Recherche 'ra...' : 736 mots trouvés
Page 3 : de radoubin (101) à ragatin (150) :- radoubiñradoubiñ
v. tr. d.
(1) Radouber.
●(1732) GReg 136a. Carener, un Vaisseau, le calfeter, lui donner le radoub, ou le suif, tr. «Ausa ul lestr. pr. auser. calafeti, radoubi, pe, soavi ul lestr.»
(2) sens fig. Couvrir (une dette) en en faisant une autre.
●(1633) Nom 207a. Versuram facere, versura soluere : payer debte auec debte, rattouper ses debtes : paëaff dlè gant dlè, radoubiff dlè voar dlè, en em luzyaff gant dlè.
- radoustatradoustat
v. tr. d. Radoucir.
●(17--) FG II 45. an draze a radoustaï oc'h ene trubuillet. ●50. razoustaat ar c'hlac'har.
- raerae
f./m. –ed (ichtyonymie)
A. Raie.
●(1499) Ca 172a. Rae. g. raye vng posson. ●(1633) Nom 46a. Pastinaca : raye : roe, rea. ●46b. Raïa : raye : ræ, rea. ●Raïa clauata : raye bouclée, ronsée : ræ bouclet.
●(1659) SCger 100b. raye, poisson, tr. «raë, rea.» ●168b. raë, tr. «raye.» ●(1732) GReg 778a. Raie, poisson, tr. «Rea. raë. ræ. pesqed-raë.»
●(1850) HHO 71. Raie, Raia, tr. « Er Rée. »
●(1925) BILZ 103. pleizenned, lizenned, balbuenned, rêed, touilhed a bep liou. ●(1934) BRUS 257. Une raie, tr. «ur ré –ed.»
B.
(1) Rae-rous : raie étoilée Raja asterias.
●(1977) PBDZ 1038. (Douarnenez) ur rae rous vihan, tr. «une petite raie rousse.» ●(1979) VSDZ 95. (Douarnenez) ar raeed rous, tr. (p. 259) «les raies étoilées.»
(2) Rae-c’hlas : raie douce Raja montagui.
●(1979) VSDZ 95. (Douarnenez) ar raeed glas, tr. (p. 259) «les raies vertes.»
(3) Rae-goukou : raie fleurie Raja naevus.
●(1979) VSDZ 95. (Douarnenez) ur rae all zo platoc’h ha n’eo ket ken tev, raeed yen vez graet deuzouto, raeed yen, raeed koukou, petra, tr. (p. 259) «une autre raie plus plate et moins grosse : la raie râpe.»
(4) Rae-vouklet : raie bouclée Raja clavata.
●(1633) Nom 46b. Raïa clauata : raye bouclée, ronsée : ræ bouclet.
●(1732) GReg 778a. Raie bouclée, tr. «raë boucqlet.»
●(1977) PBDZ 808. (Douarnenez) ur rae vouklet, tr. «une raie bouclée (Raja clavata).»
(5) Rae-lagadek : raie bouclée.
●(1732) GReg 778a. Raie bouclée, tr. «raë lagadecq.»
●(1963) EGRH II 169. rae lagadek m., tr. « raie bouclée. »
(6) Rae-fin : raie bouclée.
●(1732) GReg 778a. Raie bouclée, tr. «raë fin.»
(7) Rae-vorz : torpille Torpedo marmorata.
●(1962) TDBP ii 369. Eur rae-vorz, pa’h ez da dapoud anezi, e vorz da zivreh, tr. «une raie-paralysante (torpille), quand tu vas pour la prendre, ton bras s’engourdit.» ●Ar rae-vorz a vorz an dud evel imant, tr. «la torpille paralyse les gens comme l’électricité.»
(8) Rae-bri : aigle de mer Milyobatis aquila.
●(1963) EGRH II 169. rae bri m. (Miliobatis aquila) Rosko.
(9) Rae-boukl : raie bouclée Raja clavata.
●(1963) EGRH II 169. rae blouk, tr. « raie bouclée. »
(10) Rae-krenerez : torpille Torpedo marmorata.
●(1963) EGRH II 169. rae krenerez m., tr. « torpille (Torpedo marmorata). »
(11) Rae-florienn : raie miroir Raia miraletus.
●(1963) EGRH II 169. rae florienn m., tr. (Raia miraletus) Rosko. »
(12) Rae-gris : raie bouclée.
●(1963) EGRH II 169. rae gris m., tr. « raie bouclée (Raia clavata). »
(13) Rae-gwenn : Raia punctata.
●(1963) EGRH II 169. rae gwenn m., tr. « (Raia punctata). »
- raer-moc'hraer-moc'h
m. Marchand de cochons.
