/54. gout e hré reih mat penaus er vugalé hum blij é hoari en ur lod ha ean e laré d'er pautrig héli é gansorted. ●(1921) GRSA 288. Diù nozeh e dreménant én ul lod.

    (2) Bout en ul lod : former un seul tenant.

    ●(1910) ISBR 11. Pe oé er hoedeu-sen én ul lod.

    (3) Ul lod vat : beaucoup.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Le Roi a beaucoup estendu les Etats, tr. «er Roüé endes cresquet ul louat, a gals e Roüanteleh.» ●(c.1718) CHal.ms iv. Le terrain contribue beaucoup a la bonté du fruit, tr. «natur' en doüar a gontribu' ul louat d'ober froeh mat.» ●(1790) MG 183. Er fæçon de drætein bugalé distér, e zou caus ma varhue ul lod-vat.

    (4) Ul lod kaer : de beaucoup.

    ●(1821) SST 58. A bras e vou en nombre ag er ré dânet ? Ya, brassoh ur lot cair eit ag er ré salvet.

    III. Loc. prép.

    (1) E lod gant ub. : ensemble.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 46. monnet de guemér en thé é lod guet-hai. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 87. ne hell quet hoah chom é lod guet-hai.

    (2) En ul lod gant ub. : parmi.

    ●(1910) DIHU 61/106. eit biùein en ur lod get er geh.

    (3) En ul lod gant ub. : de concert avec.

    ●(1921) GRSA 389. Er roué e zo deu zé arlerh, badéet én ul lod get é verh ha paod aral get er penitiour e oè bet Pier é klask ér hoèdeu én amén.

    (4) Lod vat a : beaucoup de, bien des.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Il m'a epargné beaucoup de peine, tr. «ean endes espergnet louat a boen din, Ie uoulois dire endes arbouilet, mais mr d'Ing. dit q' ce mot aussi bien qu' amerrein, n'est bon q' pour le menagement.»

    (5) Ul lod vat a : beaucoup de, bien des.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. on fait bien des folies dans sa Ieunesse, tr. «ober arer cals a Ziotag' ahet en yaoanctis, ul louat a folleheu e ourer e yaoanctis.» ●ce predicateur a fait beaucoup de fruit, tr. «er predegour man endes groeit cals a froeh, ul louat a vat.» ●(1745) BT 350. gued ul lovad à boæenn, tr. «avec beaucoup de peine.» ●(1792) HS 102. ul lod-vat à dreu de laret.

    ●(1838) OVD 241. ul lod vad a dud lourt ha brutal a sperèd.

    (6) Ul lod vat a : une bonne partie de.

    ●(17--) TE 141. Treménet hi doai ul lod-vad a hé buhé hemb ligné.

    (7) Lod kaer a : beaucoup de.

    ●(1922) EOVD 110. Eit lod-kaer a dud. ●(1954) BGUE 33/8. pe hoanna er Fé get lod kaer a dud. ●(1967) LIMO 13 janvier. lokaër a dud e zalhé sonj.

    (8) Ul lod kaer a : beaucoup de.

    ●(1821) SST v. ur lod cair a articleu. ●73. ha me anseigner én hai ur lot cair a dreu contrel d'en Aviel.

    (9) Ul lod kaer : beaucoup (de gens).

    ●(1821) SST iii. hac ur lod cair e ra hou fossible eit hé scarhein a ziar en doar. ●(1856) GRD 84. Chetu amen er mein a scandal doh péhani é strebaut ul lod caër.

    IV. Pron. ind.

    (1) Certains.

    ●(18--) SAQ I 145. lod tud taolet gantho ho relijion dreist penn eur skoaz. ●394. Lod tud vad, a skuil daelou. ●(18--) SAQ II 21. Lod guirionezou zo.

    ►sans compl.

    ●(1790) Ismar 2. Lod e hum hlorifi én ou leigné.

    ●(1849) LLB 965. Lod e saw ul lagad a zoh ou gué huekan. ●(1874) FHB 485/119a. aleiz a vageerien, lod o carga, lod o tiskarga.

    ●(1931) GUBI 98. Lod ér gadoér, lod ar er bank / Ol azéet.

    (2) Lod all, arall : d'autres.

