Devri

Recherche 'dig...' : 613 mots trouvés

Page 3 : de digargatennin (101) à digeliener-2 (150) :
  • digargatenniñ
    digargatenniñ

    v.

    (1) V. tr. d. Écailler.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Ecailler, tr. «diglorennein, digargatenein, quelque fois dibluchein.»

    ●(1904) DBFV 51a. digargatennein, v. a., tr. «écailler (Ch. ms.).»

    (2) V. intr. S'égosiller.

    ●(c.1718) CHal.ms i. s'esgosiller, tr. «crial a boüis e ben digargatennein, him zigargatennein.»

    (3) V. pron. réfl. En em zigargatenniñ : s'égosiller.

    ●(c.1718) CHal.ms i. s'esgosiller, tr. «crial a boüis e ben digargatennein, him zigargatennein.» ●Ie m'esgosille a force de uous appeller, tr. «him zigargatennein aran doh hou guerüel, casi collet er goms din dre hou guerüel a bouis me fen.»

    ●(1904) DBFV 51a-b. digargatennein, v. réfl. hum zigargatennein, tr. «s'égosiller (l'A).»

  • digarger
    digarger

    m. –ion Déchargeur.

    ●(1904) DBFV 51b. digargour, m., tr. «déchargeur.»

  • digargiñ / digarg
    digargiñ / digarg

    v. tr. d.

    I. Décharger, vider, désemplir.

    ●(1904) DBFV 51a. digarg, digargein, v. a., tr. «décharger, désemplir.»

    II. sens fig.

    (1) Digargañ e galon : décharger son cœur.

    ●(1790) MG 193. Me hum gavai soulagét bras, a pe zigarguèn èl-ce me halon.

    (2) Digargañ e gousiañs : décharger, soulager sa consciense.

    ●(1790) MG 209. rét vou deoh neoah, coustéet e gousto, digarg hou couciance.

    (3) Digargañ e goler : décharger sa colère.

    ●(17--) TE 143. é hoai prest en Eutru-Doué de zigarg é golèr. ●239. quênt digarg é golèr.

    (4) =

    ●(1838) OVD 49. eit hé digargue ag er péhed.

    (5) Vomir.

    ●(1790) MG 246. un aral e zigarguai é govad d'er moh.

    (6) Digargañ ub. : décharger qqn (d'une accusation).

    ●(1790) MG 215. Clasq e rér en tu de zigarguein er guærènt, en amièt, ur hompær ; ha turel e rér er samm ar ur-rébenac, a béré é clasquér hum vangein.

    (7) Digargañ un taol : asséner un coup.

    ●(1854) PSA I 127. ean e gueméras ur vah hag e zigargas ur piquol taul ar ziscoai en doctor bras-hont.

  • digargusenniñ
    digargusenniñ

    v. pron. réfl. En em zigargusenniñ : s'égosiller.

    ●(1904) DBFV 51b. digargusennein, v. réfl. hum zigargusennein, tr. «s'égosiller.»

  • digarniñ
    digarniñ

    v. tr. d. Assouplir (qqc. de raide).

    ●(1939) RIBA 122. Rè garnet é mem binieu aveit son de zansal... Degaset ean ama hag éh amb d'en digarnein.

  • digarrhentañ
    digarrhentañ

    v. intr. Sortir de la voie charretière.

    ●(1872) ROU 103b. Sortir de la voie charretière, tr. «digarencha, digarenta.»

  • digarteriañ
    digarteriañ

    v. intr. Changer de quartier, de lieu d'habitation.

    ●(1931) KANNgwital 337/6. arabat digarteria, mont da redet ama hag ahont.

  • digarzhañ
    digarzhañ

    v. tr. Essarter. cf. dic'harzhañ

    ●(1876) TDE.BF 126a. Digarza v. a., tr. « Essarter, enlever les brousailles d’un champ que l’on veut cultiver. »

    ●(1962) EGRH I 57. digarzhañ v., tr. « essarter, enlever les brousailles d’un champ que l’on veut cultiver (L. G., Tr.). »

  • digas .1
    digas .1

    adj.

