Recherche 'ba...' : 1151 mots trouvés
Page 3 : de badaouin (101) à bag-savetein (150) :- badaouiñbadaouiñ
v.
I. V. intr.
(1) Avoir des étourdissements.
●(1659) SCger 130b. badaoui, tr. «estre estourdi.»
●(1890) MOA 184a. Il a des étourdissments continuels, tr. «ne ra nemet badaoui.»
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. Badaoui a ra va fenn, tr. «la tête me tourne, Milin.» ●(1927) GERI.Ern 35. badaoui a ra ma fenn, tr. «la tête me tourne.»
(2) Être abasourdi.
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. badaoui, tr. «rester étourdi (sous le coup d'un malheur, d'une fausse nouvelle), B[a]s-Trég[uier].»
(3) Commencer à être soûl.
●(1974) SKVT III 80. Me 'gac'h war ar politik, eme ar mañsoner. O vadaouiñ e oa, d'e dro.
II. V. tr. d.
(1) Assommer.
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. badaoui, tr. «étourdir en frappant fort.» ●(1927) GERI.Ern 35. badaoui v. a., tr. «étourdir, éblouir.»
(2) Émécher.
●(1944) EURW I 181. Eno, te, kafe, likoriou, peadra da vadaoui ar re o doa dalc'het mat d'o fenn.
(3) Troubler.
●(1659) SCger 121b. troubler, tr. «badaoui.»
- badaouinañ
- badaouus
- BadenBaden
n. de l. Baden.
I. Baden.
●(1748) CI.pou 59. Badænn. ●(1775) HEneu 112/36d. assamble e hezant de zisquenne / de vordic ar mor à vadenne.
●(1839) BEScrom 748. beta bord er mord [sic], é paræs Baden. ●(1861) BELeu 55. Hanàuet mad e oé é troïeu Gùénèd, groeit en doé missioneu é Plescop, é Plœren, én Arradon, é Baden, én Isenah hag én Arh. ●(1875) TSB 35. Assambl e tostant de zischen, / De vordic er môr a Vaden.
●(1902) LZBg Mae 100. Baden. ●(1910-1920) K*** []. Bahien. ●(1985-1986) ADEM 76. a p’oa e Baden. 116 Pennoù bras a Vaden, / Leueged a Bleren, / Foeñverion ag an Arradon. ●(2000) TPBR 296. Penneu bras a Vaden / Foèuerion en Arradon / Ha leueged Ploeren.
II.
(1) Dicton.
●(1911) DIHU 73/283. Diar er véléan eùé é hes bet saùet lavareu. Chetu amen unan dastumet é Kervignag : Damb dehi, / E lar person Bredeui, / D'émen ? / E lar hani Baden, / D'Intron Varia er Brandon, / E lar hani Prederion, / Me iei eùé, / E lar hani Breleuiné; / Me béiou bouteillad, / E lar hani Pluergad. / Te lar, mitenneg, / E lar kuré bras Pléheneg !
(2) Texte rimé.
●(1957) SKOL 5/2/2. Kemper, Baden, didanderr, / Kouli, Kalon, kantiferr ! / Sezailh, Batailh, pimp pouf louf !
(3) Blason populaire : voir Pennoù bras.
IV. [Toponymie locale]
●(1985-1986) ADEM 117. da voud bugules iwe, da voud matezh da Laermarc’h.
- Badeniz
- bader
- baderezh
- badetbadet
adj.
(1) Stupéfait.
●(1855) MAV 46. badet ounn oc'h da glevet.
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. badet, tr. «étourdi, frappé de stupeur, H[au]t-Léon, Milin.»
(2) (en plt des yeux) Ébloui.
●(14--) N 1795-1796. Allas me so dall ha fallet / Ha ma daoulagat so badet, tr. «Hélas ! je suis aveugle et affaibli / Et mes yeux sont troublés.»
- badezbadez
m.
I.
(1) Baptême.
●(14--) N 467. Deomp da clefuet stat a badez, tr. «Allons entendre les devoirs du chrétien.»
(2) Lakaat ub. en badez : baptiser qqn.
