Recherche 'ba...' : 1151 mots trouvés
Page 4 : de bag-treizh (151) à baian-2 (200) :- bag-treizhbag-treizh
f. Bac, bachot.
●(1732) GReg 74a. Bachot, petit bateau de passage sur les Rivieres pour les gens de pied, tr. «Bag-treiz. p. bagou-treiz.» ●(1744) L'Arm 24a. Bachot, tr. «Baguig-tréh. f.»
●(1907) VBFV.fb 9a. bac, tr. «bag-tréh, f. (pl. bageu-tréh).» ●(1927) GERI.Ern 35. bag-treiz, tr. «bateau de passage, paquebot.»
- bag-valumetabag-valumeta
f. (pêche) Baleinière.
●(1931) VALL 55b. Baleinière, tr. «bag-valumeta f. pl. bigi-balumeta.»
- bag-vezhinabag-vezhina
f. Goémonier.
●(1960) GOGO 206. (Kerlouan, Brignogan) Le bateau goémonier, «ar vag vezina» est un bateau d'un à deux tonneaux.
- bagad .1bagad .1
f. & adv. –où
(1) F. Plein un bateau, batelée.
●(1732) GReg 84a. Batelée, plein un bateau, tr. « Bagad. p. bagadou » ●Une batelée de monde, tr. « Ur vagad tud. » ●Deux batelées de poisson, tr. « Diou vagad pesqed. » ●651b. Navée, charge d’un bateau, tr. «Bagad. p. bagadou.» ●(1744) L’Arm 27b. Batelée, tr. «Bagad.. adeu. f.»
●(1847) GBI I 126. Ur vagad tud a zo beuzet. ●(1857) HTB 140. eur gwall var amzer a daolas prestik eur vagad eonianed en tor-od Kosmi. ●(1867) GBI I 180. Pasager paour (…), / Tremenet anomp 'n ur vaged, tr. «Cher passager (….), / Passez-nous dans votre barque.» ●(1872) ROU 87b. bagad, connu en Léon et en Corn[ouaille] (Poullaouen), signifie au mascul[in] groupe, au féminin batelée.» ●(1878) BAY 12. ur vagad, tr. «plein une barque.» ●(1880) SAB 126. Diou vagad a oa anezo ac an diou vag a venne goueledi, ken carget oant.
●(1904) DBFV 15b. bagad, f. pl. eu, tr. «batelée.» ●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. Bagad f., tr. «batelée.» ●(1927) GERI.Ern 35. bagad f., tr. «batelée, plein un bateau (volued de morues).»
(2) Adv. A-vagadoù : par pleins bateaux.
●(1915) HBPR 226. Ar veleien oa chomet e Rochefort a vije, bep ar mare, a vagadou, kaset d'ar broioù all.
- bagad .2bagad .2
m. & adv. –où
I. M.
(1) Troupe, bande, groupe, meute (hommes, animaux).
●(1499) Ca 16b. Bagat. g. assamblee / multitude de gens. ●Bagat chatal g. tropel de grosses bestes ou de brebiz. l. hic grex / gis. Jtem hoc ar mentum / ti. b. bagat ouhen. ●Bagat galantet. g. compaingnie de galans. ●(1612) Cnf 79b. An bagat ves an fidelet.
●(1659) SCger 12b. bandes d'hommes, tr. «bagat.» ●79b. meute de chiens, tr. «bagat chas.» ●121b. troupeau, tr. «bagat.» ●130b. bagat, tr. «bande.» ●(1744) L'Arm 25b. Bande, tr. «Baguatt ou Bagatt.. adeu. f.»
●(1803) MQG 12. coll eur seurt bagad chass. ●(1838) CGK 34. Eur bagad laëron dissacret. ●(1857) HTB 38. chef ar bagad. ●(1872) ROU 87b. bagad, connu en Léon et en Corn[ouaille] (Poullaouen), signifie au mascul[in] groupe, au féminin batelée.» ●(1876) TDE.BF 437. eur pez bagad saout all. (...) ar vagad saout-man.
●(1902) PIGO i 207. eur bagad chas em euz deuz ar re vraoan. ●(1907) AVKA 64. ur bagad tud, brud ganthe. ●(1910) MBJL 59. bagado tud a bep sort. ●(1927) GERI.Ern 35. bagad m., tr. «Réunion, troupe, troupeau (meot de moutons).» ●(1942) DRAN 78. Bagadou soudarded tokarnet plat a ziskenn a-benn-herr, o divrec’h sounnet d’an nec’h : prizonidi o pellaat diouz an dachenn vraouac’hus. ●(1957) AMAH 243. Ha setu erru an holl vagad e Priel, met ne oamp ket e sell d’annezañ da vat e Krec’h Eliez. ●(1963) LLMM 99/265. Ur bagad kelaouennerien, (…), o devoa yennet ouzh moger ur stal Vassili.
