Recherche 'lo...' : 791 mots trouvés
Page 3 : de lodet (101) à lofin (150) :- lodetlodet
adj. Partagé.
●(1872) ROU 94a. Vous vous plaignez, vous qui êtes si bien partagé, tr. «ac e clemit, ha c'hui ken brao loded.»
- lodez-ha-modez
- loegaj
- loeget
- loegiñloegiñ
v. intr. =
●(1935) DIHU 285/236. Kent pel é ma en nor koed a dammeu ; en hani hoarn e bleg e loég hag e goéh. ●(1942) DHKN 15. é talh el lost de louégein ha de zilouégein. ●(1980) LIMO 22 novembre. Er merhed-man (…) / n'hellant plegein / Na distroein, na loégein. ●Loégein, peut se définir ici, se libérer des entournures. ●(1982) LIMO 09 avril. Loégein, tr. «familièrement gigoter.»
- LoeizLoeiz
n. pr.
(1) Louis.
●(1792-1815) CHCH 120. Loeiz er Hieun, tr. « Louis Le Cunff. » ●(1866) FHB 77/195b. enn eur asplega lizer Loeiz. ●(1893) IAI 127. Ar Franz a yoa dreist ar rouanteleziou all, dre’n abek da sant Loeiz.
●(1906) DIHU 7/125. Tachen Loeiz er meitour e oé guéharal er gaeran ag er barréz. ●(1907) DIHU 25/415. Ha ! Loeizig é arriù !
(2) Loeiz-Vari : Louis-Marie.
●(1869) FHB 231/176a. Lois-Mari Kervennic, euz a Vipavas.
●(1949) KROB 12/4. kaout eun taol c'hoarzin diwar goust Loeiz-Vari.
(3) Yann-Loeiz : Jean-Louis.
●(1710) IN I (couv.). E Quemper, E Ty Youen-Yan-Lois Derrien, Imprimer ar Roue hag an Autrou'n Escop.
- Loeiza
- loenloen
m. –ed
I.
(1) Animal.
●(1521) Cc. g. bestail. b. loeznet. ●g. beste sauluaige. b. loezn goez. ●(1612) Cnf 37a. loznet gouez. ●(1650) Nlou 186. En craou an loeznet, ez voe ganet certen, tr. «C'est dans l'étable des bêtes qu'il fut certes enfanté.»
●(1732) GReg 37b. Animal, bête, tr. «Lozn. p. Lozned. loëzn. p. loëzned.» ●(1790) MG 116. quemènt lòn hun ès e zou dihaitt. ●(17--) TE 2. el lonnèt ar en doar.
●(1821) SST 36. etré deu lon brutal. ●(1849) LLB 119. kand lon vil aral. ●723. ol el loned. ●(1868) KMM 224-225. ul loen treud ac coz. ●(1899) BSEc xxxvii 145/ KRL 10. Ebrel gant e gontello / 'Droc'h an dud hag al loenedo, tr. «Avril avec ses couteaux coupe les gens et les pauvres bêtes.»
●(1912) BUAZpermoal 689. loened goue a vanden o redek.
(2) Loen mut : bête brûte.
●(c.1500) Cb 14b. g. beste menue comme berbis cheures pourceaulx. bri. loeznet mut euel deuet guefr moch.
●(17--) BV 1310. kaset ha digaset evel al loened mut.
●(18--) SAQ II 196. evel eul loen mud a rank mond, trei, chomm a zav pa vez eur waskel houarn en he fri.
(3) (Sens figuré) En parlant d’une maladie : Ul loen fall ha milliget.
●(1840) EBB 28. le terrible Choléras-Morbus (…) Ur lôn fal ac melliguèd, tr. « une bête maudite et cruelle ».
(4) =
●(1925) SFKH 12. Ret e vehé bout goah hoah eit en diaul deustoh dehon bout lon erhoalh.
(5) Pièce, unité.
●(1939) DIHU 338/323. Displeg e hra demb en hé des prénet un dousen uieu get un amezegéz, pear blank el lon.
(6) C'hoari e loen =
●(1937) TBBN 73. Aveit bout dijaploh de hoari é lon.
(7) Loen goañv =
●(1936) IVGA 98. –Ya ! Paol, un otou brav, ha feskinier treut e-barz ! «Setu neuze, war zigarez emaomp war ar pave, e rankfe unan mont gant ar pilhou, ha beza gwisket 'giz Loen-Goañv !… ●(1972) SKVT I 28. Staoter en e wele ! Penn tach, penn laou, fri karn, loen goañv !
II. local. Cheval.
●(1877) EKG I 277. eur zoudard var loan.