●(1876) TDE.BF 535b. Raer, s. m. B[atz]. Ce mot, particulier à l'île de Batz, s'emploie comme suit : Raer moc'h, marchand de cochons.» ●(1890) MOA 172a. Marchand de cochons, tr. «A l'île de Batz, on dit : raer moc'h, m.»
●(1927) GERI.Ern 495. raer moc'h h[aut] L[éon] m., tr. «Marchand de cochons.» ●(1931) VALL 129b. marchand de cochons, tr. «raer-moc'h (î[le] fr B[atz].»
- raer-saout
- raetonraeton
m. –ed (icthyonymie) Raie mâle.
●(1925) BILZ 104. pesketa siliou, rêed ha retoned. ●Rètoned, tr. «mâles de raies.»
- raf
- Rafael
- rafal-rafal-
voir raval-
- rafantañrafantañ
voir rafantiñ
- rafanterez
- rafantiñ / rafantañrafantiñ / rafantañ
v. tr. d. Refendre.
●(1931) VALL 634a. refendre, tr. «rafanti, rafanta ; V[annetais] refantein.»
- rafetrafet
s. –où Vice.
●(1557) B I 631. An tirantet carguet a raffetou / Ne galhent quet guelet da secredou, tr. «les bourreaux pleins de vices ne pourront point voir ta nudité.»
- rafiarafia
coll. (botanique) Rafia.
●(1944) DGBD 31. gwrizioù paletuvez, palmez, rafia. ●91. o trec'hiñ delioù rafia.
- rafin
- rafioletrafiolet
adj. Fignolé.
●(1942) VALLsup 77a. (Vêtement, etc.) bien fignolé, tr. «rafiolet T[regor] popul.»
- raflatraflat
v. tr. d. Rafler.
●(1920) MVRO 18/1a. evel m'en deus c'hoant rastellat kement pastel zouar a gav da raflat.
- rafourchiñrafourchiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) =
●(1766) MM 779-780. Emeus an eil pen d'héguile / ho raffurchas tout evelsé, tr. «depuis un bout jusqu'à l'autre, il les refourgonna tous comme cela.»
(2) Fouiller.
●(1942) LANB 39. Setu perak archerien ha soudarded a rafourche alies ar maner ha koadou Trebabu. ●(1957) BRUD 4/26. goude beza rafourchet an daol. ●58. Rafourchet : klasket a beb tu. ●(1995) BRYV II 93. (Milizag) aar brini a gustum, pa veze sehor, pa veze hadet, rafourcha toud ar greun.
II. V. tr. i. Rafourchañ e-touez, e : fouiller parmi.
●(1956) BLBR 90/11. Job a rafourchas gant ar re all etouez ar reier. ●(1959) BRUD 10/12. an houarn hag an dir a rafourche en o horf.
- ragrag
s.
(1) (Kontañ) ar rag hag ar perag : expliquer.
●(1970) BHAF 266 (T) E. ar Barzhig. Kavoud a reas genaouien evid kredi anezañ ahann e-noe kontet an Tad Prefed ar rag hag ar perag.
(2) Na vezañ na rag na perag diwar ub. : être sans reproche.
●(1981) ANTR 156 (L) *Tad Medar. N'int ked tud ha n'eus diwarno na rag na perag.
- ragachragach
m. péjor.
(1) Cris de certains oiseaux (peu mélodieux).
●(1927) GERI.Ern 495. ragach m., tr. «Cri des geais, des pies.» ●(1931) VALL 170a. Cri des geaies, des pies, des poules, tr. «ragach m.»
(2) Bavardage, jacassement.
●(1870) MBR 240. merc'hed o walc'hi, eur ragach gant-ho gwasoc’h evit na vez gant eur vandenn biged. ●(1876) TDE.BF 535b. Ragach, s. m., tr. «Babil de femmes rassemblées.»
●(1924) BILZbubr 41/943. Ac'hanta ! merc'hed, echu eo ho ragach ? ●(1924) BILZbubr 47/1121. da gemer perz er ragach. ●(1927) GERI.Ern 495. ragach m., tr. «babillage, caquetage ; impudence, effronterie, sottise, injure.» ●(1931) VALL 170a. ragach m., tr. «babillage, effronterie, injure.»
(3) Paroles incompréhensibles.
●(1955) STBJ 137. Ne jomis ket da zelaou he ragach.
(4) Bruit désagréable.
●(1970) BHAF 144. Adkoueza a reas raktal ar blakenn varb gand he ragach skrijus a anavezen mad.