●(1557) B I 169. Hoguen quentaff gant guelhaff stat / Ef fell hoz lacat en badez, tr. «mais d'abord je veux vous bien disposer à recevoir le baptême.»
(3) Kemer ar stad a vadez : se faire baptiser.
●(1557) B I 661. Maz duy leal ho bugalez / Da quempret an stat a badez, tr. «que leurs enfants viennent à bien, pour recevoir la grâce du baptême.»
(4) Derc'hel, dougen ub. ouzh vadez / badez : tenir un enfant sur les fonts baptismaux.
●(1732) GReg 79a. Tenir sur les fonds de baptême, quelque enfant, tr. «Derc'hel ouc'h vadez.»
●(1857) CBF 60. Derc'hel eur bugel oc'h badez, tr. «Tenir un enfant sur les fonts du baptême.»
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. Badez, Trég[uier] bade, sans article, ni aucun déterminatif, ne doit pas avoir de pluriel, comme kêr, maison, kovez, confesse. ●Bet eo o tougen anezan oc'h badez., tr. «il l'a tenu sur les fonds de baptême, Milin, mieux que derc'hel ouz vadez.» ●(1967) BAHE 51/10. ar re o devez dalc'het ouzh Vadez.
II. [en apposition]
(1) Chapel-vadez : chapelle où l'on baptise les enfants dans une église.
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. chapel vadez (et chapel ar vadiziant), tr. «chapelle où l'on baptise dans les églises, J. Moal.»
(2) Anv-badez : nom de baptème.
●(1744) L'Arm 301b. Prénom (que nous appelons, Nom de Batême & que nous distinguons du Surnom, qui est celui de Famille), tr. «Hannhuë badé. m.»
●(1857) CBF 47. Pe hano badez en deus-hen ? tr. «Quel nom de baptême a-t-il ?» ●(1867) BUE 11. hano he du pe he hano bade.
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. hano bade(z), tr. «nom de baptême.» ●(1927) GERI.Ern 35. hano bade(z), tr. «nom de baptême.»
(3) Kabell-badez : chrémeau.
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. kabell-badez, tr. «chrémeau, petit bonnet de baptême.»
(4) Glanded vadez : innocence baptismale.
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. ar c'hlanded vadez, tr. «l'innocence baptismale.»
(5) Maen-badez : fonts baptismaux.
●(1929) MANO 93. Troad ar groaz a zo sanket er maen-badez.
III. Skeiñ war e vadez/ar vadeziant : le frapper sur la tête.
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14 (T). Skei war e vade, e benn bade, tr. Emile Ernault «le frapper sur la tête, Trég[uier] war ar vadeiant, idem.»
- badezañbadezañ
voir badeziñ
- badezedbadezed
m. [adj. verb. substantivé] Celui qui est baptisé. cf. badezet
●(1576) H 52. Entre nep a badez hac an badezet, tr. « Between him who baptized and the baptized. »
- badezerbadezer
voir badezour
- badezetbadezet
adj. cf. badezed
I. Baptisé.
●(1847) MDM 23. bugale badezet.
●(1912) KANNgwital 113/121. kristenien badezet. ●(1921) PGAZ 56. eun den badezet. ●(1931) GUBI 122. d'er hroèdur badéet.
II. sens fig., plais.
(1) (en plt de boissons alcoolisées) Allongé d'eau.
●(1732) GReg 961a. Vin trempé, tr. «burlesquement on dit : guin badezet.»
●(1908) KMAF 22. gwin badezet da roi d'ar re hanter-vezvet. ●(1910) MAKE 81. Em barrikennou n'eus ket jistr badezet.
(2) (en plt du café) Dans lequel on a rajouté un trait d'alcool.
●(1957) BRUD 2/47. kafe dispar badezet gand eur banne mad a lampig bet o koza.
III.
(1) Bezañ badezet gant eoul gad : voir eoul.
(2) Bout badezet gant soubenn gwadegenn : voir soubenn.
(3) Badezet gant olev mab : voir olev.
(4) Badezet gant olev merc'h : voir olev.
(5) Bezañ badezet gant ur beleg mezv : voir beleg.
- badeziadez
- badeziantbadeziant
f. –où
I.
(1) Baptême.