●(1936) CDFi 8 fevrier. an daou loan-dibr. ●(1994) BRRI 8. Nemet ur c’houer bennak o tastum skign gant e garr hag e loan.
►[empl. sans art.]
●(1911) KANNgwital 100/20. Daou o deuz prenet ti (...) pevar prenet loan. ●(1924) FHAB C'hwevrer 65. rei d'ezan karr ha loan.
III. [terme générique qui sert à désigner un animal sans distinction d'âge ni de sexe]
(1) Loen-dañvad, loen-deñved : mouton.
●(1957) PLBR 20. ainsi «mouton» peut se dire, suivant la région, dañvad, dañvadenn, penn-dañvad, loen-dañvad. ●(1982) ENEU 26. (Eusa) gwerza eul leue pe eul loan-deñved.
(2) Loen-kezeg : cheval.
●(1896) GMB 416. pet[it] tréc[orois] eul loein-kézek une bête chevaline, un cheval ou une jument.
●(1904) BOBL 8 octobre 3/3a. pa spontaz al lon-kezek dirag eur bern-mein, hag ar c'har a heilpennaz. ●(1909) BROU 221. (Eusa) Le nom générique est : Loan deñved, de même qu'on dit : Loan kezeg, loan zaout…
(3) Loen-saout : un bovin.
●(1909) BROU 206. (Eusa) On dit souvent : eul loan zaout. ●(1983) PABE 216. (Berrien) eul loen-saout, tr. «une vache.»
IV.
(1) (Labourat, tramailhat) evel ul loen : travailler dur et beaucoup.
●(1949) LLMM 16/46 (T) *Jarl Priel. Evidout e labouren, dreist pep tra evidout e poanien, evidout hepken e tramailhen evel ul loen. ●(1962) TDBP II 322 (T). Hennez a labour evel eul loen, tr. J. Gros «il travaille comme une bête (comme un brute).» ●(1978) PBPP 2.2/334 (T-Plougouskant). Labourat evel ul loen, tr. J. le Du «travailler comme une bête.»
(2) Bezañ e loenedigoù er gêr : être de bonne humeur.
●(1868) FHB 204/382b (L) Goulc'hen Morvan. Ar c'habiten en doa bet plijadur o velet ar stourmat-ze a dreuz ar guerniou, hag a ioa evelse he loenedigou er gær.
- loen-dozv
- loen-du
- loen-hentloen-hent
m. Cheval que l'on attelle à la voiture.
●(1969) BAHE 60/50. Met ul loen-labour, ul loen ponner, ha n'eo ket ul loen-hent.
- loen-kornloen-korn
m. loened-korn, loened-kern Bête à cornes.
●(1867) GBI ii 152. tric’houec’h a loened-korn. ●(1867) FHB 117/103a. al loenet corn a ioa discar varnezho. ●(1872) ROU 79a. Bête à cornes, tr. «loened corn.»
●(1906) DIHU 9/149. Bep plé e krev ar er mézeu éleih a loñned-korn ger er foèu. ●(1910) MAKE 50. Da genta tra, e reas an dro da blasen al loened-korn. ●(1913) AVIE x. éhén ha loñned kern aral. ●(1942) DHKN 86. meur a veùin hag a lon korn. ●(1978) BRUDn 19/9. Ne oa ket homañ eul loen-korn bennag, med eun tamm koad, eur ganell goz bet neud endro dezi gwechall, faoutet, biskornet, distammet hag eur gwiskad kratouz warni.
- loen-laezh
- loen-nijloen-nij
m. loened-nij Volatile.
●(1870) KTB.ms 15 p 150. mestr war ann holl loened-nij. ●ha setu loened-nij da dont kerkent a vagadou, re a bep liou hag a bep vent, a-gichenn al laouenanig betek ann aigl.
●(1931) VALL 789b. Volatile, tr. «loen-nij m. pl. loened-nij.»
- loen-pluñvloen-pluñv
m. loened-pluñv Volatile.
●(1931) VALL 789b. Volatile, tr. «loen-pluñv m. pl. loened-pluñv.» ●(1993) MARV xii 22. (Pleuveur-Bodoù) ne oan ket bet pell o werza ar loened pluñv-se.
- loen-samm
- loen-stern
- loen-stlej
- loen-tenn
- loen-tiloen-ti
m. loened-ti Animal domestique.
●(1931) VALL Animal domestique, tr. «loen-ti m. pl. loened-ti.»
- loenedusloenedus
adj. Abondant en animaux.
●(1521) Cc. g. habundant des bestes. b. loeznedus.
- loenegezh
- loenek
- loenel
- loenelezh
- loenerezhiñ
- loenetaer
- loeniaj
- loenigan
- loeniñloeniñ
v.
