Devri

Recherche 'ra...' : 736 mots trouvés

Page 2 : de rac_her-razher (51) à radoubet (100) :
  • rac'her / razher
    rac'her / razher

    m. local. (pêche) Barque sardinière.

    (1924) DIHU 158/128. (Groe) Rahér (m.), tr. «barque sardinière de Douarnenez, de Concarneau, etc.» (Dastumet de Vleimor 1913). ●(1925) DIHU 170/307. (Groe) Rahér (m.), tr. «barque côtière (1 misaine et 1 taillevent.» (Dastumet de Vleimor). ●(1927) GERI.Ern 495. rac’hér, tr. «barque sardinière à un taillevent et une misaine (à Groix).»

  • rac'herezh
    rac'herezh

    m.

    (1) Action de râcler, de peler.

    (1963) EGRH II 170. rac’herezh m., tr. « action de racler, de peler. »

    (2) local. Rac’herezh zo : il y a égalité.

    (1927) GERI.Ern 495. rac’herez a zo, tr. « il y a égalité Ouess[ant]. »

  • rac'hiñ
    rac'hiñ

    v. tr. d. Castrer, châtrer. Cf. razhañ

    (1927) GERI.Ern 495. V[annetais] rac’hein, tr. «châtrer.»

  • rac'hoan
    rac'hoan

    m. Radotage. cf. rahouenn

    (1927) GERI.Ern 495. rac'hoan, m., tr. «T[régor] Radotage.»

  • rac'hoanerezh
    rac'hoanerezh

    m. Radotage.

    (1927) GERI.Ern 495. rac'hoanerez, m., tr. «T[régor] Radotage.»

  • rac'hoaniñ
    rac'hoaniñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Radoter.

    (1927) GERI.Ern 495. rac'hoani, raouani(ñ) v. n., tr. «T[régor] radoter.»

    (2) Bougonner.

    (18--) KTB.ms 14 p 276. ho daou ec'h éent a-rok, o kaozeal hag o c'hoarzin, hag ann den koz a rac'hoané war-lerc'h…

    (1927) GERI.Ern 495. rac'hoani, raouani(ñ) v. n., tr. «T[régor] murmurer, marmotter.»

    II. V. tr. d.

    (1) [au narrat. ind.] Répéter.

    (1917) LZBt Gouere 14. Ma zad na baouez ket da rac'hoani d'in : « - Te eo ma mab unik, ma herour.»

    (2) Chicaner.

    (1927) GERI.Ern 495. rac'hoani, raouani(ñ) v. a., tr. «T[régor] chicaner.»

  • rac'hour
    rac'hour

    voir razher .1

  • rach .1
    rach .1

    adj. Rétif.

    (1958) ADBr lxv 4/519. (An Ospital-Kammfroud) Rach : adj. – Désigne le défaut des chevaux têtus et récalcitrants qui reculent au lieu d'avancer : Ar gazeg-se n'he-deus ket a zamant o vont d'he gwakoliou, n'eo ket rach anei.

  • rach .2
    rach .2

    m. Rétivité.

    (1958) ADBr lxv 4/519. (An Ospital-Kammfroud) Rach : n. – Désigne le défaut des chevaux têtus et récalcitrants qui reculent au lieu d'avancer : Ar gazeg-se n'he-deus ket a zamant o vont d'he gwakoliou, n'eus ket a rach enni.

  • rach .3
    rach .3

    m. (pathologie) Teigne, gratelle.

    (1732) GReg 469b. Gratelle, maladie du cuir, tr. «Raich.» ●Qui a de la gratelle, tr. «Clañ gad ar raich. nep èn deus raich. nep so ar raich gandhâ.»

    (1902) PIGO I 18. tammo rach, 'm euz aoun, a zo gantan ?

  • rachad
    rachad

    m. Rachat.

    (1621) Mc 51. Il baille à fort vil prix le rachat si precieux faict de son ame par nostre Seigneur, tr. «Reiff à gra à marchat mat, an rachat quen precieux, gret é ves é eneuff gand hon saluer.»