    (1) Insouciant.

    ●(1839) BSI 39. qen digaz ha quer pounner-benn da zisqi eus o religion ar pez a zo necesser. ●(1857) GUG 51. péhour digas.

    ●(1904) DBFV 51b. digaz, adj., tr. «indifférent, nonchalant, sans zèle.» ●(1923) DIHU 139/193. É ti ur peizant digâs é ha rah er suliérad gran get er rahed hag er logod.

    (2) Sans haine.

    ●(1962) EGRH I 57. digas a., tr. « sans haine. »

    (3) Mal élevé, cruel.

    ●(1904) DBFV 51b. digaz, adj., tr. «mal élevé, cruel.»

    (4) Digas ouzh, e-keñver ub., udb. : insensible à qqn, qqc.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Vous estes Insensible a mes maus, tr. «me Zrebuilleu, n'oura poen er bet dech, digas och doh me fouenieu.»

    ●(1904) DBFV 51b. digaz, adj., tr. «insensible (doh, a).» ●(1906) HIVL 161. Betag nezé Gargam e oé perpet chomet digaz é kevér Doué hag er relijion. ●(1910) ISBR i. bout biùet digas dohti. ●(1921) BUFA 16. na digaset é en dud é kevér en Eutru Doué. ●(1939) KOLM 68. Roanteleh Leinster ne chom ket digâs doh madeleh Kolmkel.

  • digas .2
    digas .2

    m. Kas-digas : allées et venues.

    ●(1857) CBF 55. Petra eo ar c'has-digas a zo a-hont gant ann dud ? tr. «Qu'est-ce que ce va-et-vient que je vois là-bas.»

    ●(1977) PBDZ 784. (Douarnenez) kas-digas, tr. «trafic, allées et venues.»

  • digas .3
    digas .3

    v. tr. d.

    (1) Renvoyer.

    ●(1659) SCger 101a. ramener, tr. «digacç.» ●103a. ramener, tr. «dicacç.»

    ●(1868) KMM 277. ac en em lacaas da drei ha distrei e fenn, da finval e zreid o cass ac o tigass anezo. ●(1878) EKG II 134. An avel a c'houeze a dreuz-vor hag am c'hase hag am digase euz an habter-noz d'ar c'hreisteiz, hag eus ar c'hreisteiz d'an hanter-noz. ●(1889) ISV 454. Ar benduen a zo hejet / bransellet, caset, digaset.

    (2) Kas ha digas : mener et ramener.

    ●(1659) SCger 78a. mener & ramener, tr. «cacç ha digacç.»

  • digasaat
    digasaat

    v.

    (1) V. intr. Digasaat ouzh ub., udb. : se détacher, devenir insouciant, insensible à l'égard de qqn, de qqc.

    ●(1910) ISBR 151. Ag er bléieu ketan en doé hum lakeit de zigasat doh eskobed, béléan ha meneh Breih. ●174. é tigâsat doh ou bro. ●(1925) DIHU 165/235. Kement-sé e lakas lod kaer a Nañnediz de zigasat doh Iehann Montfort.

    (2) V. pron. réci. En em zigasaat : se détacher, devenir insouciant, insensible à l'égard l'un de l'autre.

    ●(1910-15) CTPV I 150. Komans e hra en deu zén ieank, komans e hra n'em zigasat, tr. «Les deux jeunes gens commencent à s'ignorer.»

  • digaset
    digaset

    adj.

    (1) Kaset ha digaset : ballotté.

    ●(c.1825-1830) AJC 6450. a boe ma hon evel hen quased ha digased.

    (2) Bout digaset e gaz : avoir perdu de sa haine.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. Ie Croyois sa haine Eteinte, mais elle se reueille de Iour en iour plus que Iamais, tr. «me songé eoüe digasset é gass', maes a him zisco pamdé biuoh aueit quent.»

  • digasoni
    digasoni

    f. Absence de haine.