    ●(1849) LLB 1517. Lod aral ged en hoar e bik lagad er gor. ●(1878) EKG II 323-324. lod-all c'hoaz a lavare en doa laeret ilizou epad an dispac'h. ●(1879) BMN 136. Lod all a rea dispignou braz.

    (3) Ul lod vat : beaucoup de gens.

    ●(1790) MG iii. é speret ul lod-vat. ●183. Er fæçon de drætein bugalé distér, e zou caus ma varhue ul lod-vat. ●247. er péhet-ce e zou caus de zannation ul lod-vat.

    (4) Lod kaer : beaucoup.

    ●(1925) SFKH 25. kement-sé e hra de lod kaer kredein penaus en dud-sé en des biùet ér vro-men. ●(1966) LIMO 29 avril. Lokaer, mem, e laré penaus (...).

    (5) Al lod : certains.

    ●(1973) KOBL 186. (Plougerne) Fleurennet e veze an dro gant al lod. ●187. Me a oa aet d'ar skol da zeizh vloaz. A lod a yae kentoc'hik. Lod all diwezhatoc'h ivez. Eizh-nao bloaz al lod. (…) met al lod a jome betek 13 vloaz. ●(1975) UVUD 25. (Plougerne) Eur skudell doa evit pep ini ie. Ar re-he vehe briket al lod aneho. ●Ni rea g'ar falc'h aont. Al lod a rea g'ar falz mestra.

    (6) A-lod : certains.

    ●(1727) HB 162. A-lod a vev contant / E servij va Doue.

    V. Kaout un tammig lod e park ar Brizh : voir brizh.

  • lodad
    lodad

    f. –où

    (1) Grand nombre de.

    ●(1659) SCger 12b. bandes d'hommes, tr. «lodat.» ●(c.1718) CHal.ms i. Bande trouppe, tr. «v/banden, rum, lodat, bagat par bandes, a vagadeu, a vandenneu.» ●(c.1718) CHal.ms iv. troupe, tr. «v/banden lodat.» ●(1732) GReg 698a. Une partie, une grande partie, parlant des hommes, tr. «ul lodad.» ●(17--) ST 118. Sellit pes lodad tud zo aman gourvezet ! tr. «Voyez que d'homme sont couchés ici !» ●436. Eul lodad laëron-vor, tr. «une bande de pirates.»

    (2) Portion.

    ●(1659) SCger 95a. portion, tr. «lodat.» ●(c.1718) CHal.ms iii. portion Idem, tr. «lodat, loden, lot, darn'.»

  • lodañ / lodiñ
    lodañ / lodiñ

    v. tr. d.

    (1) Lodañ udb. gant ub. : Partager qqc. avec qqn.

    ●(1790) MG 113. delièt-è deoh é couciance lodein guet-t'ai er péh e hoès gouniét guet ou argand.

    (2) Répartir, lotir, partager.

    ●(1659) SCger 39a. departir ou diuiser, tr. «loda.» ●(1732) GReg 267a. Departir, deviser une chose entre plusieurs personnes, les partager convenablement, tr. «loda. pr. lodet. Van[netois] lodeiñ.» ●584a. Lotir, partager, tr. «loda. pr. lodet.» ●(17--) TE 193. Er Prince-ze e lodai é vadeu hemb sòm, guet é sujité.

    ●(1909) DIHU 173/367. De lodein étrézè é icheneu dékoai. ●(1974) THBI 198. lodi o danvez araog o maro.

  • lodeg
    lodeg

    m. lodeien

    (1) Celui qui reçoit une part.

    ●(1732) GReg 584a. Celui qui a un lot dans la division, tr. «Van[netois] lodecq. p. lodéyon.»

    (2) Associé.

    ●(1890) MOA 125b. Associé, adj. et subst., tr. «Lodek, pl. Lodeien.» ●(18--) SAQ II 384. lodeien ganhen en heritach va zad.

    ●(1911) BUAZperrot 555. Jezuz-Krist a roas d'ezo eur c'hras kaëroc'h en eur ober anezo lodeien en e basion e-unan.

  • lodek
    lodek

    adj.

    (1) Partiel.

    ●(1790) PEdenneu 300. dré en Indulgeanceu pleniér, pé lodêq.