  • rachañ / rachiñ
    rachañ / rachiñ

    v. intr. Rétiver.

    (1958) ADBr lxv 4/519. (An Ospital-Kammfroud) Karga ken nebeud ha ma kari d'al loen-ze, ma dro en e benn e racho. ●(1978) BZNZ 71. (Lilia-Plougernev) rajiñ !... Me'm eus bet unan yañ hag a raje.

  • racherez
    racherez

    m. Cheval rétif.

    (1978) BZNZ 71. (Lilia-Plougernev) O ! me'm eus bet mizer gant hennezh, al loan-se ! Ur rajeureuz kwa.

  • rachiñ
    rachiñ

    voir rachañ

  • rachous
    rachous

    adj. Teigneux.

    (1744) L'Arm 178a. Grignoux, ouse, tr. «Rachouss.» ●378a. Teigneux, tr. «Rachouss

    (1934) BRUS 170. Teigneux, tr. «rachous

  • rachouz
    rachouz

    m. Homme teigneux.

    (c.1718) CHal.ms i. boutefeu qui excite des seditions, tr. «ur rachous, ur boutfeu, ne oura meit allum' en Taan.»

  • rachouzell
    rachouzell

    f. –ed Femme teigneuse.

    (1744) L'Arm 378a. Teigneuse, tr. «Rachouzeëll

  • rachus
    rachus

    adj. Sujet à la teigne.

    (1732) GReg 469b. Qui est sujet à la gratelle, tr. «Raichus

  • rad
    rad

    s. (marine) Rade.

    I. Rade.

    (1633) Nom 243b. Statio nauium : rade : an rad, an læch ma arret an listry.

    (1792-1815) CHCH 47. É ma er frégat barh er rad ha prest ma partiou, tr. « La frégate est dans la rade, elle est prête à partir. »

    (1971) TONA.morl 5. rad, tr. «rade.»

    II. Appelatifs.

    (1) Rad Brest.

    (1732) GReg 777a. Rad Brèst. ar rad eus a vrèst. rand Brèst.

    (18--) MILg 209. hag é rad Brest é antresont. ●(1865) FHB 28/224a. D’an 18 a eost e vezo e rad Brest eur vanden listri brezel. ●(1869) FHB 216/53b. E gouelet rad Brest, troas ar bek douar hanvet gour-enezen kelern. ●(1884) BUZmorvan 382. Treuzi a reaz eta rad Brest.

    (1911) BUAZmadeg 367. Goudeze e treuzaz ar vreac'h-vor, hanvet hirio Rad Brest.

    (1877) EKG I 116. a zave he heoriou euz a borz Brest, hag a iea, gand an avel draon, er meaz euz ar rad, dre greiz al listri a vrezel.

    (2) Rad Mor-bihan.

    (1744) L’Arm 320b. Rade Mor-Bihan, étal Gùinétt ou harz de Hùinétt.

    (3) Rad Trebeurden.

    (1973) TONA XIX 682/11978. Plan d'eau à l'Ouest de Men-Radenek, Rad Trebeurden.

  • Radegonda
    Radegonda

    n. pr. Radegonde.

    (1855) GBI I 510. Radegonda, ma maerones, / Bezet 'wit-on avokades ! tr. «Radegonde, ma marraine, / Soyez ma protectrice !»

  • radell / razell
    radell / razell

    f. –où Radeau.

    (1732) GReg 777a. Radeau, plusieurs piéces de bois liées près à près pour passer des rivieres &., tr. «Radell. p. radellou. razell. p. razellou

    (1927) GERI.Ern 495. radell, razell f., tr. « radeau. » ●dim[inutif] -ig.

  • radellad
    radellad

    f. -où Contenu d’un radeau.

    (1963) EGRH II 169. radellad f. -où, tr. « contenu d’un radeau. »

  • raden
    raden

    coll.

    I.

    A. (botanique) Fougères.

    (1612) Cnf 24a. hat raden.