(2) (phycologie) Saccorhiza bulbosa.
●(1960) GOGO 204. (Kerlouan, Brignogan) le bagad (bagad), Saccorhiza bulbosa, la plus grande des laminaires dont le stipe, comme celui du skign, est appelé kelkot (kalkot) et dont les crampons sont familièrement dénommés peu
caz (pennou chaz).(3) spécial. Bagad (sonerien) : groupe de musiciens bretons (cornemuses, bombardes, batterie).
●(1950) SONE 14/8. pour nommer un ensemble «binious-bombardes-tambours», il ne faut pas dire «clique» mais bagad-sonerion. Pour simplifier je dirai simplement bagad. ●(1953) BLBR 63/16. Kelc'hiou-keltiek ha bagadou sonerien. (…) Er bloaz 1946 ez oa er (lire : en) eskopti Kemper ha Leon, nao gelc'h. E 1948 : 26 (kelc'hiou ha bagadou). (…) Holl vagadou eur c'horn-bro a ra eur gevrenn. Evel-se, holl vagadou ar Vro-C'hlazig a ra ar «Gevrenn C'hlazik». ●(1959) BAHE 21/4. e pep Kelc'h Keltiek hag e pep bagad sonerien.
II. Adv.
(1) A-vagad : en troupe.
●(1744) L'Arm 25b. A-bande, tr. «A-vagatt.»
●(1862) JKS 157. Ha pa zavfe em enep tud sternet a vagad. ●(1867) MGK 34. razed, dastumet a vagad. ●(1867) LZBt Gouere 316. gwelet ar bobl ouz en em dastum a vagad enn dro d'imp. ●(18--) MILg 320. enn heol bero neunerien a vagad. ●(18--) BSG 76. Me 'nem gâfo ive, gant ma zud, a vagad.
●(1902) PIGO I 84. ar bôtred a yee holl a vagad da hostaliri Arnus. ●(1904) DBFV 14a. a vagad, loc., tr. «par bande.» ●(1908) PIGO II 109. Pôtred ha merc'hed o tont a vagad.
(2) A-vagadoù : par troupes.
●(1879) BMN 313. Di eo e tirede a vareadou, a vagadou, tud a bep seurt broiou.
- bagad-stourmbagad-stourm
m.
(1) Formation militaire bretonne de combat.
●(1935) BRAT 27/10 p. 3. Le Bagad-Stourm marche au pas cadencé. ●(1936) BRAT 05/01.
►absol.
●(lettre de Loeiz Herrieu à Olier Mordrel, du ? 25 novembre 1935 ?) (d’après Breiz Atao, Sébastien Carney p. 313). S’il y a un peuple sur lequel les tentatives de militarisation intellectuelle et morale ont peu de chance de prendre, c’est bien le peuple breton. Heureusement ! Voyez donc quel mauvais moyen de le gagner que de lui parler de pas cadencé, de Bagadou et de l’excellent M. Hitler.
(2) Penn-bagad : chef de bagad.
●(1935) BRAT 13/10 p. 4. vous pourrez rendre chaque «penn-bagad» responsable de la présence et de l'assiduité des garçons de son groupe.
- bagadañ
- bagaj .1bagaj .1
m. –où
(1) Bagage.
●(1633) Nom 189b. Impedimenta, sarcinæ, clitellariæ iumenta : bagage de l'armée, le chariage : bagagou vn armè. ●192b-193a. Vasa colligere, conuasare : trousser ses hardes & les emporter à l'assemblée : trounçaff ez bagagou hac ô caçc dan assamblè.
●(1659) SCger 122a. trousser bagage, tr. «dastum bagageou.» ●(1744) L'Arm 24a. Bagage, tr. «Bagage.. eu.»
●(1904) DBFV 15b. bagaj, m. pl. eu, tr. «bagage.»
(2) Vétille, babiole.
●(1732) GReg 73b. Babiole, chose de peu de valeur, & puerile, tr. «bagaich. p. bagaichou.» ●74b. Bagatelle, affaire de rien, tr. «Bagaich. p. bagaichou.» ●957a. Vétille, tr. «bagaich. p. bagaichou.» ●(1744) L'Arm 24a. Bagatelle, tr. «Bagagig.. gueu. m.»
●(1829) CNG 141. laireah bagagigueu, / Bizeu, quentel, chapeletteu.
●(1904) DBFV 15b. bagajig, m. pl. eu, tr. «bagatelle, futilité.»