●(14--) N 980. Dalch badizient hac a hent mat, tr. «Reçois le baptême, de bonne part.» ●(1499) Ca 16a. Badizyent. g. baptesme. ●(1530) Pm 137. Da reif dan tut criz badizient, tr. «Pour donner aux gens barbares le baptême.» ●(1575) M 702. homan oa Badyziant, tr. «c'était le baptême.» ●(1576) Cath p. 15. an sacrament a badiziant, tr. «le sacrement du baptême.» ●(1576) H 52. dre an sacramant a badezyant. ●(1633) Nom 198a. Baptisma, baptismus : Baptesme : Badizyant. ●224b. Dies lustricus : le iour de Baptesme : dez an Badyzyant.
●(1659) SCger 12b. baptesme, tr. «badiziant.» ●(c.1680) NG 1493. receuë badient. ●(1710) IN I 67. dan deiz eus va Badiziant sacr. ●127. an hano, a zo bet deputet deoc'h abaoue ho padiziant. ●(1744) L'Arm 25b. Bâtême, tr. «Badien ou Badienntt.. teu. f.» ●(1790) MG 289. quênd er Vadiènt. ●(1792) BD 1915. renonsian doue arvadeyant, tr. «renoncer à Dieu, au baptême.» ●2021. doue ha badeyant, tr. «à Dieu et au baptême.»
●(1838) CGK 30. badiancho ep cleyer. ●(1838-1866) PRO.tj 194. kloc'h iliz ar baroz o c'hervel d'eur vadiant. ●(1847) FVR ix. pe eured pe badiziand. ●164. N'eou ket otreet na d'ann tad na d'ar vamm ober ar vadiant. ●(1864) SMM 98. c'hui pehini a zalc'h ken nebeut da bromessaou ho padiziant. ●(1877) EKG I 4. rei ar vadiziant. ●249. A benn eur pennad goude-ze, e oue great kloc'h-galf, evel evit ar badichantou. ●(1879) GDI 169. bâdient ur hrechén.
●(1904) DBFV 15a. badéent, badien, f. pl. –nteu, tr. «baptême.» ●(1912) MMKE 50. iliz ma Badeiant ! ●(1931) GUBI 126. Fidél de Zoué hur badéent. ●175. Er vadéent e houlen.
(2) par ext. Les gens du baptême.
●(1976) HYZH 108/54. (Douarnenez) o c'hortoz ar vadian da zon e-maez.
(3) Badeziant sioul : baptême d'enfant illégitime.
●(1928) LLLM II 12-13. En Bretagne, il n'y a généralement pas de sonnerie de cloches pour les baptêmes d'enfants illégitimes. Ces baptêmes sont dits «silencieux» (ar vadeziant zioul). ●(1938) BRHI 11. Pour un pauvret, venu par-dessus le marché, le baptême eût été silencieux (badiziant sioul), c'est-à-dire sans sonnerie.
(4) Gouel ar Vadeziant : l'épiphanie.
●(1464) Cms (d’après GMB 49). goel an vadizyent, épiphanie. ●(1499) Ca 95b. Goel an vadizyent. g. la tiphaine.
●(1904) DBFV 15a. gouil er vadient, tr. «l'Epiphanie.» ●(1907) VBFV.fb 37b. Epiphanie, tr. «gouil er Vadéent.»
(5) Dour ar vadeziant : eau baptismale.
●(1889) SFA 4. epad m'edor o skuilla var he benn dour ar Vadiziant.
(6) Kaier ar badeziantoù : registre des baptêmes.
●(1860) BAL 168. en eur discuez de vugale caïer ar badiziantou.
(7) Gouel ar badiziant : fête des rois.
●(1659) SCger 57a. feste des Roys, tr. «gouel ar brdiziant (lire : badiziant).»
II. [en apposition]
(1) Kabell-badeziant : chrémeau.
●(1732) GReg 167b. Chremeau, petite coëffe d'enfant que l'on baptise, tr. «cabell-badizyand. p. cabellou-badizyant.» ●176b. Petite coëffe d'en enfant qu'on va bâtiser, tr. «Cabell-badizyand. Van[netois] cabell-badyen.» ●(1744) L'Arm 58b. Chremeau, tr. «Cabeell-badieentt. m.»