    ●(1857) LVH 174. A zivout en indulgeanceu plénier arak, hag er ré lodêc. ●186. Indulgeanceu lodêg.

    ●(1931) VALL 535b. Partiel, tr. «lodek.»

    (2) Participant.

    ●(1876) TDE.BF 408a. Lodek, adj., tr. «Participant.»

    (3) Ober ub. lodek e udb. : faire participer qqn à qqc.

    ●(1790) MG 281. beèd que ne vèmb groeit lodêq, dré er vadiènt, é mériteu Jesus-Chrouist. ●319. doh hur gobér lodêq ér mériteu a Oaid Jesus-Chrouist.

    (4) Bout lodek àr udb. : se partager qqc.

    ●(1912) BUEV 109. unan ag er barréz en doé lausket getou un tammig rant é verùel : «Oh : emé ean, be vou paudmat a dud lodek arnehou.»

    (5) Bout lodek gant ub. =

    ●(1790) Ismar 4. ne véritt quet bout lodêq gueneign.

    ●(1838) OVD 65. én ur houlen bout lodêc guet-ai ér santiamanteu ou doé ér momand-cé.

    ●(1913) AVIE 286. Mar n'ha kolhan ket, ne vi ket lodek genein. ●337. N'en doé ket bet vennet bout lodek get er réral é maru hur Salvér.

    (6) Bout lodek en udb. : partager qqc.

    ●(1838) OVD 99. er ré e vou bet lodêc én hou péhèd. ●(1849) LLB 159. lodek én é beden. ●(1854) PSA II .148 aveit bout lodêc é madeu ur guemunauté èlcé. ●(1861) BSJ 36. Hui e vou lodêc én é drebilleu. ●308. ●(1879) GDI 2. Hui e vou lodêc én é barfætioneu. ●(1857) LVH viii. bout lodêg ehué int-memb ér hustumeu héliet é ol er vro.

    ●(1907) BSPD I 67. rak ma oé lodek én é soufranseu. ●(1913) AVIE 278. bes lodek é leùiné te vestr. ●(1921) BUFA 15. Er véléan peur (...) e oé lodek eùé én é larganté. ●(1921) GRSA 216. Lodek e oè Èv é péhed Adam, lodek e zeli bout eùé ér hastimant.

    (7) Bout lodek a : être partie prenante.

    ●(1838) OVD 26. hul laquat ér stad de vout, dré er secour ag é hræce, lodêc ag é hloër. ●28. eit bout lodêc a hou cloër.

    (8) Bout lodek e : participer à.

    ●(1821) SST 160. er ré e zou bet lodec ér laironcie.

  • lodenn
    lodenn

    f. & adv. –où

    I. F.

    (1) Pièce de terre, terrain.

    ●(1911) FHAB Here 283. Al loden eo bet savet warni an templ brudet a yoa neuze boutin etre daou vreur. ●(1933) BRND 36. tri c'hant akr a zo el lodenn-ze. ●(1982) TKRH 60. en doa paeet en dirañson al lodenn douar-se.

    (2) Partie d'un tout.

    ●(1732) GReg 698a. Partie, portion d'un tout divisé, tr. «lodenn. p. lodennou. Van[netois] lodeenn. p. ëu.»

    ●(1869) HTC 61. Eur ridoch euz ar re gaëra a ranne an telt etre diou loden. ●(1869) SAG 34. eul lodenn vraz euz ar gristenien ne reont nemeur sin ar Groaz. ●(1874) FHB 496/203a. eur chapel vrao (...) great evit al loden vraz a venadurez coant. ●(1877) EKG I 313. Dilost ar c'henta lodenn. ●(1878) EKG II 14. ec'h en em rannchont etre diou lodenn. ●184. el lodenn genta euz va histor. ●219. ne ket al lodennou bianna a zo eat gant-ho. ●(1879) GDI 105. ne vanquou quet jamæs a esprès é loden erbet ag en overen. ●(18--) PDO 6. eul loden euz a baotred kear ho deuz bet champet aoualc'h, galoupet aoualc'h, tourniet aoualc'h.