(3) Fatras.
●(1904) DBFV 15b. bagaj, m. pl. eu, tr. «fatras.»
(4) Canaille.
●(1904) DBFV 15b. bagaj, m. pl. eu, tr. «canaille.»
- bagaj .2bagaj .2
s. (?) Grossesse (?).
●(17--) EN 1077-1078. a breman e reinquond ober a les en coaich, / a quen mou fin d'ar gos, evou stran ha bagag, tr. «et maintenant ils doivent faire leur cour en cachette, / et avant que soit finie la causette, il y aura jeu et bagage (?).» ●1174-1176. elamb an dud jouanc, en querhen ar merhed / hac enon dius tu, eb tehel deus o flas, / o brasan modesty (ehe) stran a bagas, tr. «les jeunes gens s'élancent au cou des filles, / et là, tout de suite, sans sortir de leur place, / leur plus grande modestie est jeu et bagage.» ●Note de Dottin, pp. 119-120 : «sur strana ‘coïre', cf. E. Ernault, Mémoires de la Société de linguistique, t. XI, p. 111 ; ce mot, de même que straner, stranerez, est encore vivant en Goello, dans le sens de tromper. A Molène, strãna signifie ‘farfouiller' ; à Sein, stréãna ‘coïre'. Quant à bagag, peut-il signifier ‘grossesse' ?»
- bagajabagaja
v. intr. Naviguer sur une embarcation de fortune.
●(1912) MMPM 61-62. an tri reuzeudik (…) a zestumaz an tammou euz al lestr, ho stagaz gwella ma heljont hag en em lakeaz da vagacha taol distaol var an ourladennou.
- bagajiñ
- bagajour
- bagajourez
- bagañ
- baganaod
- baganaodajbaganaodaj
m. –où Badaudage.
●(1744) L'Arm 24a. Badaudage, tr. «Baguenaudage.. eu. m.» ●Badauderie, tr. «Baguenaudage.. eu. m.»
- baganaodal
- baganaoderbaganaoder
m. (botanique) Baguenaudier.
●(1633) Nom 104b. Colutea : baguenaude, baguenaudier : baganauder, vn seurt querès.
- baganaodez
- Bagar-MorvanBagar-Morvan
n. de l. Baguer-Morvan.
●(1995) LMBR 39. Amañ dindan, e Bagar-Morvan, nepell diouzh peulvan « Maez al Leñv ».
- bagatelezh
- bagatell
- bagatellajbagatellaj
m. Bagatelles.
●(1790) MG 9. me hass d'en ihuern eit bagatellage èl-ce ? ●74. distroein e rér bagatellage eit daibrein é cuh.
●(1838) OVD 16. ol er bagatellage, péré a ellehé hé distroein a gârein Doué. ●34. eit péh bagatellage, eit péh amoêdage e mès-mé offancet men Doue ! ●(1857) LVH 159. ne gonzet jamæs a vagatellage. ●(1861) BELeu 156. collet hou ç'amzér è hobér bagatellage. ●(1879) GDI 69. ne jauj quet touïein aveit bagatellaj.
- bagaterezh
- bageal / bageañbageal / bageañ
v. intr. Aller en bateau.
●(1710) IN I 210. pere evit mont etrese an douar ma teziront mont, a sell mui ouz creac'h etrese an Eê, eguet ouz traon eleac'h ma vagueont. ●(1732) GReg 83b. Aller en bateau, tr. «Baguea. bagueal. ppr. bagueet.»
●(1906-1907) EVENnot 28. (Landreger) Da (b)vageal e et an otro, tr. «Canoter.» ●(1927) GERI.Ern 35. bageal v. n., tr. «conduire un bateau.»
- bageañbageañ
voir bageal
- bagedbaged
s. Sacoche.
●(1530) J p. 210a. nedeux diner en baguet, tr. «nous n'avons pas un denier en poche.» ●(1647) Am A.300. Sell n'endequet flacq na vacq va bacquet, tr. «Regarde, ma sacoche n'est (ni) flasque ni vide.» ●(1647) Am.ms 700. Ead he va baguet da falouetta, tr. «Ma sacoche est allé au diable.» ●702. Ead he va drouin, chetu me dinet. / Nemeux na baguet, yalch, na bougeden, tr. «Mon havresac s'en est allé, me voici (?) renversé (?). / Je n'ai ni sacoche, ni bourse, ni bougette.» ●(1647) Am 737. Collet eo distacq allas ! va baquet, tr. «Ma sacoche, hélas, est absolument perdue.»
- bageerbageer
m. –ion
(1) Batelier.