    ●(1910) ISBR 181. digasoni Iehann é kevér mabed Charl.

  • digasted
    digasted

    f. Insouciance.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. insensibilité, tr. «digastet.»

    ●(1856) GRD 239. Pardonnet-t'ein me yeinnion ha digastæt passet.

    ●(1904) DBFV 51b. digasted, s., tr. «insensibilité.» ●(1910) ISBR i. klanù get kousked en digasted doh ou bro. ●286. Biùein e hré en darn muian ag er veneh én digasted doh Doué. ●(1921) BUFA 44. Er Brér Jil oe oé soéhet hag ankinet é huélet kement a zigasted é mesk er grechénion. ●169. digasted en dud é kevér en Eutru-Doué. ●(1922) BUPU 12. ma n'hun es diskoeit meit digasted ha diléz, allas ! na huerùet fréh e vou é hortoz hun inean !

  • digastezh
    digastezh

    f. Insouciance.

    ●(1925) SFKH 30. ken glaharet él hé goaz pé muioh a zivout digasteh hé bugalé.

  • digastimant
    digastimant

    m. Impunité.

    ●(1904) DBFV 51b. digastimant, m., tr. «impunité.»

  • digastiz
    digastiz

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Impuni.

    ●(1867) MGK 111. Biskoaz digastiz ne lezaz / Nag ar muntrer, nag ar iuzaz. ●(1876) TDE.BF 126b. Digastiz, adj., tr. «impuni, non châtié.»

    ●(1908) FHAB Meurzh 86. Eun dra ken iskiz ne c'helle ket chom digastiz.

    (2) par ext. Immortifié.

    ●(1876) TDE.BF 126b. Digastiz, adj., tr. «par extension, immortifié.»

    II Adv. Impunément.

    ●(1876) TDE.BF 126b. Digastiz, adj., tr. «cet adjectif s'emploie aussi comme adverbe au sens de impunément.»

  • digastrañ
    digastrañ

    v. tr. d. Châtrer.

    ●(1931) VALL 115a. Châtrer, tr. «digastra T[régor].»

  • digastret
    digastret

    adj. Châtré.

    ●(1633) Nom 33b. Maialis : porc chastré : ouch spaz, digastret.

  • digatar
    digatar

    adj.

    (1) (météorologie) Découvert.

    ●(1870) FHB 264/22a. an oabl dirouven ha digatar. ●(1889) ISV 14. ha digatar eo an amzer, ha glas eo an oabl ?

    ●(1909) FHAB Kerzu 369. an heol o sevel lirzin en oabl digatar. ●(1911) BUAZperrot 109. An oabl a oa digatar. ●(1942) LANB 7. digatar an dremmwel, pebez taolenn gaer dirak an daoulagad !

    (2) Clair.

    ●(1889) ISV 11. dre eun nosvez digatar.

    (3) (en plt d'une langue) Parlé, écrit très correctement.

    ●(1908) FHAB Ebrel 104. lavaret e brezoneg freaz ha digatar. ●(1921) PGAZ 20. He vrezoneg a ioa digatar ha direbech-kaer. ●(1929) KANNgwital 321/319. en eur brezoneg freas ha digatar.

    (4) Sans tache, net, non-souillé.

    ●(1872) ROU 105a. Sans tache, tr. «Digatar.»

    ●(1906) KANngalon Gwengolo 216. ho mab a ziztroio d'ar gear goude he zaou vloaz, dizouill, digatar.

  • digatolik
    digatolik

    adj.

    (1) Qui n'est pas catholique.

    ●(1910) MBJL 109. tud digatolik. ●168. ar Zôzon digatolik.

    ►sens fig.

    ●(1973) SKVT II 20. ken digatolik e enebañs.

    (2) Qui ne professe pas d'idées catholiques.

    ●(1910) MBJL 171. eur journal ken digatolik.

  • digaval
    digaval

    adj. = (?) cf. digabal (?).

    ●(1790/94) PC I 198. Esqueb, beleien gres touerien – Evidomni so digaval.