(2) Maen-badeziant : fonts baptismaux.
●(1633) Nom 198a. Baptisterium : les fonts : an mæn badizyant, an mæn fount.
●(1868) FHB 183/213a. ho talc'het em euz var ar mean-badeziant.
(3) Kavell-badeziant : berceau.
●(1907) FHAB Kerzu 315. 590 krouadur kaset d'ar c'havel badisiant. ●(1911) BUAZperrot 164. Miret a eure e werc'hded adalek e gavel badiziant betek e gavel bez. ●871. edoug hor buez penn da benn, eus ar c'havell-badeziant d'ar c'havel-bez.
III. Badeziant an drovan : baptême des tropiques.
●(1943) TRHS 62. lidoù ar Vadeziant a vez graet diouti «Badeziant an Drovan ».
IV.
(1) Skeiñ war ar vadeziant : voir badez.
(2) Reiñ ur begad mat a holen da ub. deiz o badeziant : voir holen.
- badeziñ / badezañbadeziñ / badezañ
v. tr. d.
(1) Baptiser.
●(1499) Ca 16a. Badezaff. g. baptizer. ●(c.1500) Cb 20b. ga. cest le lieu a baptiser. b. an font da badezaff. ●(1557) B I 173. dam badezaff / En fez Jesu Crist, tr. «me baptiser dans la foi de Jésus-Christ.» ● 177. Breman en fez oz badeziff, tr. «Maintenant, je vous baptiserai dans la foi.» ●(1576) H 52. Entre an heny so badezet hac an tat pazron ha mampazron, tr. « Between him who is baptized and the godfather and godmother. » ●(1580) G 26. Ez vezo en feyz bldezet (lire : badezet), tr. «Il sera baptisé dans la foi.»
●(1659) SCger 12b. baptiser, tr. «badeza.» ●(1744) L'Arm 25b. Bâtiser, tr. «Badeein.» ●(1792) BD 2016. en ylis pa voan badeet, tr. «à l'église quand j'étais baptisé.»
●(1803) MQG 5. Pa dizas Dom Jacqes Braguez e badezi. ●(1847) FVR 25. lakaat badezi ho bugale. ●64. badeza ar vugale. ●(1877) EKG I 239. beleien (…) a vadeze ar vugale en eur zont var an douar.
●(1904) DBFV 15a. badéein, v. a., tr. «baptiser.»
►absol.
●(1557) B I 170. Jesu (…) / A ordrenas en diasez / Dann holl re e ffez badezaff, tr. «Jésus a (…) ordonné à tous, expressément, de baptiser dans la foi.»
●(c.1680) NG 367. Pa gafuesant sant Iehan, / E vadeignë en deur, / E riuier a Jordan.
●(1847) FVR 164. Hon c'hatekiz a disk d'imp penoz a hell ann holl badein, mar deou red a grenn. ●(1869) HTC 161. el leac'h m'edo Ian o vadezi. ●(1896) HIS 91. predeg e hra, badéein e hra.
●(1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 204. Red é dehou (...) badéein, diméein. ●(1911) BUAZperrot 389. Prezeg, offerenna ha badezi a reant enni.
(2) Être baptisé.
●(14--) N 915-916. Me oz supli tut an ty man || douguit breman hep ehanaff / An mab bihan heruez an fez || gant carantez da badezaff, tr. «Je vous supplie, gens de cette maison, portez maintenant sans tarder / Le petit enfant à baptiser selon la foi, avec amour.»
●(1792) BD 5092. pa nis da vadein, tr. «quand j'allai être baptisé.»
●(1915) HBPR 78. Ar vugale a vije kaset, oll, da vadezi da Henvic. ●(1924) SBED 3. Pe iamb de vadéein / Bihañnik d'en iliz. ●(1955) STBJ 51. e voen kaset d'an iliz da vadezi.
(3) sens fig., plais. Allonger, couper d'eau.
●(1732) GReg 937b. Tremper le vin qu'on donne aux autres, tr. «Burlesquement badeza ar guïn.»
●(1908) FHAB Du 345. ne veze na diennet na badezet al leaz.
