Recherche 'ra...' : 736 mots trouvés
Page 8 : de ramokadeg (351) à ran-1 (400) :- ramokadeg
- ramokadenn
- ramokaj
- ramokañ / ramokiñramokañ / ramokiñ
v. tr. d. remorquer.
●(1732) GReg 801a. Remorquer, tirer à soi à force de rames, un vaisseau qui ne peut aller, tr. «Ramocqa. ramocqi. pr. ramoqet.» ●(1744) L'Arm 384b. Remourquer, tr. «Remorquein.»
●(1890) MOA 436b. remorquer un navire, tr. «ramoki eul lestr.»
●(1927) GERI.Ern 497. ramoka, ramoki, V[annetais] ramorkein, v. a., tr. «Remorquer.» ●(1931) VALL 642a. Remorquer, tr. «ramoki.»
- ramoker
- ramokerezh
- ramokiñramokiñ
voir ramokañ
- ramonajoù
- ramonat
- ramone
- ramonudramonud
m. enfant. Espèce de croquemitaine. cf. armolud
●(1982) HYZH 147/38. (Treboull) Ale, gret peoc'h peotramant teuio ar Ramonut da gemer ac'hanoc'h ! (…) Ha vie lavaret neuze : «Ar Ramonut ma gav ket bara a zebro tud !»
- ramp .1ramp .1
adj.
I. (en plt de la marche de qqn)
(1) Kerzhed ramp : démarche en écartant les genoux.
●(1931) VALL 196b. Démarche en écartant les genoux, les jambes, tr. «ramp.»
(2) Glissant.
●(1919) BUBR 3/63. Ha n'eo a walc'h d'an arouden beza gleb ha ramp. ●(1927) GERI.Ern 497. ramp adj., tr. «Glissant.» ●(1935) BREI 424/3a. an hent goudronet lakaet ramp gant ar glao.
II. sens fig. (en plt de qqn)
(1) Insinuant.
●(1879) ERNsup 166. paut rañp, garçon insinuant, Trév[érec].
●(1927) GERI.Ern 497. ramp adj., tr. «insinuant.»
(2) Lubrique.
●(1927) GERI.Ern 497. ramp adj., tr. «lubrique (T[régor]).»
III.
(1) Bezañ ramp e gorzailhenn : voir korzailhenn.
(2) Bezañ ur c'hrog ramp war ub. : voir krog.
- ramp .2ramp .2
m. & prép.
I. M.
(1) Enjambée, écartement.
●(1927) GERI.Ern 497. ramp m., tr. «écartement des genoux en marchant.» ●(1977) PBDZ 800. (Douarnenez) ur mell ramp, tr. «une grande enjambée, un grand écart.»
(2) Action de marcher les jambes écartées.
●(1931) VALL 449b. démarche de celui qui marche ainsi [les jambes écartées], tr. «ramp m.» ●(1977) PBDZ 704. (Douarnenez) ramp, tr. «action de marcher les jambes très écartées.»
(3) Ramp gant ub. : (marcher) à grandes enjambées.
●(1877) EKG I 131. eun den hag a valee prim, ramp ganthan.
II. Loc. prép. À califourchon.
●(1926) FHAB Du 415. skeudenn Sant Telo a-ramp war eur c'haro. ●(1927) FHAB Genver 6. eur marc'h hag eun den a-ramp warnan. ●(1938) WDAP 2/102. eul lunedou (...) a chome a-ramp war he fri. ●(1955) STBJ 144. a-ramp war dorn an diri. ●146. a-ramp war ar c'harz. ●148. a-ramp war gein eur marc'h.
►sens fig.
●(1926) FHAB Meurzh 99. diou ster, diou gear a-ramp warno. ●(1926) FHAB Kerzu 461. o c'her (…) a oa a-ramp war an diou ster.
- ramp .3ramp .3
s. Traoù war ar ramp : du pain sur la planche.