    (1659) SCger 59b. fougere, tr. «raden.» ●(1732) GReg 428b. Fougere, plante, tr. «Radenenn. p. radenn.» ●(1744) L'Arm 162b. De la fougère, tr. «Radin. m.»

    (1877) EKG I 152. An toull en doa goloet (...) gand skourrou bian, deliou seac'h ha raden glaz, evit kuzet he drapet.

    (1909) FHAB Du 346. c'hoeza tân gant raden ha lann-vruk. ●(1929) FHAB Meurzh 111. bete ma teuas ar radenn da velena hag ar brug da ruzia war ar c'hragou. ●(1939) SAV 15/9. eus a douez eur blochad raden.

    B. (phycologie)

    (1) Codium tomentosum.

    (1968) NOGO 212. Codium tomentosum. ra:den, «fougères» : Korrejou en Plouguerneau.

    (2) Cystoseira fibrosa.

    (1968) NOGO 217. Cystoseira fibrosa. ra:den, «fougères» : Guisseny, Karreg-Hir en Kerlouan, Meneham en Kerlouan.

    (3) Alaria esculenta.

    (1960) GOGO 204. (Kerlouan, Brignogan) le raden ou friz dub (radenn, friz doubl), Alariaes culenta (sic) laminaire peu répandue. ●(1968) NOGO 219. Alaria esculenta. ra:den, «fougères» : Porz-Gwenn en Plouescat.

    II. [en apposition]

    A. (zoologie)

    (1) Karv-raden : sauterelle.

    (1732) GReg 849a. Sauterelle, ou langouste, ou locuste, petit insecte à six piez, volant & sautillant qui gâte les blez, & les herbes, tr. «qarv-radenn. p. qirvy-radenn.» ●(1752) PEll 127. Carwec & Carwes, Sauterelle. Alias Carw-raden, qui veut dire proprement cerf de fougere. Pl. Kirwi-raden.

    (1931) VALL 677a. Sauterelle, tr. «karv-raden pl. kirvi-

    (2) Kilhog-raden, kog-raden : grosse sauterelle verte.

    (1633) Nom 49a. Cicada : cigale : quillec-raden.

    (1866) FHB 67/119b. ez eus guelet o tremen dr'en ear eun arme a guilleien raden (…) Distruja a reont oll gounideguez an douar dre ma tremenont.

    (1947) TNOG 5/24. (Tregor ha Goelo) Lamperez, -ed, ak. gg. : petite sauterelle grise. Ar c'hilhog-raden a zo ul loen all, grosse sauterelle verte, anvet ivez e lec'hioù 'zo segalenn eus ar galleg cigale. E Kernev ivez evit petite sauterelle grise e vez implijet ur ger hañval, Lampikerez, –ed.

    (3) Kelien-raden : sauterelles.

    (1557) B I 388. Chetu eff hac eff he deffuet / Dre mechantis conuertisset / En ampreffanet heb quet sy / Maz int heffuel da goez quelyen / Pe en stat da quelyen raden, tr. «Lui et ses brebis ; les voilà donc changées, pour sa méchanceté, en insectes : elles sont semblables à des sauterelles, à des sauterelles sauvages.»

    (4) Marc'h-raden : sauterelle.

    (1931) VALL 677a. Sauterelle, tr. «marc'h-raden pl. mirc'hed-

    (5) C'hwil-raden : (?) criquet (?).

    (1935) LZBl Gwengolo/Here 170. tud ar mision zo e brezel ouz ar c'houiled-raden.

    (6) Kazh-raden : lézard. cf. glazardenn

    (1890) MOA 322b. Lézard, s. m. Animal, tr. «kaz-raden, m. (nom poétique).»

    (1982) PBLS 9. (Langoned) kaz-raden, tr. «lézard.» ●(1984) LPPN 893-894. (Poullaouen) glasard, m., -ed lézard (parfois «glasardenn», cf. Ph Sud «kazh-raden», compris).

    B. (habillement) Bod-raden : motif de décoration de broderie.

    (1953) CDPN I 62. Bourradenn (f.) : Feuille de fougère. Motif de décoration des broderies bigoudènes.