I. V. intr.
A. Pourvoir une ferme en animaux.
●(1936) BREI 455/3a. N'eo ken ar c'houlz da loeni ; / Dija hon eus ur c'haer a gi.
B. sens fig.
(1) Travailler dur.
●(1931) VALL 754a. Travailler dur, tr. «loeni T[régor].» ●(1954) VAZA 11. eviti da vezañ o loeniñ a hed an deiz, morse ne teue liv ar skuizh warni. ●(1957) AMAH 67. ne oant ket techet da loeniñ evit seurt bourc'hizien. ●(1963) LLMM 99/262. hag aner e veze d’an douraerien loeniñ evit stourm ouzh ar fornigell ifern-se.
(2) Loeniñ ouzh : s'acharner contre.
●(1919) BUBR 2/42. Pevar miz zo eo krog an Alemanted da loeni ouz ar gaer sakr.
(3) Se mettre en colère.
●(1907) VBFV.fb 41a. fâcher (se), tr. «loñnein.» ●(1931) VALL 131b. se mettre en colère, tr. «loñnein V[annetais].» ●(1934) MAAZ 83. aveit el lakat de dérein, ha de loñnein. ●103. Loñnein e hra er vam éh uélet en doéré. ●117. éh an de loñnein ru.
II. V. tr. d. Loeniñ e gorf : travailler comme une brute.
●(1962) TDBP II 322. Honnez a veze er park o loeni he horv, tr. «elle était toujours aux champs en train de brutaliser son corps (de travailler comme une brute).» ●Loenet ho-peus ho korv adarre ! tr. «vous avez encore malmené votre corps (trop travaillé) !»
- loenoniezh
- loenoniour
- LoerLoer
hydronyme Al Loer : La Loire. Cf. Liger
●(1732) GReg 84a. Bagueeryen al Loar. ●582a. Al Loër. ●582a. stær loër. Rifyer loër.
●(1847) FVR 157. Ster al Loer a oa ker karget a gorfou maro, ken a flerie gant-ho. ●297. evel enn tu all da ster al Loer. ●(1856) OLLI 997. Recit var an distrujou bras gred gant doureyer Al Loire. ●(1857) CBF 131. Ster Loar. ●(1869) TDE.FB xviiib. ster Loar. ●(1893) IBR 725. beuzet int bet er steir al Loar.
●(1910) FHAB Meurz 78. en tu deou da stêr al Loâr. ●(1910) ISBR 5. Ar el Loar e ma kér vras en Nañned porh-mor marhadour ag er hetan. ●(1942) ARVR 98. an dourioù a zo bet kemeret gant ar Saen hag al Loar.
- loer .1loer .1
s. = (?).
●(1787) PT 81. Er goron-zé, mèrh libertin, / Te gorolleu hé harc a zrin ; / Té hé anfons en é benn / Dré ha loér bédèc er vélèn.
- loer .2loer .2
[mbr louzr, vcorn loder gl. « caliga », mgall llauder, gall llawdr < *lādr- < celt *lātro- « bas » < *plā-tro- < IE *pelɘ, *plā- ; ? (cf. irl láthar) connecté à l’ancien angl flór (Campanile 73, GPCY 2106a)]
F. –où, –eier (habillement)
I.
(1) Bas.
●(1499) Ca 129a. Louzr. g. chausse. l. hec caliga / ge. ●(c. 1500) Cb [Louzr]. Louzr. g. chausse. l. hec caliga / ge. ●(1521) Cc [Louzr]. Louzr. gal. chausse l. hec caliga / ge.
●(1659) SCger 13a. bas de chausses, tr. «lérou.» ●23b. chausse, tr. «lerou.» ●156b. lezrou, tr. «chausses.» ●(1732) GReg 82a. Bas, des bas, ou, des bas de chausses, tr. «Loëzr. p. lézrou. Van[netois] Lor. loér. pp. léréü.» ●Une paire de bas, tr. «Ur re lézrou. Treg[or] Ur re lezro. Van[netois] Ur re léréü.» ●Bas de soye, tr. «Lezrou seyz.» ●Des bas d’estame, tr. «Lezrou stam.» ●158b. Chausse, bas, tr. «Loëzr. p. lærou. Van[netois] lozr. p. loër. p. léreü.» ●(1744) L’Arm 27a. Bas, chausse, tr. «Lore ou Loaire.. lerreu. f.» ●Une paire de bas, tr. «Ur ré Lerreu.»