- ragachadegragachadeg
f. –où Cris de certains oiseaux (peu mélodieux).
●(1931) VALL 170a. Cri des geaies, des pies, des poules, tr. «ragachadeg.»
- ragachadennragachadenn
f. –où Cri de certains oiseaux (peu mélodieux).
●(1931) VALL 170a. Cri des geaies, des pies, des poules, tr. «ragachadenn.»
- ragachat / ragachiñragachat / ragachiñ
v. cf. gragachat
I. V. intr.
A.
(1) (en plt d'oiseaux) Jacasser.
●(1867) MGK 22. AR big a-vad, o ragachat, / A dorre pennou tud ann ti. ●(1870) FHB 290/227a. evel eur penn kegin ne oar nemet ragachad ha braead dioc'h ma vez en imor.
●(1949) KROB 17/14. Ar gwennilied en em zastum araok mont kuit : ragachat a reont kenetrezo. ●(1978) BAHE 97-98/23. ur big e toull an nor o ragachat.
(2) (en plt de l'eau) Bruire.
●(1949) SIZH 43. Chourganañ a rae a-unan gant ar bouilhoù dour o ragachat en o foullig.
B. (en plt de qqn)
(1) =
●(18--) CST 56. Arabat fazia ! E skol ar barrez ne vez graet nemeur nemet degachi, ragachi, skriva, ober «chifr», hag ive eun tamm katekiz.
(2) Jacasser, piaillier, bavarder bruyament.
●(1876) TDE.BF 535b. Ragachat, v. n., tr. «babiller comme font des femmes assemblées.»
●(1927) GERI.Ern 495. ragachat, ragachi, tr. «caqueter, babiller, injurier.» ●(1931) VALL 61b. Bavarder, tr. «ragachi.» ●(1943) TRHS 42. lezel ar merc'hed da ragachiñ.
II. V. tr. d. Bredouiller.
●(1931) VALL 81a. Bredouiller un peu de breton, tr. «ragachat eun tamm brezoneg.»
- ragacherragacher
m. –ion Jacassier.
●(1944) EURW I 84. an dispriz o doa evit ar ragacherien hag ar chakerien blouz.
- ragacherezragacherez
f. –ed Jacassière.
●(1732) GReg 486b. Harangere, femme abondante en injures, tr. «Ragacherès. p. ragacheresed.»
●(1803) MQG 9. Penn scanv, penn avelet, jacqezen, libouden / Toull stad ha beg sukret, liperez ar c'hafe / Couillouren iffrontet, catell-glanv didalve, / Pillerez he guenou, conterez mil fablen, / Goast-langach, ampoeson ha planquen millaouen, Babillerez hep fin, lost-rambre, pil-cojou, / mastrouill, ragacherez, souillerez an treujou.
- ragacherezhragacherezh
m.
(1) Cris de certains oiseaux (peu mélodieux).
●(1931) VALL 170a. Cri des geaies, des pies, des poules, tr. «ragacherez m.»
(2) Action de caqueter.
●(1963) EGRH II 170. ragacherezh m., tr. « action de caqueter. »
(3) Babil, caquet.
●(1963) EGRH II 170. ragacherezh m., tr. « babil, caquet. »
- ragachiñragachiñ
voir ragachat
- ragagnatragagnat
voir ragainañ
- ragain .1ragain .1
m. (agriculture) Regain.
●(1732) GReg 793a. Regain, deuxième foin, tr. «Ragain.»
●(1866) FHB 72/158a. Goude'n eost ema ar c'hiz da lacat al loenet er raguein. ●(1868) FHB 188/256a. ne deus na peuri na ragein. ●(1869) FHB 233/192a. mare ar ragein. ●(1899) BSEc xxxvii 142/ KRL 7. Pa ve ragaïm da viz Genver, nan euz ket ezom da gavet joa (Trég[or]), tr. «Lorsqu'il y a du regain au mois de janvier, il n'y a pas lieu de se réjouir.»
●(1922) EMAR 43. Er Prajou da vare ar ragain. ●(1927) GERI.Ern 496. ragaign m, tr. «Regain.»
- ragain .2
- ragainañ / ragagnatragainañ / ragagnat
v.
I. (agriculture)
(1) Faire les secondes coupes de foin.
●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. ragei, tr. «faire les secondes coupes de foin.»
(2) Repousser une seconde fois.
●(1982) PBLS 39. (Langoned) ragainañ, tr. «repousser une seconde fois.»
(3) reprendre racine, refaire des tubercules.
●(1982) PBLS 39. (Langoned) ragainañ, tr. «reprendre racines, refaire des tubercules (pommes de terre).»