●(1924) NFLO (ms Rennes). j’ai beaucoup à faire, tr. «traou 'zo ganen war ar ramp.»
- ramp .4ramp .4
s. Hampe de bannière.
●(1979) BRUDn 27/26. hag a ree avel ha me diskenne ar « ramb » tre ma diharr b’lam’ ma grogche ket an avel enni.
- rampadennrampadenn
f. –où
(1) Glissade quand on écarte une jambe de l'autre.
●(1732) GReg 460a. Glissade, tr. «rampadenn. p. ou (ce dernier mot se dit, quand on écarte une jambe de l'autre).»
●(1876) TDE.BF 536b. Rampadenn, s. f., tr. «Glissade par plaisir sur la glace.»
●(1974) TDBP III 206. Ar saout a ra a-wechou peziou rampadennou aze er rozeier, tr. « les vaches font quelquefois de grandes glissades dans les pentes »
(2) Enjambée.
●(1923) KNOL 31. hag e diou rampaden e oa en tu all. ●(1941) FHAB Mae/Mezheven 51. Ar marmouz a reas teir rampadenn. ●(1977) PBDZ 704. (Douarnenez) rampadenn, tr. «un très grand pas, jambes tendues au maximum.»
(3) fam. Diskalfañ rampadennoù hir : marcher à grandes enjambées.
●(1924) ZAMA 209. diskalfa rampadennou hir, ken hir ma kreden regi va bragou-bras. ●(1931) VALL 258b. marcher à grandes enjambées, tr. «diskalfa rampadennou (hir) fam.»
- rampañrampañ
v.
I. V. intr.
(1) Ramper.
●(1499) Ca 172b. Rampaff. g. ramper.
(2) Tomber en glissant.
●(1925) FHAB Du 433. gant mein ar chiminal rampet er goanv tremenet. ●(1935) BREI 428/4b. lazet gant eun donell rampet diwar garr-tan an Ao. Perron. ●(1935) BREI 435/3c. Eur menez o rampan gant an doureier en deus distrujet lojeiz d'ar «Grande Chartreuse» e kichen Grenobl. ●(1936) BREI 442/4a. talbenn an ti a rampas hag e voe flastret ar bugel dindan ar vein.
(3) Glisser.
●(1659) SCger 62b. glisser, tr. «rampa.» ●168b. rampa, tr. «glisser.» ●(1732) GReg 460a. Glisser en écartant les deux jambes, tr. «Rampa. pr. rampet.»
●(1919) BUBR 3/63. ar paour kaez soudard (…) a ramp hag a gouez bep momed. ●(1927) GERI.Ern 497. rampa, tr. «glisser (T[régor] ramplañ).» ●(1931) VALL 196b. avoir cette démarche [genoux écartés], tr. «rampa.» ●(1935) BREI 431/4a-b. Rampa a reas ha koueza dindan ar rod. ●(1954) LLMM 42/13. met kentizh ha ma fell dezhañ sevel ha kerzhout, raktal e ramp e droad ha kouezhet eo a-hed e gorf, met war e c’henou an dro-mañ.
(4) Se glisser.
●(1902) PIGO I 29. e anken a greskaz, hag evit en em zisamman, e rampas er gleuzen dero.
(5) Marcher en écartant les genoux pour se soutenir mieux.
●(1927) GERI.Ern 497. rampa, tr. «marcher en écartant les genoux (pour se soutenir mieux).»
(6) Rampañ ken prim hag ur vaot : ramper/glisser très lentement.
●(1955) VBRU 22. Bez’oa e Landreger un trenig fentus a rampe ken prim hag ur vaot, met gant un talabao fromus war-du Ploueg.
II. V. tr. d. Rampañ e c'henoù.
(1) Écarquiller la bouche.
●(1909) KTLR 148. Rampa a rea he c'hinou dirag an traou kaer-ze. ●237. ar Roue bihan a rampe he c'hinou hag a ziskolpe e zaoulagad.