    C. (météorologie) Suilhig ar raden : lune rousse.

    (c.1930) VALLtreg 2535. Sulik ar Raden – nom donné en Hte-Corn. aux gelées qui ont lieu à l'époque de la grande foire de Glomel, 28 mai – on va au pardon de Saint-Servais pour demander que les récoltes soient préservées de la gelée (Sulik ar raden nuit non seult aux jeunes fougères, mais aussi aux pommes de terre. ●(1962) KNDR 143. Deiz kentañ a viz Mezheven, / Put an avel, ha lemm, ha yen. / Antronoz vintin 'voe rev gwenn. / (Amañ 'lavaromp : suilh-raden.).

    D. (croyance populaire) Had raden.

    (18--) PEN 92/51. an ad demeus ar raden noz goël ian dastumet / an noz se ec’h adennaing a ben an deiz evaint kouezet / an noz se he ermunaïng he discrunaing aroc an deiz / an nep aneus c’hoant de kavet a renk monet an noz se.

    III.

    (1) Stank evel raden : très dense.

    (18--) MILg 321. Ho niver a gredann ker stank hag ar raden.

    (2) (Diwan, poulzañ, sevel, kreskiñ) evel raden (er parkoù) : croître rapidement.

    (1877) FHB (3e série) 19/160a (L). Ar guiniz du a boulz evel raden. ●(18--) KTB.ms 14 p 275 (T). Ar paotr iwé hen doa feson-vad, hag a greské ével ar radenn er parko.

    (1938) FHAB Genver 9 (L) *Tintin Anna. Danevellou, re goz ha re nevez savet gant barzed a ziouane, evel radenn, e pevar c'horn ar vro. ●(1950) KROB 21/11 (L) H. Greff. An dud a zo yac'h. Ar vugale a zav «evel raden e koadou ar maner». ●(1962) TDBP Ia 26 (T). Ar vugale-ze a zav 'vel raden, tr. J. Gros «ces enfants-là poussent comme des fougères (comme des champignons).» ●(1977) BAHE 95/23b (T) Klerg. Kreskiñ a rae ar poupig evel ar raden, ha krog e oa da argaozeal, nemet e oa un tamm bihan diwezhat o vont e-unan.

    (3) Sevel evel ur radenenn : croître très rapidement.

    (1935) FHAB Meurzh 108. Yannig, daoust da-ze, a zave evel eur radenenn hag e vamm he devoa tra a-walc'h da ober o vont da glask boued dezhañ.

    (4) Bezañ an aour war ar raden gant ub. : voir aour.

    (5) Aour er raden : voir aour.

  • raden-aod
    raden-aod

    coll. (phycologie)

    (1) Algues Alaria esculenta.

    (1931) GWAL 136-137/430. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Raden-aod : doare-bezin. ●(1968) NOGO 219. Alaria esculenta. ra:den-aod, «fougères de rivage» : Île de Batz.

    (2) Algues Ahnfeltia plicata.

    (1968) NOGO 223. Annfeltia (lire : Ahnfeltia) plicata. raden-aod, «fougères de rivage» : Mogueriec en Sibiril.

  • raden-bezhin
    raden-bezhin

    coll. (phycologie)

    (1) Raden-bezhin : fucus vésiculeux Fucus vesiculosus.

    (1968) NOGO 214. Fucus vesiculosus. raden-'vehin, «goémon-fougères» (Landeda, Perros en Plouguerneau). ●(1978) BZNZ 109. (Lilia-Plougernev) Sañset ez eus tri seurt bejin du. Tri seurt a zo. Ar re-mañ m'en dare pe anv o deus ar bejin kalpan. Roet 'vez un anv dezho, 'c'hist anvioù latin aze. Ni'ra lañseier anezho, raden vejin ha bejin-kalpan.

    (2) Bezhin-raden : fucus vésiculeux Fucus vesiculosus.

    (1968) NOGO 214. Fucus vesiculosus. bezin ra:den, «goémon-fougères» (Kellerdud en Plouguerneau).