    ●(1907) KANngalon Gwengolo 485. Ar Sened (…) a zelaouaz al loden vrasa euz tud ar vro. ●(1914) KANNgwital 140/438. E lid sakramant ar Briedelez ez euz diou lodenn. ●(1917) LZBt Gouere 2. Al loden vrasan eus tud ar vro a den o bara dious an douar. ●(1927) LZBt Genver 23. Eul loden anê, 'n eur arruout e ti o zud, o deus bet eul las bac'hadou. ●(1930) KANNgwital 335/466. Ar c'heur a zo bras kenan, dibrad eo ive ha rannet e diou lodenn.

    (3) Lot, ce qui revient à qqn.

    ●(1659) SCger 95a. portion, tr. «lodenn.» ●(1732) GReg 584a. Lot, portion héreditaire : portion d'une chose divisée entre plusieurs personnes, tr. «lodenn. p. lodennou.» ●696a. Part, portion, lot, tr. «lodenn.»

    ●(1909) FHAB Ebrel 99. Loden an anaoun 'zo eat a skrab ganto evel madou ar re veo. ●(1913) AVIE 331. Er soudarded e gemér é zillad, e hra pedèr loden anehé, ul loden eit pep soudard, hag e den d'er billeu eit gout petra en dehé bet peb unan. Ean en devoé ur sé hag e oé groeit rah én ur péh hag hemb groui erbet. Ind e lar enta étré zé : n'he roegamb ket, mes tennamb d'er billeu eit gout più en dou hi. ●(1938) DIHU 330/182. Ur begotad pe ur skudellad bled, e oè loden pep unan anehè.

    (4) (prlt de nourriture) Part.

    ●(1942) DHKN 94. Seùel e hrant, falgoutant tré ag ou loden.

    (5) Lodenn + déterminant : lot, part de ce qui revient à qqn.

    ●(1915) KANNlandunvez 43/325. Red eo iun hag ober pinijen, evit kaout da lodenn varadoz.

    (6) (droit) Partie.

    ●(1872) ROU 94a. Partie. Ceux qui plaident ou qui contractent, tr. «lodenn.»

    (7) Kemer e lodenn en udb. : prendre part à qqc.

    ●(1905) MRPL 2. O tiouall va banden zaout var ieod ho letounen / M'em beuz gand va mignoned graet meur a abaden. / C'houi gemere ho loden en hon flijaduriou.

    II. Adv. A-lodennoù =

    ●(1922) EOVD 63. en des rannet a lodenneu er péh e lar en Aviel.

    III.

    (1) Ober lodenn wenn da : se passer de.

    ●(1943) VKST Mae/Mezheven 275. Evit plijout d’eun dornadig «begou gallek» – begou diskiant alies – e veze graet lodenn wenn d’ar brezoneg.

    (2) Kaout ul lodenn e park ar Brizh : voir brizh .3.

  • lodenn-varr
    lodenn-varr

    f. (agriculture) Ce que chacun doit houer.

    ●(1910) MAKE 1. an hini a zistag re a doliou-mar, en eur staga gant e loden, pa vez devez bras torri-terien, hennez a gouez war e benn a-drenv, hep gallout dont a-benn eus e loden-var. ●(1922) EMAR 13. touzet pep lodenn-var.

    ●(1950) KROB 25/12. E bro-bagan, an dud o deus geriou evelhen : ar «bevarenn», hag a zo an eizvet lodenn eus eun devez-arat. (...) al «lodenn-varr», an ugentvet...

  • lodennadur
    lodennadur

    m. Partage.

    ●(1931) VALL 534b. Partage, tr. «lodennadur m.»

  • lodennañ / lodenniñ
    lodennañ / lodenniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Répartir, partager.

    ●(1659) SCger 39a. departir ou diuiser, tr. «lodenni.» ●74b. lotir, tr. «lodenna.» ●(1732) GReg 267a. Departir, deviser une chose entre plusieurs personnes, les partager convenablement, tr. «lodenna. pr. lodennet. Van[netois] lodenneiñ.» ●584a. Lotir, partager, tr. «Lodenna. pr. lodennet.» ●697a. Partager un héritage, tr. «Lodenna. pr. lodennet.»

    ●(1849) LLBg vi 47. Un tam bara segal e lodener ged joé. ●(1852) MML 145. lodennîn a re he faourante. ●(1874) POG 175. He ziwisk a zo lodennet. ●(1876) TDE.BF 408a. Lodenna, v. a., tr. «Partager, faire les parts.»