●(1847) MDM 118. Ar-re iaouanka a ra jaritezennou, pe gempen eul loar bennag. ●(1849) LLB 1047. lereu guen. ●(1860) BAL 175. da vare Nedelec e ingale lereier d’ar vugaleou baour. ●(1855) GBI II 112. hi botou hag hi loerou, tr. «sa chaussure (sic) et ses bas.» ●(18--) SBI II 194. Foeris em brago hac em lour, tr. «Que je foirai dans mes braies et dans mon bas.»
●(1900) KEBR 9. Lereier ho fillor, tr. « Les bas de votre filleul ». ●(1907) PERS 232. eur re lerou hag eur re chausonou. ●(1909) KTLR 143. eul loar stam leun a aour. ●(1909) TOJA 1. lêrou neve ho c’hoar. ●(1924) BILZbubr 38/842. dreset ar brageier, al lêreier, an hivizou, ar rochedou. ●(1926) CBOU 4/62. lereier a-zoare. ●(1929) SVBV 145. loereier maouezed graet evit pignat beteg ar grazunell. ●(1929) MKRN 161. E ia Fanchon da fest an noz / Toull he loerou ha fall he broz, tr. «Voilà Fanchon qui se rend au bal avec ses bas percés et sa robe effilochée.»
►[au plur. après un art. ind.] Ul loeroù : une paire de bas.
●(1857) CBF 2. Gwiskit eul lerou gloan, tr. «Mettez des bas de laine.» ●(18--) SBI II 190. Eul lêro zeï violet, tr. «Des bas de soie violette.»
●(1924) FHAB C’hwevrer 62. eul lerou tomm. ●(1955) STBJ 95. hag eul loerou gloan.
(2) local. [au plur.] Pantalons.
●(1916) KZVr 182 - 27/08/16. Loerou, en enez Sizun, a vez graet eus ar «bragou».
(3) Stag-loer : jarretière.
●(1934) BRUS 235. Une jarretière, tr. «ur stag-lor.»
(4) Stagell-loer : jarretière.
●(1934) BRUS 235. Une jarretière, tr. «ur stagel-lor.»
II.
(1) Lakaat c'hwen e loeroù ub. : voir c'hwen.
(2) Bezañ c'hwen en e loeroù : voir c'hwen.
(3) Bezañ flaer en e loeroù : voir flaer.
- Loer-IzelañLoer-Izelañ
Al Loer-Izelañ : La Loire-Inférieure (ancienne appellation de la Loire-Atlantique, département).
●(1793) SD 189-190. un instituter euz al langaich gallecq ebars en pep commun var ar meazebars en departamanchou Morbihan, Finistère, Costezyou-an-Nord, ac ebars en ul loden eus a departamant al Loar izelaf a bere an habitanded a barlant un yez hanvet brezounecq. ●(1794) SD 244. An declaracion-mâ a vezo cacet d'an departamanchou eus ar Morbihan, ar Finister, ar Loër izela hac ar Vainch, pere a lacquaï e imprima, treï en brezonec, embann ha staga placard e quement leac'h a vo ezom.
●(1865) FHB 9/66b. evit departamanchou Costez-an-Nord, Il-ha-Vilen, Morbihan, Finister, Loar-Izela, Vande ha Men-ha-Loar.
- loeregloereg
m. –ed
(1) (ichtyonymie) Ange de mer.
●(1732) GReg 37a. Ange, poisson de mer, dont on tire de l'huile admirable pour les playes, tr. «Loérec. p. loéregued.» ●(1738) GGreg 42. loërecg p. loëreged, tr. «ange.»
●(1876) TDE.BF 408a. Loerek, s. m. V[annetais], tr. «Ange, poisson ; pl. loereget.»
(2) Eoul loereg : huile tirée de l'ange de mer.
●(1732) GReg 37a. De l'huile d'ange, tr. «Eol loérec.»
(3) Gouloù loereg : lumière tirée de l'huile d'ange de mer.
●(1732) GReg 37a. Huile d'ange à brûler dans un lampion, tr. «Goulou loérec.»
- loerennloerenn
[loer + -enn]
F. –où
(1) Chaussette, bas.
●(1919) MVRO 3/4c. al loueren c'hloan kuzet en armel n'eo ket pounner.
(2) Jambe de pantalon.
●(1907) FHAB Du 278. loëren ho pragez. ●(1909) FHAB Du 347. loaren o bragez. ●(1942) VALLsup 45a. jambe de culotte, tr. «loerenn f.» ●(1990) MARV I 13. (Landivizio) Keit he loarenn ha godell he bragez.
- loeret
- loerezenn
- loeriad
- loes .1
- loes .2
- loesañ
- loesti
- loev
- loevadur
- loevet
- loeviñ
- lofiñ