(2) Se fendre la poire.
●(1943) FHAB Gwengole/Here 350. (Kleder) Rampa. Rampa 'ra e c'henou : c'hoarzin a ra a galon vat betek digeri bras e c'henou.
III. V. pron. réfl. En em rampañ da lavarout : se laisser aller à dire.
●(1982) TKRH 68. Met ur beg-a-raok bennak oa 'n em rampet da lâret e veze dotuet gant he mab-kaer.
- rampartrampart
m. Rempart.
●(1633) Nom 238b-239a. Agger : trenchée, bouleuart, rampart : trancheou, rampart, creou. ●242a. Vallum : rampart de bois : vr rampart á coat.
- ramparzhramparzh
m. –ioù Rempart.
●(1732) GReg 781a. Rampart, terme de fortification, tr. «Ramparz. p. ramparzyou.» ●Les ramparts de la Ville, tr. «Ramparzyou Kear.»
- ramparzhiñramparzhiñ
v. tr. d. Remparer.
●(1732) GReg 781a. Se ramparer, se fortifier, tr. «Ramparzi ul leach, ou, ur plaçz. pr. ramparzet.» ●Se ramparer contre les attaques du demon, tr. «Ramparzi e ene açzailhou an droucq-spered.»
- rampegrampeg
m. Homme qui a les jambes écartées.
●(1958) BLBR 113/11. A-veh ma chome en e zav… eur rampog… eur maltroun !...
- rampekrampek
adj. Penché en avant les jambes écartées.
●(1995) BRYV IV 114. (Milizag) setu e oam rampog aze… (…) rampog : daoubleget hag eur harr a beb tu en eur blanta diou rouden asamblez.
- rampennrampenn
f. –ed Putain.
●(1838) CGK 4. Insultet gant cos rampenned. ●11. Bea zo en oll Keriou cals a gos rampenned / O deus roët da Zoue pes a zispris ar bed.
- ramper
- ramperez
- rampetrampet
adj.
I.
(1) Qui a les jambes écartées.
●(1890) MOA 227b. Qui a les jambes écartées, tr. «rampet.»
●(1929) FHAB Genver 29. hag eno e kavas eur paotr koz rampet e kichen an tan. ●(1977) PBDZ 800. (Douarnenez) rampet, tr. «les jambes écartées.»
(2) =
●(1710) IN I 4. ar bec'heryen ne nigeont quet etreze Doue, atao int rampet ouz an Douar ec'his an Autruchet.
II. Rampet evel ur gilhor : voir kilhor.
- rampevrampev
s.
(1) Terrain.
●(1921) DIHU 124/333. Rampèu = En dachen.
(2) Àr ar rampev : sur le carreau.
●(1910) ISBR 312. Deuzek kant ag er ré divroet e chomas ar er rampèu. ●(1921) DIHU 124/333. Chomel ar er rampèu = chomel astennet ar er bratel. ●(1928) DIHU 207/131. Rampèu (chomel ar er) : rester sur le carreau, rester étendu après une chute. ●(1934) DIHU 275/79. astennet ar er rampèu. ●(1935) DIHU 285/236. er jao ahetet ar er rampèu. ●(1935) DIHU 294/379. Un noz éh araokér pemp paz ; en dé arlerh e kiler pemp aral ha sel taol, é chom ar er rampèu un nebed tud iouank ag en deu du, lahet eit ket. ●(1939) ANNI 51. Nag e gaderion kalonek e goéhas ar er rampèu dirakzè ! ●(1941) DIHU 364/345. én ur lezel unan anehè ar er rampèu.
- rampichonekrampichonek
adj. Qui marche comme un canard.
●(1982) PBLS 92. (Sant-Servez-Kallag) rampichonek, tr. «qui marche comme un canard.»