- badezourbadezour
m. –ion
(1) Homme qui baptise.
●(1499) Ca 16a. Badezour. g. baptiste.
●(1659) SCger 130b. badezour, tr. «Baptiste.» ●(1744) L'Arm 25b. Baptiste, tr. «Badéour. m.» ●(1790) PEdenneu 346. Er badéour pé badéourès e zeli quemér deur mat.
●(1923) LZBt Gouere 21. Goude ar vadeïant, an ofern laret gant ar badeer, ha komunion ar gristenien neve.
(2) N. pr. Yann-Vadezour : Jean-Baptiste.
●(1710) IN I 362. Ian Vadezour, eme hor Salver, a so deut.
●(1824) BAM 127. Sant Ian-Badezour diaraozàn, a c'halvas ar Pharisianed, lignez an aeret-viber. ●(1882) BAR 57. Clevet e devoe gant an eal e oe o tougen sant Ian-Vadezour, hag e oe var he c'huec'h miz dougerez.
- badezourez
- badin
- badinaj
- badinañbadinañ
voir badinat
- badinat / badinañbadinat / badinañ
v.
(1) V. intr. Badiner.
●(17--) EN 2255. me songe euoay vid badinan, tr. «je songeais que c'était pour badiner.»
●(1857) HTB 131. da vadina ha da c'hoari. ●(1860) BAL 52. un den o vont d'ar maro en eur vadinat. ●(1872) ROU 95b. Plaisanter, tr. «Badinat.» ●(1877) EKG I 178. en eur c'hoarzin, en eur vadinat, evel pa vichent bet o sellet ouc'h eur guriozite bennag.
●(1907) KANngalon Mezheven 424. respount en eur vadinat ; mes an tad ne vadine ket.
(2) V. tr. i. Badinat ouzh : badiner avec.
●(1860) BAL 180. a en em lacaas, o velet aneza en e gaera, da vadinat outa divar-benn e zillad brao. ●(1864) SMM 34. Na vadinit ket ous ar maro. ●35. hag e fell deoc'h badinat outhi ato ! ●36. n'eus ket da vadinat ouzin, setu ar c'henteliou roet diaraog gant ar maro.
- badinell .1
- badinell .2
- badinellañbadinellañ
v.
(1) V. tr. d. Étourdir.
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. badinella verb. actif, tr. «étourdir, éblouir.» ●(1927) GERI.Ern 35. badinella v. a., tr. «étourdir, troubler le cerveau.»
(2) V. intr. S'étourdir.
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. badinella verb. neutre, tr. «s'étourdir, s'éblouir.» ●(1927) GERI.Ern 35. badinella v. n., tr. «s'étourdir.»
- badinellet
- badinerajbadineraj
m. –où Badinerie.
●(1829) IAY 46. e leront badinerajo. ●49. hep quen deus a vadinerajo meprisabl (...) ar badinerajo diblacet.
- badinerezhbadinerezh
m. Badinage.
●(1710) IN I 36. hac evit ober badinerez. ●340. na bermetit jamæs nep-seurt jestou na badinerez war ho tro.
●(1835) AMV 135. en eur gontinui ar vadinerez. ●(1859) MMN 24. ac avechou ne respounten nemet dre vadinerez. ●(1872) ROU 75a. Badinage, tr. «Badinerez.» ●(1884) LZBt Meurzh 66. Awalc'h a vadinerez em eus laret.
- badoù
- badrouilhbadrouilh
f. Badrouille.
●(1919) DBFVsup 5a. badrouill (Gr[oix]), f., tr. «badrouille (pelote de cordages pour essuyer).»
- baduellbaduell
adj. Ahuri.
●(1877) FHB (3e série) 17/138b. Pe seurt labour a c'hell da ober eur penn ker badouell.
- baduelletbaduellet
adj. Étourdi, ahuri.
●(1948) LLMM 8/64. (Douarnenez, Kernev-Uhel, Treger-Uhel) Badouellet, baduellet ag. badaouet, trellet.
- baduelliñbaduelliñ
v. tr. d. Être abasourdi.
●(1974) THBI 183. baduelet gant ar reuz. ●188. he breudeur zo baduellet gant he gragennerez.