  • digavandenn
    digavandenn

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt d'un lieu) Loin de tout, qui n'est pas fréquenté, écarté, solitaire.

    ●(1938) WDAP 2/122. Digavandenn, hano gwan, Dizarempred, digenvez ha pell diouz eul lec'h ma'z eus tud o chom ennañ. Skouer : Gwelet em eus e kreiz Menez Arre eun ti digavandenn (Gwezeg, Pleiben). ●(1939) MGGD 20. eul lec'h ken digavandenn (digevannez). ●(1964) ABRO 27. war al lein digavandenn-se.

    (2) (en plt de qqn) Esseulé, solitaire.

    ●(1964) ABRO 37. ur vuhez digavandenn. ●47. em stad digavandenn.

    II. Adv. Solitairement.

    ●(1962) GERV 25. En eur c'hoad bras, pellik ac'hann, e vevan digavandenn.

  • digavaodet
    digavaodet

    adj. (Cheval) qui a une entorse.

    ●(1904) DBFV 124b. kavaud, s., tr. «partie du pied des chevaux ; digavaudet, qui a une entorse.»

  • digavelliñ
    digavelliñ

    v. tr. d. Arracher (la queue d'un crustacé).

    ●(1977) PBDZ 774. (Douarnenez) digaeliñ, tr. «arracher la queue d'une langouste, d'un homard.»

  • digavus
    digavus

    adj. Introuvable.

    ●(1931) VALL 399b. Introuvable, tr. «digavus.»

  • digec'hiñ
    digec'hiñ

    v. tr. d. Éplucher.

    ●(1909) BROU 223. (Eusa) Eplucher, tr. «Digéc'hi Participe : Digoc'het.» ●(1962) EGRH I 57. digec’hiñ v. digoc’het, tr. « éplucher (Eusa). »

  • digedaou daou
    digedaou daou

    interj. Onomatopée qui imite le bruit du train.

    ●(1990) HYZH 186-187/60. Me 'gleve an tren : digedaou daou ! digedaou daou !...

  • digef
    digef

    adj.

    (1) Sans tige.

    ●(1962) EGRH I 57. digef a., tr. « sans tige. »

    (2) Sans tronc.

    ●(1962) EGRH I 57. digef a., tr. « sans tronc. »

  • digefiañ
    digefiañ

    v. tr. d. Décaisser.

    ●(1914) DFBP 78a. décaisser, tr. «Digefia.»

  • digeflusk
    digeflusk

    adj.

    (1) Immobile.

    ●(c.1500) Cb [diqueulusq]. g. non meu id est non motus. b. diqueulusq.

    ●(1732) GReg 808a. Un corps qui est dans le repos, tr. «un dra diguefflusq.»

    ●(1847) FVR 250. Pa welaz an holl war ho daoulin, o kana meuleudiou da Virabeau, hen, soun ha digeflusk, a griaz a vouez huel : Idolatriach, idolatriach eo kement-ma ? ●(1876) TDE.BF 126b. Digeflusk, adj., tr. «Immobile, stable.» ●(1877) EKG i 184. Mez hen, digeflusk ha sounn evel eur peul, a grie atao : – Idolatriach ! idolatriach !

    (2) Ferme.

    ●(1847) FVR ii. kalz hag a choumaz digeflusk ebarz ar Feiz.

    (3) Bezañ digeflusk ouzh ub. : être ferme avec qqn.

    ●(1926) FHAB Du 434. ma vez mat ouz he zud, sioul e-kenver he gwaz, digeflusk ouz he bugale, habask ouz he anevaled, ha kempenn war bep tra.

  • digeinañ
    digeinañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Se redresser, relever l'échine.

    ●(1907) AVKA 169. Evel ma talc'hent, e tigeinas hag e respontas d'he : «(…). ●(1912) BUAZpermoal 922. Digeinan ra gant mil boan. ●(1957) ADBr lxiv 4/453. (An Ospital-Kammfroud) Digeina : v. – Digeina Redresser le dos après être demeuré longtemps courbé : poan am-eus o tigeina goude beza chomet stouet keid-all.