- rampikat
- rampikulotrampikulot
m. Gamin, morveux.
●(1973) SKVT II 153. d'ar c'hentañ rampikulot a gavin o vourouzenniñ war vord an hentoù bras.
- rampladennrampladenn
f. –où Écartement de jambes.
●(1889) ISV 344. eun doare delez hag a zo eur rampladen hir pep pazen anezhi.
- ramplañramplañ
v. intr. cf. rampañ
(1) Tomber en glissant.
●(1912) BUAZpermoal 926. Hag er mor kerkent da ramplan.
(2) Glisser.
●(1924) BILZbubr 38/844. Rampla a ra ho troad. ●(1927) GERI.Ern 497. rampa, tr. «glisser (T[régor] ramplañ).»
(3) S'écarter.
●(1889) ISV 208. lakit-hen er c'hefiou ha grit d'he zivesker rampla beteg ar pevare toull.
- ramplis
- rampliset
- ramplusramplus
voir rampus
- ramporampo
adj., prép. & adv.
I. Attr./Épith.
(1) Ex æquo.
●(1907) KANngalon Gouere 456. Red mad eo d'in evelato / Diskleria ne doc'h ket rampo. ●(1935) BREI 406/3c. «Rampo» e vezo moarvat meur a gannad.
II. Adv.
A. À égalité.
●(1890) MOA 231a. Égalité (à), par égalité, adv., tr. «rampo.»
B. Loc. adv.
(1) War ar rampo : à égalité.
●(1890) MOA 231b. Se mettre à égalité (au jeu de quilles, de boules), tr. «mont war ar rampo, etc.»
(2) A-rampo : nul.
►[empl. comme épith.]
●(1944) ARVR 167/3a. Stad Lannuon ha Steredenn Sant-Brieg a ra ur gevezadenn a-rampo.
III. Loc. prép. Bezañ a-rampo gant ub. : être à l'égal de qqn.
●(1905) ALLO 31. Gwelet a reoc'h / E vezin a rampou ganeoc'h. ●(1924) NFLO (ms Rennes). valoir. je v[ous] vaut, tr. «rampou ganeoc’h.»
- ramponiñ
- rampono
- rampoüs
- rampus / ramplusrampus / ramplus
adj.
(1) Glissant.
●(1732) GReg 460a. Glissant, tr. «rampus.»
●(1834) SIM 146. rac ar plaç-se so ramplus. ●(1838) CGK 6. var un doën ramplus.
●(1924) BILZbubr 38/844. hent (…) ramplus ar blijadurezou !
(2) Qui n’offre pas de prise.
●(1925) BILZ 111. brec’hiou gwevn ha ramplus evel kroc’hen eur zilienn, oc’h astenn o spegou yen war ho troad pe war ho kof-gar ?
- ramskoaz
- ramskoazetramskoazet
adj. (en plt de qqn) Voûté.
●(1943) DIHU 384/273. (Groe) ramskoéet, tr. «voûté (personne).»
- ramstaoloùramstaoloù
pl. Débris agricoles de toutes sortes.
●(1931) VALL 184b-185a. Débris ; toutes sortes de débris (mauvais bois, blé atrophié, pommes de terre mal venues, mauvaise terre, etc.), tr. «ramstaolou pl. C[ornouaille].»
- ramz .1ramz .1
coll. (botanique) Ail sauvage.
●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. (Skrignag) Ramps = pa ne vez nemet unan : rampsenn ; ar ramps a zo eur stlabez kignen gouez a zav er prajeier : «ar ramps a laka an amann da veza blazet fall : e Koat-keo ez eus leun a ramps.»
- ramz .2ramz .2
m. –ed Géant.
●(1633) Nom 267b. Longurio : long homme, long comme une perche, tres-long : vn den hirr, vr rams, vn langouinnennecq, vnan queït hac vn perig. ●273b. Pedo, onis : homme à longues iambes : vn den á diuar hir, vn rams, squarinnecq.