- baduellus
- bae / boebae / boe
m. –où
I. Baie.
●(1732) GReg 85b. Boë Doüarnenez.
●(1877) BSA 309. Larcoc’h bae Douarnenez gant he mor livet e glaz.
II. (appellations diverses).
(1) Bae-an-Anaon/Aon : Baie des Trépassés (Plogoff) Cf. Bae-Gwalarn.
●(1914) ARVG mae 72. Beg ar Raz, hanvet ive Kap Sizun, goue ha garw evel Ifern Plogo, ha Bae an Anaon a zo en daou du d'ean. ●(1959) MOJE II 10. Honnez eo Bae an Anaon […] Koulskoude, pesketerien Kleden ne reont outi nemed Bae Gwalarn. ●(1969) LLMM 137/435. E traoñ Beg ar Van e kaver un draezhenn vras, kaer-meurbet : Bae an Anaon. [...] Plijus eo, me 'lavar deoc'h, mont da neuiñ e Bae an Anaon.
(2) Bae-ar-Forest-Fouenant : Baie de la Forêt-Fouesnant.
●(1914) ARVG mae 74. Bae Benodet hag hini ar Forest pe Konk-Kerne, o ôchou goloet a goat, o c'hoerzin d'an daoulagad.
(3) Bae-Benoded : Baie de Bénodet.
●(1914) ARVG mae 74. Bae Benodet hag hini ar Forest pe Konk-Kerne, o ôchou goloet a goat, o c'hoerzin d'an daoulagad.
(4) Bae-Bourc'hnevez : Baie de Bourg-Neuf.
●(1914) ARVG mae 72. Adalek Pleg-mor Mene-Sant-Mikêl-ar-Mor betek bae ar Bourg-Neve.
(5) Bae-Douarnenez : Baie de Douarnenez.
●(1732) GReg 85b. Boë Doüarnenez.
●(1865) FHB 29/229b. Carit’han, dreist pep hini, parreziz Plonevez, / Carit’han, pesqueterien euz baë Douarnenez. ●(1877) BSA 309. Larcoc’h bae Douarnenez gant he mor livet e glaz a ve kemeret evit eur berlezen.
●(1943) FHAB mezeven 308. Ha Bae Douarnenez, klouar e zoureier.
(6) Bae-Goulc'hen : Baie de Goulven.
●(1834) KKK 106. Ô tisken diwar chaoser ar c'hoz Pont-zé, ec'h antréer dious-tu enn hent a vlena da Lokrist, hed ar béa a C'houlc'hen a dreuz eur vro euz eur gwel kemmesket hag hetuz meurbet. (...) bae Goulc'hen, ar Chernig, hag enn divez ann holl éc'honder.
●(1914) ARVG mae 72. Bae Goulc'hen.
(7) Bae-Gwaien : Baie d’Audierne.
●(1969) LLMM 137/430. N'eus nemet war ribl ar mor, war-zu bae Gwaien, e vez kavet tud o vevañ diwar ar pesketaerezh.
(8) Bae-Gwalarn. Cf. Bae-an-Anaon
●(1959) MOJE II 10. Honnez eo Bae an Anaon (…) Koulskoude, pesketerien Kleden ne reont outi nemed Bae Gwalarn.
(9) Bae-Kiberen : Baie de Quiberon.
●(1914) ARVG mae 74. Bae Kiberen.
(10) Bae Konk-Kernev : Baie de Concarneau
●(1914) ARVG mae 74. Bae Benodet hag hini ar Forest pe Konk-Kerne, o ôchou goloet a goat, o c'hoerzin d'an daoulagad.
(11) Bae-Lannuon : Baie de Lannion.
(a) Bae Lannuon
●(1973) TONA XIX 664/11731. Baie de Lannion, Bae Lannuon.
(b) [Toponymie locale]
●(1970) TDBP I 72-73. Enfin, en toponymie, on emploie souvent, sur la côte, des noms d'animaux pour désigner des rochers, des caps, etc... Ainsi dans la baie de Lannion : an Darlaskenn, la Tique / an Houh, le Verrat / al Loue (Leue), le Veau / an Ohenou, les Bœufs / ar Maout, le Bélier / an Taro, le Taureau / ar Wiz, la Truie / Beg an Evn, la Pointe de l'Oiseau / Poull ar Hi-klañv, la Mare du chien enragé / Trêzenn ar Goulm, la plage de la colombe.