  • raden-bleiz
    raden-bleiz

    coll. (botanique) Petite fougère sauvage.

    (1931) VALL 315a. petite fougère sauvage, tr. «raden-bleiz sg. radenenn-vleiz.» ●(1936) IVGA 45. A-dreuz ar raden-bleiz diwanet e skarrou an darou.

  • raden-derv
    raden-derv

    coll. (botanique) Polypodes communs Polypodium vulgare.

    (1890) MOA 155b. Capillaire, Plante, tr. «radenenn zero, f. s., – raden zero, pl. m.»

    radenenn-zerv f. Pied de polypode commun.

    (1890) MOA 155b. Capillaire, Plante, tr. «radenenn zero, f. s., – raden zero, pl. m.»

  • raden-mor
    raden-mor

    coll. (phycologie) Algues Halidrys siliquosa.

    (1968) NOGO 213. Halidrys siliquosa. raden-'mo:r, «fougères de mer» : Karreg-Hir en Kerlouan, Carantec.

  • raden-naer
    raden-naer

    coll. (botanique) Osmonde royale Osmunda regalis.

    (1935) NOME 137. an dour sklaer a virbilhe a-hed ar radenn-naer.

  • raden-pesk
    raden-pesk

    coll. (botanique) Fougère pectinée Blechnum spicant.

    (1943) TRHS 72. ur bouchad delioù hir heñvel-tre ouzh ar raden-pesk.

  • raden-puñs
    raden-puñs

    coll. (phycologie)

    (1) Algues Halidrys siliquosa.

    (1968) NOGO 213. Halidrys siliquosa. raden-'py:s, «fougères de puits» (Pors-Gwenn en Plouescat).

    (2) Algues Alaria esculenta.

    (1968) NOGO 219. Alaria esculenta. ra:den-py:s, «fougères de puits, col. er bly:en ra:den, « une plume de fougère », singf : Korrejou en Plouguerneau.

  • raden-ruz
    raden-ruz

    coll. (phycologie) Algues Delessaria sanguinea.

    (1968) NOGO 223. Delessaria sanguinea. raden ry:z, «fougères rouges» : Korrejou en plougerneau.

  • radena
    radena

    v. intr. Chercher, cueillir de la fougère.

    (1659) SCger 168b. radena, tr. «cueillir de la fougere.» ●(1732) GReg 428b. Cueillir, couper de la fougere, tr. «radenna. pr. radennet.» ●(1744) L'Arm 162b. Fougère (…) Cueillir, &c., tr. «Radina

    (1847) MDM 221. da vizina pe da radenna.

    (1982) ENEU 36. (Eusa) Goude an eost edo radena.

  • radenadeg
    radenadeg

    f. Coupe de fougères pour servir de litière.

    (1924) BUBR 38/846. (Plougastell-Daoulaz) Mais d'autres fêtes domestiques sont restées très vivaces. Telle la radenadek ou fête de la coupe de la fougère.

    (2000) PCRMM 148. (Plougastell-Daoulaz) Ces terres étaient cepandant utilisées pour le bois, et les landes, ajoncs pour les chevaux, fougères, pour la litière, coupées au cours de grandes journées, appelées radennadek.

  • radeneg
    radeneg

    f. –i Fougeraie.

    (1499) Ca 172a. g. le lieu ou habunde fougiere. b. radenec.

    (c.1718) CHal.ms ii. un champ de fougere, tr. «radennec, ur parc radennet, carguet a Raden.» ●(1732) GReg 428b. Lieu abondant en fougere, tr. «Radennecg.» ●(1744) L'Arm 162b. Lieu abondant en fougère, tr. «Radinec. f.» ●(17--) ST 330. Eur brouz koad zo eno, hag eur radennek stank, tr. «Il y a là un taillis et une fougeraie bien fournie.»

    (1838) CGK 3. Evel arc'had (lire : ar c'had) er radeneck.

    (1939) KOLM 45. er sapinegi, er radennegi hag er malezadeu brug.