●(1732) GReg 497b. Homme extraordinairement haut, tr. «ramps. p. rampsed.» ●507a. Homme qui a de grandes jambes, tr. «Ramps. p. rampsed.»
●(1934) FHAB 9/393 gwengolo. Eur c’haour a zo eun bras ha krenv estlammus : eur c’haour pe eur ramps a zo henvel.
- ramzek
- ramzel
- ramzennramzenn
f. –où, ramz (botanique) Pied d'ail sauvage.
●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. (Skrignag) Ramps = pa ne vez nemet unan : rampsenn.
- ramzez
- ran .1ran .1
adj. & adv.
I. Adv. intens. Très.
●(1861) BSJ 170. bout neit a zianvæz tré m'en doh couciet ran a ziabarh. ●(1867) FHB 141/292a. eat da baour ran.
●(1936) TKAL II 21. Ar roue hag ar varoned a zo fuloret-ran. ●64. Setu emañ sot-ran ar paour kaez Kokoriko ! ●(1976) BAHE 91/36b. eürus-ran o soñjal e vefe barrek da baeañ he gourmikael.
II.
(1) Ober e ran : prendre son plaisir. Cf. VALLsup 68 : S'établir, ober e ran (à en) d'après le gallois gwneyd ei ran.
●(1908) PIGO II 88 (T) E. ar Moal. Aman 'vat, me ya d'ober ma ran. ●(1926) BIVE 8 (T) E. ar Moal. An de-ze e ris ma ran. ●(1965) BRUD 20/32 (T) E. ar Barzhig. Ober a rae e ran e-unan-penn en e vureo. ●(1966) BRUD 30/13 (T) E. ar Barzhig. Me n'on ket bet jamez eur merhetaer, na n'on, ha n'eo ket amañ ez ajen d'ober ma ran, gand doan da veza kaset da granketa pe da geureuka, rag me, pichoñs, a oa deut euz al lanneg d'ar prad. ●(1970) BHAF 117 (T) E. ar Barzhig. Evet em-oa eun tasad bennag, med pell e oan diouz beza mezo, pell-pell zoken, paneved da ze e vefen chomet, ze 'zo sklaer, d'ober ma ran gand ar yaouankizou all. ●(1982) TKRH 119 (T) A. Duval. An ostizien a rae o rann en amzer ar votadegoù-se, ha paotred ar journalioù ivez...
(2) Ober e ran gant udb. : gounit kalz arc’hant gant an dra-se.
●(1935) BREI 391/2b (T). Ar bara graet gant kalz a zour n’eo ket bara mat, rak ne boac’h ket ervat, met ar voulonjerien a ra o ran gantan.
(3) Attr. Bezañ ran gant ub. : aimer beaucoup qqn.
●(1938) WDAP 2/105. ar paour kaez moereb a oa ran gant Mazevig, he mab-bihan. ●(1958) BRUD 4/84. Eun tammig eo ran gand ar merhed.
(4) Bezañ ran gant udb. : aimer beaucoup qque chose.
●(1955) STBJ 68 (K) Y. ar Gow. Ne brizent ket kalz ar gwin nag an evajou dous, met gant an hini kreñv pe al lagoud e oant ran. ●77. Rak buan-tre e kavent sao, ken ran e oa ganto Kerneviz ar menez n'o deveze an tañva anezo nemet eur wech ar bloaz. ●82. Yann, ran gant ar c'hoant dimezi, en devoa an atapi da vont da c'houlenn merc'hed hep kemerout nikun ebet morse. ●154. Ran e oan gant ar c'hontadennou. ●183. Eul leor bennak a gemeren da lenn ha, ken ran e oan ganto, ma ree ma mamm «gwrac'h al leoriou» ouzin. ●210. Ne veze ket hir an tenn-alan etre pep abadenn, rak ran e oa an holl gant an dañs.