●(1732) GReg 83b. Celui qui aime à aller en bateau, à aller souvent sur l'eau, tr. «Bagueer. p. bagueéryen.»
●(1869) FHB 219/80b. Ar bageer a rouenve guella ma c'helle. ●(1872) ROU 76a. Batelier, tr. «Bagaer.» ●(1874) FHB 485/119a. aleiz a vageerien, lod o carga, lod o tiskarga.
●(1903) MBJJ 32. ar bageer breton pa dremen beg ar Raz. ●85. kalz a vageerien. ●335. Helebini 'zo aman gant ar vageerien (...) c'hoari a ra hon bageerien gant o roeñvo. ●(1908) KMAF 76. mont da glask bagerien. ●(1927) GERI.Ern 35. bageer m., tr. «batelier.»
(2) Passeur.
●(1857) HTB 180-181. Ar bageer, pehini en em geve en tu-all, o welet eun den azeet e tal ar pasach a deuas d'hen betek gant ar vag.
●(1908) KMAF 76. Ha Yan ne gred ket mont da glask bagerien d'o zi ; / Koulskoude penoz mont da Blougastel hep treuzi ?
- bageerezh
- bageierbageier
plur. Batellerie, ensemble des bateaux de transport fluvial.
●(1931) VALL 60b. Batellerie ; l'ensemble des bateaux, tr. «bageier col.»
- bagenodbagenod
m. –ed Sot, niais.
●(1732) GReg 74a. Badaud, sot, niais, tr. «Van[netois] baguenaud. p. baguenauded.»
- bagenodal
- bageüs
- bageüsted
- bagolbagol
adj. Gaillard.
●(1647) Am 641. Boa boa, chetu chuy bagol meurbet resolu, tr. «Bah ! Bah ! vous voici gaillard, bien résolu.». ●718. Eur plac'h var an oll Bagol a jolis, tr. «Une fille par-dessus toutes gaillarde et jolie.»
●(1732) GReg 445b. Gaillard, arde, alégre, dispos, sain, tr. «bagol.» ●838b. Sain, saine, tr. «Landerneau, &c. bagol.»
●(1927) GERI.Ern 35. bagol adj., tr. «Sain, robuste, gai.»
- bagonbagon
f. –ioù (transport) Wagon.
●(1903) MBJJ 8. pep-hini a gemer e blas 'barz ar bagonio. ●(1904) BOBL 8 octobre 3/3a. eun toullad bagoniou marc'hadourez. ●(1906) HIVL 157. Er vagon ma oen mé abarh get tri aral a dud. ●(1910) MBJL 60. En bagon eta, ha dioustu. ●(1931) GUBI 47-48. pep-eil-pen é vagonieu / Unan ar en aral e goéh.
- bagonad / bagoniad
- bagoniañ
- bagos
- bagour
- bagous
- bagudbagud
coll. (agriculture) Germes de pommes de terre.
●(1985) AMRZ 174. e teufe ar bagud da hirraad re vuan. ●337. bagud, coll. (sg. –enn) : germes, pousses de pommes-de-terre. (kellid.)
- bagudennbagudenn
f. –où (agriculture) Germe de pommes de terre.
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. Baguden f. pl. –nnou, tr. «pousse, germe de pommes de terre non plantées, Ile de Batz, Milin.»
- bagudennañbagudennañ
v. intr. (agriculture) Germer.
●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. bagudenna, tr. «monter, pousser ainsi en germe, Ile de Batz, Milin.»
- bagudiñbagudiñ
v. intr. (agriculture) Germer.
●(1985) AMRZ 154. ober kasedou koad da lakaad patatez da vagudi. ●337. bagudi : se dit des pommes-de-terre qui poussent des germes bleuâtres ou blancs suivant l'exposition de la lumière. (kellida).
- bahu
- bahudbahud
m. –où
(1) Bahut.
●(1732) GReg 75a. Bahut, coffre en forme de voute, couvers de cuir, tr. «Bahud. p. bahudou.»
●(1867) GBI I 148. Alc'houez ma baütik bihan, tr. «la clef de mon petiut bahut.»
(2) Koufr-bahud : coffre-bahut.
●(1849) GBI I 54. Me 'm euz ur c'houfik-bahut ebars en ti ma zad, tr. «J'ai chez mon père un petit coffre-bahut.» ●(18--) KTB.ms 14 p 110. Me am boa ur c'houffig-bahut, ha warnehan un alc'houez koant.
- bahusbahus
m. –où Bahut.
●(1732) GReg 75a. Bahut, coffre en forme de voute, couvers de cuir, tr. «Bahus. p. bahusou.»
- baian .1
- baian .2