II. sens fig. Avoir un regain de jeunesse.
●(1732) GReg 820b. Revivre, se remettre en vigueur, comme il arrive au printemps à tous, & à toutes choses, tr. «Ragaignat. pr. ragaignet. voyez regain» ●Ce vieillard revit, & rajeunit depuis que nous sommes au printemps, tr. «Ragaignet tout eo an dèn hont, peguer coz-bennac véz, a-ba ez eo deuët an névez-amser.»
●(1927) GERI.Ern 496. ragaignat, tr. «revivre, se remettre en vigueur.» ●(1982) PBLS 39. (Langoned) ragainañ, fig. tr. «avoir un retour de jeunesse, de flamme.»
- ragajragaj
m. -où Regrat, marchandise de peu de valeur.
●(1732) GReg 795b. Regrat, marchandise de peu de valeur, tr. «Ragaich. p. ragaichou. racaich. p. racaichou.»
- ragajañragajañ
v. Regratter, revendre à petit prix.
●(1732) GReg 795b. Regrater, vendre de petites denrées, comme du sel à petites mesures, &c. pour y gagner sa petite vie, tr. «Ragaicha. pr. ragaichet. ragata. pr. ragatet. Van[netois] ragateiñ. regateiñ. ppr. et.»
- ragajer
- ragajerezragajerez
f. –ed Regrattière.
●(1732) GReg 795b. Regratiere, rabilleuse, & revendeuse, tr. «Ragacherès. p. ragacheresed. ragaterès. p. ed. Van[netois] ragatourès. p. ed.» ●(17--) FG II 6. eur ragacherez am prénas.
●(1876) SBI i 322. he vamm ’zo ragacherès, tr. «sa mère est revendeuse.» ●(1876) SBI ii 116. He vamm ’zo eur ragacherès, / Marc’hadourès pour ha panès ! tr. «Sa mère est une revendeuse, / Marchande de poireaux et de panais !»
- ragajerezhragajerezh
m. Regratterie.
●(1732) GReg 795b. Regraterie, marchandise de regrat, tr. «Ragachérez. p. ragacherezou. ragatérez. p. ou. Van[netois] regatereah. ragatereh.»
- ragalaj
- raganellañ
- raganvraganv
m. –ioù, -où (grammaire)
(1) Pronom.
●(1732) GReg 760a. Pronom, terme de Grammaire, tr. «Rhag-hanv. p. rhag-hanvou.» ●(1738) GGreg 59. Le Pronom que nos Grammairiens Bretons ont appelé rhag-hanf, ou rhag-hano.
(2) Raganv-gour : pronom personnel.
●(1947) YBBK 184. Un anv gwirion eo an anv-verb hag alïes e c’heller lakaat ur ger-mell dirazañ, pe c’hoazh ur raganv-gour.
- ragaozragaoz
m. Préparation, première mise en état.
●(1963) EGRH II 170. ragaoz m., tr. « préparation, première mise en état. »
- ragaozañ
- ragaozidigezhragaozidigezh
f. Fait de préparer à l’avance.
●(1963) EGRH II 170. ragaozidigezh f., tr. « fait de même [ragaozañ] provisoirement en état. »
- ragarmead
- ragaroueziañragaroueziañ
v. tr. d. Signaler à l'avance.
●(1923) SKET I 87. Ragaroueziet war o hent gant nij an evned.
- ragatragat
m. –où Regrat, vente de regratterie.
●(1907) VBFV.bf 65a. regrat, m. pl. eu, tr. «regrat, vente au détail.»
- ragatañ / ragatiñragatañ / ragatiñ
v. Regratter, revendre à petit prix.
●(1732) GReg 795b. Regrater, vendre de petites denrées, comme du sel à petites mesures, &c. pour y gagner sa petite vie, tr. «Ragaicha. pr. ragaichet. ragata. pr. ragatet. Van[netois] ragateiñ. regateiñ. ppr. et.»
●(1907) VBFV.bf 65a. Regratein, v. n., tr. «revendre.»
- ragater / ragatour
- ragaterez / ragatourezragaterez / ragatourez
f. –ed Regrattière.
●(1732) GReg 795b. Regratiere, rabilleuse, & revendeuse, tr. «Ragacherès. p. ragacheresed. ragaterès. p. ed. Van[netois] ragatourès. p. ed.»
- ragaterezhragaterezh
m. Regratterie.
●(1732) GReg 795b. Regraterie, marchandise de regrat, tr. «Ragachérez. p. ragacherezou. ragatérez. p. ou. Van[netois] regatereah. ragatereh.»
- ragatiñragatiñ
voir ragatañ