    ●(1902) PIGO I 154. Raktal e oe lodennet an treo. ●(1908) PIGO II 94. lodenni ar madou. ●(1910) MBJL 62. Pa varv eun tad, ne ve ket lodennet e vado : d'ar bugel henan e vent oll. ●(1942) DHKN 88. Ne vehè ket erhat, emé nezé timat, ur hadour bras ha koant, en ur seùel liant, ma vo Clet é e lodenno didan hor sel, hoh Mac Dâthô.

    ►absol.

    ●(18--) SBI II 254. mar carfenn lodenni, mann ganin na vâno ! tr. «si je voulais partager, il ne me resterait rien !»

    (2) Lodennañ udb. gant ub. : partager qqc. avec qqn.

    ●(1857) HTB 74. Mar keromp lodenni hon euruzted gante.

    ●(1908) PIGO II 184. N'em eus nemet trubuilh, poan hag ar maro da lodenni gant ma mignoned… ●(1911) BUAZperrot 63. c'houi (…) a lodenno neuze o foaniou ganto.

    (3) Lodennañ udb. etre : (se) partager qqc. entre (plusieurs personnes).

    ●(1883) MIL 266. lodenna relegou eur zant etre meur a barrez. ●(1889) SFA 65. epad m'edo Bernard, var leur gear Asiz, o lodenna he arc'hant etre peorien ar vro.

    ●(1907) AVKA 308. ar soudarded a lodenas e dillad etrehe.

    (4) Lodennañ e : partager en.

    ●(1902) PIGO I 181. Ar merc'hed a boac'haz anean, a lodennas anean en tri bez. ●(1928) BFSA 145. e lodennas Fransez an Itali e seiz rann-vro, pep-hini gant eun Tad Rannvroour.

    II. V. pron. réfl. En em lodennañ.

    (1) Se partager, se diviser.

    ●(1908) PIGO II 178. Ar vanden en em lodennas : eun hanter gant Kevarek, eun hanter-all gant Riwall.

    (2) Se diviser.

    ●(1925) FHAB C'hwevrer 100. Disklêriet eo bet, ha gwir eo, e teu eur yez d'en em goll dre ma teu d'en em lodenna e re holl a rann-yezou.

    III. Kaout gwregon da lodennañ gant ub. : voir gwregon.

  • lodennek
    lodennek

    adj.

    (1) Participant.

    ●(1876) TDE.BF 408a. Lodennek, adj., tr. «Participant.»

    (2) Bezañ lodennek en udb. : participer à.

    ●(1874) POG 14. ec'h oun hirio lodennek er sakrifiz braz meurbet euz ann oferen zantel. ●17. lodennek er memez gloar gant-ho.

    (3) Mont lodennek gant ub. : s'associer avec qqn.

    ●(1890) MOA 125b. S'associer pour un commerce quelconque, tr. «mont lodennek gant u. b.»

  • lodenner .1
    lodenner .1

    m. –ion Homme qui fait le partage.

    ●(1907) AVKA 192. piou an eus lakaet anon da varner pe da lodenner etreoc'h ?

  • lodenner .2
    lodenner .2

    m. –ioù (grammaire) Dénombreur.

    ●(1995) GBAH 748b. lodenner –ioù g. Termen, dezhañ ur garg lodennañ, a lakaer dirak an anvioù hollek evit ma c'hallfed geriañ traoù niveradus ganto.

  • lodennerezh
    lodennerezh

    m. Partage.

    ●(1931) VALL 534b. Partage, tr. «lodennerez m.» ●(1942) DHKN 86. Met araok el lodennereh, peb unan de ziskoein é nerh, a daoleu dorn didruhé, ar fri é gilé !

  • lodennet
    lodennet

    adj. Partagé.

    ●(1911) BUAZperrot 63. Poan lodennet / Poan dibennet. ●(1935) LZBl Du/Kerzu 274. poan lodennet, / poan dibennet.

  • lodenniñ
    lodenniñ

    voir lodennañ

  • loder
    loder

    m. –ion Distributeur, partageur.

    ●(1744) L'Arm 113b. Distributeur, tr. «Lodour.. derion. m.» ●(1732) GReg 584a. Celui qui fait les lots, tr. «loder. p. yen.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...