(12) Bae-Lanseeg : Baie de Lancieux.
●(1914) ARVG mae 72. Bae Lansieu ha bir an Argenon; entreze eman ledenez Sant-Yagu.
(13) Bae-Lokmikael : Baie de Saint-Michel-en-Grève.
●(1973) TONA XIX 664/11730. Grand plan d'eau au large de la grève de Saint-Michel, Bae Lok-Mikael.
(14) Bae-Poulmig : Baie de Poulmic (Lanvéoc).
●(1732) GReg 85b. Boë Poulmiq. baë poulmicq.
●(1958) ADBr LXV/510. En hañv-mañ e oa re stank ar chichared dindan Landevenneg : ar markroed n’int ket tosteet izelloh evid Poulmig.
(15) Bae-Pempoull : Baie de Paimpol.
(a) Bae-Pempoull.
●(1914) ARVG mae 72. Bae Penpoul.
(b) [Toponymie locale]
●(18--) SON II 276. Rajemp aman hon feskerès; / Entre ar Yulc'h ha Molanès. ●note Luzel : « Rochers à l'entrée de la baie de Paimpol ».
(16) Bae-Perroz : Baie de Perros-Guirec.
●(1914) ARVG mae 72. Bae Perroz.
(17) Bae-Landevenneg : Baie de Landévennec.
●(1732) GReg 85b. boë Landevénnecq. baë landevennecq.
- Bae Konk-KernevBae Konk-Kernev
n. de l. Baie de Concarneau
●(1914) ARVG mae 74. Bae Benodet hag hini ar Forest pe Konk-Kerne, o ôchou goloet a goat, o c'hoerzin d'an daoulagad.
- baeañ / baeatbaeañ / baeat
v. intr. (?) coquille pour : braeat (?).
(1) =
●(1867) FHB 112/61b. Petra a heller da zestum brema o vraead, o peluc'had, o cribad, o neza lin, ken nebeud nag o vea ?
●(1924) FHAB Eost 315. Ar gegel hag ar baluc'hen a zo aet ar c'hiz anezo hag ar yaouankizou hirio n'ouzont mui baeat...
(2) sens fig. Baeañ gant e deod : bavarder.
●(1924) FHAB Eost 315. ar yaouankizou hirio n'ouzont mui baeat... nemet gant o zeodou.
- baeatbaeat
voir baeañ
- Baen-BallonBaen-Ballon
n. de l. Bain.
(1)
●(1909) KTLR 199. An emgann oa great e parrez Bains tost da vanac'h-ti Ballon.
(2) [Toponymie locale]
●(1839) BESquillere 427. Sant Thuriàu e zas er bed e Trécoet, toste de gouvand Ballon, é escobti Dol.
- bafouerezhbafouerezh
m. Action de bafouer.
●(1868) KMM 142. Sonjit (..) er bafouerez a oe great deza e ti Annas. (…) Mari a anavezas e-unan, an oll vafouerez-se, ac a velas ul lodenn anezo. ●(1869) SAG 77. a no deuz da rei dezho nemet baffouerez. ●(1880) SAB 110. Dispriz, dismegans, bafouerez.
●(1904) SKRS I 100. Chantebel ne rea van ebet ouz bafouerez an dud-se.
- bafouet
- bafouiñ
- bagbag
f. –où, –eier, bigi
I.
(1) Bateau.
●(1499) Ca 16a. Bac. g. petit bateau / sentine. ●Baguic vihan. b. petite nef que len maine ou deux nauirons. ●(1633) Nom 148a-b. Nauis, nauigium, currus : nauire, batteau, nef : vn lestr, bag. ●148b-149a. Nauicula, nauigiolum : nacelle, petite nauire : baguic, lestric bihan. ●149a. Nauis prætoria : le batteau de l'Admiral : bag an Amiral. ●151a. Carina : le fonds du bateau : an gouelet ves an bacq, an queïn.