    (2) sens fig. Sortir d'une mauvaise situation.

    ●(1910) MBJL 13. n'hellont gwej ebet digeinan. ●(1927) FHAB Meurzh 64. Mar gallan digeinan.

    II. V. tr. d. Ôter le dos (d'une chaise, etc.).

  • digeit
    digeit

    adj. Qui n'est pas de même longueur.

    ●(1933) OALD 45/206. Ar frammadur anezañ a oa graet a beuliou hag a goadennou dero digeit.

  • digej .1
    digej .1

    adj.

    (1) Pur, non mélangé.

    ●(1732) GReg 765b. Pur, pure, simple, sans mélange, tr. «Van[netois] digeich.» ●(1744) L'Arm 314b. Pur, pure, sans mélange, tr. «Digueinge.»

    ●(1904) DBFV 51b. digéj, adj., tr. «sans mélange, pur.» ●(1905) DIHU 2/27. er mél sé e vé digeij. ●(1907) VBFV.fb 81b. pur, tr. «digej.» ●(1934) BRUS 156. Pur, tr. «digeij (sans mélange).» ●(1942) DHKN 42. er blijadur digéj.

    (2) (domaine maritime) (en plt d'un rocher) Asséché.

    ●(1962) TDBP II 247. Ar garreg a vo digej pa vo eet ar mor euz en-dro dezi, tr. «le rocher sera dégagé (débloqué, libre) quand la mer s'en sera retirée.»

  • digej .2
    digej .2

    m. Épellation.

    ●(c.1500) Cb. [sillabisiaff] sillabatim ad. b. dre digueg.

    ●(1927) GERI.Ern 105. digeiz, digej m., tr. «épellation.»

  • digej .3
    digej .3

    voir digejañ

  • digejadur
    digejadur

    m. Épellation.

    ●(1927) GERI.Ern 105. digeizadur, digejadur m., tr. «épellation.»

  • digejañ / digejiñ / digej
    digejañ / digejiñ / digej

    v. tr. d.

    (1) Épeler.

    ●(1499) Ca 62a. Digueg. g. espeller. ●(c.1500) Cb 63b. Digueg. g. apeller. ●(c.1500) Cb. [sillabisiaff] sillabo as. g. espeller. b. diguegaff.

    ●(1659) SCger 52a. epeler, tr. «diguech.» ●142b. diguech, tr. «epeler.»

    ●(1876) TDE.BF 126b. Digech, v. a. et n., tr. «Epeler.»

    (2) Dire, prononcer, articuler.

    ●(1924) BILZbubr 43-44/1021. pep-hini a zigechas e hano, hini e dad, hini e vamm. ●(1925) BILZ 127. «Tevel hag ober» a zigeche ar pôtr. ●176. poan an nevoa ar pôtr o tigech ar giriou.

    ►absol.

    ●(1847) MDM 108. Ha pa goummansed ive da zeski deguech.

    (3) Énumérer.

    ●(1924) BILZbubr 43-44/1022. Ped ? Digech ha buan.

    (4) Déchiffrer.

    ●(1912) MMPM 121. lenn awalc'h a wie evit degech ar gazetennou louz ha difeiz.

    (5) Guérir par oraison.

    ●(1952) LLMM 32-33/132. (Douarnenez) Digijiñ ar c'hleñved : lakaat ar c'hleñved da dremen, en un doare hud. Kaset eo bet d'ur vaouez da zigijiñ.

    (6) Démêler.

    ●(c.1718) CHal.ms i. demesler, tr. «dilouiein, diuroüillein, digaigein.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Inseparable, tr. «n'helquet bout separet digaiget dispartiet en eil doh Eguilé.» ●(1744) L'Arm 99a. Demêler, tr. «Digueigein.»

    ●(1904) DBFV 51b. digéjein, v. a., tr. «démêler, dégager, séparer.»