  • Radeneg
    Radeneg

    n. de l. Radénac.

    (1847) FVR 349. Gwillemot a oe lazet e Radenak.

  • radenek
    radenek

    adj.

    (1) Couvert de fougères.

    (17--) ST 380. enn eur c'hoat radennek, tr. «dans un bois, où abonde la fougère.»

    (1907) KANngalon Gouere 450. eur venojen radenok.

    (2) (phycologie) Bezhin-radenek : fucus vésiculeux Fucus vesiculosus.

    (1968) NOGO 214. Fucus vesiculosus. bezin rade:nok, «goémon en forme de fougères» (Tremazan).

  • radenenn
    radenenn

    f. (botanique) Pied de fougère.

    (1499) Ca 172a. Radenenn. g. fougiere de quoy on faict le voirre.

    (c.1718) CHal.ms ii. um morceau de fougere tout seul, tr. «radennen.» ●(1732) GReg 428b. Fougere, plante, tr. «Radenenn. p. radenn

  • radener
    radener

    m. -ion Celui qui participe à la coupe des fougères.

    (1963) EGRH II 169. radener m. -ien, tr. « celui qui participe à la coupe des fougères. »

  • radenerezh
    radenerezh

    m. Action de couper la fougère.

    (1963) EGRH II 169. radenerezh m., tr. « action de récolter la fougère. »

  • radenniñ
    radenniñ

    v. tr. d. Damasquiner.

    (c.1718) CHal.ms i. Damasquiner, tr. «Radennein en hoarn'.»

  • radikal .1
    radikal .1

    adj. (politique) Radical.

    (1906) BOBL 09 juin 90/2a. ar gosteen radikal. ●(1935) BREI 423/2b. Ar «re ru» goues da ve lâret, a zalc'has gant o folitik radikal.

  • radikal .2
    radikal .2

    m. –ed Radical.

    (1877) FHB (3e série) 31/243b. Gambetta e unan, marc'h blein ar radicaled.

    (1935) BREI 408/3d. ar radikaled hag ar sosialisted. ●(1935) BREI 415/2b. ar radikaled o doa an hevelep kasoni ouz ar gomunisted hag ar fasisted. ●(1935) VOTE 25. voti evit eur radikal.

  • radio
    radio

    f. Radio.

    (1941) ARVR 5/3c. eun abadenn radio. ●(1941) ARVR 23/3a. eur beñveg radio, eur skriverez. ●(1951) KROB 33/19. radio Kimerc'h. ●(1957) BAHE 11/ 3. kazetennerezh, radio hag all…

  • radotal
    radotal

    v. intr. Radoter.

    (17--) EN 4. ma sad a vouay quen cos ; deja e radote, tr. «mon père était si vieux, déjà il radotait.» ●11. custum an dut cos eo bepret radotal, tr. «la coutume des vieilles gens est de toujours radoter.»

  • radoter
    radoter

    m. –ion Radoteur.

    (1869) SAG 27. ne dint ket bet radoterien.

  • radoterezh
    radoterezh

    m. Radotage.

    (1633) Nom 256b. Delirium, deliratio, deliramentum, mentis error : resuerie, radotement : vufreerez, radoterez.

    (1850) JAC 17. Torret e zeo va fenn gant e radotteres.

    (1913) FHAB Mae 141. Kement-se n'eo nemet radoterez.

  • radotet
    radotet

    adj. Tombé en enfance.

    (14--) Jer.ms 41a. Me deseu ez out sot / Pe te so redotet, tr. « Je pense que tu es sot, ou tu es tombé en enfance »

  • radotus
    radotus

    adj. Qui radote, radotant.

    (1741) RO 796-797. Cos flerier radotus breman me achuo / Hac a rayo dech quer ô holl rimadello.

  • radoubet
    radoubet

    adj. Radoubé.

    (1633) Nom 108b. Vestis interpolis, vestimentum interpolum : habillement radoubé, fripé, & regraté : habillamant radoubet, frippet, hac vset.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...