●(1732) GReg 83b. Bateau, tr. «Bag. p. bagou, bagayer.» ●(1744) L'Arm 27b. Bateau, tr. «Bâg.. Bagueu. f.»
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 67. A boén en en devoé hun abourhet er vague-cé. ●(1854) PSA II 343. ar hou paguig distér. ●(1867) FHB 151/373a. o tisken euz ho bagou d'an douar.
●(1907) AVKA 142-143. hag e hadpignas er vag. ●(1942) HERV 29. bigi bizinerien.
►[empl. sans art.]
●(1878) EKG II 185. lakaat a rea atao he dro da gaout bag d'an nep a ranke tec'het. ●186. roet bag d'ezhan da dreuzi ar mor. ●(1894) BUZmornik 108. rei bag d'ezhan da zistrei d'ar gear.
●(1908) FHAB Eost 249. sant Per gwechall en doa bak ha rouejou. ●(1909) FHAB Mae 136. Mez evit mont var ar c'herrek a zo muioc'h er meaz, larkoc'h er mor, eo red kaout bag.
(2) par ext. Nacelle d'un ballon.
●(1834) SIM 273. hac o veza savet e zaoulagad, e velas ur balonç en ear o vrancelli gant majeste ; hac e voa un den ebars bag ar balonç-se.
II. sens fig.
(1) (religion) Bag sant Pêr : le vaisseau de saint Pierre, l'Église.
●(1893) IAI 158. E penn an Iliz e zoa neuze Pabed, choazet a dra zur gant Doue evit sturia bag sant Per.
●(1907) KANngalon Genver 312. sturia bag sant Per. ●(1911) BUAZperrot 142. e roë an dourn da eskibien Rom da sturia bagig sant Per.
(2) fam. [au plur.] Chaussures.
●(1909) HBAL 41. Ne ket me a garfe ober eul leo gant eur seurt bagou...
III. (Traditions et croyances populaires)
(1) local. (île de Sein) Bag-kreun : effigie d’un bateau taillée dans l’entamure d’une miche de pain.
●(1977) ESIT 66. S’étant signé, le maître partageait cette barque de croûte (Ar Vag Kreon) entre les membres de l’équipage et chacun consommait sa portion, après l’avoir humectée de vin.
(2) Bag-noz : la barque de nuit qui mène au danger.
●(1977) ESIT 68. C’est « Bag-Noz » : Barque de Nuit, qui mène infailleblement au danger.
(3) Bag-sorserez : navire monté par une veuve qui a lemauvais œil. cf. Katouch
●(1977) ESIT 69. Malheur à qui accostait Bag-Sorserez : Bateau de la Sorcière !
IV.
(1) Halañ he bag en aod : trop vieille pour se marier.
●(1925) DIHU 163/202 (G-Groe). Halein hé bag én aud, tr. Bleimor «(se dit d'une fille trop vieille pour se marier)»
(2) Bezañ stag e vag dre-holl : avoir des dettes partout.
●(1924) NFLO . Il a des dettes partout, tr. Loeiz ar Floc'h «stag eo e vag dre-holl.»
- bag-drag
- bag-dre-ouel
- bag-lestrbag-lestr
f. Canot, chaloupe.
●(1931) VALL 94b. Canot, tr. «bag-lestr f.» ●108a. Chaloupe, tr. «bag(-lestr).»
- bag-lienbag-lien
f. Voilier.
●(1979) VSDZ 155. (Douarnenez) pa oa ken ar bagoù lien da baseal oa dañjerus, tr. (p. 316) «quand il n'y avait que des voiliers à y passer, c'était dangereux.»
- bag-nijbag-nij
f. bagoù-nij, bigi-nij Aéronef.
●(1932) ALMA 57. E Lanveoc emaer oc'h ober eur pors-mor evit ar bagou-nij. ●58. Ar zaoz Boothman a ra 548 en heur gant e vag-nij.
- bag-pesketa
- bag-saveteiñbag-saveteiñ
f. (marine) Canot de sauvetage.
●(1931) VALL 677b. bateau de sauvetage, tr. «bag-savetei f. pl. bagou-savetei, bigi-savetei.»