    (7) (pêche) Séparer des nappes de filet.

    ●(1977) PBDZ 775. (Douarnenez) digijiñ, tr. «séparer des nappes de filet qui ont été mariées.»

    (8) (?) Bien examiner (?).

    ●(14--) N 367-368. Oz sout outy nac ouz digueig / Tra sacrileig eo ma mecher, tr. «En s'attachant à mon cas et en l'examinant bien, (?) / (On trouve que) c'est un sacrilège.»

  • digejer
    digejer

    m. Celui qui épelle.

    ●(c.1500) Cb. [sillabisiaff] sillabificus / a / um. b. sillaber digueger.

  • digejerezh
    digejerezh

    m. Épellation.

    ●(1927) GERI.Ern 105. digeizerez, digejerez m., tr. «épellation.»

  • digejidigezh
    digejidigezh

    f. Épellation.

    ●(1927) GERI.Ern 105. digeizidigez, digejidigez f., tr. «épellation.»

  • digejiñ
    digejiñ

    voir digejañ

  • digelc'hiñ
    digelc'hiñ

    v. tr. d. Décercler (un tonneau).

    ●(1977) PBDZ 775. (Douarnenez) digelc'hiñ, tr. «décercler, enlever les cercles (à un tonneau, un baril, etc.).»

  • digelenn .1
    digelenn .1

    adj. Sans instruction.

    ●(1931) VALL 372b. Ignorant (…) sans instruction, tr. «digelenn.»

  • digelenn .2
    digelenn .2

    m. Manque d'instruction.

    ●(1942) GWAL 146-147/165. en abeg d'an digelenn.

  • digelienañ / digelioniñ
    digelienañ / digelioniñ

    v.

    (1) V. tr. d. Chasser les mouches (d'un endroit), émoucher.

    ●(1723) CHal 55. Diguellionnein, ou digilyonnein, tr. «Emoucher.» ●(1732) GReg 333b. Emoucher, chasser les mouches, tr. «Diguellyena. pr. diguellyenet.» ●(1744) L'Arm 246a. Chasser les mouches, tr. «Diguelionnein.»

    ●(1856) VNA 27. Chasser des Mouches, tr. «Diguelionnein.» ●(1888) SBI II 88. digeilleni he gezec, tr. «émoucher ses chevaux.»

    ●(1904) DBFV 51b. digelionein, v. a., tr. «émoucher, chasser les mouches.» ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Diskelienni, tr. «chasser les mouches de (digelieni, kentoc'h).» ●(1962) EGRH I 57. digelienañ v., tr. « émoucher. » ●(1965) BAHE 46/48. Tom (lire : tomm) ken ma rank daou mont da zigelienañ un !

    (2) V. pron. réfl. En em zigelienañ : faire fuir les mouches de soi.

    ●(1920) FHAB Gouere 406. Eur marc'h oc'h en em zigeilhena. ●(1935) OALD 51/11. heja e lost d'en em zigeliena.

  • digelienenniñ
    digelienenniñ

    v. tr. d. Chasser les mouches (d'un endroit).

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 38. Tèr moéz (...) en digelionenné.

  • digeliener .1
    digeliener .1

    m. –ion Celui qui chasse les mouches.

    ●(1744) L'Arm 128b. Emouchoir (...) Celui qui &c., tr. «Diguelionnour.. nerion.»

    ●(1904) DBFV 51b. digelionour, m. pl. –nerion, tr. «celui qui émouche.» ●(1929) SVBV 46. unan anezo, an digeliener, moarvat, a hej-dihej (...) e beg eur vaz hir eun aveler pluñv struskañval.

  • digeliener .2
    digeliener .2

    m. –ioù Chasse-mouches.

    ●(1744) L'Arm 128b. Emouchoir, tr. «Diguelionnér.. nérétt.»

    ●(1888) SBI II 88. eun digeillener scanv, tr. «un chasse-mouches léger.»

    ●(1904) DBFV 51b. digelionér, m. pl. ieu, tr. «émouchoir.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...